50'den Fazla Hasta Beklerken Azerbaycan Kalıcı Bir Kalp Nakli Programı Kurmayı Hedefliyor

8 dakikalık okuma
Azerbaijan Seeks Lasting Heart Transplant Program as More Than 50 Patients Wait

Dört Ameliyat, Çok Daha Uzun Bir Bekleme Listesi

Azerbaycan son bir yılda dördü de teknik açıdan başarılı olarak nitelenen dört kalp nakli gerçekleştirdi. Ancak 50'den fazla hasta hâlâ uygun bir kalp bağışçısı bekliyor. Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği Onursal Başkanı Prof. Dr. Kamran Musayev'e göre bekleyenler arasında dört ya da beş yaşındaki çocuklar ile 60 yaşına kadar yetişkinler bulunuyor.

İçindekiler
  1. Dört Ameliyat, Çok Daha Uzun Bir Bekleme Listesi
  2. Programın İlk Yıl Dönümüne Uzanan Yol
  3. Sürdürülebilir Bir Program İçin Gerekenler
  4. Çocuklar ve Yetişkinler Aynı Organ Kıtlığıyla Karşı Karşıya
  5. Bağış Kararları Nasıl Alınıyor?
  6. Daha Fazla Kayıt, Tedavi İçin Başvuran Daha Fazla Kişi
  7. Organ Kıtlığı Kalp Nakliyle Sınırlı Değil
  8. Sigorta ve Kamu Kaynakları Tartışmaya Dâhil Oldu
  9. Öne Çıkanlar

Kalp Nakli Haftası kapsamında düzenlenen konferansta konuşan Musayev, bir sonraki hedefin ilk ameliyatları daha fazla hastanın tedavi edilebileceği kalıcı bir ulusal programa dönüştürmek olduğunu söyledi. Katılımcıların Azerbaycan'da ve Güney Kafkasya'da hayatını kaybeden bir bağışçıdan yapılan ilk kalp nakli olarak nitelediği operasyonun birinci yıl dönümü toplantıda kutlandı.

Konferanstaki cerrahi ilerleme kutlamalarının ötesinde, acil bir ihtiyaç söz konusuydu. Organ Bağışı ve Nakli Koordinasyon Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Yegana Abbasova, 50'den fazla kişinin kalp nakli beklediğini ve kısa süre önce iki hastanın hayatını kaybettiğine ilişkin bir bildirim aldığını söyledi.

Azerbaycan'ın önündeki zorluk artık sağlık hizmetlerinin birçok alanını kapsıyor: bağışçıların belirlenmesi, rızanın kayda geçirilmesi, hastaların hazırlanması, ameliyatın gerçekleştirilmesi ve sonrasında bakımın sürdürülmesi. Konferans katılımcıları ayrıca kalp nakillerinin zorunlu sağlık sigortası kapsamına alınması çağrısında bulundu. Böylece tıbbi kapasitenin yanı sıra ödeme konusu da gündeme geldi.

Programın İlk Yıl Dönümüne Uzanan Yol

Musayev, Azerbaycan'ın nakil hazırlıklarının 1999'da başladığını belirtti. Ülkenin hayatını kaybeden bağışçılardan organ naklini klinik uygulamada denemeye başlamasına kadar 26-27 yıl süren bir süreç yaşandığını; önce karaciğer, ardından kalp nakli yapıldığını anlattı.

31 Ekim 2026 tarihli bir haberde aktarılan ve yıl dönümü konferansında sunulan kronoloji, bu ameliyatların 2025'te gerçekleştirildiğini gösteriyor:

  • 1999: Musayev'in programın başlangıcı olarak belirttiği çalışmalar Azerbaycan'da başladı.
  • Şubat 2025: Musayev'e göre ülkede hayatını kaybeden bir bağışçıdan ilk karaciğer nakli gerçekleştirildi.
  • Ekim 2025: Hayatını kaybeden bir bağışçıdan ilk kalp nakli yapıldı.
  • Ekim 2026: Yıl dönümü konferansında önceki yıl gerçekleştirilen dört kalp nakli ameliyatı değerlendirildi.
Reklam

Musayev, bu deneyimin bağış süreci dâhil olmak üzere naklin tüm aşamalarını ve tıbbi, toplumsal ve diğer yönlerini sınadığını söyledi. Hedefinin bu süreci ara sıra elde edilen bir başarı olmaktan çıkarıp sağlık hizmetlerinin düzenli bir parçası hâline getirmek olduğunu belirtti.

Musayev, Azerbaycan'ın ilerlemesini eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev döneminde oluşturulan ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından sürdürülen sağlık politikalarına bağladı. Ayrıca Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mehriban Aliyeva'nın sağlık alanına gösterdiği ilgiyi vurguladı ve ülkeyi nakil gibi karmaşık alanlarda bölgesel lider olarak niteledi.

Sürdürülebilir Bir Program İçin Gerekenler

Musayev'in temel mesajı, çalışmaların ilk başarılı ameliyatlarla sınırlı kalmaması gerektiğiydi. Sürdürülebilir bir program, bakım zincirinin tekrar tekrar işleyebilmesi anlamına geliyor: Uygun bir bağışçı belirleniyor, bağışa izin veriliyor, alıcı hasta hazırlanıyor, ameliyat yapılıyor ve sonrasında bakım sürdürülüyor.

Konferansın bilimsel programı da bu kapsamlı çalışmayı yansıtıyordu. Katılımcılar tanı, tıbbi ve cerrahi tedavi, nakle hazırlık, bağışçı seçimi, nakil işlemi ve ameliyat sonrası dönemin yönetimini ele aldı.

Her aşama farklı bir pratik ihtiyaca karşılık geliyor. Tanı, nakil gerekebilecek hastaların belirlenmesine yardımcı oluyor. Bağışçı seçimi, organın uygun olup olmadığını değerlendiriyor. Ameliyat sonrası takip ise sağlık ekiplerinin alıcının durumunu izlemesini ve komplikasyonlara müdahale etmesini sağlıyor.

Musayev, dört kalp nakli ameliyatının tamamının teknik açıdan başarılı olduğunu söyledi. Alıcıların sonraki sağkalım veya iyileşme durumlarına ilişkin herhangi bir veri paylaşılmadı. Programın genişletilmesi ya da önerilen sigorta değişiklikleri konusunda da bir takvim açıklanmadı.

Çocuklar ve Yetişkinler Aynı Organ Kıtlığıyla Karşı Karşıya

Kalp nakli bekleyen 50'den fazla kişi, bir yılda yalnızca dört böyle ameliyatın yapıldığı bir program için önemli bir talebe işaret ediyor. Bekleme listesinde çok küçük çocukların yanı sıra yetişkinler de var. Bu nedenle hizmetin, beden ölçüleri ve tıbbi ihtiyaçları birbirinden çok farklı hastaları dikkate alması gerekiyor.

Azerbaycan parlamentosu Milli Meclis'in Sağlık Komitesi Başkanı Ahliman Amiraslanov da kalp nakli bekleyenlerin sayısını çok yüksek olarak niteledi. Musayev, nakil gerektiren hasta sayısının arttığını söyledi.

Reklam

Abbasova'nın açıklaması, bekleme listesinin insani bedelini ortaya koydu. Organ bağışı koordinasyon merkezinin başkanı olarak, hayatını kaybeden hastalarla ilgili aldığı bildirimi şöyle anlattı:

50'den fazla kişi kalp nakli bekliyor. Dün, hastalardan ikisinin hayatını kaybettiğini bildiren bir yazı aldım.

Bu ölümler, erişimi artırmanın yalnızca daha fazla ameliyat planlamaktan ibaret olmadığını gösteriyor. Hastaların, ameliyat olabilecek durumdayken kendilerine uygun bir bağış organına ulaşması gerekiyor. Bağışçıların bulunabilirliği ile sağlık hizmetinin hazır olması doğru zamanda bir araya gelmeli.

Bağış Kararları Nasıl Alınıyor?

Musayev, kalp nakli için beyin ölümü gerçekleştiği teşhis edilen bağışçıların gerektiğini söyledi. Beyin ölümü, solunumu kontrol eden işlevler de dâhil olmak üzere tüm beyin işlevlerinin kalıcı olarak kaybedilmesi anlamına geliyor. Bazı beyin işlevlerinin sürdüğü koma durumundan farklıdır.

Beyin ölümünden sonra tıbbi destek, bir süre kan dolaşımını sürdürebilir ve doktorların organların bağış için uygun olup olmadığını değerlendirmesine olanak tanır. Bağış süreci daha sonra ülkenin nakil yetkililerinin açıkladığı rıza usulüne bağlı olarak ilerler.

Musayev, ailelerin bağışa onay verebileceğini ya da kişilerin isteklerini önceden kayda geçirebileceğini anlattı. Abbasova, Azerbaycan'da 1.800 kişinin ölümünden sonra organlarını bağışlamak üzere kayıt yaptırdığını söyledi. Kayıtlı bir bağışçının beyin ölümü gerçekleşmesi hâlinde bu kaydın nasıl uygulanacağını şöyle açıkladı:

Bu kişilerin beyin ölümü gerçekleşirse ailelerinin rızası alınmadan organları başkalarına nakledilecek.

Önceden kayıt yaptırmak, koordinasyon merkezine kişinin kararını gösteren bir kayıt sağlıyor. Kararı kayda geçirilmemiş olası bağışçılarda ise Musayev, organ bağışına onay verilmesinde ailelerin rolünü vurguladı.

Daha Fazla Kayıt, Tedavi İçin Başvuran Daha Fazla Kişi

Musayev, nakle ilginin iki yönde arttığını söyledi: Daha fazla kişi bağışçı olmak isterken daha fazla hasta da nakil ihtiyacıyla başvuruyor. Önceki yıl Sağlık Bakanlığı'nın koordinasyon merkezine gönüllü olarak kaydolanların büyük çoğunluğunun bunu çok yakın zamanda yaptığını belirtti.

Reklam

Musayev, kayıtların yakın dönemde yoğunlaşmasını Azerbaycan'daki tedavilere duyulan kamu güvenine bağladı. Kayıt yaptıran kişiler hakkında şöyle konuştu:

Bu, halkın ülke içindeki tıbba duyduğu güvenin arttığının doğrudan kanıtıdır.

Kaydedilen 1.800 kişi, programa bağış yapmak istediğini belirtmiş kişilerden oluşan bir havuz sağlıyor. Fiilî nakil yine de ölüm koşullarına, tıbbi uygunluğa ve alıcının ihtiyaçlarına bağlı. Kayıt sistemi kararları kayıt altına alıyor; hangi organların kullanılabileceğini ise klinik bağış süreci belirliyor.

Koordinasyon merkezi açısından artan ilgi, hizmetin her iki tarafını da yönetmek anlamına geliyor: bağışçıların isteklerini kaydetmek ve organa ihtiyaç duyan hastalara ilişkin bilgileri güncel tutmak. Konferansta bağışçı seçimi ve hazırlığına odaklanılması, bu pratik sorumlulukları cerrahi eğitim ve tedaviyle birlikte gündeme taşıdı.

Organ Kıtlığı Kalp Nakliyle Sınırlı Değil

Abbasova, Azerbaycan'da bağışlanan organları bekleyen 1.500'den fazla kişi olduğunu söyledi. Kalp nakli bekleme listesi, karaciğer nakli bekleyenlerin de bulunduğu bu daha geniş talebin bir parçası.

Abbasova'ya göre karaciğer nakli bekleyen 50 ila 60 hasta her yıl hayatını kaybediyor. Bu veriler, yeni kalp nakli programını daha kapsamlı bir sorunla ilişkilendiriyor: Farklı türlerde organ yetmezliği yaşayan kişiler, aynı ulusal bağış ve koordinasyon sistemine ihtiyaç duyuyor.

Musayev'in anlattığı süreçte hayatını kaybeden bağışçıdan yapılan ilk ameliyat, ekimdeki ilk kalp naklinden önce şubat ayında gerçekleştirilen karaciğer nakliydi. Bu ortak geçmiş, konferans görüşmelerinin neden yalnızca tek bir organa yönelik ameliyatları değil, bağış sürecinin tamamını kapsadığını açıklamaya yardımcı oluyor.

Abbasova ayrıca kornea naklinin zorunlu sağlık sigortası kapsamına alınmasını istedi. Kornea, gözün saydam ön tabakasıdır; nakilde hasarlı kornea dokusu değiştirilir. Bu öneri, erişim ve ödeme konusundaki tartışmaya başka bir nakil türünü de ekledi.

Sigorta ve Kamu Kaynakları Tartışmaya Dâhil Oldu

Abbasova, hem kalp hem de kornea naklinin zorunlu sağlık sigortası hizmet paketine alınmasını istedi. Bu paket, sigorta sistemi üzerinden karşılanan hizmetleri belirliyor ve içeriği, hastaların tedaviye nasıl ulaşacağını doğrudan etkiliyor.

Amiraslanov, yeni devlet bütçesinde sağlık hizmetlerine yaklaşık 2,1 milyar manat ayrıldığını söyledi. Zorunlu sağlık sigortası harcamaları da eklendiğinde bu tutarın yaklaşık 4 milyar manata ulaştığını belirtti. Önceki yıllarda sağlık hizmetlerine yaklaşık 800 milyon manat harcandığını da kaydetti.

Reklam

2,1 milyar ve 4 milyar manatlık rakamlar farklı harcama kapsamlarını ifade ediyor: Büyük tutara zorunlu sigorta harcamaları da dâhil. Amiraslanov bu rakamları sağlık hizmetleri için ayrılan kaynakların arttığının göstergesi olarak sunarken, konferansta dile getirilen nakil önerileri bazı hizmetlerin bu sistem kapsamında nasıl karşılanıp düzenleneceğiyle ilgiliydi.

Amiraslanov ayrıca sağlık sisteminin yönetiminin Sağlık Bakanlığı bünyesinde toplanmasının, organ nakli için kullanılanlar da dâhil olmak üzere kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayabileceğini savundu. Açıklamaları, idari sorumluluk ile karmaşık tedavilerin daha düzenli sunulması çabasını ilişkilendirdi.

Hastalar açısından konferansta ele alınan konular somut bir noktada buluşuyor: Uygun bir organa erişim, ameliyata hazır bir sağlık ekibi ve sonrasında tedaviyi destekleyebilecek bir hizmet. Azerbaycan'daki ilk dört kalp ameliyatı bir başlangıç oluşturdu. Yetkililer ve hekimler şimdi çok daha uzun bir bekleme listesindeki hastalara hizmet verebilmek için gereken bağış düzenlemelerini, sigorta kapsamını ve sürekli bakımı oluşturmaya çalışıyor.

Öne Çıkanlar

  • Azerbaycan son bir yılda dört kalp nakli gerçekleştirdi. Prof. Dr. Kamran Musayev bu ameliyatların tamamını teknik açıdan başarılı olarak niteledi.
  • Dört ya da beş yaşındaki çocukların ve 60 yaşına kadar yetişkinlerin de aralarında bulunduğu 50'den fazla hasta kalp nakli bekliyor.
  • Koordinasyon merkezi başkanı Yegana Abbasova, kısa süre önce kalp nakli bekleyen iki hastanın hayatını kaybettiğinden haberdar edildiğini söyledi.
  • Bağışlanan organları bekleyen 1.500'den fazla kişi var; 1.800 kişi ise öldükten sonra organlarını bağışlamak üzere kayıt yaptırdı.
  • Abbasova, kalp ve kornea naklinin zorunlu sağlık sigortası kapsamına alınmasını istedi.
  • Programın genişlemesi bağışa, hastaların hazırlanmasına, ameliyata, sürekli bakıma ve finansmana bağlı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir