Dissanayake, 12 Kasım'daki Konuşması Öncesinde Son Taslağı İnceledi
Sri Lanka'nın 2027 bütçe taslağında sermaye harcamaları için 2.000 milyar rupi ayrılması öngörülüyor. Bu, yatırımı hükümetin ekonomik istikrardan büyümeye geçiş planının merkezine yerleştiriyor. Cumhurbaşkanı Anura Kumara Dissanayake, 12 Kasım Perşembe günü saat 13.30'da parlamentoya sunulması planlanan bütçenin son tekliflerini 11 Kasım 2026'da Cumhurbaşkanlığı Sekreterliği'nde inceledi.
İçindekiler
- Dissanayake, 12 Kasım'daki Konuşması Öncesinde Son Taslağı İnceledi
- Sermaye Ödeneği Ne Anlama Geliyor?
- Bakanlık Ödenekleri Hangi Alanlara Yöneliyor?
- Daha Küçük Ödenekler Farklı Harcama Türlerini Gösteriyor
- Fernando, Hükümetin Büyüme Hedeflerini Açıkladı
- Mali Disiplin ve Hanelerin Beklentileri
- Bütçenin Sunulmasından Son Oylamaya Kadar Takvim
- Parlamento Teklifleri Nasıl İnceleyecek?
- Öne Çıkanlar
Dissanayake bütçeyi Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma Bakanı sıfatıyla sunacak. Cumhurbaşkanlığı Medya Birimi'nin açıklamasına göre incelemeye bakanlığın sekreteri Dr. Harshana Suriyapperuma da katıldı.
Önerilen sermaye ödeneği 2 trilyon rupi. 2027 için tahmin edilen 4.992,77 milyar rupilik toplam kamu harcamasıyla karşılaştırıldığında bu tutar, toplamın yaklaşık yüzde 40,1'ine denk geliyor. Sermaye harcamaları genellikle kamu hizmetlerinin olağan işleyişine yönelik düzenli giderlerden ziyade, yıllarca kullanılacak varlık ve iyileştirmelerin finansmanında kullanılıyor.
Bu, Sri Lanka'nın 81'inci bütçesi ve Ulusal Halkın Gücü hükümetinin üçüncü bütçesi olacak. Maliye Bakan Yardımcısı Dr. Anil Jayantha Fernando, yönetimin ilk iki bütçesinin ekonomiyi istikrara kavuşturmaya odaklandığını; bu bütçe teklifinin ise yatırımı, üretimi, ihracatı ve istihdamı artırmayı amaçladığını söylüyor.
Parlamentodaki incelemeler konuşmanın ardından da uzun süre devam edecek. 13 Kasım-14 Aralık arasında 26 tartışma günü planlanıyor. Bütçenin ikinci okuması için 20 Kasım'da, üçüncü okuması içinse 14 Aralık'ta oylama yapılacak.
Sermaye Ödeneği Ne Anlama Geliyor?
Cumhurbaşkanlığı Medya Birimi, 2.000 milyar rupilik ödeneği istikrardan ekonomik büyümeye ve dönüştürücü kalkınmaya geçişin bir parçası olarak nitelendirdi. Günlük ifadeyle hükümet, ekonomiyi dengede tutmaktan üretim kapasitesini ve sunabileceği fırsatları artırmaya geçmek istiyor.
Sermaye harcamaları inşaatı, ekipmanı ve uzun süre kullanılacak diğer kamu varlıklarını finanse edebilir. Cari harcamalar ise maaşlar ve kamu hizmetlerinin günlük işleyişi gibi devamlı giderleri kapsar. Her ikisi de kamu hizmetlerini etkiler: bir varlığın inşa edilmesi için kaynak gerekirken, ondan yararlanmayı sürdürmek için personel ve bakım giderlerinin karşılanması gerekir.
Bütçe rakamlarını okurken bu ayrım önem taşıyor. 2.000 milyar rupi, harcamayı ekonomik amacına göre tanımlarken bakanlık ödenekleri hangi kurumların kaynak alacağını gösteriyor. Bu nedenle okurlar, iki rakam grubunu toplamak yerine sermaye harcamalarını bakanlık toplamlarıyla birlikte değerlendirmeli.
11 Kasım'daki açıklamada 2.000 milyar rupinin projelere, bölgelere veya tamamlanma tarihlerine göre dağılımı verilmedi. Yatırımın nasıl paylaştırıldığını incelemek için bütçenin tamamının sunulması ve ardından yapılacak değerlendirmeler beklenecek.
Bakanlık Ödenekleri Hangi Alanlara Yöneliyor?
2027 Ödenek Yasası Tasarısı'ndaki harcama tekliflerine göre bakanlıklar arasında ilk sırada 856,86 milyar rupilik ödenekle Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma Bakanlığı yer alıyor. Onu 651 milyar rupilik ödenekle Kamu Yönetimi, Eyalet Konseyleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı izliyor.
Sağlık ve Kitle İletişim Bakanlığına 590,5 milyar rupi, Ulaştırma, Karayolları, Limanlar ve Sivil Havacılık Bakanlığına 500 milyar rupi ayrılıyor. Savunma ödeneği ise 458 milyar rupi.
Listelenen bakanlık ödenekleri şöyle:
- Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma: 856,86 milyar rupi.
- Kamu Yönetimi, Eyalet Konseyleri ve Yerel Yönetimler: 651 milyar rupi.
- Sağlık ve Kitle İletişim: 590,5 milyar rupi.
- Ulaştırma, Karayolları, Limanlar ve Sivil Havacılık: 500 milyar rupi.
- Savunma: 458 milyar rupi.
- Eğitim, Yükseköğretim ve Mesleki Eğitim: 328 milyar rupi.
- Kamu Güvenliği ve Parlamenter İşler: 230,5 milyar rupi.
- Tarım, Hayvancılık, Toprak ve Sulama: 218 milyar rupi.
- Adalet ve Ulusal Bütünleşme: 66 milyar rupi.
- Dışişleri, Yurt Dışı İstihdam ve Turizm: 24,7 milyar rupi.
Bu 10 ödeneğin toplamı 3.923,56 milyar rupi; açıklanan harcama tahmininin yaklaşık yüzde 78,6'sına denk geliyor. Bazı bakanlıkların görev alanı birden fazla sorumluluğu kapsıyor. Dolayısıyla bu bakanlıkların toplam ödenekleri, okurların isimlerinden hareketle ilişkilendirebileceği tek bir hizmetin giderlerinden daha geniş bir alanı içeriyor.
Daha Küçük Ödenekler Farklı Harcama Türlerini Gösteriyor
Özel Harcama Birimi, işletme giderleri ile yatırımlar arasındaki ayrımı daha ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Cumhurbaşkanının operasyonel programı için 2,7 milyar rupi cari harcama ve 366 milyon rupi sermaye harcaması önerildi.
Kalkınma programları için ayrıca 8,1 milyar rupi ayrıldı. Başbakanlık operasyonel programlarına ise 1,02 milyar rupi ödenek tahsis edildi.
Bu kalemleri karşılaştıran okurlar için 366 milyon rupi, 0,366 milyar rupiye eşittir. Birimleri aynı tutmak, aksi takdirde aynı bütçe tartışmasında farklı biçimlerde görünen ödeneklerin göreli büyüklüğünü anlamayı kolaylaştırır.
Fernando, Hükümetin Büyüme Hedeflerini Açıkladı
Maliye Bakan Yardımcısı Anil Jayantha Fernando, halka bütçeyi yalnızca en yüksek ödeneği hangi bakanlığın aldığına bakarak değil, ekonomik hedefleri üzerinden değerlendirme çağrısı yaptı. Hükümetin bir sonraki aşamasının nitelikli yatırımlara, daha fazla istihdama, üretim artışına ve ihracat pazarlarına açılmaya odaklandığını söyledi.
Fernando bütçe teklifini şu sözlerle nitelendirdi:
umut bütçesi
Fernando'nun belirttiği hedef, ekonomik büyümeyi daha yüksek gelir ve daha iyi yaşam standartlarıyla ilişkilendirmek. Öncelikleri arasında daha fazla insanın ekonomik faaliyetlere katılmasına fırsat vermek ve büyümenin faydalarının onlara ulaşmasını sağlamak yer alıyor.
Haneler açısından bu hedefler iş ve gelir fırsatlarına erişimle ilgili. İşletmeler içinse yatırım yapma, mal üretme ve bunları yurt dışındaki müşterilere de satma imkânlarını kapsıyor. Bütçe konuşması, bu hedeflerin arkasındaki önlemlerin açıklanacağı bir sonraki aşama olacak.
Mali Disiplin ve Hanelerin Beklentileri
Cumhurbaşkanlığı Medya Birimi, hükümetin Ditwah felaketi ve Orta Doğu krizi de dahil olmak üzere yurt içi ve dışındaki zorluklara rağmen ekonominin kilit sektörlerinde ilerleme kaydettiğini söyledi. Bu ilerlemeyi sağlıklı yönetime ve sıkı mali disipline bağladı.
Fernando, kamu harcamalarında israfı ve yolsuzluğu azaltma çabalarının yanı sıra 2027'de de mali disiplinin sürdürüleceğini söylüyor. Mali disiplin, yeni harcama öncelikleri belirlenirken bile kamu gelir ve giderlerinin belirlenen sınırlar içinde yönetilmesi anlamına geliyor.
Hükümet kaynakları bütçede kamu sektörü maaş artışları ve vergi indirimlerinin yer alabileceğini belirtti. Konuşma öncesinde bunlar yalnızca olasılık olarak gündemde; kesin tutarlar veya kimlerin yararlanacağına ilişkin kurallar açıklanmış değil. Fernando ayrıca sosyal yardımları, destek programlarını ve olası vergi indirimlerini daha geniş bir ekonomik programın parçaları olarak değerlendirdi.
Maaş düzenlemeleri ve vergi değişiklikleri hane bütçelerini birçok sermaye projesine kıyasla daha doğrudan etkiler. Yatırım programları ise varlıklar oluşturup iyileştirerek ve ekonomik faaliyeti zaman içinde destekleyerek farklı bir yoldan sonuç verir. Bütçe, kısa ve uzun vadeli bu öncelikleri aynı harcama tartışmasında buluşturuyor.
Bütçenin Sunulmasından Son Oylamaya Kadar Takvim
Maliye Bakan Yardımcısı Fernando, 2027 Ödenek Yasası Tasarısı'nı ilk okuma için 7 Ekim 2026'da sundu. Ödenek yasa tasarısı, parlamentonun kamu harcamalarına izin verilmesini değerlendirdiği yasal düzenlemedir.
12 Kasım'daki bütçe konuşması ikinci okuma aşamasını oluşturuyor. Milletvekilleri, komite aşamasında ayrıntılı incelemeye geçmeden önce hükümetin genel tekliflerini tartışacak. Takvim, bu görüşmeleri ikinci okuma için yedi, komite aşaması için 19 güne ayırıyor.
- 7 Ekim 2026: 2027 Ödenek Yasası Tasarısı ilk okuma için sunuldu.
- 11 Kasım: Dissanayake, Cumhurbaşkanlığı Sekreterliği'nde bütçenin son tekliflerini inceledi.
- 12 Kasım, saat 13.30: Cumhurbaşkanının bütçeyi parlamentoya sunması planlanıyor.
- 13-20 Kasım: İkinci okuma görüşmeleri için yedi gün ayrıldı.
- 20 Kasım, saat 18.00: Milletvekillerinin ikinci okuma için oylama yapması planlanıyor.
- 21 Kasım-14 Aralık: Dört cumartesi dahil 19 günlük komite aşaması planlanıyor.
- 14 Aralık, saat 18.00: Üçüncü okuma oylaması yapılması planlanıyor.
26 tartışma günü, 13 Kasım-14 Aralık dönemine yayılan parlamento oturum günlerinden oluşuyor. Planlanan iki oylama, tasarının parlamentodaki ilerleyişinde ayrı karar aşamalarını işaret ediyor.
Parlamento Teklifleri Nasıl İnceleyecek?
Parlamentonun günlük bütçe takviminde görüşmeler için saat 11.00-18.00 arası ayrıldı. Planlanan 26 günde bu, toplam 182 saatlik bütçe görüşmesi anlamına geliyor. Böylece hem hükümetin genel yöneliminin hem de tek tek harcama tekliflerinin incelenmesi için zaman sağlanıyor.
Her oturum, 09.30-10.00 saatleri arasında İçtüzüğün 22(1)-22(6). maddeleri kapsamında parlamento işleriyle başlıyor. Ardından 10.00-10.30 arasında sözlü yanıt gerektiren beş soru yöneltiliyor. İçtüzüğün 27(2). maddesi kapsamındaki bir soru içinse 10.30-11.00 saatleri ayrılıyor.
20 Kasım ve 14 Aralık'taki oylama günleri dışında, saat 18.00-18.30 arasında oturumun sona erdirilmesine ilişkin önergelerin görüşülmesi için ayrıca yarım saat ayrılıyor. Dolayısıyla parlamento soruları, bütçe görüşmelerinin yanı sıra günlük programın bir parçası olmayı sürdürüyor.
Komite aşaması, bütçenin genel yönünün tartışılmasının ardından milletvekillerine harcamaları daha ayrıntılı inceleme imkânı veriyor. Hükümetin önerdiği yatırım programı açısından bu aşama, kamu kaynaklarının öncelikler arasında nasıl dağıtıldığının ele alınacağı bir sonraki resmî zemin olacak.
Öne Çıkanlar
- Dissanayake, 2027 bütçesinin son tekliflerini 11 Kasım 2026'da inceledi.
- Bütçe konuşmasının 12 Kasım saat 13.30'da yapılması planlanıyor.
- Önerilen sermaye ödeneği 2.000 milyar rupi; tahmini toplam harcama ise 4.992,77 milyar rupi.
- Listelenen bakanlıklar arasında en yüksek ödenek 856,86 milyar rupilik bütçeyle Maliye Bakanlığına ayrıldı.
- Hükümet, odağını yatırımlara, üretime, ihracata ve istihdama kaydırdığını söylüyor.
- Olası maaş artışları ve vergi indirimlerinin ayrıntıları bütçe sunumunda açıklanacak.
- Parlamentoda 26 tartışma günü planlanıyor; oylamalar 20 Kasım ve 14 Aralık'ta saat 18.00'de yapılacak.






