Revize maliyetler ilk tahminleri yüzde 9,38 aşıyor
Hindistan’ın izlenen 1.853 merkezi altyapı projesinin toplam revize maliyeti Eylül 2026’da 37,55,803 crore rupiye ulaştı. Bu tutar, ilk tahminleri 3,21,976 crore rupi aşıyor. Yaklaşık yüzde 9,38’e karşılık gelen artış, İstatistik ve Program Uygulama Bakanlığına (MoSPI) göre 17 merkezi bakanlık ve daireye bağlı projeleri kapsıyor.
İçindekiler
- Revize maliyetler ilk tahminleri yüzde 9,38 aşıyor
- İki artış farklı değişimleri ölçüyor
- Harcamalar revize bütçenin yarısına yaklaşıyor
- İnşaat ilerlemesi, tamamlanmaya yakın projelerde ödemelerin önünde
- İzlenen projelerin çoğunu ulaştırma oluşturuyor
- Proje sayıları hikâyenin yalnızca bir bölümünü anlatıyor
- Büyük projeler portföyün yüzde 42’sini oluşturuyor
- İşlerin bir kısmı hizmete girerken diğerleri sürüyor
- Öne Çıkanlar
İlk tahminlerin toplamı 34,33,827 crore rupiydi. Başka bir ifadeyle, başlangıçta yaklaşık 34,34 lakh crore rupiye mal olması beklenen projelerin bugün yaklaşık 37,56 lakh crore rupiye ihtiyaç duyacağı tahmin ediliyor. Bir crore 10 milyon rupiye, bir lakh crore ise 1 trilyon rupiye karşılık geliyor.
MoSPI’nin 150 crore rupi ve üzeri maliyetli Merkezi Altyapı Projelerine ilişkin Eylül 2026 Flaş Raporu; proje maliyetleri, harcamalar ve inşaat ilerlemesine ilişkin verileri bir araya getiriyor. İzleme çalışması, hem ilk aşamalarındaki projeleri hem de tamamlanmaya yaklaşan işleri kapsıyor.
Maliyet artışından sorumlu proje sayısı belirtilmediği için artışın portföyde ne ölçüde yoğunlaştığı belirsizliğini koruyor. Mali veriler, harcamaları tahmini maliyetlerle karşılaştırıyor; uygulamayı ilk takvimlerle karşılaştırmak içinse proje teslim tarihleri ve tamamlanma tarihleri de gerekiyor.
İki artış farklı değişimleri ölçüyor
Eylül verilerinde birbirinden farklı iki karşılaştırma yer alıyor. 3,22 lakh crore rupilik maliyet aşımı, izlenen projelerin ilk tahminleri ile revize tahminleri arasındaki farkı ölçüyor. Ağustostan bu yana kaydedilen 3,96 lakh crore rupilik artış ise izlenen portföyün toplam revize değerinin iki ay arasındaki değişimini gösteriyor.
MoSPI, ağustosta 33,60 lakh crore rupi değerinde 1.731 projeyi izlerken eylülde 37,56 lakh crore rupi değerinde 1.853 projeyi takip etti. Proje sayısı böylece 122, yani yaklaşık yüzde 7 arttı; toplam revize değer ise yaklaşık yüzde 11,8 yükseldi.
Ağustos ayındaki toplam revize maliyet 33,60,069 crore rupi, ilk tahmin ise 30,71,947 crore rupiydi. Buna göre maliyet aşımı 2,88,122 crore rupi oldu.
Bakanlık, izlenen projelerin sayısı ve bileşimindeki değişikliklerin toplam değeri artırabileceği uyarısında bulundu. Dolayısıyla bu artış, mutlaka yeni yatırımlar veya projelere ek maliyetler anlamına gelmiyor. Eylül ayındaki daha büyük portföy, projelerin izleme sistemine eklenmesi ve sistemden çıkarılması dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Raporlama sıralaması, aylık değişimi ilk bütçelerle yapılan daha uzun vadeli karşılaştırmadan ayırmaya yardımcı oluyor:
- Ağustos 2026: MoSPI, toplam revize maliyeti 33,60 lakh crore rupi olan 1.731 projeyi izledi.
- Eylül 2026: Portföy 1.853 projeye ulaştı. Revize maliyet yaklaşık 37,56 lakh crore rupi, ilk tahmini maliyet ise yaklaşık 34,34 lakh crore rupi oldu.
- 26 Ekim 2026: Bakanlığın aylık Flaş Raporu yayımlandıktan sonra eylül ayına ait izleme verileri açıklandı.
Harcamalar revize bütçenin yarısına yaklaşıyor
Eylül Flaş Raporu, birikimli harcamayı 17,71 lakh crore rupi olarak veriyor. Bu, revize proje maliyetinin yaklaşık yüzde 47’sine karşılık geliyor. Raporda yer alan birbiriyle çelişen 17,73 lakh crore rupilik tutar ise 2.000 crore rupi daha yüksek.
17,71 lakh crore rupilik rakam esas alındığında, bugüne kadarki harcamalar ile toplam revize tahmin arasında yaklaşık 19,85 lakh crore rupi fark bulunuyor. Bu fark, inşaatı ve mali işlemleri farklı aşamalarda olan projelerde henüz harcanmamış tahmini maliyetleri gösteriyor.
Ağustos ayındaki birikimli harcama 16,33 lakh crore rupiydi ve o ayki revize portföy değerinin yüzde 48,59’una eşitti. Eylülde harcamalar rupi cinsinden artarken revize toplam içindeki payı yaklaşık yüzde 47’ye geriledi.
Proje bileşimindeki değişiklik bu hareketi açıklamaya yardımcı oluyor. Bütçesi yüksek, harcaması görece düşük projelerin eklenmesi, birikimli harcamalar artarken bile portföyün harcama oranını düşürebilir. İzlenen programın nasıl değiştiğini anlamak için hem rupi tutarına hem de yüzdeye bakmak gerekiyor.
İnşaat ilerlemesi, tamamlanmaya yakın projelerde ödemelerin önünde
1.853 projenin 654’ünde fiziki ilerleme yüzde 80’i aştı. Bu, portföyün yaklaşık yüzde 35’i demek. Daha küçük bir grup olan 338 proje ise mali tamamlanmada yüzde 80’i geçti; bu projeler portföyün yaklaşık yüzde 18’ini oluşturdu.
Ağustosta 647 projede fiziki ilerleme yüzde 80’i aşarken 312 proje mali tamamlanmada yüzde 80 eşiğini geçti. Bu sayılar, bileşimi eylüldekinden farklı olan o ayın izlenen portföyüne ait.
Fiziki ilerleme, planlanan işin ne kadarının tamamlandığını ölçüyor. Mali ilerleme ise harcamaları projenin tahmini maliyetiyle karşılaştırıyor. Bu nedenle bir yol, bazı ödemeler henüz yapılmamış olsa da tamamlanmaya yaklaşabilir. Benzer şekilde bir projede, inşaatta belirgin ilerleme görülmeden önce yüksek başlangıç harcamaları yapılabilir.
MoSPI, fiziki ve mali ilerlemenin genel olarak birlikte seyrettiğini, projelerin ilk ve ileri aşamalarda yoğunlaştığını belirtti. Tamamlanma oranının yüzde 81 ila 100 arasında olduğu aralıkta, fiziken bu düzeye ulaşan proje sayısı mali açıdan aynı seviyeye ulaşanlardan fazlaydı.
Başlangıç aşamalarında mali ilerleme görece daha yüksekti; bu durum, harcamaların önceden yapılmasını yansıtıyor. Buradaki temel nokta, inşaat ve ödeme verilerinin farklı sorulara yanıt vermesi: Biri tamamlanan işi, diğeri harcanan parayı izliyor.
İzlenen projelerin çoğunu ulaştırma oluşturuyor
Ulaştırma ve lojistik, 20,07 lakh crore rupi maliyetli 1.320 devam eden projeyle portföyde başı çekti. Bu rakamlar, izlenen projelerin yaklaşık yüzde 71’ine ve revize maliyetlerinin yaklaşık yüzde 53’üne karşılık geliyor.
Ağustosta ulaştırma ve lojistik, revize maliyeti 16,05 lakh crore rupi olan 1.191 projeyi kapsıyordu. Bu, izlenen portföyün yüzde 69’u, toplam maliyetinin ise yaklaşık yüzde 48’iydi. Enerji alanında revize maliyeti 10,95 lakh crore rupi olan 223 proje bulunuyordu.
Ulaştırma ve lojistik ile enerji, izlenen projelerin yüzde 82’den fazlasını oluşturdu. Bu yoğunlaşma, merkezi altyapı programının bağlantı ve enerji kapasitesine ne ölçüde ağırlık verdiğini gösteriyor.
En büyük bireysel portföy, revize maliyeti 9,46 lakh crore rupi olan 974 projeyle Karayolu Ulaştırma ve Karayolları Bakanlığına aitti. Bakanlık proje sayısının yaklaşık yüzde 53’ünü, ancak toplam revize değerin yaklaşık yüzde 25’ini oluşturuyordu.
Demiryolları Bakanlığı, 7,21 lakh crore rupi maliyetli 284 projeyle ikinci sırada yer aldı. Karayolları ve demiryolları bakanlıkları toplamda 1.258 projeye ve 16,67 lakh crore rupilik revize maliyete sahipti. Bu, projelerin yaklaşık yüzde 68’ine ve portföy değerinin yüzde 44’üne karşılık geliyor.
Ağustos portföyünde revize maliyeti 9,52 lakh crore rupi olan 982 karayolu ulaştırma projesi ile maliyeti 3,14 lakh crore rupi olan 147 demiryolu projesi yer aldı. Bakanlığın izlenen proje bileşimindeki değişikliklere ilişkin uyarısı, bu aylık karşılaştırmalar için de geçerli.
Proje sayıları hikâyenin yalnızca bir bölümünü anlatıyor
Elektrik Bakanlığının revize maliyeti 6,40 lakh crore rupi olan 106 projesi vardı. Proje sayısı Karayolu Ulaştırma ve Karayolları Bakanlığınınkinden çok daha az olsa da toplam maliyeti bu bakanlığın maliyetinin üçte ikisinden fazlaydı.
Her bakanlığın revize maliyetini proje sayısına bölmek, elektrik projeleri için proje başına ortalama yaklaşık 6.038 crore rupi, karayolu ulaştırma projeleri içinse yaklaşık 971 crore rupi veriyor. Bunlar, boyutları değişen projelerin portföy ortalamaları. Ancak daha az projeye sahip bir bakanlığın tahmini harcamaların büyük bir bölümünü nasıl oluşturabildiğini açıklamaya yardımcı oluyorlar.
Diğer büyük portföyler kömür, petrol ve doğal gaz, konut ve kentsel işler ile su kaynaklarını kapsıyordu:
- Kömür Bakanlığı: 2,22 lakh crore rupi maliyetli 121 proje.
- Petrol ve Doğal Gaz Bakanlığı: 4,30 lakh crore rupi maliyetli 115 proje.
- Konut ve Kentsel İşler Bakanlığı: 3,41 lakh crore rupi maliyetli 49 proje.
- Su Kaynakları, Nehir Geliştirme ve Ganj’ın Yenilenmesi Dairesi: 1,95 lakh crore rupi maliyetli 35 proje.
- Diğer bakanlıklar ve daireler: 2,62 lakh crore rupi maliyetli 169 proje.
Ağustosta Elektrik Bakanlığının 6,18 lakh crore rupi maliyetli 102 projesi, Kömür Bakanlığının 2,22 lakh crore rupi maliyetli 122 projesi, Petrol ve Doğal Gaz Bakanlığının ise 4,42 lakh crore rupi maliyetli 117 projesi vardı. Konut ve Kentsel İşler Bakanlığı 3,41 lakh crore rupi maliyetli 49 projeye sahipken Su Kaynakları, Nehir Geliştirme ve Ganj’ın Yenilenmesi Dairesinin 2 lakh crore rupi maliyetli 38 projesi bulunuyordu.
Mali yük değerlendirilirken bu dağılım önem taşıyor. Proje sayılarını karşılaştırmak, izlenen işlerin hacmini gösteriyor; revize maliyetlerini karşılaştırmak ise en büyük tutarlardaki taahhütlerin nerede olduğunu ortaya koyuyor.
Büyük projeler portföyün yüzde 42’sini oluşturuyor
MoSPI portföyü, her biri 1.000 crore rupi veya daha fazla maliyetli 780 mega proje ile izleme eşiğinin altında kalan 1.073 büyük projeye ayırdı. Mega projeler toplamın yaklaşık yüzde 42’sini, büyük projeler ise yaklaşık yüzde 58’ini oluşturdu.
Ağustos portföyünde ilk maliyetleri toplam 25,89 lakh crore rupi olan 715 mega proje ve toplam ilk maliyetleri 4,83 lakh crore rupi olan 1.016 büyük proje bulunuyordu.
Bu sınıflandırma proje büyüklüğünü gösteriyor. Büyük projelerin her birinin bütçesi daha yüksek olduğundan, az sayıdaki büyük projedeki değişiklikler toplam maliyet üzerinde önemli etki yaratabilir.
Kamu harcamaları açısından temel mesele, revize tahminlerin finansman ihtiyacını nasıl etkilediği. 3,22 lakh crore rupilik artış, izlenen portföyün artık ilk planlanandan çok daha yüksek maliyetli olmasının beklendiği anlamına geliyor. Bu baskının nerede yoğunlaştığını anlamak için proje bazında revize bütçeler ve uygulama bilgileri gerekiyor.
İşlerin bir kısmı hizmete girerken diğerleri sürüyor
Eylül ayında hizmete alınan projeler arasında elektrik, karayolu ve demiryolu sektörlerindeki işler yer aldı. Hizmete alma, tamamlanan altyapının işletmeye açıldığı ve inşaat harcamalarının insanların veya işletmelerin kullanabileceği bir hizmete dönüştüğü aşamayı ifade ediyor.
Fiziki tamamlanma oranı yüzde 80’i aşan 654 proje, inşaatın sonuna yaklaşan önemli bir grup oluşturuyor. Öte yandan diğer projelerin başlangıç aşamalarında yoğunlaşması, portföyde tamamlanmasına daha çok zaman olan işlerin de bulunduğunu gösteriyor.
MoSPI aylık raporu, bakanlıkların ve dairelerin altyapı proje izleme sistemi üzerinden ilettiği bilgileri kullanarak hazırlıyor. Ortaya çıkan tablo, bileşimi değişen bir proje grubundaki bütçe revizyonlarını, harcamaları ve fiziki ilerlemeyi bir araya getiriyor.
Eylül verileri üç gelişmeyi öne çıkarıyor: Tahmini maliyetler ilk bütçeleri yüzde 9,38 aştı, harcamalar revize maliyetlerin yarısına yaklaştı ve projelerin üçte birinden fazlasında fiziki tamamlanma oranı yüzde 80’i geçti. Kamu açısından bundan sonraki somut eşik, kullanılabilir altyapının hizmete girmesi ve nihai maliyetinin doğru biçimde açıklanması.
Öne Çıkanlar
- MoSPI, Eylül 2026’da 17 bakanlık ve daireye bağlı 1.853 merkezi altyapı projesini izledi.
- Revize maliyetler 37,55,803 crore rupiye ulaştı; bu, ilk tahminleri 3,21,976 crore rupi, yani yaklaşık yüzde 9,38 aştı.
- İzlenen portföye ağustos ayına göre 122 proje eklendi; toplam revize değer 3,96 lakh crore rupi arttı. Proje bileşimindeki değişiklikler nedeniyle bu artış mutlaka yeni yatırımları veya ek proje maliyetlerini göstermiyor.
- Eylül Flaş Raporu, birikimli harcamayı revize maliyetlerin yaklaşık yüzde 47’sine karşılık gelen 17,71 lakh crore rupi olarak veriyor. Ağustosta bu tutar 16,33 lakh crore rupi, oran ise yüzde 48,59’du.
- 654 projede fiziki ilerleme yüzde 80’i aştı; 338 proje aynı eşiği mali tamamlanmada geçti.
- Ulaştırma ve lojistik, 20,07 lakh crore rupi maliyetli 1.320 projeyi kapsadı.
- Eylül ayında hizmete alınan işler arasında elektrik, karayolu ve demiryolu projeleri de vardı.






