İHA’lar, füzeler ve teknolojik üstünlük talebi
Kuzey Kore lideri Kim Jong Un, insansız hava araçları, seyir füzeleri ve 600 mm’lik çok namlulu roketatar taburunun bir arada sergilendiği 29 Ekim tarihli silah fuarında, İHA’ların ve yapay zekânın daha hızlı geliştirilmesini istedi. Güney Kore ordusu aynı gün Wonsan bölgesinden fırlatılan ve yaklaşık 250 kilometre uçan 10’dan fazla kısa menzilli balistik füze tespit etti.
İçindekiler
- İHA’lar, füzeler ve teknolojik üstünlük talebi
- Kim’in bilim insanları ve komutanlardan talepleri
- Fuarda ve gösterilerde neler yer aldı?
- Güney Kore Wonsan yakınlarında ne tespit etti?
- 600 mm’lik roketatar neden dikkat çekti?
- Adaya saldırılar ve müttefik kuvvetlerin maket hedefleri
- İHA programı bu noktaya nasıl geldi?
- Rusya, savaş alanına ilişkin bir bağlam sunuyor
- Askerî katılımcılar ve kamuoyuna verilen mesaj
- Öne Çıkanlar
Kuzey Kore’nin 30 Ekim’de yaptığı açıklamada etkinlik, İnsansız Hava Teknolojisi Geliştirme 2026 olarak tanımlandı. Açıklamada saldırı İHA’ları ile füzelerin bir ada hedefini yüzde 100 isabetle vurduğu belirtildi; Sniper (Keskin Nişancı) lakaplı hassas güdümlü 600 mm roketatarın kalabalık önünde ilk kez ateşlendiği ifade edildi.
Kim’in temel talimatı, pilotu olmayan daha fazla hava aracı üretmenin ötesine geçti. İHA’ların temel teknolojisinin geliştirilmesini, insansız silahlara yapay zekâ eklenmesini ve askerî görevleri yerine getirme kabiliyetlerinin artırılmasını istedi. Modern savaşın değişen koşullarına karşı İHA teknolojisindeki üstünlüğü vazgeçilmez bir yanıt olarak sundu.
Fuarda silah geliştiricileri, askerî komutanlar, araştırmacılar ve üst düzey siyasi yetkililer bir araya geldi. İHA’larla ağır ateş gücünün birlikte sergilenmesi Güney Kore’ye de somut bir mesaj verdi: Fotoğraflarda, Güney Kore’nin cephe hattındaki mevzilerini andıran maket hedeflere ve Güney Kore ile ABD kara kuvvetlerinin kullandığı teçhizata yönelik saldırılar görüldü.
Gösteriler, ağır biçimde tahkim edilmiş Kore sınırının iki yakasındaki askerî gerilimin sürdüğü bir dönemde yapıldı. Kim’in sanayi hedeflerini savaş alanında kullanılmak üzere tasarlanan silahlarla ilişkilendirirken komutanlar ve bilim insanları için de ortak öncelikler belirledi: Daha kabiliyetli İHA’lar, yapay zekânın daha yaygın kullanımı ve diğer taarruz sistemleriyle daha güçlü koordinasyon.
Kim’in bilim insanları ve komutanlardan talepleri
Kim, insansız silahların savaşta giderek daha merkezi bir rol üstlendiğini belirterek teknolojik gelişimlerinin askerî modernizasyonun en önemli önceliklerinden biri olmaya devam etmesini istedi. Talimatları hem araçların kendisini hem de operasyonel kabiliyetlerini kapsıyordu; başka bir deyişle, ordunun bu araçları görevlerini yerine getirmek için ne kadar etkili kullanabileceğini de içeriyordu.
Yapay zekâ, örüntüleri tanıyabilen ve karar almaya yardımcı olabilen bir yazılımdır. Bir İHA’da kamera görüntülerini yorumlama, seyrüsefer veya bir nesneyi takip etme gibi görevleri destekleyebilir. Kuzey Kore’nin etkinlikte sergilenen araçlara hangi işlevleri eklediği kamuoyuna açıklanmadı; üretim hedefleri, bütçeler ya da yeni genişleme için bir takvim de paylaşılmadı.
Kim ayrıca bilim dünyasını, ülkenin nükleer ve konvansiyonel silah programlarının yanı sıra İHA’lar ve savunma amaçlı yapay zekâ alanlarında da ilerleme kaydetmeye çağırdı. Konvansiyonel silahlar, nükleer tepkimeler yerine patlayıcılar ve diğer tahrip yöntemlerini kullanır.
Kuzey Kore lideri ve Devlet İşleri Komisyonu Başkanı Kim, silah programını ülkeyi korumanın bir aracı olarak sundu. Koreceden çevrilen açıklamasında şöyle dedi:
Güç barıştır ve barış ancak güçle güvence altına alınır.
Kim’in talimatları, üniversiteleri, bilim kurumlarını ve savunma sanayisini aynı çalışmanın parçası hâline getirdi. Askerî eğitim kurumları ile büyük üniversitelerden araştırmacılar ve öğretmenler, tümen ve tugay komutanlarıyla birlikte etkinliğe katıldı. Böylece teknik geliştirme çalışmaları, teçhizatı kullanması beklenen subaylarla ilişkilendirildi.
Fuarda ve gösterilerde neler yer aldı?
Kuzey Kore; stratejik ve taktik amaçlı çok görevli İHA’lar, kamikaze saldırı İHA’ları ve diğer insansız muharebe sistemlerini sergiledi. Stratejik sistemler genellikle daha geniş askerî hedeflere hizmet ederken taktik sistemler, savaş alanındaki daha yakın vadeli görevlere yöneliktir. Çok görevli hava araçları keşif ve saldırı dâhil farklı işler yapabilir.
Kamikaze saldırı İHA’ları, patlayıcı yükleriyle hedeflerine çarparak saldırır. Etkinlikte gösterilen diğer araçlar ise füze fırlattı; böylece İHA saldırıda imha edilmek yerine silah platformu olarak kullanılabildi. Gösterilerde ayrıca taktik seyir füzeleri ve 600 mm’lik bir roket topçu taburunun atışları yer aldı.
Kore Savunma ve Güvenlik Forumu Genel Sekreteri Shin Jong-woo, 30’dan fazla İHA türünün sergilendiğini değerlendirdi. Yeni gösterilen araçlar arasında radar tarafından tespit edilmeyi zorlaştıracak şekilde tasarlanmış modelleri ve birinci şahıs görüşlü saldırı İHA’larını saydı. Birinci şahıs görüş sistemleri, operatörün hava aracına takılı kamera üzerinden görüntü almasını sağlar.
Shin, havadan karaya taktik seyir füzesi fırlatışının da ilk kez kamuoyu önünde gösterildiğini belirtti. Seyir füzesi, hedefe doğru atmosfer içinde motor gücüyle ilerler. Balistik füzenin izlediği yörünge ise motorlu uçuş aşamasından sonra büyük ölçüde yer çekimiyle şekillenir.
Fuarda sergilenen teçhizatın çeşitliliği öne çıkan unsurlardan biriydi. Kuzey Kore, hedefleri bulmak için tasarlanmış hava araçlarını, silah taşıyan araçları, tek saldırı için üretilmiş İHA’ları ve çok sayıda ağır mühimmat ateşleyebilen kara konuşlu fırlatıcıları bir arada gösterdi.
Güney Kore Wonsan yakınlarında ne tespit etti?
Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Kuzey Kore’nin 29 Ekim günü saat 12.30 civarında Wonsan bölgesinden yarımadanın doğusundaki denize doğru 10’dan fazla kısa menzilli balistik füze fırlattığını açıkladı. Füzelerin yaklaşık 250 kilometre yol aldığını belirten başkanlık, Güney Koreli ve Amerikalı yetkililerin ayrıntılı inceleme yürüttüğünü bildirdi.
Ordu, müttefiklerin hazırlıkları izlediğini ve füzeleri fırlatıldıktan sonra tespit edip takip ettiğini söyledi. Silahların, Kuzey Kore’nin 600 mm’lik çok namlulu roketatar sistemi KN-25’ten ateşlenmiş olmasının muhtemel olduğu değerlendirildi.
Shin’in yayımlanan görüntüler üzerindeki incelemesine göre eş zamanlı olarak 15 mühimmat ateşlendi. Güney Kore ordusu ise 10’dan fazla fırlatma yapıldığı yönünde genel bir sayı verdi. Bu rakamlar, tekil bir füze denemesinden ziyade yoğun bir ateş dalgasına işaret ediyor.
Kuzey Kore açıklamasında fuarın düzenlendiği yeri belirtmedi. Binalar ve diğer yapılar, gözlemcilerin olası konum olarak Wonsan Kalma havaalanına işaret etmesine yol açtı. Kuzey Kore Çalışmaları Üniversitesi’nde başkanlık profesörü olan Yang Moo-jin ise Wonsan Kalma sahil turizmi bölgesini olası yer olarak gösterdi. Güney Kore ordusunun açıklamasında da fırlatma bölgesi olarak Wonsan belirtilmişti.
600 mm’lik roketatar neden dikkat çekti?
Sniper lakabı, Kuzey Kore’nin büyük roket topçusunun hassasiyetine ilişkin iddiasını öne çıkardı. 600 mm ölçüsü, silahın kalibresini, yani çapını ifade ediyor. Çok namlulu roketatarlar art arda çok sayıda mühimmat ateşleyerek birden fazla hedefi veya geniş bir alanı saldırı altına alabilir.
Kuzey Kore, lakabını taşıyan roketatarın kalabalık önünde ilk kez bu etkinlikte ateşlendiğini belirtti. KN-25 sistemi ise zaten biliniyordu. Güney Kore, mühimmatlarını kısa menzilli balistik füze olarak sınıflandırırken Kuzey Kore sistemi süper büyük roket topçusu olarak tanımlıyor.
Kuzey Kore, KN-25’in Hwasan-31 taktik nükleer savaş başlığını taşıyabileceğini öne sürüyor. Taktik nükleer silah, uzaktaki stratejik hedefler yerine bir çatışma sahasındaki askerî hedeflere karşı kullanılmak üzere tasarlanır. 29 Ekim’deki gösteriler silah atış tatbikatları olarak tanımlanırken nükleer kabiliyetten, Kuzey Kore’nin sistem hakkındaki daha geniş iddialarının bir parçası olarak söz edildi.
Güney Kore’nin bildirdiği yaklaşık 250 kilometrelik uçuş mesafesi, o gün tespit edilen fırlatmalara ilişkin somut bir ölçü sunuyor. Bu mesafe, yoğun atışla birlikte değerlendirildiğinde topçu gösterisinin Kim’in İHA’ları geliştirme çağrısının yanı sıra neden dikkat çektiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Adaya saldırılar ve müttefik kuvvetlerin maket hedefleri
Kuzey Kore, kamikaze saldırı İHA’larının, çok görevli İHA’lardan fırlatılan havadan karaya füzelerin ve seyir füzelerinin bir ada hedefini yüzde 100 isabetle vurduğunu öne sürdü. Gösterilerin başlıca silah sistemlerinin güvenilirliğini ve etkinliğini başarıyla doğruladığını da belirtti.
Yayımlanan görüntülerde Güney Kore’nin cephe hattındaki nöbet noktalarını andıran hedefler yer aldı. Shin, düşman topçusunun yerini belirlemeye yarayan radarları, Güney Kore’nin K9 kundağı motorlu obüslerini ve ABD’nin M1 Abrams tanklarını temsil eden diğer maket hedefleri de tespit etti.
Bu hedef seçimleri, amaçlanan askerî mesajı somutlaştırdı. Nöbet noktaları cephe hattındaki bölgeleri izler. Topçu mevzilerini belirleyen radarlar, savunma kuvvetlerinin gelen ateşin kaynağını bulmasına yardımcı olur. K9 obüsleri ve Abrams tankları, önemli kara muharebe gücünü temsil eder. Shin, gösteriyi, çatışma sırasında Kuzey Kore İHA’larının Güney Kore’nin ileri mevzilerine ve ABD kara kuvvetlerine saldırabileceği yönünde bir uyarı olarak yorumladı.
Kyungnam Üniversitesi Uzak Doğu Araştırmaları Enstitüsü’nde profesör olan Lim Eul-chul, İHA ve roket gösterilerinin birden fazla saldırı türünü aynı anda düzenleme kabiliyetini sergilediği görüşünü dile getirdi. Bu yaklaşımı, Kuzey Kore’nin modern savaşın derslerini, özellikle insansız silahların artan rolünü benimsediğinin göstergesi olarak değerlendirdi.
Askerî planlamacılar açısından pratik kaygı, farklı tehditlerin bir arada kullanılması. İHA, seyir füzesi ve balistik mühimmatın uçuş biçimleri ve çalışma özellikleri birbirinden farklıdır. Birden fazla türün birlikte kullanılması, savunma güçlerinin farklı tehditleri aynı anda takip edip bunlara karşılık vermesini gerektirir.
İHA programı bu noktaya nasıl geldi?
Kim’in ekim ayındaki talimatları, İHA üretimi ve yapay zekâyla ilgili kamuoyuna yansıyan bir dizi adımın ardından geldi. Süreç, saldırı İHA’larının büyük miktarlarda üretilmesi talimatından yapay zekâlı hava araçlarının denenmesine ve bu teknolojinin askerî planlamada daha yüksek öncelik kazanmasına doğru ilerledi.
- Kasım 2024: Kim, kamikaze saldırı İHA’larının seri üretime geçirilmesini istedi.
- Mart 2025: Kim, yapay zekâ içerdiği belirtilen İHA’ların testlerini izledi.
- Eylül 2025: Kim, yapay zekâyı silah modernizasyonunun en önemli önceliklerinden biri olarak tanımladı.
- 29 Ekim: Kim, İnsansız Hava Teknolojisi Geliştirme 2026 etkinliğine katıldı ve İHA’ları, füzeleri ve roket topçusunu bir araya getiren gösterileri izledi.
- 30 Ekim: Kuzey Kore fuarı ve Kim’in programı daha da genişletme talimatlarını duyurdu.
Önceki dönüm noktaları, operasyonel kabiliyete neden daha fazla vurgu yapıldığını açıklamaya yardımcı oluyor. Hava aracı üretmek, askerî programın yalnızca bir parçası. Sistemin hizmete alınabilmesi için personelin eğitilmesi, keşiften gelen bilgilerin kullanılması ve saldırıların diğer silahlarla koordineli yürütülmesi de gerekiyor.
Fuarda silahlı kuvvetlerin farklı kademelerinden komutanlara geniş bir teçhizat yelpazesi sunuldu. Bu katılımcı kitlesi, askerî gücün kamuoyuna gösterilmesinin yanı sıra etkinliğe pratik bir işlev de kazandırdı.
Rusya, savaş alanına ilişkin bir bağlam sunuyor
Güney Kore istihbaratı, Kuzey Kore’nin Rusya’nın askerî operasyonlarına destek vermek üzere Ekim 2024’ten itibaren Rusya’ya 16 binden fazla asker gönderdiğini açıkladı. Bu konuşlanma, İHA savaşı, elektronik harp ve farklı askerî birliklerin katıldığı operasyonlarda deneyim kazandırdı.
Elektronik harp; iletişim ve seyrüsefer için gerekenler dâhil sinyallerin kullanılmasını veya kesintiye uğratılmasını kapsar. Bu tür bir deneyim İHA’lar açısından önemlidir; çünkü birçok İHA hedefe ulaşmak ve talimat almak için radyo bağlantılarına ya da uydu seyrüseferine bağlıdır.
Lim, Kuzey Kore’nin insansız silahlara artan ilgisini Ukrayna savaşında İHA’ların öne çıkan rolüyle ilişkilendirdi. Bu değerlendirme, fuarı keşif sistemlerini, saldırı İHA’larını ve ağır ateş gücünü bir araya getirmeye yönelik daha geniş bir askerî çabanın parçası olarak ele alıyor.
Kim’in kamuoyuna yaptığı açıklamalar, yerli bilimsel çalışmalara ve bağımsız savunma sanayisine odaklandı. Daha güçlü teknoloji ve operasyonel performans talebi, hava aracı üretiminin yanı sıra savaş alanında edinilen deneyimi de bu çalışmaların yönü açısından önemli hâle getiriyor.
Askerî katılımcılar ve kamuoyuna verilen mesaj
Kim’e eşi Ri Sol Ju ve kızı Ju Ae eşlik etti. Öne çıkan katılımcılar arasında savunma sanayisi yetkilileri, askerî komutanlar, Dışişleri Bakanı Choe Son Hui ve askerî alanda tecrübeli isimlerden Ri Pyong Chol yer aldı. Parti sekreteri Jo Chun Ryong, fuarı ve yeni geliştirilen hava araçlarını tanıtan konuşmayı yaptı.
Katılımcılar, küçük bir silah uzmanları grubundan çok daha genişti. Tümen ve tugay komutanları, askerî araştırmacılar, üniversite çalışanları ve üst düzey hükümet yetkilileri etkinliğe katıldı. Kuzey Kore ayrıca etkinliği kapsamlı biçimde kamuoyuna sunarak 47 fotoğraf yayımladı.
Lim, serginin askerî amaçların yanı sıra iç politikaya da hizmet ettiği yorumunu yaptı: Silah geliştirme çalışmalarını liderliğin başarısı olarak sunmak ve askerî genişlemeyi halkı korumanın aracı olarak tanımlamak. Yang da Dışişleri Bakanı’nın katılımına ve Wonsan bölgesinin görüşmeler için kullanılma olasılığına dikkat çekerek diplomatik bir amaç ihtimalini gündeme getirdi.
Somut gelişme, Kim’in İHA teknolojisini genişletme ve yapay zekâyı öncelik hâline getirme talebini çeşitli silahların sergilendiği bir gösteriyle yinelemesiydi. Güney Kore’nin ilk tepkisi fırlatmaları takip etmek ve incelemek oldu. Kuzey Koreli bilim insanları ve komutanlar için açıklanan görev ise sergilenen sistemleri daha büyük ve daha kabiliyetli bir insansız güce dönüştürmekti.
Öne Çıkanlar
- Kim Jong Un, 29 Ekim’deki İHA fuarına katılarak insansız silahların ve savunma amaçlı yapay zekânın daha hızlı geliştirilmesini istedi.
- Gösterilerde kamikaze saldırı İHA’ları, çok görevli İHA’lar, seyir füzeleri ve 600 mm’lik roket topçusu bir arada kullanıldı.
- Güney Kore, Wonsan yakınlarından fırlatılan ve yaklaşık 250 kilometre uçan 10’dan fazla kısa menzilli balistik füze tespit etti.
- Kuzey Kore, bir ada hedefini yüzde 100 isabetle vurduğunu öne sürdü ve Sniper lakaplı roketatarı kamuoyu önünde sergiledi.
- Yayımlanan görüntülerde Güney Kore ve ABD askerî teçhizatını ve mevzilerini andıran maket hedefler yer aldı.
- Fuardan önce Kasım 2024, Mart 2025 ve Eylül 2025’te İHA üretimi ve yapay zekâyla ilgili önemli adımlar duyurulmuştu.






