Kuraklık Endonezya'daki Karian Baraj Gölü'nü Çekince Sular Altındaki Somang Köyü Yeniden Ortaya Çıktı

8 dakikalık okuma
Submerged Somang Village Reappears as Drought Drains Indonesia's Karian Reservoir

Çekilen Baraj Gölünde Eski Evler Ortaya Çıktı

Banten eyaletinin Lebak bölgesindeki Kampung Somang'ın kalıntıları, uzun süren kuraklığın duvarları, temelleri ve ailelerin bir zamanlar yaşadığı zemini açığa çıkarmasıyla Endonezya'nın Karian Baraj Gölü'nden yeniden ortaya çıktı. Temmuz 2026'da su seviyesi bir ila üç metre düştü ve sular altında kalan yerleşimin daha büyük bir bölümü görünür hale geldi. Ekim ayına gelindiğinde köyün çevresindeki arazi kuruyup çatlamıştı.

İçindekiler
  1. Çekilen Baraj Gölünde Eski Evler Ortaya Çıktı
  2. Eski Evine Dönen Bir Kayıkçı
  3. Köyler Nasıl Ortadan Kayboldu?
  4. Okullar, Mezarlıklar ve Kamu Hizmetleri Taşındı
  5. Karian Ne Sağlamak Üzere İnşa Edildi?
  6. Baraj Kadar Borular da Önemli
  7. Kuru Kuyular ve Geciken Yağmurlar
  8. Film Setine Dönüşen Köy
  9. İnşaattan Köyün Yeniden Ortaya Çıkışına
  10. Öne Çıkanlar

Somang, 2,2 trilyon rupiye mal olan Karian Barajı için boşaltılan yerleşimlerden biriydi. Barajın açılışını dönemin Cumhurbaşkanı Joko Widodo 8 Ocak 2024'te yaptı. Baraj gölü 1.773 hektarlık alanı kaplıyor ve 315 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip. Barajın hedeflenen faydaları Banten'in yanı sıra Batı Cakarta'ya ve Batı Cava'nın bir bölümüne uzanıyor.

Eski sakinler için çekilen sular, kuraklığın boyutundan daha kişisel bir şeyi açığa çıkardı: mutfaklarının bulunduğu, çocuklarının oynadığı ve komşularının yaşadığı yerleri. Bazıları kalıntıları görmek için artık tekneyle geri dönüyor. Bazılarıysa taşındıktan sonra yerleştikleri topluluklarda temiz su bulmakta zorlanıyor.

Baraj gölü gündelik ulaşımı da değiştirdi. Yakınlarda yaşayan eski Somang sakinleri, komşu yerleşimlere çabucak ulaşmak için suyu geçmek ya da hasarlı yollar boyunca uzun bir güzergâhı dolaşmak zorunda. Geniş bir bölgeye su sağlamak üzere tasarlanan proje, yerinden ettiği bazı insanları hem suya erişim hem de ulaşım konusunda zorluklarla baş başa bıraktı.

Eski Evine Dönen Bir Kayıkçı

Somang'ın eski sakinlerinden Hussein, iki yıldır kayıkçılık yapıyor ve baraj gölünü geçen yolculuklar için ziyaretçilerden 5 bin ila 10 bin rupi alıyor. Yolcuların bazıları, evlerinden geriye kalanları görmeye dönen eski köylüler.

Eylül ayında yayımlanan Heinrich Böll Stiftung'un haberinde Hussein, köyünün yeniden ortaya çıkışını görmenin nasıl bir his olduğunu şöyle anlattı:

Anılarımızın mezarlığına bakmak gibi.

Suların çekilmesi Hussein'in açığa çıkan zeminde yürümesine ve eski evinin bulunduğu yeri ziyaret etmesine imkân verdi. Baraj gölünün altında kaybolan evin planını hâlâ tanıyabildiğini anlattı:

Mutfağımın tam olarak nerede olduğunu hâlâ görebiliyorum. İçim acıyor ama geri dönüp görmeden edemedim.

Tekne yolculukları artık geçim kaynağını topluluğunun kaybıyla bir araya getiriyor. Somang'ı sular altında bırakan aynı su, onun çalışma alanına dönüşürken suların çekilmesi, eski sakinleri artık köy olarak işlev göremeyen tanıdık yerlere geri getirdi.

Reklam

Köyler Nasıl Ortadan Kayboldu?

Somang, evlerin birbirine yakın olduğu, bir zamanlar nüfusun yoğun biçimde yaşadığı bir yerleşimdi. Bölgenin sular altında kalması için hazırlıklar yapılırken sakinler 2023'te taşınmaya başladı. Kampung Karian sakinleri daha önce, 2021'de taşınmaya başlamıştı. Kampung Susukan ve Kampung Cibolang da proje kapsamında sular altında kaldı.

Heinrich Böll Stiftung'un eylülde yayımladığı habere göre baraj gölü, Sajira, Cimarga, Maja ve Rangkasbitung adlı dört alt bölgede 11 köyü sular altında bıraktı. Eski Somang sakinleri farklı yerlere dağıldı; ancak birçoğu baraj gölü yakınındaki yerleşimlerde kaldı.

Aileler su gelmeden önce kurtarabildiklerini kurtardı. Sakinler evlerinin bazı bölümlerini sökerek kapıları, pencereleri, camları, kiremitleri ve taşıyıcı ahşapları yeniden kullanmak ya da satmak üzere aldı. Arazi ve binalar için ödenen tazminat, insanların yeni topluluklarında arazi satın almasına yardımcı oldu.

Geriye kalan kalıntılar bölgeden bölgeye değişiyor. Bölge sular altında kaldığında bazı binalar ayakta bırakılmıştı; bazılarınınsa işe yarar malzemeleri daha önceden sökülmüştü. Açığa çıkan köyde çatısız duvarlar, tuğla temeller ve sütunlar bulunuyor. Su seviyesi düştüğünde baraj gölünün tabanının neden hâlâ tanınabilir bir yerleşime benzediğini bu kalıntılar açıklıyor.

Okullar, Mezarlıklar ve Kamu Hizmetleri Taşındı

Karian için kamulaştırılan arazi, baraj gölünün 1.773 hektarlık alanını aşarak toplam 2.266,44 hektarı kapsıyordu. Aradaki 493,44 hektarlık fark, projenin arazi ihtiyacının su tutması planlanan alanın ötesine uzandığını gösteriyor.

2023'e gelindiğinde taşıma çalışmaları okullar, camiler, İslam okulları, diğer ibadethaneler, köy idare binaları, köy doğum merkezleri ve toplum sağlığı merkezleri dahil 37 kamu tesisini kapsıyordu. Bir köyün taşınması, evlerin yanı sıra sakinlerin eğitim, idare, ibadet ve temel sağlık hizmetleri için kullandığı yerlerin de yenilenmesi anlamına geliyordu.

Taşınma sürecinde 13.017 mezarın bulunduğu 54 kamu mezarlığı ve kutsal mezar alanı da yer aldı. Ayrıca 29 elektrik direği sahası ile devlete veya kamu işletmelerine ait araziler etkilendi.

Bu rakamlar Somang'ın yeniden ortaya çıkışının neden bu kadar güçlü duygular uyandırdığını açıklamaya yardımcı oluyor. Topluluklar binalardan fazlasını kaybetti. Evler, mezarlıklar ve ortak kurumlar kuşakları aynı yerlere bağlıyordu. Bu bağlar, taşınmayla birlikte yeni yerleşimlere dağıldı.

Reklam

Karian Ne Sağlamak Üzere İnşa Edildi?

Karian, Endonezya hükümetinin öncelikli gördüğü projeler için kullandığı bir tanımlama olan Ulusal Stratejik Proje statüsünde. İnşaat 2015'te başladı; baraj gölü 2023'ün sonlarında su tutmaya başladı ve açılışı Ocak 2024'te yapıldı.

Joko Widodo, açılışta barajın 22 bin hektar çeltik tarlasına sulama suyu sağlayacağını ve saniyede 10,6 metreküp ham su ihtiyacını karşılayacağını söyledi. Ham su, evsel kullanıma uygun hale gelmesi için arıtılmadan önce nehirden ya da baraj gölünden alınan sudur. Açıklanan debi, saniyede 10 bin 600 litreye karşılık geliyor.

Hedeflenen su sağlama alanı Banten'de Serang ilçesi, Serang kenti, Cilegon, Lebak, Tangerang ilçesi, Güney Tangerang ve Tangerang kentinin yanı sıra Batı Cakarta'yı ve Batı Cava'daki Bogor ilçesini kapsıyor.

Karian ayrıca Serang ilçesiyle Lebak'taki Rangkasbitung'da taşkınları kontrol etmeye ve küçük bir hidroelektrik tesis aracılığıyla 1,8 megavat elektrik üretmeye yardımcı olacak şekilde tasarlandı. Dolayısıyla projenin planlanan işlevleri tarım, kentsel su temini, taşkın yönetimi ve elektrik üretimini kapsıyor.

Kuraklık, projenin bölgesel amacını yakındaki sakinlerin ihtiyaçlarıyla birlikte daha da görünür kıldı. Geniş bir hizmet alanı için depolanan suyun arıtma tesisleri ve dağıtım şebekeleri üzerinden hanelere ulaşması gerekiyor. Baraj gölü çevresindeki ailelerin de kendilerine ait güvenilir yerel su kaynaklarına ihtiyacı var.

Baraj Kadar Borular da Önemli

Cidanau-Ciujung-Cidurian Nehir Havzası Ajansı Başkanı I Ketut Jayada, Ocak 2024'teki açılışta 59 kilometrelik iletim boru hattı için arazi edinim çalışmalarının sürdüğünü söyledi. Baraj gölünden daha kapsamlı biçimde yararlanmak için bu boruların döşenmesi gerekiyordu.

Dönemin Su Kaynakları Genel Müdürü Bob Arthur Lombogia, iki su alma kapasitesi açıkladı: Karian'da saniyede 5,5 metreküp, Ciuyah'ta saniyede 9,1 metreküp. Su alma yapısı, suyun bir tedarik sistemine alındığı noktadır. Bu rakamlar belirli altyapıların kapasitesini ifade ederken cumhurbaşkanının açıkladığı saniyede 10,6 metreküp, barajın ham su tedarikine yönelik beyan edilen faydasını ifade ediyordu.

Joko Widodo aynı gün Tangerang kentindeki, saniyede 500 litre kapasiteli Sitanala Su Arıtma Tesisi'nin de açılışını yaptı. Baraj, su alma yapıları, boru hatları ve arıtma tesisleri; depolanan suyun kullanılabilir bir kaynağa dönüşme sürecinde farklı işlevler üstleniyor.

Yayımlanan haberlerde baraj gölünün güncel su hacmi ya da 59 kilometrelik boru hattının 2026'daki işletme durumuna ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor. Açılışta açıklanan rakamlar projenin hedeflenen kapasitesini ortaya koyuyor; Somang çevresinde bugün yaşananlarsa çekilen sular, kuruyan kuyular ve zorlu yolculuklar.

Reklam

Kuru Kuyular ve Geciken Yağmurlar

Somang çevresindeki bazı sakinler, uzun süren kurak mevsimde temiz su bulmakta zorlandıklarını bildirdi. Eylül ayında yayımlanan haberde, köy kuyuları kuruduktan sonra insanların baraj gölünün çekilen kıyısında çamaşır yıkadığı anlatılıyor.

Endonezyalı yetkililer, eylül ortasına gelindiğinde kurak mevsim koşullarının ülke topraklarının yüzde 80,7'sini etkilediğini söyledi. Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Ajansı'nın (BMKG) başkanı Teuku Faisal Fathani, Endonezya topraklarının yüzde 61'inde yağışlı mevsimin geç başlayacağını belirtti.

Bu iki yüzde farklı koşulları anlatıyor: İlki kurak mevsimin yayıldığı alanı, ikincisi ise mevsim yağışlarının ne zaman başlamasının beklendiğini ifade ediyor. Kuyuların ve yerel su kaynaklarının yeniden dolmasını bekleyen topluluklar için yağmurun ne zaman yağacağı, ara sıra görülen sağanaklar kadar önemli.

El Niño, tropikal Pasifik Okyanusu'nun bir bölümündeki ısınmadır ve okyanusun çok ötesindeki yağış düzenlerini değiştirebilir. Endonezya'da daha kurak koşullara katkıda bulunabilir. Karian'ı etkileyen kuraklık, şiddetli bir El Niño olayıyla ilişkilendirildi.

Endonezya Ulusal Araştırma ve Yenilik Ajansı'nda (BRIN) iklim araştırmacısı olan Erma Yulihastin, olayın Şubat 2027'ye kadar son derece güçlü seyretmeye devam edebileceği uyarısında bulundu. Beklenen şiddetini şu sözlerle anlattı:

Şubat 2027'de bile hâlâ süper sınıfında olacak.

Yulihastin'in uyarısı, endişe dönemini yağmurların genellikle ekim civarında başlamasının beklendiği tarihin ötesine taşıyor. Karian yakınlarında yaşayan ve yerinden edilen aileler için yağışlı mevsimin gecikmesi, eski evlerini açığa çıkaran koşullardan kurtulmak için daha uzun süre beklemek anlamına geliyor.

Film Setine Dönüşen Köy

Son kuraklık başlamadan önce de Somang başka bir nedenle ziyaretçi çekmişti. 2024'ün sonları ya da 2025'in başlarında, kısmen sular altında kalan köy Jembatan Shiratal Mustaqim adlı korku filminin çekim mekânlarından biri oldu.

Çekimler sırasında bazı evler zaten su altındaydı. Bir sakin, yapım için baraj gölünün su seviyesinin bir miktar düşürüldüğünü söyledi. Sajira çevresinde yaşayanlar figüran ve teknik ekip olarak çalıştı.

Film yapımı, taşınmayla değişime uğramış bir yerde geçici iş imkânı yarattı. Bugünkü ziyaretlerin amacıysa farklı: Eski sakinler, daha fazla arazi açığa çıktıkça kendi sokaklarının ve evlerinin kalıntılarını tanımak için geri dönüyor.

Reklam

İnşaattan Köyün Yeniden Ortaya Çıkışına

Karian'ın inşası ve Somang'ın yeniden ortaya çıkışı on yılı aşkın bir döneme yayılıyor. Önemli tarihler, inşaatın, taşınmanın ve kuraklığın bölgeyi art arda nasıl değiştirdiğini gösteriyor:

  • 2015: Karian Barajı'nın inşaatı başladı.
  • 2021: Kampung Karian sakinleri taşınmaya başladı.
  • 2023: Somang sakinleri taşınmaya başladı ve baraj gölü yılın sonlarında su tutmaya başladı.
  • 8 Ocak 2024: Joko Widodo barajın açılışını yaptı.
  • 2024 sonları ya da 2025 başları: Kısmen sular altında kalan Somang, Jembatan Shiratal Mustaqim filminin çekimlerinde kullanıldı.
  • Temmuz 2026: Baraj gölünün su seviyesi ay boyunca bir ila üç metre düştü ve köyden daha fazla kalıntı açığa çıktı.
  • Ağustos ve Eylül 2026: Kuraklık sürerken eski sakinler açığa çıkan yerleşimi görmek için geri döndü.
  • Ekim 2026: Somang çevresindeki zemin gözle görülür biçimde kuruyup çatladı.
  • Şubat 2027: BRIN araştırmacısı Erma Yulihastin, El Niño'nun hâlâ son derece güçlü olabileceği uyarısında bulundu.

Karian nedeniyle yerinden edilen aileler için tanıdık duvarların yeniden ortaya çıkması anıları görünür kıldı, ancak etraflarında bir zamanlar var olan topluluğu geri getirmedi. Acil ihtiyaçları hâlâ somut: temiz su, komşu yerleşimlere giden işlevsel güzergâhlar ve artık yaşadıkları yerlerde güvenilir hizmetler.

Öne Çıkanlar

  • Banten'in Lebak bölgesindeki Karian Baraj Gölü'nde kuraklık nedeniyle su seviyesi düşerken Somang'ın kalıntıları yeniden ortaya çıktı.
  • Temmuz 2026'da su seviyesi bir ila üç metre düştü.
  • 2,2 trilyon rupiye mal olan barajın açılışı 8 Ocak 2024'te yapıldı; barajın su depolama kapasitesi 315 milyon metreküp.
  • Heinrich Böll Stiftung'un yayımladığı habere göre baraj gölü dört alt bölgede 11 köyü sular altında bıraktı.
  • Taşınma kapsamında 37 kamu tesisi ve 54 mezarlıkta bulunan 13.017 mezar yer aldı.
  • Eski sakinler, barajın bölgeye su sağlamaya yönelik hedeflenen faydalarına rağmen kuruyan kuyular ve zorlu ulaşım koşullarıyla karşı karşıya.
  • Mevsim yağışlarının gecikmesi ve uzun süre devam edebilecek El Niño, kurak koşulların sürmesi riskini artırıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir