Yola çıkmadan önce seyahat izni iptal edildi
Norveçli gazeteci Helle Lyng Svendsen, Haydarabad’da düzenlenen Bharat Zirvesi’ne katılmak üzere havalimanına gitmesine yaklaşık 10 dakika kala, 11 Kasım 2026’da Hindistan’ın vizesini iptal ettiğini söyledi. Dagsavisen yorum yazarı Svendsen’e, Telangana’daki Kongre hükümetinin düzenlediği etkinlikte medya ve basın özgürlüğü konulu tartışmalara katılması için vize ve siyasi izin verilmişti.
İçindekiler
- Yola çıkmadan önce seyahat izni iptal edildi
- Vize, izin ve büyükelçilikten gelen telefon
- Modi’yi sorguladığında ne oldu?
- Oslo’daki diyalogdan Haydarabad davetine
- Hindistan iptaller hakkında ne söyledi?
- Zirvede kaç konuşmacı etkilendi?
- Norveç basın kuruluşları güvence istedi
- Siyasi ve pratik sonuçları olan bir anlaşmazlık
- Öne Çıkanlar
İptal kararı, Svendsen’in Hindistan Başbakanı Narendra Modi’yi mayısta Oslo’ya yaptığı ziyaret sırasında kamuoyu önünde sorgulamasının ardından geldi. Svendsen, bu konuşma ile seyahatinin engellenmesi arasında bağlantı olabileceğini öne sürdü. Büyükelçilik yetkililerinin iptalin İçişleri Bakanlığından gelen talimat üzerine yapıldığını söylediğini belirtti.
Svendsen’in vakası, 13-14 Kasım’da Haydarabad’daki HITEX’te düzenlenmesi planlanan zirveye katılım konusunda yaşanan daha geniş çaplı anlaşmazlığın parçası oldu. Kongre Partisi milletvekili Shashi Tharoor, Dışişleri Bakanlığının izin verdiği 315 konuşmacıdan 115’inin daha sonra ülkeye girişinin reddedildiğini veya vizelerinin iptal edildiğini söyledi.
Hindistan’ın kamuoyuna yaptığı açıklama, hükümetin ülkeye giriş konusunda yetkili olduğuna odaklandı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, 13 Kasım’daki basın toplantısında vize kararlarının egemenlik yetkisi kapsamında olduğunu, yani bir ülkenin kendi hükümetinin karar vereceği bir mesele olduğunu söyledi. Svendsen’in vizesinin iptaline ilişkin kişiye özel bir gerekçe açıklanmadı.
Vize, izin ve büyükelçilikten gelen telefon
Helle Lyng adını da kullanan Svendsen, Oslo’da yayımlanan Dagsavisen gazetesinde çalışıyor. Başvurusuna ilişkin belgeler, vizenin verildiğini ve daha sonra iptal edildiğini gösteriyordu. Zirve için tek girişli vizesi bulunuyordu; yabancı katılımcılara yönelik siyasi izin ise 3 Kasım’da onaylanmıştı.
Svendsen, planladığı havalimanı yolculuğundan kısa süre önce Hindistan’ın Oslo Büyükelçiliğinden arandığını ve seyahat etmemesinin söylendiğini belirtti. Yetkililerin vizenin fiziksel olarak iptal edilmesi için büyükelçiliğe gelmesini de istediğini, ancak bunu kabul etmediğini söyledi.
Gazeteci, 11 Kasım’da X’te paylaştığı mesajında katılmayı beklediği daveti şöyle anlattı:
Hindistan vizesi aldım ve Haydarabad’daki Bharat Zirvesi’ne katılmak üzere bu sabah yola çıkmam gerekiyordu. Medyanın ve basın özgürlüğünün geleceği konulu oturumda panelist ve konuşmacı olarak davet edilmiştim.
Svendsen, daha önce verilen izinlere rağmen seyahat izninin neden geri çekildiğini soran bir video mesajını İçişleri Bakanı Amit Shah’a yöneltti. Etkinlikteki konuşmasına yetişebilmek için kararın hâlâ geri alınabileceğini umduğunu söyledi.
Siyasi izin ve vize, hazırlık sürecinin ayrı adımlarıydı. Dışişleri Bakanlığı katılımı onaylamış, büyükelçilik de seyahat belgesini düzenlemişti. Svendsen’in anlatımına göre, bu iki adım tamamlandıktan sonra gelen bir talimat yolculuğu durdurdu.
Modi’yi sorguladığında ne oldu?
Modi, 18 Mayıs’ta Oslo’da Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ile ortak bir basın toplantısına katıldı. Liderler kürsüden ayrılırken Svendsen, gazetecilerin sorularını yanıtlamaya istekli olup olmadığına ilişkin bir soru yöneltti.
Svendsen, Hindistan başbakanına doğrudan seslendi:
Başbakan Modi, neden dünyanın en özgür basınının sorularını yanıtlamıyorsunuz?
Modi yanıt vermeden ayrıldı. Svendsen daha sonra müdahalesini, gazetecilerin siyasi liderlere soru sorma sorumluluğunun bir parçası olarak savundu. Norveç’i ziyaret eden liderlerin genellikle basından birkaç soruyla karşılaştığını söyledi.
Dışişleri Bakanlığı Batı İşlerinden Sorumlu Sekreteri Sibi George’un daha sonraki bir basın toplantısı da gergin bir diyaloğa sahne oldu. Svendsen, Modi’nin medyaya yaklaşımını ve Hindistan’ın insan hakları sicilini sorguladı. Bu sırada George’a şu soruyu yöneltti:
Size neden güvenelim?
Oslo’daki olay, Svendsen’in Hindistan’da çok daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlarken internette düşmanca tepkilere de yol açtı. Cinsel tehditler ve üzerinde oynanmış görseller de dahil olmak üzere tehdit ve hakaret içerikli mesajlar aldığını anlattı. Dagsavisen’de ve sosyal medyada Modi hükümetini eleştiren yazılar yazmayı sürdürdü.
Oslo’daki diyalogdan Haydarabad davetine
Anlaşmazlık birkaç ay içinde gelişti; seyahat kararı zirveden kısa süre önce alındı:
- 18 Mayıs: Svendsen, Oslo ziyareti sırasında Modi’ye gazetecilerin sorularını yanıtlayıp yanıtlamayacağını sordu.
- 3 Kasım: Dışişleri Bakanlığı, zirveye katılacak yabancı konuklara siyasi izin verdi.
- 11 Kasım: Svendsen, havalimanına gitmek üzere yola çıkmasına kısa süre kala Hindistan’ın Oslo Büyükelçiliğinin kendisine seyahat etmemesini söylediğini belirtti.
- 13 Kasım: Norveç basın kuruluşları açıklama talep eden açık mektup yayımlarken Jaiswal, zirve vizelerine ilişkin soruları yanıtladı.
- 13 ve 14 Kasım: Bharat Zirvesi’nin Haydarabad’da düzenlenmesi planlandı; Svendsen’in 14 Kasım’daki medya panelinde yer alması bekleniyordu.
Svendsen’in katılmasının planlandığı oturum, medyanın geleceği ile gazetecilik, basın özgürlüğü ve demokrasi arasındaki ilişkiyi ele alacaktı. Listelenen diğer katılımcılar arasında Leonard Novy, Sangeeta Baruah Pisharoty ve Francesco Lapenta vardı. Oturumun moderatörlüğünü Kongre Partisi iletişim sorumlusu Pawan Khera’nın üstlenmesi bekleniyordu.
Dolayısıyla Svendsen’in katılamaması, Oslo’da gündeme getirdiği konuyla doğrudan bağlantılı bir tartışmayı etkiledi: Gazeteciler siyasi liderleri özgürce sorgulayabilir mi? Zirvenin organizatörü Pushparaj Deshpande, Svendsen’in katılamayacak olmasından üzüntü duyduğunu kamuoyuna açıkladı.
Hindistan iptaller hakkında ne söyledi?
Svendsen iddiasını ilk kez dile getirdiğinde Dışişleri Bakanlığı hemen yanıt vermedi. Jaiswal, 13 Kasım’daki olağan basın toplantısında daha geniş çaplı anlaşmazlığa değindi.
Vize verilmeyen veya vizeleri iptal edilen yabancı davetliler hakkındaki soru üzerine bakanlık sözcüsü şöyle dedi:
Vize meseleleri her ülkenin veya hükümetin egemenlik yetkisi kapsamındadır. Söyleyeceğim bu kadar.
Jaiswal’ın yanıtı, Hindistan’a kimin girebileceğine karar verme yetkisinin hükümette olduğuna odaklandı. Svendsen’in itirazı ve zirve katılımcılarının soruları ise daha önce verilen izinlerin neden bu kadar kısa süre kala geri çekildiğiyle ilgiliydi.
Svendsen, talimatın İçişleri Bakanlığından geldiğini söyledi ve Shah’a bakanlığının sürece müdahalesini kamuoyu önünde sordu. Tharoor da geniş çaplı iptallerin bu bakanlığın talimatları doğrultusunda yapılmış gibi göründüğünü belirtti. Hükümetin kamuoyuna yaptığı açıklama ise egemenlik hakkına ilişkin genel ifadeyle sınırlı kaldı.
Zirvede kaç konuşmacı etkilendi?
Kongre milletvekili ve Parlamento Dışişleri Daimi Komitesi Başkanı Tharoor, en net sayıyı verdi: Dışişleri Bakanlığının izin verdiği 315 konuşmacıdan 115’inin ülkeye girişinin reddedildiğini veya vizelerinin iptal edildiğini söyledi. Daha genel açıklamalarda ise 100’den fazla yabancı davetlinin etkilendiği ve 300’den fazla kişiye izin verildiği belirtildi.
Tharoor’un açıkladığı 115 sayısı, izin verilen 315 konuşmacının yaklaşık yüzde 36,5’ine, yani üçte birinden biraz fazlasına karşılık geliyor. Bu sayı, zirvede bulunması beklenen herkesin değil, bakanlıktan izin alan konuşmacıların toplamını kapsıyor.
Tharoor, 13 Kasım’da yaptığı açıklamada kararların hukuki dayanağını sorguladı:
Hükümetin bu kadar sert bir adımı hangi yasa hükmüne dayanarak attığı tamamen belirsiz.
Kararların zamanlamasının, konferans 14 Kasım’da sona ermeden önce geri alınmaları için pratikte hiçbir fırsat bırakmadığını da söyledi. Etkilenen konuşmacılar açısından doğrudan sonuç, katılım için hazırlık yapmış olmalarına rağmen etkinliği kaçırmalarıydı.
Avrupa, Afrika ve ABD’den katılımcılar da delegasyon üyelerinin karşılaştığı güçlükleri anlattı. Bazıları Hindistan hükümetini internette eleştiren kişilerin etkilenenler arasında olduğunu öne sürdü, ancak söz konusu paylaşımları kamuoyuna açıklamadı.
Zirve organizatörleri, 70’ten fazla ülkeden 1.000’i aşkın seçilmiş temsilciyi, politika yapıcıyı ve aydını ağırlamayı bekliyordu. Tartışmaların demokrasi, barış, ekonomik kalkınma ve uluslararası iş birliği konularını kapsaması planlanıyordu. Katılımcı sayılarına ilişkin bu rakamlar organizatörlerin beklentileriydi.
Norveç basın kuruluşları güvence istedi
Norveç Editörler Birliği ile Norveç Basın Birliği, 13 Kasım tarihli açık mektubu Hindistan’ın Oslo Büyükelçiliğine gönderdi. Dagsavisen’in açıklama talebini destekleyen kuruluşlar, gazetecilerin ülkeye erişimi konusunda güvence istedi.
İki kuruluş mektuptaki kaygılarını şöyle ifade etti:
Bu vakanın, Norveçli ve diğer yabancı gazetecilerin Hindistan’ı haberleştirme ve ülkenin yönetilme biçimini gelecekte sorgulama imkânı açısından ne anlama geldiğinden endişe duyuyoruz.
Büyükelçilikten, Norveçli gazetecilerin sordukları sorular veya yazdıkları ya da yazmak istedikleri haberler nedeniyle ülkeye girişlerinin reddedilmeyeceğini teyit etmesini istediler. Talepleri, Svendsen’in kaçırdığı panelin ötesine geçerek yabancı muhabirlerin Hindistan’da çalışabileceği koşulları da kapsıyordu.
Kuruluşlar, gazetecilerin sorumluluklarına ilişkin görüşlerini de dile getirdi:
Gazeteciler, ülkeyi yönetenleri sorgulamakta özgür olmalıdır. Bu, toplumdaki rollerinin bir parçası ve temel bir demokratik haktır.
Mektupta, Sınır Tanımayan Gazeteciler’in 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Hindistan’ın 180 ülke ve bölge arasında 157. sırada yer aldığı belirtildi. Ayrıca Gazetecileri Koruma Komitesi’nin, Avustralyalı gazeteci Avani Dias’ın ülkeden ayrılmasının ardından Nisan 2024’te Hindistan’ın vize düzenlemelerini kullanmasına ilişkin yaptığı çağrıya da atıfta bulunuldu.
Svendsen, kararın Oslo’daki sorusu, Modi hükümetine ilişkin köşe yazıları, sanayiciler Gautam Adani ve Mukesh Ambani’ye yönelik eleştirileri ve Cockroach Janta Party kampanyasına dair haberleri dahil çeşitli olası nedenlerini sıraladı. Dolayısıyla kendi anlatımında iptal kararı, daha geniş bir eleştirel gazetecilik birikimiyle ilişkilendirildi.
Siyasi ve pratik sonuçları olan bir anlaşmazlık
Kongre Partisi’nin tepkisi, Svendsen’in zirveye alınmamasını Modi’nin sorgulanmaya yaklaşımına yönelik eleştirileriyle ilişkilendirdi. Parti, hükümeti denetlenmekten korkmakla suçlarken Tharoor, iptallerin eleştirel olabilecek sesleri susturduğunu savundu.
Kongre Partisi lideri Gurdeep Singh Sappal da zirvenin yalnızca bir parti etkinliği değil, Telangana hükümetinin girişimi olduğunu savundu. Etkinliğin uluslararası tartışmalara ev sahipliği yapmanın yanı sıra eyaleti bir yatırım merkezi olarak tanıtmayı amaçladığını söyledi.
Sappal, BJP’yi ve Bharat Rashtra Samithi’yi etkinliğin itibarını zedelemeye çalışmakla suçladı. Telangana Başbakan Yardımcısı Mallu Bhatti Vikramarka da iki partiyi eleştirdi. Bu karşılıklı suçlamalar, seyahat kısıtlamalarını zirve üzerindeki daha geniş siyasi çekişmenin bir parçası hâline getirdi.
Svendsen açısından doğrudan sonuç daha somuttu: Hindistan’a yapmayı planladığı ilk ziyaret ve konuşmacı olarak katılacağı etkinlik, yola çıkmasından kısa süre önce engellendi. Organizasyon ekibi açısından ise bildirilen konuşmacı kaybı, davetler, izinler ve seyahat düzenlemeleri yapılmış olmasına rağmen katılımın azalması anlamına geldi.
Temel anlaşmazlık, Hindistan’ın ülkeye giriş üzerindeki denetim hakkı iddiası ile Svendsen, basın kuruluşları ve zirve katılımcılarının bu yetkinin nasıl kullanıldığına ilişkin açıklama talebi arasında sürdü.
Öne Çıkanlar
- Helle Lyng Svendsen, Haydarabad’a gitmek üzere yola çıkmasına kısa süre kala, 11 Kasım’da Hindistan’ın vizesini iptal ettiğini söyledi.
- Bharat Zirvesi’ne katılmak ve medya ile basın özgürlüğü hakkında konuşmak için vize ve siyasi izin almıştı.
- Svendsen, kararı eleştirel gazeteciliğiyle, mayısta Oslo’da Modi’ye yönelttiği soruyla bağlantılı gördü.
- Shashi Tharoor, izin verilen 315 konuşmacıdan 115’inin ülkeye girişinin reddedildiğini veya vizelerinin iptal edildiğini söyledi.
- Hindistan Dışişleri Bakanlığı, vize kararlarını hükümetlerin egemenlik yetkisi kapsamında değerlendirdi.
- Norveç basın kuruluşları açıklama ve gazetecilerin soruları ya da haberleri nedeniyle dışlanmayacaklarına ilişkin güvence istedi.






