16 Ekim tarihli yanıt seçmen inceleme sürecini açıklığa kavuşturmadı
Hindistan Seçim Komisyonu, Özel Yoğun Revizyon (SIR) sırasında seçmen kütüklerindeki hataları belirlemek için kullanılan yazılımın adını ve sürümünü açıklamayı reddetti. Komisyon, Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında ticari gizlilik, ticari sırlar ve fikri mülkiyet korumalarını gerekçe gösterdi.
İçindekiler
- 16 Ekim tarihli yanıt seçmen inceleme sürecini açıklığa kavuşturmadı
- Aktivist neyi öğrenmek istedi?
- Yanıtların paylaşılmaması için üç hukuki gerekçe
- Seçmen kaydını değiştirme yetkisi kimde?
- Batı Bengal'deki iddialar işleyişi mercek altına aldı
- İki komiser tekrarlanan itirazlarını kayda geçirdi
- Kongre Partisi ECINET'i hedef aldı, askıya alma talep etti
- Tartışma nasıl gelişti?
- Eski baş seçim komiseri itiraz başvurusu önerdi
- Öne Çıkanlar
Komisyonun, Telangana eyaletinin Karimnagar kentinde yaşayan sosyal aktivist MA Mujeeb Ayyub'a 16 Ekim'de verdiği yanıtta, olası sorunlar nedeniyle işaretlenen kayıtları kimin incelediğine ilişkin ayrıntılar da paylaşılmadı. Otomatik inceleme, yapay zekâ ve gerçek seçmenlerin yanlışlıkla işaretlenmesini önlemeye yönelik güvenceler hakkındaki sorular, yasa kapsamındaki bilgi talepleri olarak değil, açıklama talepleri olarak değerlendirildi.
Komisyon, revizyon için yeni bir yazılım geliştirilmediğini veya satın alınmadığını söyledi. Seçmen kütüğüne seçmen ekleme ya da seçmeni kütükten çıkarma kararlarının, Seçmen Kütüğü Kayıt Görevlileri (ERO) olarak bilinen görevlilerce olgulara ve kayıtlara dayanılarak verildiğini belirtti.
Ret kararı, 130 milyon ismin seçmen kütüklerinden çıkarıldığı bildirilen bir uygulamanın, Batı Bengal'deki usulsüz silme iddialarının ve iki seçim komiserinin kayda geçirdiği itirazların incelendiği bir dönemde geldi. Kongre Partisi, SIR'ın askıya alınmasını ve Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın görevden alınmasını talep etti. Komisyon ise kararlarının yasa ve yerleşik usuller doğrultusunda alındığını savunuyor.
Aktivist neyi öğrenmek istedi?
Ayyub'un başvurusu, seçmen kayıtlarının komisyonun dijital sistemlerinde nasıl işlendiğine ilişkin açıklama talep ediyordu. Yazılımın adının yanı sıra tutarsızlıkları tespit etmekte kullanılan sürümü, uygulamayı veya yapay zekâ platformunu ve kayıtların doğrulama, düzeltme ya da silme amacıyla otomatik olarak işaretlenip işaretlenmediğini sordu.
Ayrıca bir kayıt işaretlendikten sonra ne olduğunu, gerçek seçmenleri hatalara karşı hangi güvencelerin koruduğunu ve bir anomaliye müdahale edilmeden önce hangi makamın inceleme veya onay yaptığını da sordu.
Başvuruda dile getirilen kaygılardan biri olan yanlış pozitif, sistemin geçerli bir kaydı olası bir hata olarak işaretlemesi anlamına geliyor. Bir seçmen açısından asıl mesele, bu uyarının dikkatli bir incelemeye mi, belge talebine mi yoksa adının kütükten silinmesine mi yol açacağı.
Ayyub ayrıca herhangi bir aşamada yapay zekâ, makine öğrenimi, tahmine dayalı analiz veya kararları destekleyen otomatik araçların kullanılıp kullanılmadığını sordu. Bu tür araçlar örüntüleri tarayabilir veya kayıtları ek inceleme için yönlendirebilir. Görevli memurların bilgileri tasnif etmesine yardımcı olmaktan hangi dosyaların inceleneceğini etkilemeye kadar farklı işlevler görebilir.
Yanıtların paylaşılmaması için üç hukuki gerekçe
Komisyon, farklı sorular için Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın farklı hükümlerine dayandı. Yazılımın adı ve sürümü için, açıklamanın üçüncü bir tarafın rekabet konumuna zarar vereceği durumlarda ticari gizliliği, ticari sırları ve fikri mülkiyeti koruyan 8(1)(d) maddesini gösterdi.
Hindistan Seçim Komisyonu (ECI), bilgilerin bu koruma kapsamındaki kategorilerle ilgili olduğunu belirtti. Yanıtta ayrıca SIR için yeni bir yazılım geliştirilmediği veya satın alınmadığı söylendi; böylece dikkat, hâlihazırda kullanılan araçlara yöneldi.
Otomatik işaretleme, yapay zekâ ve güvenceler hakkındaki sorulara farklı bir yanıt verildi. Komisyon, bu soruların 2(f) maddesinde tanımlanan bilgi kapsamına girmeyen açıklama talepleri olduğunu söyledi. Uygulamada, bu talepleri Ayyub'un öğrenmek istediği işleyiş ayrıntılarını açıklama talebi olarak değil, izahat istemi olarak değerlendirdi.
İşaretlenen anomalileri inceleyen makam hakkındaki soruda ise komisyon 8(1)(g) maddesine başvurdu. Bu istisna, açıklanması bir kişinin hayatını veya fiziksel güvenliğini tehlikeye atabilecek ya da kolluk kuvvetlerine veya güvenlik çalışmalarına destek veren gizli bir kaynağı açığa çıkarabilecek bilgileri kapsıyor.
Bu nedenle yanıtta işleyişe ilişkin çeşitli ayrıntılar paylaşılmadı: yazılımın adı, yapay zekâ kullanılıp kullanılmadığı, uyarılara uygulanan güvenceler ve bir kayıt hakkında işlem yapılmadan önce izlenen inceleme süreci.
Seçmen kaydını değiştirme yetkisi kimde?
ECI, Seçmen Kütüklerinin Temsil Edilmesi Yasası'nın 1950 tarihli 13B(1) ve 13B(2) maddelerine atıfta bulunarak, bir seçim bölgesinin seçmen kütüğünü hazırlama ve yenileme sorumluluğunun ERO'ya ait olduğunu açıkladı.
Komisyon, bu görevlilerin seçmenleri kütüğe ekleme veya kütükten çıkarma kararlarını nasıl verdiğini şöyle anlattı:
olgulara ve kayıtlara dayanarak.
Seçmen kütüğü, bir seçim bölgesinde oy kullanmak üzere kayıtlı kişilerin resmî listesidir. Kütüğün yenilenmesi; oy kullanma hakkı olan kişilerin eklenmesi, kayıtların düzeltilmesi ve silme koşullarını yasal olarak karşılayan kişilerin çıkarılması anlamına gelir. Bir kişinin bu listede yer alması, doğrudan oy kullanabilmesini etkiler.
Komisyonun yanıtı, yasal sorumluluğu taşıyan görevliyi belirtiyor. Ayyub'un soruları ise daha önceki aşamaları da kapsıyor: bir kaydın nasıl dikkat çektiğini, görevliye hangi kanıtların ulaştığını ve işlem yapılmadan önce bilgisayar uyarısını kimin denetlediğini.
Batı Bengal'deki iddialar işleyişi mercek altına aldı
Batı Bengal'de, hiç kimsenin sunmadığı Form 7 itirazları aracılığıyla 538.000 seçmenin kaydının silindiği, otomatik olarak oluşturulan ret kararlarında ise gerekçe belirtilmediği bildirildi. Form 7, seçmen kütüğündeki bir kayda itiraz etmek veya bir ismin kütükten çıkarılmasını talep etmek için kullanılıyor.
Bildirilen başka bir olayda, seçmen kütüklerine eklenmiş seçmenlere karşı Seçim Komisyonu tarafından 1,6 milyon itirazda bulunuldu. Bu itirazlar, Batı Bengal seçmen kütüklerinin nisan ayındaki meclis seçimleri için dondurulduğu sırada, üç gün içinde yapıldı.
Bu rakamlar farklı işlemleri ifade ediyor: bildirilen 538.000 kayıt silme ve kütüğe eklenmeye karşı 1,6 milyon itiraz. Bunları, kütükten çıkarılan seçmenlerin toplam sayısı olarak doğrudan toplamak mümkün değil.
Komisyonun bilgi teknolojileri bölümündeki üst düzey yetkililer de Batı Bengal'deki SIR sırasında yaşanan bazı sorunları Seçmen Kütüğü Kayıt Görevlileri Ağı (ERONET) portalına bağladı. Böylece adı belirtilen bir idari sistemin işleyişi, görevlilerin dijital araçları nasıl kullandığına ilişkin daha geniş tartışmanın parçası oldu.
Etkilenen seçmenler açısından somut meseleler şunlar: aleyhte bir kararın gerekçesinin kendilerine bildirilip bildirilmediği, dayanak oluşturan itirazın izlenebilir olup olmadığı ve bir görevlinin statülerini değiştirmek için kullanılan kaydı inceleyip inceleyemediği.
İki komiser tekrarlanan itirazlarını kayda geçirdi
Seçim Komiserleri Sukhbir Singh Sandhu ve Vivek Joshi'nin Kasım 2025 ile Ağustos 2026 arasında en az 14 kez yazılı muhalefet ve itiraz kaydı oluşturduğu bildirildi. İtirazlar, çoğunlukla SIR'la ilgili karar ve emirleri kapsıyordu; bunların bazıları iddiaya göre komiserlerin bilgisi dışında alınmıştı.
İki komiser, Kabine Sekreteri T.V. Somanathan'a da kaygılarını iletti. Merkezi bilgi teknolojileri ekibinin seçim görevlilerinin ECI yazılımlarına erişimini kısıtladığı iddiaları, seçim kararlarından sorumlu görevlilerin işlerini destekleyen sistemlere ne ölçüde erişebildiği sorusunu da gündeme getirdi.
Komisyon, farklı görüş ve gözlemlerin kurumsal müzakerelerin olağan bir parçası olduğunu söyledi. Dijital platformlarının sıkı veri güvenliği protokolleriyle çalıştığını, emirlerinin yasal dayanağının tam olduğunu ve yerleşik yasal usullere uygun biçimde verildiğini belirtti.
Tartışma, seçim yönetiminin iki yönünü bir araya getiriyor: seçim bölgesi görevlilerine verilen yasal sorumluluk ile merkezi dijital sistemler üzerinden kontrol edilen erişim izinleri. Her ikisi de bir görevlinin dosyayı nasıl inceleyebileceğini ve nasıl işlem yapabileceğini etkiliyor.
Kongre Partisi ECINET'i hedef aldı, askıya alma talep etti
Kongre Partisi Genel Sekreteri ve İletişim Sorumlusu Jairam Ramesh, ECI'yi seçmen kaydı ve bağlantılı hizmetler için çevrimiçi platformu ECINET hakkındaki bilgileri gizlemekle suçladı. Platformun seçmen kütüklerindeki manipülasyonu merkezîleştirmek için kullanıldığını ileri sürdü.
Ramesh ayrıca, kendi anlatımına göre Tata Consultancy Services'in açıklamaları şirketin ECINET'i geliştirdiğini ortaya koyarken komisyonun bu bilgiyi neden şeffaf biçimde duyurmadığını sorguladı. Seçmen kütüğü revizyonunda yapay zekâ kullanıldığını öne sürdü ve komisyonun bu konudaki tutumuna itiraz etti.
Ramesh, bilgi paylaşılmamasına yönelik itirazlarını şöyle açıkladı:
ECINET yazılımı ve yapay zekâ kullanımı konusundaki şeffaflık eksikliği, tüm sürecin vatandaşlar nezdindeki güvenilirliğine zarar verdi.
Ramesh, ECINET ve komisyonun bilgi teknolojileri bölümüne ilişkin itirazların Personel ve Eğitim Bakanlığına iletildiğini söyledi. Komisyonun işleyişine ve revizyondaki iddia edilen usulsüzlüklere yönelik protestolar sürerken Kongre Partisi, Kumar'ın görevden alınması ve SIR'ın derhâl askıya alınması taleplerini yineledi.
Manipülasyon ve yapay zekâ kullanımı iddiaları Kongre Partisi'nin öne sürdüğü iddialardır. ECI'nin açıkladığı tutum ise kararlarının hukuka uygun olduğu, usullerinin yerleşik olduğu ve platformlarının sıkı güvenlik protokollerine göre çalıştığı yönündedir.
Tartışma nasıl gelişti?
Tartışma; revizyonun kendisi, kurum içi itirazlar ve daha sonra yazılım bilgisi için yapılan başvuru boyunca büyüdü. Önemli tarihler şöyle:
- Haziran 2025: SIR uygulaması başladı.
- Kasım 2025-Ağustos 2026: Sandhu ve Joshi'nin en az 14 yazılı muhalefet ve itiraz kaydı oluşturduğu bildirildi.
- 23 Eylül: Komiserlerin itirazlarına ilişkin ayrıntılar kamuoyuna yansıdı.
- 16 Ekim: ECI, Ayyub'un başvurusunu yanıtlayarak yazılım ayrıntılarını ve talep edilen diğer bilgileri paylaşmadı.
Yüksek Mahkeme, komisyonun 24 Haziran 2025 tarihli emriyle başlatılan Bihar SIR uygulamasının yasallığını, 27 Mayıs 2026'da Association For Democratic Reforms & Ors. v. Election Commission of India & Ors. davasında onadı. Mahkemenin 2026 INSC 564 sayılı kararı şöyle hükme bağladı:
İtiraz konusu SIR uygulaması ne RP Yasası ve 1960 Kurallarıyla doğrudan çatışmaktadır ne de özgür ve adil seçimlere ilişkin anayasal zorunluluğu zedelemektedir. Aksine, Anayasa'nın XV. Bölümünün korumayı amaçladığı hedefi ilerletmek üzere, RP Yasası'nın 21(3). maddesi ile Anayasa'nın 324. maddesine dayanan bir uygulamadır.
Mahkeme ayrıca uygulamanın orantılılık koşullarını karşıladığına, bildirim ve dinlenilme güvencelerinin öz itibarıyla korunduğuna ve kayıt silme işlemlerinin 1960 Kuralları'nın 21A kuralını ihlal etmediğine hükmetti. Belge çerçevesinin keyfî olmadığına ve yasal düzenlemeye aykırılık taşımadığına karar verdi. Mevcut kayıt, geçerliliği çürütülebilir bir karine oluşturuyor; özel ve yoğun bir revizyona engel teşkil etmiyor.
Mahkeme, vatandaşlık konusunda seçmen kaydı için uygunluğa ilişkin sınırlı bir incelemeye izin verdi; ancak bunu, Vatandaşlık Yasası kapsamında yetkili makama ait olan nihai vatandaşlık tespitinden ayrı tuttu. Seçmen kütüğünden çıkarılmak, tek başına kişinin vatandaşlığını kaybetmesine yol açmıyor. Komisyon, bir kişinin kayda alınmak için yasal koşulları karşıladığından emin değilse, kişiyi Merkezi Hükümet bünyesindeki yetkili makama sevk etmeli. Vatandaşlık gerekçesiyle yapılacak her türlü silme işlemi, bu makamın kararıyla kesinleşmeli.
Mahkeme, 2003 tarihli kütükten vatandaşlık gerekçesiyle çıkarılan kişilerin dosyalarının dört hafta içinde yetkili makama sevk edilmesini istedi. Bu makam kişiye bildirimde bulunmalı ve dinlenilme fırsatı tanımalı; mümkünse kararı bir sonraki Parlamento, meclis veya yerel yönetim seçimlerinden hangisi önce yapılacaksa o seçimden önce vermeli. Vatandaş olduğu tespit edilen kişilerin adları yeniden kütüğe eklenmeli. Bihar'da ikamet ettiği hâlde adları yok, ölü, taşınmış veya mükerrer oldukları gerekçesiyle hatalı biçimde silinen kişiler, karara karşı yargı denetimi yoluna başvurabilir.
Eski baş seçim komiseri itiraz başvurusu önerdi
Eski Baş Seçim Komiseri OP Rawat, Ayyub'a yanıtı ilgili makamlara taşımasını önerdi. Konuyu hukuki bir uyuşmazlık olarak nitelendirdi ve komisyonu sorulardan kaçınmakla suçladı.
Rawat şöyle dedi:
Bu hukuki bir konu. Başvuru sahibi, ECI'nin kaçındığı soruların yanıtlarını almak için yetkili makamlara itiraz başvurusunda bulunmalı.
Yapılacak bir itiraz, komisyonun bilgileri paylaşmama gerekçelerini, Bilgi Edinme Hakkı kapsamındaki kararları inceleyen makamın değerlendirmesine sunar. Acil mesele, seçmen kütüklerinin nasıl yenilendiğine ilişkin ayrı tartışmanın yanı sıra yazılım, güvenceler ve inceleme sorumluluklarına dair kayıtlara erişim.
Öne Çıkanlar
- ECI, 16 Ekim tarihli yanıtında SIR yazılımının adını ve sürümünü ticari gizliliği, ticari sırları ve fikri mülkiyeti gerekçe göstererek paylaşmadı.
- Otomatik işaretleme, yapay zekâ ve güvenceler hakkındaki sorular açıklama talebi olarak sınıflandırıldı.
- Komisyon, SIR için yeni bir yazılım geliştirilmediğini veya satın alınmadığını ve ERO'ların seçmenlerin kütüğe eklenmesi ya da çıkarılması kararlarını olgulara ve kayıtlara dayanarak verdiğini söylüyor.
- Batı Bengal'de bildirilen usulsüzlükler ve iki seçim komiserinin tekrarlanan itirazları, dijital sistemlerin ve yetkililerin erişiminin daha fazla incelenmesine yol açtı.
- Kongre Partisi, SIR'ın askıya alınmasını ve baş seçim komiserinin görevden alınmasını talep ediyor. ECI ise işlemlerinin yasalara uygun olduğunu savunuyor.
- Yüksek Mahkemenin 27 Mayıs 2026 tarihli kararı Bihar'daki SIR'ı onadı ve seçmen olma yeterliliğinin belirlenmesi için sınırlı vatandaşlık incelemelerine izin verdi; nihai vatandaşlık tespitlerini ise Vatandaşlık Yasası uyarınca yetkili makama bıraktı.
- Eski Baş Seçim Komiseri OP Rawat, başvuru sahibine Bilgi Edinme Hakkı yanıtına itiraz etmesini önerdi.






