Nepal’de Sel Araştırması Özel Mülklerdeki Hasarı 79,17 Milyar Rupi Olarak Hesaplarken Aileler Yeniden Nerede Ev Kuracaklarını Değerlendiriyor

11 dakikalık okuma
Nepal Flood Survey Puts Private Property Damage at Rs79.17 Billion as Families Weigh Where to Rebuild

Toprak kayıpları ve yıkılan evler toparlanma sürecini şekillendiriyor

Nepal Ulusal Planlama Komisyonu, 26 Ağustos 2026’da Rasuwa ve Bhotekoshi’de yaşanan sellerin özel mülklerde yol açtığı hasarı ilk değerlendirmesinde 79,17 milyar rupi olarak hesapladı; en büyük payı arazi kayıpları oluşturdu. Komisyonun hane halkı araştırmasına göre Rasuwa, Nuwakot, Dhading ve Gorkha’daki 15 yerel yönetim bölgesinde 32.872 kişi afetten etkilendi.

İçindekiler
  1. Toprak kayıpları ve yıkılan evler toparlanma sürecini şekillendiriyor
  2. Daha geniş kapsamlı afet tahmini neden çok daha yüksek?
  3. Etkilenen nüfusun en büyük bölümü Nuwakot’ta
  4. Yıkılan araziler yeniden inşayı zorlaştırıyor
  5. Hasar gören yapıların çoğu yeniden kullanılamıyor
  6. Aileler farklı türlerde kalıcı konut istiyor
  7. Çiftlikler ve dükkânlar gelir kaynaklarını kaybetti
  8. Enerji, yollar ve kamu hizmetleri yükü artırıyor
  9. Borçlar, yasal belgeler ve güvenlik acil önem taşıyor
  10. Öne Çıkanlar

Bulgular, hane halklarının uğradığı hasarı 69,57 milyar rupi, işletme ve kuruluşların uğradığı hasarı ise 9,60 milyar rupi olarak gösteriyor. İlk özetlerde ayrıca toplam 7,917 milyar rupi rakamı yer aldı; bunun 6,957 milyar rupisi hane halklarına, 960 milyon rupisi kuruluşlara ait hasar olarak belirtildi. Araştırmanın arazi ve konut dökümlerini de içeren ayrıntılı Nepalce anlatımında daha yüksek rakamlar tekrarlanıyor.

Evlerini nerede yeniden kuracaklarına karar vermeye çalışan aileler için en acil konu barınma. Hasar gören 4.151 yapının 2.989’u tamamen yıkıldı, 3.194’ü ise kullanılamaz olarak değerlendirildi. Kalıcı konut tercihleri sorulan 3.067 ailenin 797’si selden önce yaşadıkları yere dönmek isterken 939’u hükümetin sağlayacağı araziyi tercih etti.

Araştırma, yıkılan mülkleri saymakla bir topluluğu yeniden ayağa kaldırmak arasındaki mesafeyi de ortaya koyuyor. Aileler tarım arazilerini, depoladıkları gıdaları, hayvanlarını, araçlarını ve ev eşyalarını kaybetti. İşletmeler, banka taksitlerini ödemeye devam ederken işyerlerini ve ekipmanlarını yitirdi. 2015 depreminde bir kez yerinden olan ve bu selde yeniden göç etmek zorunda kalan bazı afetzedeler, şimdi Nuwakot’taki geçici barınaklarda yaşıyor.

Komisyon, bilgi toplamak için 156 teknik ve idari personelden oluşan 58 ekip görevlendirdi. Altyapı, ekonomik faaliyetler, kamu hizmetleri ve çevresel hasara ilişkin daha kapsamlı değerlendirme çalışmaları sürerken bulgular ilk değerlendirme niteliğini koruyor.

Reklam

Daha geniş kapsamlı afet tahmini neden çok daha yüksek?

Hükümetin daha önce yayımladığı Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA), afetin toplam etkisini 408,29 milyar rupi, toparlanma ihtiyacını ise 723,32 milyar rupi olarak hesapladı. Beş ilçeyi, Chitwan’ı da kapsayan bu çalışma, hane halkı araştırmasına kıyasla çok daha geniş bir varlık ve ekonomik kayıp yelpazesini ele aldı.

Hızlı değerlendirme, acil kararlar alınabilmesi için erken bir tahmin oluşturmak üzere hükümet kayıtlarından, haritalardan ve uydu görüntülerinden yararlanıyor. Afet Sonrası İhtiyaç Değerlendirmesi ise yeniden yapılması gerekenleri ve maliyetini belirlemek için hane ziyaretleriyle mühendislik incelemelerini de kapsıyor.

Fiziksel hasar, dükkân, ev veya elektrik santrali gibi yıkılan ya da zarar gören mülklerin değerini ifade ediyor. Ekonomik kayıplar, bu varlıklar kullanılamaz durumdayken elde edilemeyen gelirleri kapsıyor. Toparlanma ihtiyaçları ise yeniden inşa edilen yerleşim ve altyapıyı daha güvenli hâle getirecek önlemler dâhil, hizmetleri ve geçim kaynaklarını yeniden tesis etmek için gereken harcamaları içeriyor.

RDNA’nın 723,32 milyar rupilik toparlanma tahmini, 408,29 milyar rupilik hasar ve ekonomik kayıp tahmininin yaklaşık 1,8 katı. Hane halkı araştırmasının özel mülklere ilişkin toplamı daha dar kapsamlı; yollar, hidroelektrik ve hâlâ değerlendirilmekte olan diğer sektörleri içermiyor.

Değerlendirme ve toparlanma süreci birkaç haftaya yayıldı:

  • 26 Ağustos 2026: Bhotekoshi ve Trishuli nehirleri boyunca yaşanan sel, yerleşimleri, işletmeleri ve altyapıyı yıktı.
  • 13 Eylül: Hükümetin Rasuwa, Nuwakot, Dhading, Gorkha ve Chitwan’ı kapsayan hızlı değerlendirmesi yayımlandı.
  • 17 Ekim: Dört ilçedeki hasarı ortaya koyan ayrıntılı ilk hane halkı araştırması bulguları açıklandı.
  • 19 Ekim: Nuwakot’taki Bada Chautara’da geçici barınaklarda yaşayan afetzedeler, konut ve iş konusundaki belirsizliğin sürdüğünü anlattı.

Etkilenen nüfusun en büyük bölümü Nuwakot’ta

Hane halkı araştırmasında doğrudan etkilendiği kaydedilen 32.872 kişinin 17.954’ü Nuwakot’ta bulunuyor; bu, toplamın yaklaşık yüzde 55’ine karşılık geliyor. Nuwakot’u 9.676 kişiyle Rasuwa, 4.584 kişiyle Dhading ve 658 kişiyle Gorkha izliyor.

Araştırmada etkilenen 16.714 erkek, 16.080 kadın ve cinsiyeti başka bir kategori olarak kaydedilen ya da belirtilmeyen 78 kişi yer alıyor. Dört ilçede toplam 6.817 etkilenen hane ve 499 işletme ya da kuruluş listeleniyor; birleşik toplam 7.316’ya ulaşıyor.

Etkilenen hane ve kuruluş sayısı Nuwakot’ta 4.164; Rasuwa’da 1.977, Dhading’de 1.052 ve Gorkha’da 123. İşletmelere ilişkin hasar tablolarında ayrıca 1.638 kuruluş listeleniyor. Bu sayı ile araştırmanın birleşik toplamındaki 499 kuruluş arasındaki ilişki açıklanmadı.

Hasar gören yapı sayısı da 2.256 ile en çok Nuwakot’ta. Rasuwa’da 1.236, Dhading’de 630 ve Gorkha’da 29 yapı hasar gördü. Bu yoğunlaşma, Nuwakot’ta konut yardımı, onarım ve yerel ticaretin yeniden canlandırılması için özellikle büyük bir ihtiyaç doğuruyor.

Reklam

Yıkılan araziler yeniden inşayı zorlaştırıyor

Arazi hasarı 3.610 haneyi etkiledi ve 507,97 hektarı kapsadı. Ayrıntılı araştırma rakamlarına göre arazilerin değeri yaklaşık 35,44 milyar rupi. Bu, özel mülklere ilişkin 79,17 milyar rupilik toplamın yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor ve kaydedilen en büyük hasar kalemini oluşturuyor.

Özel mülkiyetteki evlerin altındaki arazilerde hasarın 13,26 milyar rupi olduğu tahmin edilirken bina inşaat yatırımlarındaki hasar 11,95 milyar rupi olarak hesaplandı. Hasar gören yapılar 54,65 hektarlık alanda bulunuyordu.

Evi yıkılan bir ailenin yeniden inşa için paraya ve malzemeye ihtiyacı olabilir. Arsası da aşınmış, toprak altında kalmış ya da yeni sellere açık hâle gelmiş bir aile ise başka bir kararla karşı karşıya: Yeniden yapacağı evi koyabileceği uygun bir yer var mı? Komisyonun kaydettiği konut tercihleri, bu soruyu toparlanma planlamasının merkezine yerleştiriyor.

Ayrıntılı bulgular, 2.330 haneye ait nakit, değerli eşya, kültürel nesne ve arkeolojik varlıklardaki kayıpları da 5,02 milyar rupi olarak hesaplıyor. 3.187 haneye ait kalıcı ev eşyaları 1,45 milyar rupi, 2.769 haneye ait geçici ev eşyaları ise 663,5 milyon rupi tutarında hasar gördü.

Hane halklarının araçlarında da 1.115 haneye ait 1.423 araçla bağlantılı olarak 1,24 milyar rupilik hasar kaydedildi. Bu kayıplar evin duvarlarının çok ötesine uzanıyor: Birikimleri, ulaşımı ve gündelik yaşama dönebilmek için gereken eşyaları da kapsıyor.

Hasar gören yapıların çoğu yeniden kullanılamıyor

Komisyonun ayrıntılı bulgularında 3.067 mülk sahibine ait 4.151 hasarlı yapı listeleniyor. İlk özette mülk sahibi sayısı 3.967 olarak verilmişti. Yapılar arasında 2.792 ev, 651 çelik makaslı yapı, 263 geçici barınak, 288 ahır ve depo ya da geleneksel ek yapı ile 142 başka tür yapı bulunuyordu. Ayrıca türü kaydedilmemiş 15 yapı vardı.

Yapıların 2.989’u, yani yüzde 72,01’i tamamen yıkıldı. Diğer 508 yapı toprak ve çamur altında kaldı, 302’si kısmen hasar gördü, 141’i yana yattı ve 192’sinde hafif hasar oluştu. 19 yapının hasar kategorisi belirtilmedi.

Mühendislerin değerlendirmesine göre 3.194 yapı, yani yüzde 76,95’i kullanılamaz durumda. Daha önce yayımlanan daha düşük bir ilk tahminde bu sayı 3.104 olarak verilmiş, oran ise aynı tutulmuştu. Ayrıntılı değerlendirmedeki 3.194 sayısı, toplam 4.151 yapı için belirtilen oranla örtüşüyor.

Yalnızca 332 yapı kapsamlı, 320 yapı ise küçük çaplı onarımların ardından yeniden kullanılabilir durumda. 97 yapı onarıma gerek kalmadan kullanılabiliyor; 208’inin yeniden kullanılıp kullanılamayacağı belirtilmedi. Bu rakamlar, mülk sahiplerinin çoğunun basit bir onarımdan ziyade yeniden inşayla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Reklam

Aileler farklı türlerde kalıcı konut istiyor

Komisyon, etkilenen 3.067 aileye kalıcı olarak nerede yaşamak istediklerini sordu. Ailelerin neredeyse yarısı, yüzde 49,59’u, eski konumlarını ya da sahip oldukları başka bir arsayı tercih etti. Bu toplam, birbirinden farklı birkaç tercihi bir araya getiriyor.

Eski konumlarına dönmek isteyen aile sayısı 797, yani yüzde 25,99. Başka bir 565 aile, yüzde 18,42, aynı ilçe içinde sahip oldukları başka bir araziyi kullanmak istiyor. 159 aile, yüzde 5,18 ise Nepal’in başka bir yerindeki kendi arazisini seçti.

Bir başka büyük grup için tercih edilen seçenek hükümet yardımı oldu. 939 aile, yüzde 30,62, mülkiyet hakkı edinmeyecekleri ve hükümetin sağlayacağı araziyi seçti. 590 aile, yüzde 19,24, hükümetin düzenleyeceği ortak konutları tercih etti. On yedi aile tercih belirtmedi.

Bu tercihler, tek bir çözüm yerine farklı konut programlarına ihtiyaç olduğuna işaret ediyor. Özel mülkte yeniden inşa yardımı, başka bir arsaya erişim ve ortak konut, farklı ihtiyaçlara yanıt verebilir. Ayrıntılı rapor, 3.067 aile için konut yapım maliyetini yaklaşık 12 milyar rupi olarak hesaplıyor; daha geniş kapsamlı RDNA ise kendi değerlendirme alanındaki konutların toparlanması için yaklaşık 95,83 milyar rupi gerektiğini tahmin ediyor.

Khalte sakinleri Nangsi ve Singhbir Tamang’ın yaşadıkları, kalıcı bir konutun neden önemli olduğunu gösteriyor. Toplulukları, 2015 depreminde dağ köylerinin heyelanlara karşı savunmasız hâle gelmesinin ardından taşınmıştı. Yaklaşık 250 hane, başlangıçta geçici bir düzenleme olarak nehir kıyısındaki yerleşime yerleştirildi. Ağustos ayındaki sel Khalte’yi silip süpürünce bölge halkı bir kez daha taşınmak zorunda kaldı.

19 Ekim itibarıyla Nuwakot’taki Bada Chautara’da aralarında 212 çocuğun da bulunduğu 511 kişi barınıyordu. Nangsi ve Singhbir, bağışlanan bir çadırdan teneke çatılı bir odaya geçmişti; ancak ne kadar kalabileceklerine ilişkin belirsizlik günlük kaygılarını sürdürüyordu.

Çiftlikler ve dükkânlar gelir kaynaklarını kaybetti

2.951 haneye ait tarladaki ürünler 232,1 milyon rupi tutarında hasar gördü. 1.876 hanenin depolanmış gıda kaybı 104,1 milyon rupiye ulaştı. Hayvancılık, kümes hayvancılığı ve balık yetiştiriciliğindeki kayıplar 1.011 haneyi etkileyerek 214,2 milyon rupi tuttu.

Hane halkları 664 büyükbaş hayvanı, 4.601 küçükbaş hayvanı, 63.633 kanatlıyı ve 24.508 kilogram balığı kaybetti. İşletmeler ise ayrıca 130 büyükbaş, 2.058 küçükbaş hayvanı, 153.052 kanatlıyı ve 28.150 kilogram balığı yitirdi. Bu sahipler için hayvanların ve üretim tesislerinin yerine yenisini koymak, gelir kaynaklarını yeniden oluşturmanın bir parçası.

İşletme tablolarında 774 toptan ve perakende ticaret işletmesi, 337 konaklama ve yiyecek hizmeti kuruluşu, tarım, ormancılık ve balıkçılık alanında 166 işletme ile 136 başka hizmet sağlayıcısı listeleniyor. Bu gruplar, dökümdeki 1.638 kuruluşun çoğunluğunu oluşturuyor. İşletmelerin 403 aracında da 940 milyon rupilik hasar kaydedildi.

Devighat’ta ayakkabı dükkânı işleten Gopal Bahadur Sharki, sel işyerini yıktıktan sonra molozların arasında geçici bir dükkânı yeniden açtı. İşine dönme nedenini şöyle anlattı:

Hayatta kalabilmek için şimdi burada, bu şartlarda dükkânımı işletiyorum,

Daha geniş kapsamlı RDNA, yaklaşık 4.800 işletmenin hasar gördüğünü tahmin etti. Kesintiler süresince elde edilemeyen gelirler dâhil, ticari hasar ve ekonomik kayıpların toplamını yaklaşık 146,19 milyar rupi olarak hesapladı; ticari kuruluşların yeniden inşası için gereken tutarı ise 45,45 milyar rupi olarak belirledi.

Reklam

Enerji, yollar ve kamu hizmetleri yükü artırıyor

Hızlı değerlendirme, afetin tahmini etkilerinin yaklaşık 300 milyar rupilik bölümünü özel işletmelere, hane halklarına ve özel mülkiyetteki altyapıya bağladı. Ulusal Planlama Komisyonu Genel Sekreter Yardımcısı ve RDNA koordinatörü Arjun Bhandari, fiziksel hasarın büyük bölümünün nerelerde oluştuğunu şöyle anlattı:

Fiziksel hasarın çoğu özel işletmelerde, özel konutlarda, hidroelektrik projelerinde, okullarda, araçlarda ve iletişim altyapısında meydana geldi,

Biri özel mülkiyette olmak üzere 13 hidroelektrik projesi etkilendi. Beş güneş enerjisi santrali de hasar gördü. Değerlendirmede, faaliyette olan veya yapım aşamasındaki tesisler dâhil 759 megavatlık kurulu güç kapasitesinin etkilendiği belirtildi; hidroelektrik ve iletim hatlarındaki hasar ve kayıplar yaklaşık 151 milyar rupi olarak hesaplandı.

RDNA, Galchhi, Trishuli ve Rasuwagadhi koridoru boyunca 69 kilometrelik yolun hasar gördüğünü de kaydetti. Ulaşım bağlantılarının kopması, işletmelerin malzeme ve müşteri bulmasını zorlaştırırken hasarlı erişim yolları enerji projelerindeki onarımları da güçleştiriyor.

Kamu hizmetlerindeki hasar, etkilenen 56 binası ve 308 dersliği ya da odası bulunan 18 okulu kapsıyor. Bu odaların 156’sı tamamen, 152’si kısmen hasar gördü. Dört sağlık ocağının tamamen yıkılması dâhil yedi sağlık tesisi etkilendi.

Bankacılık ve iletişim hizmetleri de aksadı. 12 banka ve finans kuruluşuna ait 17 şube, Nepal Telecom’un üç kulesi ve Ncell’in bir kulesi hasar gördü. Bu hizmetlerin yeniden sağlanması, etkilenen yerleşimlerin yeniden yaşanabilir ve ticaret yapılabilir hâle gelmesinin bir parçası.

Borçlar, yasal belgeler ve güvenlik acil önem taşıyor

İşyerlerini kaybeden işletme sahipleri banka taksitleri konusunda kaygı yaşamayı sürdürüyor. Bakanlar Kurulu, yeni ticari araçlar ve yük taşıtları için gümrük vergisi muafiyetleri, vergi kolaylıkları ve uygun koşullu finansman imkânlarını içeren ilk aşama toparlanma önlemlerini onayladı. Açıklanan önlemler, bireysel borçluların yardıma ne zaman ulaşacağına ilişkin kapsamlı bir takvim sunmuyor.

Yakınları kayıp olan aileler de mali toparlanmanın önünde başka bir engelle karşı karşıya. Nepal’de ekim ayında yürürlüğe giren ölüm tespit sürecini kısaltan düzenleme, afetten etkilenen ailelerin 45 gün sonra yasal tanınma başvurusunda bulunabilmesini amaçlıyordu. Ölüm kaydı, yas yardımı, sigorta, emeklilik aylığı ve mülk devri gibi haklara erişimi belirleyebiliyor.

Bada Chautara’daki afetzedeler, barınma ve iş kayıplarının yanı sıra kayıp yakınlarından da söz etti. Dolayısıyla ihtiyaçları aynı anda birkaç sistemi kapsıyor: Barınma yeri tahsisi, kimlik ve mülkiyet kayıtları, mali yardım ve yas sürecinde destek.

Aktivistler, Bhotekoshi ve Trishuli sellerinden etkilenen ilçelerde insan ticaretine karşı özellikle dikkatli olunması çağrısında da bulundu. Afet nedeniyle yerinden olan kadınlar ve çocuklar, barınma ve geçim kaynaklarının aksamasıyla daha büyük risklerle karşılaşabiliyor. Nuwakot Emniyet Müdür Yardımcısı Iqbal Hawari, bu kaygının ele alındığı bir röportaja katıldı.

Komisyon daha kapsamlı ihtiyaç değerlendirmesini hazırlamayı sürdürüyor ve tamamlanması için bir tarih açıklanmadı. Sıradaki görev, doğrulanmış hasarı, hane halklarının tercihlerini ve sektörlerin toparlanma maliyetlerini uygulanabilir finansman kararlarıyla buluşturmak. Afetzedeler için öncelik, güvenli bir yerde yaşamak ve güvenilir bir gelir kaynağına sahip olmak.

Öne Çıkanlar

  • Ayrıntılı ilk araştırma, özel mülklerdeki hasarı 79,17 milyar rupi olarak hesaplıyor; ilk özetlerde daha düşük toplamlar da yer alıyor.
  • Hane halkı araştırmasında dört ilçede 32.872 kişinin etkilendiği kaydediliyor; bunların yaklaşık yüzde 55’i Nuwakot’ta.
  • 507,97 hektarlık alandaki arazi hasarının değeri 35,44 milyar rupi olarak hesaplanıyor.
  • Hasar gören 4.151 yapının 2.989’u tamamen yıkıldı, 3.194’ü kullanılamaz olarak değerlendirildi.
  • Kalıcı konut tercihleri sorulan 3.067 ailenin 797’si eski konumlarını, 939’u hükümetin sağlayacağı araziyi, 590’ı ise ortak konutları tercih etti.
  • Daha geniş kapsamlı hızlı değerlendirme, beş ilçedeki afet etkisini 408,29 milyar rupi, toparlanma ihtiyacını 723,32 milyar rupi olarak hesaplıyor.
  • Konut, işletme borçları, aksayan hizmetler ve yasal belgeler toparlanma sürecinin temel konuları olmaya devam ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir