Vietnam'ın verileri nasıl koruyacağını beş risk düzeyi belirleyecek
Vietnam hükümeti, beş risk düzeyi, yurt dışına gönderilen hassas veriler için daha sıkı denetimler ve yapay zekâda kullanılan bilgilere yönelik güvenceler öngören Veri Güvenliği Yasası tasarısını 26 Ekim 2026'da Ulusal Meclis'e sundu. Tasarı, altı bölüm ve 29 maddeden oluşuyor; yalnızca en yüksek risk düzeyindeki verileri kapsayan iki idari onay prosedürü içeriyor.
İçindekiler
- Vietnam'ın verileri nasıl koruyacağını beş risk düzeyi belirleyecek
- Hükümet neden ayrı bir yasa istiyor?
- Beş düzey ne anlama gelecek?
- Evrak ve ön denetim hangi aşamada başlayacak?
- Yurt dışına veri aktarımında üç farklı yol izlenecek
- Yapay zekâ güvenceleri eğitim verileriyle başlayacak
- Tedarikçiler güvenlik planının parçası olacak
- Acil durum yetkilerinin yasal sınırları olacak
- İncelemelerde en yüksek riskler için daha sıkı kurallar isteniyor
- Neler değişti, sırada ne var?
- Öne Çıkanlar
Kamu Güvenliği Bakanı General Luong Tam Quang, Başbakan'ın yetkilendirmesiyle öneriyi 16. Ulusal Meclis'in ikinci oturumunda sundu. İşletmeler ve diğer veri sorumluları başlangıçta kendi verilerini değerlendirecek, risk düzeyine uygun koruma önlemlerini uygulayacak ve değerlendirmelerinden sorumlu olacak. Yetkililer esas olarak sonradan mevzuata uyumu denetleyecek.
Hükümet, yasanın 1 Temmuz 2027'de yürürlüğe girmesini öneriyor. Milletvekillerinin tasarıyı 26 Ekim öğleden sonra gruplar hâlinde görüşmesi planlandı. Tasarı henüz öneri aşamasında. Meclis incelemelerinde en hassas bilgiler üzerindeki denetimlerin sıkılaştırılması, değerlendirme prosedürlerinin netleştirilmesi ve biyometrik ve genetik verilerin daha güçlü korunması isteniyor.
Yasa tasarısı, Vietnam'da yerleşik kuruluşların ötesini de kapsıyor. Vietnam'daki devlet kurumları, kuruluşlar ve kişilerin yanı sıra Vietnam'da bulunan yabancı kuruluş ve kişileri; ayrıca Vietnam'ın yargı yetkisi altındaki verileri yurt dışında işleyen veya Vietnam'ın veri güvenliğine karşı faaliyet gösterenleri de kapsıyor.
İşletmeler açısından temel değişiklik, kademeli bir sistem olacak: rutin veri işleme faaliyetleri temel güvencelere ve sınırlı evrak işine tabi olurken ciddi zarara yol açabilecek faaliyetler başlamadan önce değerlendirme, denetim veya onay gerektirecek. Bireyler açısından ise öneri, bilgilerin sistemler, tedarikçiler ve ulusal sınırlar arasında aktarımı boyunca güvenlik yükümlülükleri getiriyor.
Hükümet neden ayrı bir yasa istiyor?
Luong Tam Quang milletvekillerine, Vietnam'daki bilgi sistemlerinin 2025'te yaklaşık 552.000 siber saldırıya maruz kaldığını, 5.230 kurum ve işletmenin zarar gördüğünü söyledi. Bakan ayrıca satışa çıkarıldığı tespit edilen yaklaşık 300 veri vakasından söz etti. Bu vakalarda 1,7 milyondan fazla kayıt yer alıyordu. Bir kredi kuruluşunda ise 160 milyondan fazla müşteri kaydının çalındığını belirtti.
Bakan, veri sızıntılarının yüzde 60 ila 70'inin kuruluşların içindeki personelden kaynaklandığını söyledi. Bu nedenle çalışanların ve yüklenicilerin erişimi, dış saldırılara karşı korumayla birlikte temel bir konu hâline geliyor. Bilgileri kimlerin görebileceğini kısıtlamak, erişimi izlemek ve gerektiğinde izinleri kaldırmak, önerilen çerçevenin pratik unsurları arasında.
Hükümet, mevcut kuralların sorunun farklı yönlerini ele aldığını savunuyor. Veri Yasası, verilerin oluşturulması, yönetilmesi, paylaşılması ve sınıflandırılması gibi faaliyetleri düzenliyor. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat, işleme koşullarını ve bireylerin haklarını belirliyor. Siber güvenlik mevzuatı ise bilgi sistemlerini tehditlere karşı koruyor.
Önerilen Veri Güvenliği Yasası, bilgilerin toplanması, saklanması, işlenmesi, aktarılması ve imha edilmesi boyunca verinin kendisine odaklanacak. Yasanın politika temelinde, bilim, teknoloji, yenilikçilik ve ulusal dijital dönüşüm konularında 22 Aralık 2024 tarihli 57-NQ/TW sayılı Siyasi Büro Kararı da yer alıyor.
Beş düzey ne anlama gelecek?
8. madde, bir olayın meydana gelme olasılığına ve ulusal savunma, ulusal güvenlik, kamu güvenliği ile kuruluşların ve bireylerin yasal hakları üzerinde yaratabileceği zarara göre verileri sınıflandıracak. 1. düzey en düşük, 5. düzey ise en yüksek risk düzeyi olacak.
Önerilen kategoriler, işletmelere yükümlülüklerini belirleme konusunda bir başlangıç noktası sunuyor:
- 1. düzey, olay olasılığı ve sonuçları düşük olan kamuya açık ve açık verileri kapsıyor.
- 2. düzey, orta risk taşıyan kurum içi bilgileri, işletme verilerini ve daha yüksek kategorilere girmeyen kişisel verileri kapsıyor.
- 3. düzey, hükümetin belirleyeceği eşiklere tabi olan önemli verileri ve büyük ölçekte işlenen hassas kişisel verileri kapsıyor.
- 4. düzey, genel olarak çok yüksek risk taşıyan ve ağır zarara yol açabilecek temel verileri kapsıyor.
- 5. düzey, ulusal güvenlikle bağlantılı, özellikle önemli tesislerin işletilmesi veya kontrolü için kullanılan bilgilerin yanı sıra savunma ve güvenlik alanındaki temel verileri kapsıyor.
Risk derecelendirmesi, Veri Yasası kapsamındaki sınıflandırmayla birlikte uygulanacak. Kuruluşlar ve bireyler, bilgileri üzerindeki yasal mülkiyet, yönetim ve kullanım haklarını koruyacak. Gerekli koruma düzeyini ise verinin güvenlik seviyesi belirleyecek.
Evrak ve ön denetim hangi aşamada başlayacak?
Hükümetin sunumunda iki idari prosedür belirtiliyor: 11. madde kapsamında 4. ve 5. düzeydeki sistemlerin tasarım belgelerinin incelenmesi; 19. madde kapsamında ise bu düzeylerdeki verilerin yurt dışına aktarımının incelenip onaylanması.
1. düzey için idari prosedür uygulanmayacak. 2. düzeydeki veri sorumluları, bir şablon kullanarak kısaltılmış bir koruma planı hazırlayıp kendileri saklayacak. 3. düzeydeki veri sorumluları faaliyetlerini kendileri değerlendirecek; değerlendirmeyi incelemeye sunmaları veya bildirimde bulunmaları gerekmeyecek. 3. düzeyden itibaren etki değerlendirmeleri ve düzenli güvenlik denetimleri zorunlu olacak.
4. veya 5. düzeyde veri işleyen sistemlerin resmî kullanıma alınmadan önce veri güvenliği değerlendirmesinden geçmesi ve bu sürecin siber güvenlik incelemesiyle eşgüdümlü yürütülmesi gerekecek. Etki değerlendirmesi, nelerin ters gidebileceğini ve kimlerin zarar görebileceğini inceler; denetim ise vaat edilen koruma önlemlerinin gerçekten işe yarayıp yaramadığını kontrol eder.
Rutin verileri işleyen hane işletmeleri, küçük ve mikro işletmeler ile yenilikçi girişimler genellikle temel koruma rehberliğine tabi olacak. Yine de yükümlülükleri, işleme faaliyetlerinin riskine bağlı olacak. Bu nedenle işledikleri verilerin türü ve ölçeği, mevzuata uyum açısından pratik bir konu hâline gelecek.
Tasarı ayrıca mükerrer işlemleri azaltmayı amaçlıyor. Birden fazla yasa aynı konu ve risk için denetim gerektiriyorsa kuruluşlar tek bir belge seti kullanacak ve tek bir irtibat noktasıyla muhatap olacak. Diğer yasalar kapsamında elde edilen geçerli sonuçlar tanınacak. Yapay zekâ veri güvenliği değerlendirmesi, yapay zekâ mevzuatındaki risk değerlendirme sürecine dâhil edilecek.
Yurt dışına veri aktarımında üç farklı yol izlenecek
Yurt dışına gönderilen verilere, düzeylerine bağlı olarak farklı işlemler uygulanacak. Bu yasa kapsamında 1. ve 2. düzey veriler için aktarım prosedürü gerekmeyecek. 3. düzey veri sorumluları aktarımı kendileri değerlendirip kayıtlarını saklayacak. 4. ve 5. düzey veriler ise aktarılmadan önce yetkili makamın inceleme ve onayından geçecek.
Bu nedenle bulut hizmetleri, uluslararası platformlar ve birden fazla ülkede faaliyet gösteren şirketler, hangi bilgilerin yurt dışına aktarıldığını ve bu bilgilere hangi risk düzeyinin atandığını belirlemek zorunda kalacak. İlgili diğer yasalar kapsamındaki mevcut yükümlülükler de geçerliliğini koruyacak.
Ulusal Meclis'in Ulusal Savunma, Güvenlik ve Dış İlişkiler Komitesi, tüm verilerin Vietnam'da tutulmasını genel bir zorunluluk hâline getirmeden risk temelli denetimleri genel olarak destekledi. Komite, 5. düzey için daha sıkı bir kural önerdi: Başbakan aksine karar vermedikçe verilerin yurt dışına aktarılması yasaklanacak.
Komite ayrıca 4. ve 5. düzeydeki sistemler için şifre çözme anahtarlarının ve kriptografik parametrelerin yurt dışına aktarılmasının kısıtlanmasını önerdi. Şifre çözme anahtarı, şifrelenmiş bilgilere erişim sağlar. Bu nedenle anahtarın denetimi, saklanan verinin bulunduğu konumdan ayrı bir güvenlik meselesidir.
Diğer öneriler, sınır ötesi faaliyet gösteren hizmetleri kimin kısıtlayabileceğini veya geçici olarak durdurabileceğini netleştirecek ve 4. düzey veya üzerindeki verileri yöneten bir işletmede kontrol değişikliği olduğunda bildirim yapılmasını zorunlu kılacak. Tasarı, doğrudan yabancı makamların bilgi taleplerini de ele alıyor ve bu taleplerin adli yardımlaşma düzenlemeleri dâhil yasal kanallardan iletilmesini öngören mekanizmalar içeriyor.
Yapay zekâ güvenceleri eğitim verileriyle başlayacak
Yüksek riskli verileri işleyen yapay zekâ sistemlerini araştıran, geliştiren veya kullanan kuruluşların, güvenliği tasarım aşamasından itibaren sağlaması gerekecek. Eğitim verilerinin ve bu verilerden elde edilen bilgilerin yasal kaynağını ve bütünlüğünü ortaya koymaları gerekecek.
Öneri; veri zehirlemeyi, yetkisiz veri çıkarımını ve otomatik kararlarda insan denetimini ele alıyor. Veri zehirleme, yapay zekâ sistemini eğitmek veya çalıştırmak için kullanılan bilgilerin kasıtlı olarak bozulması anlamına geliyor; bu durum güvenilmez veya manipüle edilmiş sonuçlara yol açabilir. Yetkisiz veri çıkarımı ise korunan bilgilerin izinsiz elde edilmesini ifade ediyor.
İlgili mevzuat uyarınca otomatik kararlara insan müdahalesi ve denetimi mümkün olmaya devam edecek. Bu gereklilik, temel bilgilerin korunmasını, sistemin bu bilgilerle aldığı kararlarla ilişkilendiriyor.
Ceza soruşturmaları dışında yetkililerin yapay zekâ kaynak kodunu veya model ağırlıklarını talep etmesi yasaklanacak. Kaynak kod, bir programın talimatlarını içerir; model ağırlıkları ise yapay zekâ sisteminin eğitim sırasında öğrendiği sayısal ayarlardır. Her ikisi de değerli ticari bilgiler içerebilir.
Yapay zekâ şirketleri ayrı bir veri güvenliği dosyası hazırlamak veya ayrı bir incelemeden geçmek yerine, yapay zekâ mevzuatındaki değerlendirme sürecini kullanacak. Böylece önerilen güvenlik denetimleri mevcut bir düzenleyici sürece dâhil edilirken verilerin kendisine ilişkin özel yükümlülükler de korunacak.
Tedarikçiler güvenlik planının parçası olacak
Veri sorumlularının yükümlülükleri, tedarikçileri, aracıları ve bilgi işleme sürecine katılan diğer tarafları da kapsayacak. Bir ürün veya hizmetle bağlantı kurmadan önce sağlayıcının risklerini değerlendirecek ve erişimini gerekli olanla sınırlayacaklar.
Sözleşmelerde gizlilik yükümlülükleri ve veri sızıntılarının sonuçları belirtilmek zorunda olacak. Veri sorumluları, iş ilişkisi boyunca erişimi izleyecek ve risk ya da olay tespit edildiğinde erişim izinlerini kaldıracak. Daha yüksek risk düzeyindeki verileri işleyen sistemlere tedarikçilerin uzaktan erişimi daha sıkı denetimlere tabi olacak.
Kapsam; kritik dijital altyapıyı, ulusal veri altyapısını, büyük ölçekli veri işlemeyi ve dijital denetim sistemlerini fiziksel ekipmanlara bağlayan sistemleri de içeriyor. Bu alanlarda zarar görmüş veya manipüle edilmiş veriler, bilgileri açığa çıkarmanın yanı sıra makine ve tesislerin işleyişini de etkileyebilir.
Komite, sorumlulukların tarafların veri üzerindeki gerçek karar verme yetkisi ve denetimiyle uyumlu olmasını istedi. Böylece bilgilerin nasıl kullanılacağını belirleyen veri sorumlusuyla daha sınırlı bir hizmet sunan sağlayıcının yükümlülükleri birbirinden ayrılabilecek.
Acil durum yetkilerinin yasal sınırları olacak
Tasarı; izleme, erken uyarı, olay bildirimi ve koordineli müdahale süreçleri oluşturacak. Hükümetin sunumunda açıklanan değişiklikler arasında, olaylardan etkilenen kişilerin bilgilendirilmesi ve veri aktarımlarının geçici olarak durdurulmasının kapsamının sınırlandırılması da yer alıyor.
Acil teknik önlemler için yasal dayanak, yetkili bir karar mercii, belirlenmiş bir kapsam ve süre gerekecek. Yetkililere, hakları en az kısıtlayan önlemi tercih etmeleri ve gerekçeler ortadan kalkınca önlemi sonlandırmaları talimatı verilecek.
Etkilenen kuruluşlar ve bireyler, yasa kapsamındaki şikâyet, dava açma ve tazminat talep etme haklarını koruyacak. Meclis incelemelerinde, yetkililerin özel sektöre ait personeli, ekipmanı veya diğer kaynakları seferber ettiği durumlarda uygulanacak koşulların ve tazminat düzenlemelerinin netleştirilmesi de istendi.
Tasarı, veri güvenliğinden sorumlu kişileri ve bağımsız uzmanları güvenlik açıklarını iyi niyetle tespit etmeye, test etmeye ve bildirmeye teşvik ediyor. Kimliklerinin ve yasal çıkarlarının korunması, ayrıca buna karşılık gelen sorumluluk muafiyetleri öngörülüyor. Komite, 4. ve 5. düzeydeki sistemler için olay müdahale tatbikatları yapılmasını da önerdi.
İncelemelerde en yüksek riskler için daha sıkı kurallar isteniyor
Ulusal Meclis Ulusal Savunma, Güvenlik ve Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Korgeneral Le Tan Toi, inceleme raporunu sundu. Komite, yasaya ihtiyaç bulunduğunu destekledi ve öneriyi meclis görüşmelerine hazır buldu.
Ancak incelemeyi yapanlar, her risk düzeyi için daha açık ölçütler istedi. Bazıları, sınıflandırmaların uzman makamlarca düzenli olarak gözden geçirilip güncellenmesini ve 5. düzey kararlarının veri sorumlularına bırakılmayıp daha sıkı bir sürece tabi olmasını önerdi.
Komite ayrıca verinin risk düzeyinin, işleme sisteminden beklenen korumayı belirleyeceği kuralın netleştirilmesini istedi. Bedensel özellikler veya kalıtsal nitelikler hakkındaki bilgiler gibi biyometrik ve genetik veriler için daha güçlü güvenceler talep etti.
Siber güvenlik incelemesi dışında kalan 4. ve 5. düzey sistemler için değerlendirme süreleri de dâhil olmak üzere prosedürlere ilişkin bazı konular görüşülmeye devam ediyor. Komite; güvenlik amaçlı kriptografi, devlet şifre sistemleri ve sivil kriptografi arasındaki sınırların netleştirilmesini, ayrıca askerî ve devlet şifre sistemlerine yönelik olay koordinasyonu kurallarının belirlenmesini istedi.
Kamu Güvenliği Bakanlığı veri güvenliğine ilişkin devlet yönetimine liderlik edecek; Millî Savunma Bakanlığı askerî verileri ve bilgi sistemlerini denetleyecek; Hükümet Şifre Komitesi ise şifre bilgi sistemlerini yönetecek. Yeni bir kurum kurulmayacak.
Neler değişti, sırada ne var?
Milletvekillerine sunulan öneri 25 maddeden 29 maddeye çıkarıldı; planlanan Ulusal Veri Güvenliği Yönetişim Merkezi kaldırıldı ve gelirin yüzdesi üzerinden hesaplanan para cezalarından vazgeçildi. 7 Eylül tarihli önceki açıklamada dört veri düzeyi, önceki mali yıl gelirinin yüzde 5'ine kadar para cezası ve kritik ve temel verilerin yurt içinde saklanması zorunluluğu öngörülmüştü. Meclis'e sunulan öneride ise beş risk düzeyi ve farklılaştırılmış aktarım denetimleri yer alıyor.
Hükümet, kuantum bilişime dayanıklı kriptografiye geçiş için belirlenmiş bir son tarihi de kaldırarak takvimi sonraki hükümet düzenlemelerine bıraktı. Güvenlik araştırmalarını, egemen bulut hizmetlerini, güvenli veri merkezlerini ve kriptografik teknolojileri desteklemek üzere yatırım ve vergi teşvikleri önerildi; küçük işletmelere ve girişimlere de yardım sağlanması öngörüldü. Tasarı, belirli bir ürün veya tedarikçiye tekel sağlayacak politikalardan kaçınılmasını istiyor.
Kuantuma dayanıklı kriptografi, gelecekteki kuantum bilgisayarlarla yapılabilecek saldırılara karşı koyacak şekilde tasarlanıyor. Hükümet, bugün şifreli olarak toplanan bilgilerin hesaplama kapasitesi geliştikçe ileride çözülmesi riskini de dikkate alıyor.
Yasa tasarısının hazırlanma sürecinde takvim değişti:
- Ağustos 2026: Önceki taslak takvimine göre kamuoyu görüşü süreci sona erdi.
- 7 Eylül 2026: Önceki açıklamada tasarının Adalet Bakanlığı incelemesinde olduğu belirtilmişti.
- 26 Ekim 2026: Hükümet öneriyi sundu; aynı öğleden sonra gruplar hâlinde görüşmeler yapılması planlandı.
- 1 Temmuz 2027: Meclis'e sunulan öneride hedeflenen yürürlük tarihi. Bu tarih, daha önce açıklanan 1 Aralık 2027 tarihinin yerini alıyor.
Yasa tasarısı Siber Güvenlik Yasası'nı ve Veri Yasası'nı değiştirecek; geçiş hükümleriyle mevcut geçerli kayıtları ve değerlendirme sonuçlarını koruyacak. Mevcut sistemler için yeni gerekliliklere uyum yolu oluşturulacak. Nihai yükümlülükler, Ulusal Meclis'in kabul edeceği metne ve uygulama düzenlemelerine bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- Vietnam, olası zarar arttıkça koruma düzeyinin yükseldiği beş kademeli bir veri güvenliği risk sistemi öneriyor.
- İki idari onay prosedürü, 4. ve 5. düzey verileri içeren sistem tasarılarını ve yurt dışı aktarımları kapsayacak.
- Yapay zekâ güvenceleri eğitim verilerini, yetkisiz veri çıkarımını ve insan denetimini ele alacak; değerlendirmeler yapay zekâ prosedürlerine dâhil edilecek.
- Meclis incelemelerinde 5. düzey için daha sıkı denetimler, biyometrik ve genetik veriler için daha güçlü koruma isteniyor.
- Revize edilen öneride gelire dayalı para cezalarından ve planlanan yeni ulusal merkezden vazgeçiliyor.
- Hükümet, meclis onayına bağlı olarak yasanın 1 Temmuz 2027'de yürürlüğe girmesini öneriyor.






