ILO'ya göre sıcak stresi, 2023'te Sri Lanka'da 120 bin işe denk çalışma süresine mal oldu

7 dakikalık okuma
Heat Stress Cost Sri Lanka Working Time Equal to 120,000 Jobs in 2023, ILO Estimates

Artan sıcaklık çalışma süresinde ölçülebilir kayıplara yol açıyor

Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre Sri Lanka, işyerlerinde artan sıcaklık stresinden dolayı 2023'te 120 binden fazla tam zamanlı işe denk çalışma süresi kaybetti. Örgüt, 1985-2014 arasındaki tarihsel referans döneminin ortalama bir yılına kıyasla ekonomik üretimde 6,5 milyar dolarlık ek kayıp olduğunu tahmin etti.

İçindekiler
  1. Artan sıcaklık çalışma süresinde ölçülebilir kayıplara yol açıyor
  2. İş sayısı neyi ölçüyor?
  3. En büyük kayıplarla hangi çalışanlar karşı karşıya?
  4. Colombo'daki sıcaklık neden özellikle zorlayıcı?
  5. Tahmini kayıplar nasıl artıyor?
  6. Maldivler'le bölgesel karşılaştırma
  7. İşyerinde koruma nasıl sağlanabilir?
  8. Isıdan korunma toparlanma için neden önemli?
  9. Öne Çıkanlar

Tahmini çalışma süresi kaybının yüzde 48'ini tarım oluştururken yıllık toplamın yüzde 35'i nisan-haziran arasındaki ikinci çeyrekte gerçekleşti. Bu oranlar, hem en ağır yükle karşı karşıya kalan çalışanları hem de korumanın özellikle acil olduğu ayları ortaya koyuyor.

ILO'nun Sri Lanka'da sıcaklık stresinin işler ve verimlilik üzerindeki etkilerini inceleyen raporu, sıcaklıklar arttıkça kayıpların da büyüyeceğini öngörüyor. Küresel sera gazı emisyonlarına bağlı olarak çalışma süresindeki yıllık azalma 2040'a kadar 145 bin ila 221 bin tam zamanlı işe denk olabilir. Bu aralık 2060'a kadar 158 bin ila 349 bin işe çıkıyor.

Çalışanlar için sorun hemen hissediliyor: fiziksel efor gerektiren işleri sürdürmek zorlaşıyor, toparlanmak için daha fazla zamana ihtiyaç duyuluyor ve güvenli biçimde çalışılabilecek saat sayısı azalıyor. İşletmeler ve hükümet açısından ise bu kayıp saatler, üretimin düşmesi ve kalıcı bir toparlanma sağlamaya çalışan ekonomi üzerindeki baskının artması anlamına geliyor.

İş sayısı neyi ölçüyor?

120 binden fazla tam zamanlı işe ilişkin rakam, ekonomi genelinde kaybedilen çalışma saatlerinin, bu kadar sayıda tam zamanlı çalışanın normalde yapacağı iş miktarına dönüştürülmesiyle elde edildi. ILO, tahmini sıcaklık stresiyle bağlantılı çalışma süresi kaybına dayanarak hesapladı.

Örneğin, çok sayıda çiftlik, fabrika ve şantiyede çalışma saatlerinin azalması binlerce tam zamanlı işe denk kayıp oluşturabilir. Etkilenen çalışanlar işlerini sürdürse de daha az iş yapabilir, daha yavaş çalışabilir veya sıcaktan toparlanmak için daha sık mola verebilir.

Tarihsel karşılaştırma da önem taşıyor. Raporda ek yük, 1985-2014 dönemindeki ortalama koşullarla karşılaştırılıyor. Dolayısıyla 6,5 milyar dolarlık tahmin, bu referans döneme kıyasla artan sıcaklık stresiyle bağlantılı ek ekonomik kaybı ifade ediyor.

Reklam

En büyük kayıplarla hangi çalışanlar karşı karşıya?

2023'te kaybedilen tahmini iş eşdeğerlerinin neredeyse yarısı tarımda gerçekleşti. Tarımı yüzde 22 ile hizmetler, yüzde 13 ile imalat, yüzde 11 ile inşaat ve yüzde 6 ile ulaştırma ve ticaret izledi.

  • Tarım: tahmini kaybın yüzde 48'i.
  • Hizmetler: yüzde 22.
  • İmalat: yüzde 13.
  • İnşaat: yüzde 11.
  • Ulaştırma ve ticaret: yüzde 6.

Tarım ve inşaat birlikte toplamın yüzde 59'unu oluşturdu. Her iki sektördeki çalışanlar da uzun süre yüksek sıcaklıklara maruz kalırken yoğun fiziksel faaliyetlerde bulunuyor. Efor sırasında vücutları ısı üretirken çevrelerinden de ısı alıyorlar.

Hizmetler, imalat, ulaştırma ve ticaret kalan yüzde 41'lik bölümü oluşturdu. Dağılım, sorunun tarlalar ve şantiyelerle sınırlı olmadığını gösteriyor. Havalandırma ve soğutmanın yetersiz olduğu kapalı işyerlerinde de çalışmak zorlaşabiliyor.

2023'te hizmet sektörleri ve ulaştırma, mali etkinin kayda değer bir kısmını üstlendi. Kaybedilen çalışma saati en fazla olan sektör ile parasal kaybı en büyük olan sektör farklı olabilir; çünkü her çalışma saatinin sağladığı üretimin değeri faaliyet alanlarına göre değişiyor. Koruma ve yatırımların nereye yöneltileceğine karar verirken her iki ölçüt de önem taşıyor.

Colombo'daki sıcaklık neden özellikle zorlayıcı?

ILO analizine göre Sri Lanka'da ortalama sıcaklık 1960'lardan bu yana yaklaşık 1°C arttı. Yağışlar da daha öngörülemez hâle gelirken son otuz yılı kapsayan iklim verileri, ısınmanın hızlandığını ve aşırı sıcaklık olaylarının daha sık ve yoğun yaşandığını gösteriyor.

Colombo ve çevresindeki güneybatı kıyı bölgesinde ıslak termometre-küre sıcaklığı 33°C'yi aşıyor. Bu ölçüm, nem, güneş ışığından ve çevredeki yüzeylerden yayılan ısı ile hava sıcaklığı dâhil olmak üzere vücudu etkileyen çeşitli koşulları bir arada değerlendiriyor.

Islak termometre-küre sıcaklığı, rutin hava durumu tahminlerinde gösterilen hava sıcaklığından farklıdır. Bir ortamda çalışan kişinin ne ölçüde zorlanacağını anlatmaya yardımcı olur. Nem, terin buharlaşmasını zorlaştırırken doğrudan güneş ışığı da çalışanın vücudundan atması gereken ısıyı artırır.

Yıllık tahmini kaybın yüzde 35'inin nisan-haziran döneminde gerçekleşmesi, işverenlere pratik bir planlama aralığı sunuyor. Bu dönemden önce ve dönem boyunca personel planlaması, su kaynakları, dinlenme düzeni ve çalışma saatlerine özellikle dikkat edilmesi gerekiyor.

Reklam

Tahmini kayıplar nasıl artıyor?

ILO'nun öngörüleri tek bir tahminden ziyade birkaç olası geleceği ortaya koyuyor. Sera gazı emisyonları, ek ısınmanın boyutunu ve bunun sonucunda güvenli biçimde yapılabilecek iş miktarını etkiliyor.

Sri Lanka, 2040'a kadar her yıl 145 bin ila 221 bin tam zamanlı işe denk çalışma süresi kaybedebilir. Bu tahminler arasındaki 76 bin iş eşdeğerlik farkı, farklı emisyon senaryolarında sonuçların ne kadar değişebileceğini gösteriyor.

2060'a gelindiğinde öngörülen aralık 158 bin ila 349 bin işe çıkıyor. Üst tahmin, alt tahminden 191 bin iş eşdeğeri daha fazla ve iki katından büyük. En yüksek emisyon senaryosunda rapor, yıllık ekonomik üretim kaybının tarihsel referans değerine kıyasla yüzde 15,2 olacağını tahmin ediyor.

Önemli tarihler ve referans dönemleri şöyle:

  • 1985-2014: Ortalama referans koşullarını hesaplamak için kullanılan tarihsel dönem.
  • 2023: Ek çalışma süresi kaybı 120 bin tam zamanlı iş eşdeğerini aştı; tahmini ekonomik kayıp 6,5 milyar dolar oldu.
  • 2040: Yıllık kaybın 145 bin ila 221 bin iş eşdeğerine ulaşması bekleniyor.
  • 2060: Yıllık kaybın 158 bin ila 349 bin iş eşdeğerine ulaşması bekleniyor.

Maldivler'le bölgesel karşılaştırma

Sri Lanka ve Maldivler için yapılan ortak projeksiyon, 2040'a kadar yıllık kayıpların yaklaşık 147 bin tam zamanlı iş eşdeğerine ve ekonomik üretimde 26,6 milyar dolara ulaşacağını gösteriyor. Bu iş eşdeğerlerinin yaklaşık 145 bini, üretim kaybının ise yaklaşık 26 milyar doları Sri Lanka'ya ait.

Bu rakamlara göre, tahmini toplam çalışma süresi kaybının yaklaşık yüzde 99'unu, mali kaybın da yaklaşık yüzde 98'ini Sri Lanka oluşturuyor. Dolayısıyla bölgesel toplamda Sri Lanka'nın maruz kaldığı risk belirleyici oluyor.

145 binlik tahmin, Sri Lanka için 2040'a yönelik daha geniş istihdam aralığının alt sınırıyla örtüşüyor. Birleşik 26,6 milyar dolarlık projeksiyonda kullanılan emisyon senaryosu ve değerleme varsayımları yayımlanan açıklamada belirtilmiyor. Bu nedenle okurlar, gelecekteki çalışma süresi kayıplarına ilişkin bir aralığın yanı sıra varsayımları daha az ayrıntılı açıklanan bölgesel bir mali tahminle karşılaşıyor.

Reklam

İşyerinde koruma nasıl sağlanabilir?

ILO; düzenlenmiş çalışma ve dinlenme programları, yeterli içme suyu, iyileştirilmiş havalandırma, soğutma önlemleri ve çalışma saatlerinde değişiklik yapılmasını öneriyor. Bu önlemler aynı sorunun farklı yönlerini ele alıyor: çalışanların ne kadar ısıya maruz kaldığı, efor sırasında ne kadar ısı ürettiği ve ne kadar etkili biçimde serinleyebildiği.

Çalışma saatlerinin değiştirilmesi, yoğun efor gerektiren işleri günün en sıcak saatlerinden uzaklaştırabilir. Planlı dinlenme araları vücuda toparlanma süresi sağlar. Kolayca erişilebilen içme suyu terlemeyle kaybedilen sıvının yerine konmasına yardımcı olurken havalandırma ve soğutma, işyerlerindeki ısıya maruz kalmayı azaltabilir.

Tarım ve inşaat sektörlerine özel önem verilmeli; çünkü bu alanlarda çalışanlar hem yüksek sıcaklıklarla hem de ağır fiziksel işlerle karşı karşıya. Bu sektörlerdeki koruma önlemleri, binaların soğutma sistemlerinin pek yardımcı olamadığı açık alanlar dâhil, işin yapıldığı gerçek ortama uygun olmalı.

İşverenlerin kayıpların mevsimsel yoğunlaşmasını da hesaba katması gerekiyor. Nisan ayından önce hazırlanan düzenlemeler, ancak aşırı sıcaklar işi aksattıktan sonra alınan kararlardan daha yararlı olabilir. Raporun önerileri, çalışanların korunmasını ve üretken çalışma süresinin korunmasını aynı yaklaşımın parçası olarak ele alıyor.

Isıdan korunma toparlanma için neden önemli?

Sri Lanka'nın verimliliği artırma çabası, insanların daha sıcak koşullarda güvenli biçimde çalışıp çalışamayacağına kısmen bağlı. Verimlilik, belirli miktarda emek ve diğer kaynaklarla üretilen miktarı ifade ediyor. Çalışanların bir işi tamamlamak için daha fazla zamana ihtiyaç duyması veya toparlanmak üzere çalışmayı bırakması, sıcaklığın bu kapasiteyi düşürmesine yol açıyor.

Ülkenin toparlanma ve istihdam tartışmaları, ekonomik büyüme ile hane halklarının güvenliği arasındaki farka zaten dikkat çekti. Reel ekonomik büyüme hem 2024'te hem 2025'te yüzde 5'e ulaştı; buna karşın çalışanların yaklaşık üçte ikisi kayıt dışı istihdamda kaldı ve yoksulluk oranının 2025'te yüzde 16,9 olduğu tahmin edildi.

Bu koşullar, işyerinde korunmayı pratik bir ekonomik mesele hâline getiriyor. Daha iyi işler ve daha yüksek üretim hedefleyen bir ekonomi, insanların güvenli biçimde çalışabileceği saatleri de korumalı. ILO'nun bulguları; çalışma programlarında, suya erişimde ve işyeri koşullarında yapılacak somut değişikliklerle iklim uyumunu doğrudan bu hedefe bağlıyor.

Sri Lanka'nın önündeki seçenekler iki farklı zaman ölçeğinde işliyor. İşverenler, işyerinde alınacak acil önlemlerle maruziyeti azaltabilir; küresel emisyonlar ise önümüzdeki on yıllarda ısınmanın boyutunu belirliyor. Raporun düşük ve yüksek tahminleri arasındaki fark, her iki yanıtın da neden önemli olduğunu gösteriyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • ILO'nun tahminine göre işyerlerinde artan sıcaklık stresi, Sri Lanka'da 2023'te 120 binden fazla tam zamanlı işe denk çalışma süresi kaybına yol açtı.
  • 1985-2014 arasındaki ortalama koşullara kıyasla tahmini ek ekonomik kayıp 6,5 milyar dolar oldu.
  • Kaybedilen iş eşdeğerlerinin yüzde 48'i tarımda, yıllık toplamın yüzde 35'i ise nisan-haziran döneminde gerçekleşti.
  • Yıllık kayıpların 2040'a kadar 145 bin ila 221 bin, 2060'a kadar ise 158 bin ila 349 bin iş eşdeğerine çıkması bekleniyor.
  • ILO; çalışanları korumak ve üretim kaybını azaltmak için planlı dinlenme araları, içme suyu, havalandırma, soğutma ve düzenlenmiş çalışma saatleri öneriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir