Dakka’da Sekiz Metro İstasyonu ve 11,5 Kilometrelik Yükseltilmiş Demir Yolu İçin Sözleşmeler İmzalandı

9 dakikalık okuma
Dhaka Signs Contracts for Eight Metro Stations and 11.5km of Elevated Railway

Dört sözleşmeyle iki metro hattında büyük ölçekli inşaat başlıyor

Dakka’nın metro ağı genişletme çalışmaları, MRT Line 1 ve MRT Line 5’in Kuzey Güzergâhı için sekiz yükseltilmiş istasyon, 11.507 kilometrelik yükseltilmiş demir yolu ve depo binalarını kapsayan sözleşmelerle yeni bir inşaat aşamasına ulaştı. Anlaşmalar 27 Ekim 2026’da Uttara’nın Diabari bölgesindeki Metro Rail Bhaban’da imzalandı.

İçindekiler
  1. Dört sözleşmeyle iki metro hattında büyük ölçekli inşaat başlıyor
  2. Line 1’de neler inşa edilecek?
  3. Kuzey Güzergâhı için beş istasyon
  4. Depolar demir yolunun işletme üssünü oluşturuyor
  5. Raylar, enerji ve sinyalizasyon için ayrı sözleşmeler
  6. Takvim 2033’e nasıl uzandı?
  7. Maliyetler iki kattan fazla arttı
  8. Güvenlik ve aksaklıklar acil gündem
  9. Genişleme yolcular için neyi değiştirecek?
  10. Öne Çıkanlar

Üç ortak girişime verilen dört paket, işleri yolcuların kullanacağı yapılar ile trenlerin depolanması, bakımı ve yönetimi için gerekli tesisler arasında paylaştırıyor. Dhaka Mass Transit Company Limited (DMTCL), her iki projeyi Bangladeş hükümeti ve Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı’nın (JICA) ortak finansmanıyla yürütüyor.

İki hattın tahmini toplam maliyeti yaklaşık 203.000 crore taka, yani 2,03 trilyon taka: Line 1 için yaklaşık 114.000 crore, Line 5 içinse 89.000 crore taka. Bu rakamlar projelerin tamamını kapsıyor. Duyuruda dört sözleşmenin ayrı ayrı bedelleri veya yolcu seferlerinin başlayacağı tarih açıklanmadı. Her iki hattın inşaatının 2033’e kadar tamamlanması bekleniyor.

Planlanan ağ, metro ulaşımını havaalanı, Kamalapur, Purbachal, Hemayetpur ve Vatara yönlerine genişletecek. Bu yolculukların mümkün hâle gelmesi için yüklenicilerin demir yolu yapılarını inşa etmesi, bakım tesislerini tamamlaması ve bunları enerji, sinyalizasyon ve diğer işletme ekipmanlarıyla bağlaması gerekiyor.

İmza töreni, Line 1’de yıllardır süren yavaş ihale sürecinin ardından gerçekleşti. Ocak 2025 itibarıyla hattın 12 paketinden yalnızca biri için yüklenici belirlenmişti. Yeni anlaşmalar, trenleri çalıştıracak sistemlere yönelik ayrı sözleşmelerin yanı sıra büyük istasyon ve yükseltilmiş yapı işlerini de inşaat programına dâhil ediyor.

Reklam

Line 1’de neler inşa edilecek?

Line 1’in CP-07 paketi, demir yolunun yer altından yükseldiği noktadan Balu Nehri kesiminin başlangıcına kadar uzanan 5.007 kilometrelik bir viyadüğü kapsıyor. Viyadük, demir yolunu yolların, arazilerin veya su yollarının üzerinden taşıyan yükseltilmiş bir yapıdır.

Joar Sahara, Boalia ve Mastul olmak üzere üç yükseltilmiş istasyon da pakete dâhil. Sözleşme, ayrıntılı sözleşme dökümünde China Railway Engineering Corporation, Max Infrastructure Limited ve China Major Bridge Engineering Group Company olarak belirtilen CREC-MIL-MBEC ortak girişimine verildi.

Line 1 iki güzergâhtan oluşuyor: Hazrat Shahjalal Uluslararası Havalimanı’nı Kamalapur’a bağlayan havaalanı güzergâhı ve Natun Bazar’dan Purbachal Terminal yönüne uzanan Purbachal güzergâhı. Dolayısıyla yükseltilmiş hat paketi, tünellerle yer üstü yapılarını bir araya getiren demir yolunun bir parçası.

Önceki tasarıma göre Line 1’in uzunluğu, 19,87 kilometresi yer altında ve 11,36 kilometresi yükseltilmiş olmak üzere 31,24 kilometreydi. Havaalanı-Kamalapur kesiminin yer altında, Purbachal kolunun ise yer üstünde yapılması planlanmıştı. Yeni 5.007 kilometrelik paket, önceki plandaki yükseltilmiş hattın yaklaşık yüzde 44’ünü kapsıyor.

Line 1’deki istasyon sayısına açıklık getirilmesi gerekiyor: güncel proje tanımında 21 istasyon yer alırken önceki tasarımda ve yeni sistem sözleşmelerinin açıklamasında sayı 19 olarak veriliyor. Değişikliğe ilişkin bir açıklama yapılmadı. CP-07 kapsamındaki üç istasyon ise inşaat duyurusunda açıkça adlandırılıyor.

Kuzey Güzergâhı için beş istasyon

Line 5’in Kuzey Güzergâhı, CP-03 paketi kapsamında 6,50 kilometrelik yükseltilmiş demir yoluna kavuşacak. Çalışmalar, kesintisiz tek bir yükseltilmiş hat yerine Hemayetpur-Amin Bazar ve Natun Bazar-Vatara arasındaki iki kesimi kapsıyor.

Beş istasyon Hemayetpur, Baliapur, Bilamalia, Amin Bazar ve Vatara’da yapılacak. Line 1’in yükseltilmiş hat paketini de inşa eden CREC-MIL-MBEC, bu işleri üstlenecek.

Kuzey Güzergâhı, Hemayetpur ile Vatara arasında 14 istasyon bulunan yaklaşık 20 kilometrelik bir hat olarak tanımlanıyor. Yeni yükseltilmiş hat paketi, bu yaklaşık güzergâh uzunluğunun neredeyse üçte birini ve planlanan istasyonların beşini kapsıyor.

İki yükseltilmiş hat paketi toplam 11.507 kilometre uzunluğunda; bunlardan üç istasyon Line 1’de, beşi Line 5’te yer alıyor. Adı belirtilen kesimler, yeni demir yolu inşaat sözleşmelerinin kapsadığı coğrafi alanı ortaya koyuyor.

Reklam

Depolar demir yolunun işletme üssünü oluşturuyor

Line 1’in CP-02 paketi kapsamında depoda atölyeler, tren bekletme hangarları ve bir işletme yönetim merkezi dâhil 49 yapı inşa edilecek. Sözleşme, Çinli Sinohydro ve ortağının yer aldığı SINOHYDRO-SEBCL ortak girişimine verildi.

Projenin Purbachal tarafına hizmet verecek depo, Narayanganj’ın Rupganj bölgesindeki Pitalganj’da bulunuyor. Yeni anlaşmadaki binaların inşasından önce bölgede arazi hazırlık çalışmaları başlamıştı. Bu önceki arazi geliştirme çalışmalarının tamamlanma oranı Aralık 2024’te yüzde 87’ye ulaşmıştı.

Tren bekletme hangarı, seferde olmadıkları zaman trenlerin park edildiği yerdir. Atölyeler denetim ve onarım için alan sağlarken işletme merkezi demir yolu faaliyetlerinin yönetimini destekler. Bu tesisler, tren filosunun her gün yeniden hizmete girmesini ve seferler arasında bakım görmesini sağlar.

Line 5’in kendi projesinde yine CP-02 olarak numaralandırılan depo paketi, Hemayetpur’da idari binaları, işletme ve depo kontrol merkezlerini, tren bekletme sahalarını, depoları ve atölye hangarlarını kapsıyor.

Sözleşme CPC-HANIL’e verildi. Ayrıntılı sözleşme dökümünde ortaklar, Bangladeş’ten Concord Pragatee Consortium Limited ve Güney Kore’den Hanil Engineering and Construction Company Limited olarak belirtiliyor.

Raylar, enerji ve sinyalizasyon için ayrı sözleşmeler

Larsen & Toubro (L&T), Line 1’in işletme sistemlerine yönelik iki tasarım ve inşaat paketi de aldı. Bu sözleşmeler, tamamlanmış tünelleri, viyadükleri ve istasyonları işler bir demir yoluna dönüştürmek için gereken ekipmanları kapsıyor.

CP09 kapsamında L&T ve Japonya’dan Sumitomo Corporation; ray işlerini, enerji besleme ve dağıtım ekipmanlarını, cer trafo merkezlerini, havai katener sistemlerini ve ilgili elektrik tesislerini tasarlayacak, tedarik edecek, kuracak, test edecek ve devreye alacak.

Cer trafo merkezleri, trenlere güç sağlamak için gereken biçimde elektrik verir. Havai katener, trenlerin elektrik aldığı rayların üzerindeki tel sistemidir. Her iki sistemin de güzergâh boyunca raylarla ve diğer ekipmanlarla uyumlu çalışması gerekir.

CP10; sinyalizasyonu, telekomünikasyonu ve peron ayırıcı kapıları kapsıyor. Sinyaller tren hareketlerini kontrol eder, telekomünikasyon demir yolu personeliyle ekipmanlar arasında bağlantı kurar, peron ayırıcı kapıları ise bekleyen yolcularla raylar arasında bariyer oluşturur.

Dakka’da hâlihazırda işletilen Line 6’nın entegre demir yolu sistemleri paketini daha önce teslim eden L&T, CP10 kapsamındaki sorumluluklarını şirket açıklamasında şöyle belirtti:

CP10 kapsamında L&T, tüm ağın sinyalizasyon, telekomünikasyon ve peron ayırıcı kapı işlerini yürütecek,

Sözleşmelerin bu şekilde bölünmesi, uygulamada koordinasyon gerektiriyor. İnşaat yüklenicilerinin ray ve elektrik tasarımlarına uygun yapılar teslim etmesi, sistem ekiplerinin ise yolcu taşımacılığı başlamadan önce bu yapılara ekipmanları kurup test etmesi gerekiyor.

Reklam

Takvim 2033’e nasıl uzandı?

Line 1, Aralık 2026 tamamlanma hedefiyle Ekim 2019’da onaylandı. Ocak 2025’e gelindiğinde, büyük inşaat sözleşmeleri henüz imzalanmadığı için yetkililer sürenin üç veya dört yıl uzatılmasını bekliyordu.

Projenin aşamaları, onay, depo hazırlıkları ve son anlaşmalar arasında ne kadar zaman geçtiğini gösteriyor:

  • Ekim 2019: Line 1 proje onayı aldı.
  • Ekim 2022: Pitalganj deposunun arazisini geliştirmek için sözleşme imzalandı.
  • Şubat 2023: Fiziksel çalışmaların açılışı resmen yapıldı.
  • Mart 2023: Depo arazisinin geliştirilmesine 1. paket kapsamında başlandı.
  • Aralık 2024: Depo arazisinin geliştirilmesi yüzde 87’ye, projenin genel ilerlemesi ise yüzde 6’ya ulaştı.
  • Ocak 2025: Line 1’in 12 paketinden yalnızca biri için yüklenici belirlendi.
  • 27 Ekim 2026: Line 1 ve Line 5 genelinde dört depo ve yükseltilmiş altyapı sözleşmesi imzalandı.
  • 2033: Her iki projenin inşaatının tamamlanması bekleniyor.

Proje yetkilileri önceki gecikmeleri COVID-19 kısıtlamalarına ve JICA’nın onay süreçlerine bağladı. Pandemi, ayrıntılı tasarımı, arazi edinimini ve ilgili çalışmaları etkiledi. Proje Direktörü Abul Kashem Bhuiyan, ihalenin her aşamasında JICA’nın onayının gerektiğini de belirtti.

Arazi ve altyapı hizmetlerine yönelik çalışmalar da ek görevler getirdi. 2025’in başlarında yetkililer, Line 1 için gereken 115 dönüm arazinin 93 dönümünü edinmişti. Bangladeş Ordusu’yla yapılan anlaşma kapsamında beş istasyonun yakınında altyapı hatlarının yer değiştirilmesi çalışmalarına da başlanmıştı.

İhale takvimleri de önemli; çünkü sözleşme imzalandıktan sonra inşaat yıllar sürüyor. Ocak 2025’te ele alınan ihale belgelerinde yer altı işleri için beş, yükseltilmiş hat işleri içinse üç buçuk yıl öngörülmüştü. Farklı paketlerin eşgüdüm içinde tamamlanması, güncellenen takvime uyulması açısından belirleyici olacak.

Maliyetler iki kattan fazla arttı

Line 1’in önceki onaylı maliyeti 52.561 crore takaydı. Güncel tahmini maliyet olan yaklaşık 114.000 crore taka, bu tutarın iki katından fazla. İlk revizyonda maliyet artışı yüzde 117,64 olarak belirtiliyor.

Line 5’in Kuzey Güzergâhı için onaylanan revizyonda yüzde 117,87’lik artış öngörülüyor ve tahmini maliyet yaklaşık 89.000 crore takaya çıkıyor. Basitçe anlatmak gerekirse, yaklaşık yüzde 118’lik artış, önceki bütçedeki her 100 takaya yaklaşık 118 taka eklenmesi demek.

Ocak 2025’te döviz kurları zaten endişe kaynağıydı. Proje Direktörü Abul Kashem, Line 1’in onaylandığı dönemde yaklaşık 85 taka olan ABD dolarının 120 takanın üzerine çıktığını söyledi. Bu rakamlara göre bir dolarlık maliyetin taka karşılığı yüzde 41’den fazla arttı.

Bu değişiklik, ithal ekipmanları ve yabancı para birimlerine bağlı ödemeleri etkiliyor. Taka değer kaybettiğinde aynı dolarlık fatura için daha fazla yerel para gerekiyor. Bütçe revizyonları, yıllar süren gecikmelerin ardından geldi; ancak duyuruda artışların nedenlere göre ayrıntılı dağılımı paylaşılmadı.

Reklam

Güvenlik ve aksaklıklar acil gündem

Karayolu Ulaştırma ve Otoyollar Dairesi Sekreteri Mohammad Ziaul Haque, imza töreninde trafik sıkışıklığını ve yolculuk süresini azaltmanın hükümetin öncelikleri arasında yer aldığını söyledi. İnşaat kalitesine, güvenliğe ve işlerin belirlenen sürelerde tamamlanmasına dikkat çekti.

Haque ayrıca kurumlara ve yüklenicilere, özellikle inşaat alanlarının yakınındaki topluluklar üzerindeki olumsuz etkileri ve çevreye verilen zararı en aza indirme talimatı verdi. Gecikmelerin önlenmesi için uygulayıcı kurumlar, mühendisler ve yükleniciler arasında daha yakın koordinasyon çağrısında bulundu.

Adı belirtilen kesimler boyunca yaşayanlar ve işletmeler, ulaşım hizmetinden yararlanmadan önce inşaat sürecinden etkilenecek. Sekreterin talimatları, son tarih ile günlük yaşam üzerindeki yükü ilişkilendiriyor: çalışmaların uzaması, proje alanlarının çevresindeki aksaklıkların da sürmesi anlamına gelecek.

DMTCL Genel Müdürü Md Shawgatul Alam açılış konuşmasını yaparken Planlama Komisyonu üyesi Kabir Ahmed özel konuk olarak katıldı. Japonya Büyükelçiliği, JICA, danışmanlık firmaları ve yüklenicilerin temsilcileri de törende hazır bulundu.

Genişleme yolcular için neyi değiştirecek?

Line 1’in önceki tasarımında, günde 800.000 yolculuk kapasitesi öngörülüyordu. Havaalanı, Kamalapur ve Purbachal güzergâhları, bugün büyük ölçüde kara yoluna bağımlı olan bölgelere kapsamlı bir demir yolu bağlantısı sağlayacak.

Line 5’in Kuzey Güzergâhı, Hemayetpur’dan Vatara yönüne yeni bir koridor ekleyecek. Yeni sözleşmeler kapsamındaki istasyonlar, bu erişimin hangi noktalarda sağlanacağını gösterirken depo ve sistem sözleşmeleri düzenli hizmet için gerekli tesisleri kapsıyor.

Dakka’nın genel ulaşım programı da değişiyor. Hükümet kısa süre önce, yaklaşık 28,11 milyar taka harcandıktan sonra Dakka ile Gazipur arasındaki BRT koridorunun yerine her yönde üç şeritli bir otoyol yapılmasını onayladı. Bu karar, Gazipur’daki Shibbari ile Dakka havaalanı arasındaki koridoru etkilerken yeni metro sözleşmeleri ayrı demir yolu güzergâhlarını ilerletiyor.

Şimdilik kayda geçen sonuç, belirli inşaat taahhütleri: sekiz istasyon, iki yükseltilmiş demir yolu paketi ve iki hat için depo tesisleri. Vaat edilen seferlerin başlayabilmesi için bu işlerin tüneller, işletme sistemleri, testler ve projelerin kalan paketleriyle birlikte tamamlanması gerekiyor.

Öne Çıkanlar

  • 27 Ekim 2026’da imzalanan dört sözleşme, 11.507 kilometrelik yükseltilmiş demir yolunu, sekiz istasyonu ve depo tesislerini kapsıyor.
  • Line 1’e üç yükseltilmiş istasyon, 5.007 kilometrelik viyadük ve depoda 49 yapı kazandırılacak.
  • Line 5’in Kuzey Güzergâhı’na beş yükseltilmiş istasyon, 6,50 kilometrelik yükseltilmiş demir yolu ve depo binaları yapılacak.
  • L&T’nin ayrı sözleşmeleri, Line 1’in raylarını, elektrik sistemlerini, sinyalizasyonunu, telekomünikasyonunu ve peron ayırıcı kapılarını kapsıyor.
  • İki projenin tahmini toplam maliyeti yaklaşık 203.000 crore taka; inşaatın 2033’e kadar tamamlanması bekleniyor.
  • Yetkililer güvenlik, kalite, zamanında tamamlama ve yakındaki toplulukların daha az etkilenmesi çağrısı yaptı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir