İki reaktör için yeni bir inşaat ortağı gerekiyor
Güney Koreli Korea Hydro & Nuclear Power, 29 Ekim 2026’da Daewoo Engineering & Construction ve Doosan Enerbility ile yürüttüğü inşaat sözleşmesi görüşmelerini sonlandırdı. Böylece Çekya’daki Dukovany nükleer santrali genişletme projesi yeni bir inşaat şirketi arayışına girdi. KHNP, Ocak 2028’de başlaması planlanan saha hazırlıklarından önce, Temmuz 2027’ye kadar yeni bir şirketle anlaşma imzalamayı hedefliyor.
İçindekiler
- İki reaktör için yeni bir inşaat ortağı gerekiyor
- Tasarım değişikliğinde ödemeyi kim yapacak?
- İnşaat şirketleri ekim sonu tarihine itiraz ediyor
- KHNP neden görüşmeleri sonlandırdığını söylüyor?
- Ana sözleşmeden önce başlayan fiyat anlaşmazlığı
- Hangi sözleşmeler devam ediyor?
- Yeni inşaat şirketi nasıl seçilecek?
- Projenin uyması gereken tarihler
- Sekiz yıllık ortaklık zorlu bir ayrılıkla karşı karşıya
- Öne çıkan noktalar
Proje, her biri 1.000 megavat gücünde iki Güney Kore yapımı APR1000 reaktöründen oluşan Dukovany 5. ve 6. ünitelerini kapsıyor. Çek proje şirketi Elektrárna Dukovany II (EDU II) ile yapılan ana sözleşmenin değeri yaklaşık 407 milyar Çek korunası. KHNP, inşaat anlaşmazlığına ilişkin açıklamasında proje değerini yaklaşık 27 trilyon won olarak belirtti.
Görüşmeler, yaklaşık 15 aylık müzakere ve 78 çalışma toplantısının yanı sıra anlaşmazlıkları koordine etmek üzere kurulan komite ve üst düzey yöneticiler arasındaki temasların ardından sonuçsuz kaldı. Temel anlaşmazlık, hem inşaat maliyeti hem de ayrıntılı reaktör tasarımlarının daha fazla çalışma gerektirmesi hâlinde bu maliyeti kimin karşılayacağıyla ilgiliydi.
KHNP, inşaat konsorsiyumuyla yaptığı işbirliği anlaşmasını feshetme sürecini başlatıyor ve rekabetçi bir ihale hazırlıyor. EDU II ile imzalanan ana anlaşma ve santral tasarımı ile temel ekipmanlara ilişkin sözleşmeler yürürlükte kalıyor. Bu nedenle Doosan’ın inşaat şirketi olarak üstlenmesi planlanan rol sona erse de ekipman tedarikçisi olarak projedeki varlığı sürecek.
Çek müşteri için acil mesele, inşaat şirketi değişirken hazırlıkları sürdürmek. KHNP’nin yeni ortağı ise EDU II’ye verilen mevcut taahhütleri aksatmadan uygulanabilir bir fiyat ve sorumluluk dağılımını kabul etmeli. İlk takvim, 2029’da inşaat ruhsatı alınmasını ve ilk ünitenin 2036’nın sonlarında devreye alınmasını öngörüyor.
Tasarım değişikliğinde ödemeyi kim yapacak?
KHNP, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Barakah nükleer santral projesinde kullanılan modele benzer şekilde, toplam fiyatı sabit bir sözleşme istedi. Bu modelde inşaat şirketi, üstlendiği işi kararlaştırılan bedel içinde tamamlamanın riskini genellikle kendisi taşır.
Daewoo ve Doosan ise ayrıntılı tasarımlar tamamlandıktan sonra belirlenen ek inşaat miktarları için ödeme ayarlaması yapılmasını istedi. Örneğin, daha sonraki bir tasarımda daha fazla beton, çelik veya montaj işi gerekirse şirketler ek maliyeti hesaplayıp tahsil edebilmek için bir yöntem talep etti.
Konsorsiyum, reaktör tasarımını kontrol edemediğini ve bu nedenle tasarım değişikliklerinin yol açtığı ek işler için ödeme ayarlaması alması gerektiğini savunuyor. APR1000 modelinin ilk ticari uygulamasının Dukovany’de yapılacak olmasına dikkat çeken şirketler, inşaat miktarları, sorumluluklar ve takvim üzerinde dikkatle anlaşmanın özellikle önemli olduğunu belirtiyor.
KHNP, mali risklerin paylaşımı konusunda ters yönde bir tutum alıyor. Şirket, tasarım ortağının ve temel ekipman tedarikçisinin toplam fiyatı sabit sözleşmeleri zaten kabul ettiğini söylüyor. Yalnızca inşaat sözleşmesinin ek maliyetleri daha sonra belirlemesine izin verilmesi, KHNP’yi artış riskini üstlenmek zorunda bırakırken Çek müşteriye karşı taahhütleri yürürlükte kalacak.
Proje, başlangıçta tek reaktör öngörülürken daha sonra iki üniteye çıkarıldı. Bu genişleme, inşaat işlerinin kapsamını artırdı ve ek ödemeler konusunda anlaşmayı daha önemli hâle getirdi. Yeni ihalede de sonraki değişikliklerin nasıl fiyatlandırılacağı ve bedellerini hangi şirketin karşılayacağı karara bağlanmalı.
İnşaat şirketleri ekim sonu tarihine itiraz ediyor
Daewoo ve Doosan konsorsiyumu, KHNP’nin 7 Ekim’de önerilen alt sözleşme koşullarını değiştirdiğini ve müzakereler sona ermeden önce yeni şartları değerlendirmek için yalnızca yaklaşık üç hafta süre kaldığını söylüyor. Şirketler, müzakerelerin 31 Aralık’a kadar uzatılmasını istedi ancak KHNP bu talebi reddetti.
Konsorsiyum, KHNP’ye Ocak 2024’te sunduğu inşaat birim fiyatlarını kabul ettiğini belirtiyor. Şirketler ayrıca 29 Ekim’e kadar zarar etmeyi göze alarak daha düşük bir teklif sunduklarını, ancak bunun da yeni müzakerelerin önünü açmadığını söylüyor.
İnşaat konsorsiyumu açıklamasında KHNP’nin kararına karşı çıktı ve görüşmelerin yeniden başlatılmasını istedi:
Müzakere süresi uzatılmadan görüşmelerin sonuçsuz kaldığının tek taraflı biçimde duyurulmasından üzüntü duyuyoruz ve bunu kabul edemeyiz.
İnşaat şirketleri, değiştirilen koşulları kabul etmedikleri sürece KHNP’nin yeni görüşmeleri reddederek iyi niyet ilkesini ihlal ettiğini de ileri sürdü. İtirazları hem sözleşme taslağındaki mali risklerle hem de bu riskleri değerlendirmek için verilen süreyle ilgili.
KHNP neden görüşmeleri sonlandırdığını söylüyor?
EDU II, proje takvimini korumak için başlangıçta inşaat sözleşmesinin eylül sonuna kadar imzalanmasını istemişti. KHNP, ekim ayında yapılan üçüncü ikili Teslimat Yönlendirme Komitesi toplantısında Kore ve Çekya hükûmetlerine ay sonuna kadar anlaşmaya varılamazsa görüşmeleri sonlandıracağını bildirdiğini söylüyor.
KHNP, kararını anlaşmaya varmak için birçok yolun başarısız olmasının ardından atılmış olağan bir ticari adım olarak nitelendirdi. Şirket, görüşmelerin sonuçsuz kalmasına ilişkin açıklamasında şunları söyledi:
KHNP ve yüklenici firma, çalışma düzeyindeki görüşmeler, anlaşmazlıkları koordine eden komite ve yönetim düzeyindeki müzakereler aracılığıyla uzlaşmaya varmak için çaba gösterdi ancak nihai bir anlaşmaya ulaşamadı.
KHNP ayrıca inşaat şirketlerinin reaktör iç bileşenleri ve türbin jeneratörlerinin montaj işlerini yapmayı reddettiğini ve bu işleri temel inşaat sorumlulukları arasında gördüğünü öne sürdü. Bu anlaşmazlık, yeni sözleşmenin çözmesi gereken meseleler arasına iş kapsamını da ekliyor; fiyat ve risk paylaşımı da masada.
Sanayi Bakanı Kim Jung-kwan, KHNP’nin kararına saygı duyduğunu belirtti ve Çekya’daki inşaatın başarıyla tamamlanması için hükûmet desteği sözü verdi. KHNP, ilk takvimi korumak üzere Kore hükûmeti, EDU II ve ortak şirketlerle koordinasyon içinde çalışacağını söylüyor.
Ana sözleşmeden önce başlayan fiyat anlaşmazlığı
KHNP Nisan 2024’te nihai teklifini sunduğunda inşaat bedeli henüz belirlenmemişti. O aşamada KHNP, sözleşme tutarı ve koşulları üzerinde inşaat şirketleriyle anlaşmaya varmadan şirket içinde hesaplanan bir fiyat kullandı. Dolayısıyla anlaşmazlık, EDU II ile 4 Haziran 2025’te imzalanan ana sözleşmeden önce başladı.
Sonraki görüşmeler sırasında KHNP’nin inşaat ücretinde 1 trilyon wonu aşan, ilk teklifin yüzde 10’undan fazla bir indirim talep ettiği bildirildi. Konsorsiyum, ancak zarar etmeyi göze alarak karşılayabileceği indirimleri zaten sunduğunu söylüyor. KHNP, ana sözleşmenin aşırı düşük fiyatlı olmasının inşaat şirketlerini daha fazla taviz vermeye zorladığı iddialarını reddetti.
KHNP, tutumunu desteklemek için Dukovany 5. ve 6. ünitelerinin yaklaşık 27 trilyon wonluk değerini önceki projelerle karşılaştırdı. Şirket, bu tutarın Barakah’taki iki ünitenin değerinin 2,62 katına, enflasyona göre ayarlandığında ise 1,68 katına karşılık geldiğini; Güney Kore’deki Shin Hanul 3. ve 4. ünitelerinin değerinin ise 2,4 katı olduğunu belirtti.
Bu rakamlar, KHNP’nin proje sözleşme değerlerine ilişkin yaptığı karşılaştırmaları yansıtıyor. Müzakerelerdeki acil sorun, Dukovany bütçesinin ne kadarının inşaatı karşılayacağı ve gelecekteki değişikliklerin nasıl finanse edileceği.
KHNP, Westinghouse ile fikrî mülkiyet konusunda yaptığı uzlaşmadan doğan ödemelere de değindi. Şirket, bu ödemelerin mevcut proje bütçesindeki kaynakların yeniden dağıtılmasıyla karşılanacağını belirtti ve söz konusu ödemelerin inşaat ücretlerini düşürme baskısına yol açtığı iddiasını reddetti.
Hangi sözleşmeler devam ediyor?
Çek enerji şirketi CEZ’in iştiraki EDU II, ana sözleşme kapsamında KHNP’nin müşterisi olmaya devam ediyor. KHNP projeyi, santralin her bölümünü tasarlayan, üreten, inşa eden ve işletmeye hazırlayan tek bir şirket aracılığıyla değil, farklı alanlarda uzmanlaşmış birkaç şirket üzerinden yürütmekle sorumlu.
KEPCO Engineering & Construction kapsamlı tasarım hizmetleri anlaşmasını imzaladı. Doosan Enerbility ise reaktör ve türbin jeneratörü ekipmanlarını kapsayan tedarik sözleşmelerini imzaladı. Daewoo ve Doosan inşaat konsorsiyumuyla görüşmelerin sona ermesine rağmen bu ekipman anlaşmaları yürürlükte kalıyor.
KHNP ayrıca yakıt tedariki için KEPCO Nuclear Fuel, devreye alma ve bakım hizmetleri için de KEPCO KPS ile görüşüyor. Bu anlaşmaların 2027’de imzalanması hedefleniyor. Devreye alma, tamamlanmış bir santral ve sistemlerinin olağan işletime geçmeden önce kontrol edilip test edilmesi sürecidir.
Sorumlulukların farklı şirketlere dağıtılmış olması, inşaat konsorsiyumunun değiştirilmesinin projenin bir büyük bölümünü etkilerken diğer çalışmaların sürmesini sağlıyor. Bu durum koordinasyon ihtiyacını da artırıyor: Yeni inşaat şirketinin, mevcut anlaşmalar kapsamında teslim edilecek tasarım ve ekipmanlarla uyumlu çalışması gerekecek.
Yeni inşaat şirketi nasıl seçilecek?
KHNP, Güney Kore’nin Ulusal Sözleşmeler Yasası kapsamında açık ve rekabetçi bir ihale hazırlıyor. Yeni inşaat anlaşmasının Temmuz 2027’de imzalanması hedefleniyor. Potansiyel adaylar arasında diğer büyük Güney Koreli inşaat şirketleri ve Avrupa firmaları yer alabilir. Henüz yeni bir şirket seçilmedi.
Yeni ihalede, önceki görüşmeleri sona erdiren aynı zorlu meseleler çözüme kavuşturulmalı: inşaat bedeli, tasarım değişikliklerinin sorumluluğu, ek işler için ödeme ve montaj işlerinin kesin kapsamı. KHNP’nin tüm bu düzenlemeleri EDU II’ye karşı mevcut yükümlülüklerine uygun hâle getirmesi gerekiyor.
KHNP, bu aradaki dönemde gerekli ön işleri kendisi yapmayı veya ayrı sözleşmelerle yaptırmayı planlıyor. Bu işler arasında izin süreçleri, yardımcı tesislerin tasarımları ve ağır ekipmanların sahaya taşınacağı güzergâhlar üzerindeki çalışmalar bulunuyor.
Bu işlerin sürmesi önemli; çünkü bir nükleer santral için reaktör binası tek başına yeterli değil. Büyük bileşenlerin sahaya ulaştırılması, yardımcı tesislerin tasarlanması ve ruhsat başvuruları için teknik hazırlık yapılması gerekiyor. KHNP, ana inşaat şirketi için ihale sürerken bu çalışmaları ilerletmeyi planlıyor.
Projenin uyması gereken tarihler
Dukovany’nin sözleşme süreci, mevcut anlaşmazlıktan yıllar önce başladı. Daewoo ve Doosan, 2018’de Team Korea’ya inşaat ortağı olarak katıldıklarını söylüyor. Kore ekibi 2022’de Çekya’daki ihaleye girdi; Çek hükûmeti Temmuz 2024’te KHNP’yi tercih ettiği teklif sahibi olarak belirledi.
Önümüzdeki aşamalarda, yeni şirketin seçilmesiyle saha hazırlıklarının başlaması arasında sınırlı bir süre kalacak. Temel kilometre taşları şöyle:
- 4 Haziran 2025: KHNP, EDU II ile ana sözleşmeyi imzaladı.
- 7 Ekim 2026: İnşaat şirketlerine göre KHNP, alt sözleşme koşullarını değiştirdi.
- 29 Ekim 2026: KHNP, inşaat sözleşmesi görüşmelerini sonlandırdığını duyurdu.
- Temmuz 2027: KHNP, yeni inşaat şirketiyle sözleşme imzalamayı hedefliyor.
- Ocak 2028: Saha hazırlıklarının başlaması planlanıyor.
- 2029: İlk takvim, kasımda temel atılmasını ve inşaat ruhsatının alınmasını öngörüyor.
- 2036’nın sonları: Yeni ünitelerden ilkinin devreye alınması planlanıyor.
Temmuz 2027’de imza atılması, planlanan saha hazırlıklarının başlangıcına kadar yaklaşık altı ay bırakacak. Yeni şirketin ekibini kurması, sorumluluklarını gözden geçirmesi ve ön çalışmalar sürerken tasarım ve ekipman tedarikçileriyle koordinasyon sağlaması gerekecek.
KHNP, ilk takvimi korumayı taahhüt etti. Ancak yeni bir inşaat şirketinin seçilmesi, ihale sürecini ve inşaat sorumluluklarının devrini beraberinde getiriyor; oysa proje bir sonraki aşamalara hazırlanıyor.
Sekiz yıllık ortaklık zorlu bir ayrılıkla karşı karşıya
Daewoo ve Doosan’ın 2018’den bu yana projede yer alması, değişikliğin sözleşmedeki bir şirket adını yenilemekten daha kapsamlı olacağı anlamına geliyor. Konsorsiyum, yerel iş ağlarının kurulmasına yardımcı olduğunu, Çekya’daki tanıtım çalışmalarını desteklediğini ve ana sözleşmenin alınmasını sağlayan çabaya katkıda bulunduğunu söylüyor. İnşaat işlerinin planlanan yüzde 55’ini Daewoo’nun, yüzde 45’ini ise Doosan’ın üstlenmesi öngörülüyordu.
İşbirliği anlaşmasının sona erdirilmesi, hâlihazırda yapılan harcamaların kapatılmasını gerektirebilir. Bu süreçte ihtiyati tedbir başvuruları ve başka hukuki uyuşmazlıkların yaşanabileceği de riskler arasında gösteriliyor. Ayrılık sürecinin çekişmeli geçmesi, yeni ihale hazırlanırken KHNP’nin iş yükünü artırabilir.
Bu proje, Güney Kore’nin 2009’daki Barakah anlaşmasından bu yana gerçekleştireceği ilk büyük nükleer santral ihracatı. Bu nedenle Dukovany, iki reaktörün ötesinde ticari önem taşıyor: Güney Koreli şirketler için Avrupa’da nükleer proje gerçekleştirme konusunda önemli bir fırsat.
EDU II için öncelik, üzerinde anlaşılmış bütçeye uygun çalışabilecek, gerekli izinleri alabilecek ve takvime uyabilecek bir inşaat ekibi bulmak. KHNP ve olası inşaat şirketleri için temel mesele ise tasarım, miktar veya maliyet değiştiğinde her tarafın sorumluluğunu açıkça belirleyen bir sözleşme yapmak. Sonuçsuz kalan görüşmeler, inşaat paketinin hazır hâle gelmesi için hâlâ pek çok konunun çözüme kavuşturulması gerektiğini gösteriyor.
Öne çıkan noktalar
- KHNP, fiyat, iş kapsamı ve gelecekteki maliyet artışlarına ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle Daewoo E&C ve Doosan Enerbility ile inşaat görüşmelerini 29 Ekim 2026’da sonlandırdı.
- Dukovany projesi, her biri 1.000 megavat gücünde iki APR1000 reaktörünü ve yaklaşık 407 milyar Çek korunası değerindeki ana sözleşmeyi kapsıyor.
- İnşaat şirketleri, değiştirilmiş koşulların 7 Ekim’de iletildiğini ve görüşmelerin 31 Aralık’a kadar sürdürülmesi taleplerinin reddedildiğini söylüyor.
- KHNP, Temmuz 2027’ye kadar yeni bir inşaat sözleşmesi imzalamayı hedefliyor ve aradaki dönemde gerekli ön çalışmaları ilerletmeyi planlıyor.
- Doosan’ın ekipman tedarikçiliği dâhil olmak üzere tasarım ve ekipman sözleşmeleri yürürlükte. Yakıt ve hizmet anlaşmalarının 2027’de imzalanması hedefleniyor.
- Saha hazırlıklarının Ocak 2028’de başlaması, ilk yeni ünitenin ise 2036’nın sonlarında devreye alınması planlanıyor.






