Tayvan'daki satışlar en büyük teknoloji hisselerinin ötesine yayıldı
Tayvan'ın gösterge hisse endeksi, hayal kırıklığı yaratan ABD teknoloji şirketi bilançolarının yapay zekâ yatırımlarının ne kadar hızlı kâra dönüşeceğine ilişkin endişeleri artırmasıyla 30 Ekim 2026'da 1.642,07 puana kadar gerileyerek 44.726,26'ya indi. Bu düşüş üzerinden yapılan bir tahmin, borsaya kote şirketlerin piyasa değerindeki kaybı 5,38 trilyon NT$ olarak hesapladı.
İçindekiler
- Tayvan'daki satışlar en büyük teknoloji hisselerinin ötesine yayıldı
- Düşüş nasıl gelişti?
- ABD bilançoları Tayvan'ın yapay zekâ hisselerini neden sarstı?
- Risk altındaki piyasa değeri 5,38 trilyon NT$
- TSMC ve Delta endeksi aşağı çekiyor
- MediaTek öğleden sonraki toplantı öncesinde düştü
- Devre kartları ve pahalı hisselerde ağır kayıplar
- Deniz taşımacılığı ve bazı çip tasarımcıları satışlara direndi
- Yatırımcılar bundan sonra neyi izleyecek?
- Öne Çıkanlar
Tayvan Borsası ağırlıklı endeksi sabah saatlerinde hem 46.000'in hem de 45.000'in altına düştü. Saat 10.35 civarında 44.923,70 seviyesinde işlem gören endeks, önceki kapanıştaki 46.368,33'e kıyasla 1.444,63 puan, yani yaklaşık yüzde 3,12 gerilemişti. En sert düşüş yaklaşık yüzde 3,54 oldu.
Delta Electronics günlük alt fiyat limitine gerilerken Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC), MediaTek ve çok sayıda devre kartı, soğutma ve yarı iletken şirketinin hisseleri değer kaybetti. Küçük şirketler daha da ağır kayıplar yaşadı: Ana borsa dışında işlem gören hisseleri izleyen Taipei Borsası endeksi, aynı sabahki ölçüm anında yüzde 5,53 düştü.
Deniz taşımacılığı ve telekomünikasyon hisseleri düşüşe kısmen direndi. Evergreen Marine yaklaşık yüzde 3 yükselirken Chunghwa Telecom rekor seviyesine yakın işlem gördü. Bu kazanımlar, 1.100'den fazla hissede görülen satış baskısını sınırlı ölçüde hafifletti.
Veriler seans içindeki işlemleri yansıtıyor. Kapanış endeksi ve piyasa değerindeki nihai kayıp henüz belli değildi; MediaTek'in o öğleden sonra yapılması planlanan yatırımcı bilgilendirme toplantısı da yakından izlenen gündem maddelerinden biri olmayı sürdürdü.
Düşüş nasıl gelişti?
Tayvan, 29 Ekim Perşembe günü ABD'nin dört büyük hisse endeksinin de gerilemesinin ardından cuma seansına başladı. Tayvan endeks vadeli işlemleri gece boyunca 643 puan kaybederek 45.926'dan kapandı ve nakit piyasası açılmadan önce satış baskısına işaret etti.
- 29 Ekim: Tayvan'ın gösterge endeksi 46.368,33'ten kapandı. ABD'de teknoloji hisseleri, başlıca endekslerin düşüşüne katkıda bulundu.
- Gece işlemleri: Tayvan endeks vadeli işlemleri 643 puan gerileyerek 45.926'ya indi.
- 30 Ekim açılışı: Gösterge endeks 228,54 puan düşüşle 46.139,79'dan açıldı.
- Saat 9.39 itibarıyla: Düşen hisselerin sayısı yükselenleri 1.129'a 126 geride bırakırken 48 hisse değişmedi.
- Sabah saatlerinde: Endeks 1.642,07 puan düşüşle 44.726,26'ya geriledi.
- Saat 10.35 civarında: Gösterge endeks 1.444,63 puan düşüşle 44.923,70 seviyesinde işlem gördü.
Sabah görülen dip seviye, 7 Temmuz'da kaydedilen 1.467 puanlık gün içi düşüşü 175,07 puan aştı. Yüzde olarak bakıldığında, cuma günkü en büyük düşüş açılıştaki yaklaşık yüzde 0,49'luk kaybın kabaca yedi katına çıktı. Bu da işlemlerin başlamasının ardından satışların ne kadar hızlı yoğunlaştığını gösterdi.
ABD bilançoları Tayvan'ın yapay zekâ hisselerini neden sarstı?
Google'ın ana şirketi Alphabet ve Amazon'un açıkladığı sonuçlar, yatırımcıların yapay zekâ harcamalarından elde edilecek getirilere yönelik kaygılarını artırdı. Intel'in dördüncü çeyrek beklentileri de piyasa tahminlerinin oldukça altında kaldı; şirketin hisseleri ABD piyasalarının normal işlem saatleri sonrasındaki işlemlerde bir noktada yüzde 21'den fazla düştü.
Yapay zekâ yatırımları; bilgi işlem çipleri, sunucular, ağ ekipmanları, elektrik sistemleri ve soğutmaya yönelik büyük harcamaları kapsıyor. Yatırımcılar, bu ekipmanların bedelini ödeyen şirketlerin harcamaları yeterli ek gelire ve kâra dönüştürüp dönüştüremeyeceğini izliyor. Tayvan bu sistemlerde kullanılan bileşenlerin çoğunu tedarik ettiğinden, borsası ABD teknoloji şirketlerine ilişkin beklentilerdeki değişimlere duyarlı.
ABD'deki düşüş teknoloji hisselerinde daha belirgindi. Nasdaq Composite 365,12 puan, yani yüzde 1,38 gerilerken Philadelphia Semiconductor Endeksi 165,80 puan, yani yüzde 1,42 düştü. Dow Jones Industrial Average 132,54 puanla yüzde 0,25 gerilerken S&P 500'deki düşüş 23,59 puan, yani yüzde 0,30 oldu.
Nvidia yüzde 0,8 değer kaybederken TSMC'nin ABD'de hisselerinin işlem görmesini sağlayan Amerikan depo sertifikaları yüzde 1,75 geriledi. Satışların Asya teknoloji piyasalarına yayılmasıyla Japonya ve Güney Kore hisseleri de zayıfladı.
Risk altındaki piyasa değeri 5,38 trilyon NT$
Tayvan'da borsaya kote şirketlerin toplam piyasa değeri önceki kapanışta 151,79 trilyon NT$ idi. Gösterge endeksin en büyük düşüş oranının bu değere uygulanmasıyla tahmini piyasa değeri yaklaşık 146,41 trilyon NT$'a indi; azalış 5,38 trilyon NT$ oldu.
Piyasa değeri, şirket hisselerinin geçerli fiyatlarla hesaplanan toplam değeridir. Hisse fiyatları düştüğünde yatırımcıların varlıklarının değeri de azalır. Dolayısıyla bu tahmin, şirketlerin banka hesaplarından para çekilmesini değil, borsaya kote işletmelere atfedilen değerin düşmesini ifade ediyor.
Saat 9.39'da, 1.129 düşen ve 126 yükselen hisseye göre her yükselen hisse başına yaklaşık dokuz hisse değer kaybediyordu. O ölçüm anında üç hisse günlük üst fiyat limitine, üç hisse de alt fiyat limitine ulaşmıştı. Sabah ilerledikçe günlük alt limite ulaşan şirketlerin sayısı arttı.
Saat 10.35 civarında elektronik hisseleri yüzde 3,53 düşerken finans hisselerindeki gerileme yüzde 1,67 oldu. Küçük şirketler endeksindeki yüzde 5,53'lük düşüş, o sırada gösterge endekste görülen yüzde 3,12'lik kaybın yaklaşık 1,8 katıydı. Bu durum, baskının borsaya kote en büyük şirketlerin ötesine ne kadar yayıldığını ortaya koydu.
TSMC ve Delta endeksi aşağı çekiyor
TSMC 35 NT$ düşüşle 2.380 NT$'dan açıldı; daha sonra 55 NT$ gerileyerek yaklaşık yüzde 2,28 düşüşle 2.360 NT$'ı gördü. Sabahki başka bir ölçüm anında 45 NT$ kayıpla 2.370 NT$'dan işlem görüyordu. Düşüşünün gösterge endeksteki kaybın 300 puanından fazlasına karşılık geldiği tahmin edildi.
Ağırlıklı endekste büyük şirketlerin etkisi daha fazladır; çünkü piyasa değerleri hesaplamada daha yüksek ağırlık taşır. Bu nedenle TSMC'de görece sınırlı bir oransal düşüşün bile endeksten yüzlerce puan götürebilmesi şaşırtıcı değil.
Delta Electronics 1.335 NT$ ile günlük alt fiyat limitine ulaştı; endekse etkisinin yaklaşık 105 puan olduğu tahmin edildi. Yılın başlarında gördüğü 2.585 NT$'lık zirveye kıyasla bu fiyat yaklaşık yüzde 48,4'lük düşüş anlamına geliyordu. Bir gün önce yatırımcı bilgilendirme toplantısı yapan bir diğer şirket Chroma ATE de 1.755 NT$ ile günlük alt limite ulaştı. Bu seviye, yıllık zirvesi olan 2.795 NT$'ın yaklaşık yüzde 37,2 altındaydı.
Foxconn olarak da bilinen Hon Hai Precision Industry 245 NT$'dan açıldı ve önceki kapanışa göre 8 NT$ düşerek 240 NT$'a kadar geriledi. Yageo yüzde 9'dan fazla değer kaybederken United Microelectronics Corp. (UMC) sabahki ölçüm anında yüzde 6'dan fazla düştü.
UMC, 29 Ekim'de de yoğun satış baskısıyla karşılaşmış; 122 NT$'dan açıldıktan sonra saat 12.29'da günlük alt fiyat limitine ulaşmış ve kapanışa kadar bu seviyede kalmıştı. O seanstaki işlem hacmi yaklaşık 337.000 standart işlem lotuna, başka bir deyişle yaklaşık 337 milyon hisseye ulaştı.
MediaTek öğleden sonraki toplantı öncesinde düştü
MediaTek 225 NT$ düşüşle 3.820 NT$'dan açıldı ve sabah saatlerinde 3.805 NT$'ı gördü. Bu dip, önceki kapanıştaki 4.045 NT$'a kıyasla 240 NT$'lık, yani yaklaşık yüzde 5,93'lük düşüşe karşılık geliyordu.
Şirket 22 Eylül'de seans içi rekoru olan 5.480 NT$'a ulaşmıştı. Cuma günkü dip seviyede hisseleri, bir aydan biraz uzun sürede 1.675 NT$, yani yaklaşık yüzde 30,6 değer kaybetmişti. Zirvede 1.000 hisselik standart bir lot alan yatırımcının varlığının değeri, işlem maliyetleri hariç 1,675 milyon NT$ azalmış olacaktı.
Lunyuan Investment Consulting analisti Wang Chun-sheng, MediaTek'in öğleden sonraki yatırımcı bilgilendirme toplantısı öncesindeki satışları beklentiler ile kaygıların karşı karşıya geldiği bir süreç olarak nitelendirdi. Yatırımcıların izlediği başlıca konuların özel yapay zekâ çipleri, akıllı telefon çiplerine yönelik talep ve şirketin iş görünümü olduğunu belirtti.
Özel amaçlı çipler çoğunlukla uygulamaya özel tümleşik devreler ya da ASIC'ler olarak adlandırılır. Belirli görevler veya müşteriler için tasarlanırlar. MediaTek'te yatırımcılar, bu iş kolunun ve şirketin yerleşik akıllı telefon faaliyetlerinin gelecekteki büyümeye nasıl katkıda bulunabileceğini duymak istiyordu.
Devre kartları ve pahalı hisselerde ağır kayıplar
Devre kartı tedarikçileri en zayıf gruplar arasında yer aldı. Unimicron, Kinsus ve Zhen Ding Technology değer kaybederken Iteq ve Elite Material sabahki ölçüm anında yaklaşık yüzde 8 düştü. Gold Circuit Electronics yaklaşık yüzde 9 geriledi ve seans sırasında günlük alt fiyata da dokundu. Taiwan Union Technology ise hisse fiyatının 1.000 NT$ eşiği çevresinde baskı görmesiyle günlük alt limite ulaştı.
Pahalı hisseler grubundaki dokuz hisse sabah saatlerinde günlük alt fiyat limitine ulaştı: Delta Electronics, Chroma ATE, LandMark Optoelectronics, Accton Technology, Auras Technology, Taiwan Union Technology, Innovative Service Technology, All Ring Tech ve Gold Circuit Electronics.
Tayvanlı yatırımcılar, hisse fiyatı 1.000 NT$ veya üzerinde olan hisseleri genellikle yakından izlenen ayrı bir grupta topluyor. Unimicron'un bu eşiğin altına gerilemesiyle gruptaki hisse sayısı 46'ya düştü. Fiyat eşiği tek bir hissenin maliyetini ifade ediyor; daha az sayıda hissesi bulunan şirketler, piyasanın en büyük işletmeleri arasında yer almadan da yüksek hisse fiyatına sahip olabilir.
Aspeed Technology yaklaşık yüzde 7 düşerken King Slide, 10.000 NT$'ın altına indikten sonra gerilemeyi sürdürdü. WinWay Technology, nisan ayındaki 11.490 NT$ zirvesine kıyasla yaklaşık yüzde 62,7 düşüşle 4.290 NT$'a indi. Yarı iletken test arayüzü tedarikçileri arasında en yüksek hisse fiyatına sahip şirket konumunda ise MPI, WinWay'i geride bıraktı.
Bu zayıflık, her ikisi de yüzde 9'dan fazla düşen ekran üreticileri Innolux ve AUO'ya, ayrıca bellek üreticileri Nanya Technology ve Winbond'a da yayıldı. Soğutma ekipmanı tedarikçisi Auras günlük alt fiyata ulaştı. Optik bileşen üreticileri Genius Electronic Optical ve Largan Precision ise erken işlemlerde yüzde 5'ten fazla değer kaybetti.
Deniz taşımacılığı ve bazı çip tasarımcıları satışlara direndi
Evergreen Marine yaklaşık yüzde 3 yükselirken Yang Ming Marine Transport ve Wan Hai Lines yüzde 1'den fazla değer kazandı. Chunghwa Telecom'un rekor seviyesine yakın işlem görmesiyle telekomünikasyon hisseleri görece yatay seyretti.
Global Unichip teknoloji hisseleri arasındaki istisnalardan biri oldu ve seans sırasında yüzde 1,5'ten fazla yükseldi. Eylül geliri üst üste dördüncü aylık rekoruna ulaşırken üçüncü çeyrek geliri bir önceki çeyreğe göre yüzde 34,9, bir yıl öncesine göre yüzde 117,7 artarak 18,75 milyar NT$ oldu.
Şirketin iş kolu, merkezi işlem birimleri (CPU) geliştiren müşterilerden gelen siparişlerin artmasından ve yeterli yonga plakası üretim kapasitesinden yararlandı. CPU'lar, çok çeşitli bilgi işlem görevlerini yerine getiren işlemcilerdir. Global Unichip, her müşteriye aynı işlemci tasarımını satmak yerine müşterileri için özel çipler geliştiriyor.
Soğutma ve test sektörlerinin bazı bölümlerindeki önceki zayıflığın ardından Jentech, Asia Vital Components ve FormFactor'un Tayvanlı benzeri Chunghwa Precision Test Tech de seans sırasında yükselişe geçti. IC tasarımcıları Realtek ve Prolific Technology de değer kazandı. Bu hareketler, genel grup düşüşteyken yatırımcıların seçili teknoloji şirketlerinin hisselerini almaya devam ettiğini gösterdi.
Yatırımcılar bundan sonra neyi izleyecek?
MediaTek'in öğleden sonraki bilgilendirme toplantısı, yatırımcıların talebi ve şirket beklentilerini değerlendirmesi için en yakın planlı fırsattı. Global Unichip'in geliştirme hattı da dikkat çekti. Bu kapsamda, 2 nanometrelik üretim platformuna yönelik teknoloji ve fikri mülkiyet hazırlıkları ile 2027'de müşteri üretiminin artacağı beklentileri yer aldı.
Cathay Securities Investment Trust kıdemli başkan yardımcısı ve sözcüsü Cheng Li-cheng, uzun vadede yapay zekâ yatırımlarına olumlu baktığını ve işin temel unsurlarında büyük bir değişiklik görmediğini söyledi. İzlenmesi gereken konular olarak yapay zekâ sermaye harcamalarının devam etmesini ve sektör görünümünün olumlu olmasını gösterdi. Sermaye harcamaları, veri merkezleri ve üretim ekipmanları gibi varlıkları satın almak veya kurmak için yapılan harcamaları ifade ediyor.
Cheng, ABD'de kasım ayında yapılacak ara seçimlerin ardından piyasa oynaklığının bir miktar azalmasını da beklediğini söyledi. Portföyüne ilişkin değerlendirmesinde, piyasa değerini ve teknoloji endekslerini izleyen fonları temel alıp bunları aktif yönetilen fonlarla desteklemeyi tercih etti. Bu yorumlar, piyasa performansına ilişkin bir güvence değil, kendi yatırım yaklaşımını yansıtıyordu.
Menkul kıymetler analisti Chang Chen-hao, yakın dönem için daha temkinli bir görünüm ortaya koydu. ABD şirketlerinin hayal kırıklığı yaratan bilanço ve tahminlerine, aralık ayı faiz oranlarına ilişkin kaygılara, kurumsal ve diğer yatırımcıların satışlarına ve yetersiz bulduğu kredili işlemlerdeki düşüşe dikkat çekti. Kredili işlem, yatırımcıların borç para kullanarak hisse almasına olanak tanır ve hem olası kazançları hem de kayıpları büyütür.
Chang, daha uzun bir yatay seyir dönemini önlemek için endeksin takip eden hafta içinde çeyreklik hareketli ortalamasını hızla geri kazanması gerektiğini söyledi. Hareketli ortalama, fiyatların belirli bir dönemdeki seyrini yumuşatarak yakın dönem yönünü gösterir. Cuma günü gösterge endeks yarıyıllık hareketli ortalamanın da altına indi; bu, yatırımcıların izlediği bir başka referans noktası. Chang'in kaygısı, şirket değerlemeleri daha cazip hale gelse bile satış ve borçlanma baskılarının sürmesinin düşüşü uzatabilmesiydi.
Öne Çıkanlar
- Tayvan'ın gösterge endeksi 30 Ekim'de 1.642,07 puana, yani yaklaşık yüzde 3,54'e kadar düşerek 44.726,26'ya indi.
- Saat 10.35 civarında endeks, 1.444,63 puan kayıpla 44.923,70 seviyesindeydi.
- En büyük düşüş üzerinden yapılan tahmin, borsaya kote şirketlerin piyasa değerindeki azalışı 5,38 trilyon NT$ olarak hesapladı.
- ABD teknoloji şirketlerinin hayal kırıklığı yaratan bilançoları ve yapay zekâ yatırımlarının getirilerine ilişkin kaygılar, çip üreticileri ile ekipman tedarikçileri üzerinde baskı yarattı.
- Delta Electronics günlük alt fiyata ulaşırken MediaTek, öğleden sonraki yatırımcı bilgilendirme toplantısı öncesinde yüzde 5,93'e kadar geriledi.
- Küçük şirketler ana gösterge endeksten daha sert düşerken deniz taşımacılığı, telekomünikasyon ve bazı çip tasarımcıları satışlara direndi.






