İsim Tercihi Mevzuatta Zaten Var, Ancak Hâlâ İtirazlarla Karşılaşıyor
Filipinler Temsilciler Meclisi Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, evli kadınların kızlık soyadlarını koruyabileceklerini açıklığa kavuşturmayı amaçlayan iki öneriyi onayladı. Öneriler, resmî formlarda ve işlemlerde kadınlardan eşlerinin soyadlarını kullanmalarının zaman zaman istenmesine ilişkin şikâyetleri ele alıyor.
İçindekiler
- İsim Tercihi Mevzuatta Zaten Var, Ancak Hâlâ İtirazlarla Karşılaşıyor
- 370. Madde Şu Anda Ne Diyor?
- İki Tasarı Neyi Açıklığa Kavuşturacak?
- Komisyon Neden Daha Açık Bir İfade İstiyor?
- Resmî Kayıt İşlemlerinde Kadınlar İçin Ne Değişecek?
- Öneri Bu Aşamaya Nasıl Geldi?
- Kuralların Değişmesi İçin Sırada Ne Var?
- Öne Çıkanlar
Önerilerden biri, San Juan milletvekili Ysabel Maria Zamora'nın hazırladığı 1648 sayılı Temsilciler Meclisi Tasarısı; diğeri ise Davao Oriental milletvekili Cheeno Almario'nun hazırladığı 8630 sayılı Temsilciler Meclisi Tasarısı. Batangas milletvekili King Collantes başkanlığındaki komisyon, önerilerin yasanın farklı biçimlerde yorumlanması sorununu gidermek için Medeni Kanun'un 370. maddesini değiştireceğini belirtti.
Filipinler yasaları, evli bir kadının kızlık soyadını korumasına zaten izin veriyor. Uygulamadaki sorun, bu tercihi kullanan kadınların kafa karıştırıcı evraklarla, ek belge talepleriyle veya işlemlerinin yapılmasının reddedilmesiyle karşılaşabilmesi. Önerilen değişiklik, evli kadınların isim kullanımını düzenleyen hükümde bu tercihi daha açık hâle getirecek.
Kayıtlarında evlenmeden önce kullandığı isim bulunan bir kadın için mesele basit olabilir: Evliliğin bu ismi değiştirmeyi zorunlu kıldığı söylenmeden, aynı ismi kullanmayı sürdürmek ister. Komisyonun adımı, tasarıların komisyon aşamasının ötesinde de onaylanması gerekse de bu idari sorunu yasama sürecine taşıyor.
370. Madde Şu Anda Ne Diyor?
370. madde, evli bir kadının kullanabileceği çeşitli isimleri sıralıyor. Kadın, kızlık adı ve soyadını kocasının soyadıyla birlikte kullanabilir; kızlık adını kocasının soyadıyla kullanabilir ya da kocasıyla evli olduğunu belirten Mrs. gibi bir unvanın önüne getirildiği kocasının tam adını kullanabilir.
Burada “kullanabilir” sözcüğü önem taşıyor. Bu ifade, her evli kadının kocasının soyadını almasını zorunlu kılan bir emir değil, bir tercih hakkı tanımlıyor. Evlilik bu değişikliği kendiliğinden zorunlu kılmıyor.
Komisyonun kaygısı, 370. maddede sıralanan seçeneklerin farklı biçimlerde yorumlanması veya uygulanması. Bir kurum kocanın soyadını zorunlu tuttuğunda, kadın kızlık soyadını koruma kararıyla çelişen idari bir taleple karşılaşabiliyor.
İki Tasarı Neyi Açıklığa Kavuşturacak?
1648 ve 8630 sayılı Temsilciler Meclisi tasarıları, evli bir kadının kızlık soyadını koruma hakkını açıkça güvence altına almayı amaçlıyor. Temel hedefleri, zaten var olan bu tercih hakkını daha net bir yasal ifadeyle tanımlayarak resmî işlemlerde kullanılmasını kolaylaştırmak.
Önerilerin, kadının kızlık soyadını, annesinin soyadını ve bunların kocasının soyadıyla birleştirildiği seçenekleri de kapsadığı belirtiliyor. Temel güvence, kadının resmî kayıtlarında kocasının soyadını kullanıp kullanmamaya karar verebilmesi.
Kocasının soyadını almayı tercih eden kadınlar bu seçeneğe sahip olmayı sürdürecek. Öneri, evlilikten önce yerleşmiş bir ismi kullanmaya devam etme özgürlüğü de dâhil olmak üzere karar verme özgürlüğünü ilgilendiriyor.
Kayıt işlemlerini yürüten kurumlar açısından hedeflenen değişiklik de aynı ölçüde pratik: Kadının kızlık soyadını kullanması, tek başına farklı bir soyadı talep edilmesine ya da başka açılardan geçerli bir işlemin reddedilmesine gerekçe olmamalı.
Komisyon Neden Daha Açık Bir İfade İstiyor?
Temsilciler Meclisi Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, desteğini aynı yasal hükmün farklı biçimlerde uygulanmasının kadınların karşılaştığı zorluklara bağlıyor. Komisyon, açıklamasında gerekçesini şöyle ifade etti:
Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, 370. maddedeki belirsizliğin giderilmesinin, sıradan Filipinlilerin söz konusu hükmü yanlış yorumlaması veya tutarsız biçimde uygulaması nedeniyle kadınların maruz kaldığı ayrımcı uygulamaların ve güçlüklerin önüne geçmeye yardımcı olacağı görüşündedir.
Komisyonun dikkat çektiği sorun, yasal bir tercih hakkıyla gündelik uygulama arasındaki boşluk. Bir kadın soyadını koruma hakkına sahip olabilir; ancak form doldururken veya bir işlem için onay isterken bu tercihini yine de açıklamak zorunda kalabilir.
Yasanın daha açık bir dille yazılması, hem kadına hem de kayıtlarını işleyen kişiye başvurabilecekleri daha net bir kural sunar. Bu önemlidir; çünkü bir seçeneğin kabul edilmesi, tek tek çalışanların yasayı nasıl anladığına bağlı olduğunda o seçeneği kullanmak zorlaşır.
Resmî Kayıt İşlemlerinde Kadınlar İçin Ne Değişecek?
Kızlık soyadını koruyan evli kadınlar, bir kurum kocanın soyadının kullanılmasını beklediğinde ek işlerle karşılaşabiliyor. Tasarıları destekleyenlerin sözünü ettiği güçlükler arasında ek belge talepleri, kafa karıştırıcı evraklar ve reddedilen işlemler bulunuyor.
Soyadı, kayıtların bir kişiyi tanımlamasının temel unsurlarından biri. Bir kurum farklı bir soyadı kullanmakta ısrar ettiğinde bunun doğrudan sonucu, yeniden belge istenmesi veya aynı işlemin tamamlanması için tekrar başvurulması olabilir. Komisyon, evli bir kadının kocasının soyadını kullanması gerektiği varsayımından kaynaklanan talepleri ortadan kaldırmak istiyor.
Tasarıları hazırlayan milletvekilleri konuyu özerklik ve kişisel kimlikle de ilişkilendiriyor. Onlara göre evlilik, kadınların evlenmeden önce edindikleri isimlerden vazgeçmesini gerektirmemeli.
Komisyon, hedeflenen etkiyi ikinci bir açıklamasında şöyle dile getirdi:
Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, tasarının iyi niyetli bir yasal düzenleme olduğuna ve kadınların gündelik yaşamlarında karşılaştığı gereksiz engellerin kaldırılmasına yardımcı olacağına inanıyor.
Öneri Bu Aşamaya Nasıl Geldi?
Komisyon, girişimin 18. ve 19. Kongrelerde sunulduğunu, 20. Kongrede ise komisyon onayı aldığını belirtti. Bu geçmiş, önerinin birbirini izleyen yasama dönemlerinde yeniden gündeme geldiğini gösteriyor.
Komisyonun aktardığı yasama süreci şöyle:
- 18. Kongre: Evli kadınların soyadı tercihlerini açıklığa kavuşturmaya yönelik önceki bir girişim sunuldu.
- 19. Kongre: Öneri yeniden sunuldu.
- 20. Kongre: Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, 1648 ve 8630 sayılı Temsilciler Meclisi tasarılarını komisyon düzeyinde onayladı.
Zamora'nın 1648 sayılı ve Almario'nun 8630 sayılı Temsilciler Meclisi tasarıları, evli bir kadının soyadı tercihini daha açık biçimde tanımaya yönelik aynı temel hedef doğrultusunda iki milletvekilinin önerilerini bir araya getiriyor. Komisyon onayı, bu hedefi Kongre'de değerlendirme sürecinin bir sonraki aşamasına taşıyor.
Kuralların Değişmesi İçin Sırada Ne Var?
Tasarıların yasalaşabilmesi için Temsilciler Meclisi ve Senato tarafından da onaylanması gerekiyor. Komisyon onayı ara bir aşama: Önerileri incelemekle görevli kurulun tasarıları desteklediği, daha geniş yasama sürecinin ise devam ettiği anlamına geliyor.
Temsilciler Meclisi'nin tamamının yasaları görüştüğü genel kurul oturumunda ne zaman ele alınacağına ilişkin bir takvim açıklanmadı. Bu nedenle kadınlar ve kayıt işlemlerini yürüten kurumlar, önerilen açıklama Kongre'deki süreçte ilerlerken mevcut yasaya göre işlem yapmayı sürdürüyor.
Collantes, komisyonun çalışmalarını, insanların deneyimleri yasaların uygulanmasında sorunlar olduğunu ortaya koyduğunda bu yasaları yeniden değerlendirme sorumluluğuyla ilişkilendirdi. Komisyon bu görüşünü açıklamasında şöyle dile getirdi:
Halk, Temsilciler Meclisi'nin halkın geri bildirimlerini, yaşanmış deneyimlerini ve değişen ihtiyaçlarını gözeterek yasa yapma ve gerektiğinde mevcut yasaları yeniden ele alma görevini kararlılıkla sürdürdüğünden emin olabilir.
Bir sonraki yasama kararları, daha açık ifadenin yasalaşıp yasalaşmayacağını belirleyecek. Kızlık soyadını korumak isteyen evli kadınlar için acil mesele ise bu mevcut tercihin resmî kayıtlar kullanılırken ve işlemler tamamlanırken tutarlı biçimde kabul edilip edilmeyeceği.
Öne Çıkanlar
- Temsilciler Meclisi Hukukların Gözden Geçirilmesi Komisyonu, evli kadınların kızlık soyadlarını koruma hakkını açıklığa kavuşturmaya yönelik önerileri onayladı.
- Tasarılar, Ysabel Maria Zamora'nın 1648 sayılı ve Cheeno Almario'nun 8630 sayılı Temsilciler Meclisi tasarıları.
- Filipinler yasaları, kadınların evlilikten sonra kızlık soyadlarını korumasına zaten izin veriyor.
- Tasarılar, ek evrak taleplerine veya işlemlerin reddedilmesine yol açan 370. madde yorumlarındaki tutarsızlıkları hedef alıyor.
- Önceki öneriler 18. ve 19. Kongrelerde sunulmuş, 20. Kongrede komisyon onayı almıştı.
- Yasalaşmaları için Temsilciler Meclisi ve Senato'nun onayı da gerekiyor.






