Singapur günlük açığı 17 milyar İngiliz ısı birimi olarak hesapladı
Endonezya, 24 Ekim'de Singapur'a gaz ihracatını azaltmaya başlayarak arzı Batam, Bintan ve Sumatra'daki elektrik üreticilerine yönlendirdi. Singapur Enerji Piyasası Kurumu (EMA), yerel ithalatçılardan alınan bilgilere göre, 18 gün boyunca günlük 17 milyar İngiliz ısı birimi (BTU) tutarında azalma yaşandığını; bunun ülkenin günlük gaz talebinin yüzde 2'sinden az olduğunu bildirdi.
İçindekiler
- Singapur günlük açığı 17 milyar İngiliz ısı birimi olarak hesapladı
- Kesinti ne kadar büyük?
- Endonezya gazı nereye yönlendiriyor?
- İthalatçıları ve müşterileri neler bekliyor?
- Singapur eksik arzı nasıl karşılayabilir?
- Elektrik fiyatları artacak mı?
- Endonezya'nın yurt içi talebe yönelişi
- İhracat uyarıları diplomatik boyut kazandırıyor
- 2028 son tarihine kadar neler değişecek?
- Öne Çıkanlar
Endonezya'nın petrol ve gaz sektöründeki üst akım faaliyetlerini düzenleyen SKK Migas, yönlendirilen miktarı günde 31 milyon standart fit küp olarak açıkladı. Bunun 15 milyonu Natuna'dan, 16 milyonu Sumatra'dan sağlanıyordu. Singapur elektriğinin yaklaşık yüzde 95'ini doğal gazla üretiyor; bu nedenle elektrik arzının sürdürülmesi için alternatif kaynakların devreye alınması önem taşıyor.
EMA, Singapur'un ülke talebini karşılamaya yetecek enerji arzına sahip olduğunu belirtti. Merkezi gaz tedarik ve arz şirketi Singapore GasCo, ihtiyaç halinde ilave sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal etmeye hazırdı. Elektrik üreticilerinin de dizel dahil yakıt rezervlerini korumaları gerekiyordu.
Dolayısıyla kısa vadeli etki, ithalatçılar ve müşterileri için tedarik düzenlemelerindeki bir değişiklik. Tamamı Temasek'e ait bir ithalatçı olan Gas Supply, Endonezyalı tedarikçisinden kaynaklanan geçici kesintilerin müşterilere yapılan teslimatları etkilediğini doğruladı. Şirket, etkilenen müşterilerle iletişime geçtiğini ve üst akım tedarikçisiyle birlikte çalıştığını bildirdi.
Endonezya'nın kararı, daha uzun vadeli ticari bir takvimi de öne çıkarıyor: Singapur'un mevcut Endonezya gaz ithalat sözleşmeleri 2028 sonunda sona eriyor. Cakarta, bu yönlendirmeyi açıklamadan önce de elektrik üretimi ve sanayi için ne kadar gazı ülke içinde tutacağını değerlendiriyordu.
Kesinti ne kadar büyük?
EMA'nın değerlendirmesi, gazın fiziksel hacmi yerine enerji içeriğini esas alıyor. İngiliz ısı birimi enerjiyi, standart fit küp ise belirlenmiş koşullar altındaki gaz hacmini ölçüyor. Bu iki ölçü birimi arasında dönüşüm yapmak için gazın ısıl değerine ilişkin bilgi gerekiyor.
Singapur'un günlük 1.000 milyar İngiliz ısı birimini aşan talebiyle karşılaştırıldığında, EMA'nın açıkladığı 17 milyar birim yüzde 1,7'den azına karşılık geliyor. Endonezya'nın açıklamasına ilişkin ilk haberlerde kesinti günlük 31 milyar İngiliz ısı birimi olarak belirtilmişti. EMA ise değerlendirmesini Singapurlu ithalatçılardan aldığı bilgilere dayandırdı.
Kesintinin, Endonezya'dan Singapur'a boru hattıyla yapılan gaz teslimatlarının yaklaşık yüzde 9'una denk geldiği de tahmin edildi. Bu oran, EMA'nın ülke genelindeki talep verisinden daha dar bir tabanı esas alıyor: Endonezya'dan boru hattıyla sağlanan gaz, Singapur'un toplam gaz arzının yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.
EMA, yakın dönemdeki işletme deneyiminden yararlı bir karşılaştırma sundu. Planlı ve acil bakım çalışmaları son aylarda günlük 20 milyar ila 100 milyar İngiliz ısı birimi arasında değişen azalmalara yol açmıştı. Bu miktarlar başka gaz kaynaklarıyla herhangi bir aksama yaşanmadan karşılanmıştı. Mevcut günlük açık tahmini, bu aralığın en düşük değerinden de az.
Endonezya gazı nereye yönlendiriyor?
SKK Migas, Natuna'dan yönlendirilen günlük 15 milyon standart fit küp gazın WNTS–Pulau Pemping–Batam boru hattı üzerinden PLN Batam'a gönderileceğini bildirdi. Sumatra'dan sağlanan 16 milyon standart fit küp gaz ise Batam, Bintan ve Sumatra'daki elektrik talebini karşılamak üzere TGI boru hattı üzerinden yönlendirilecekti.
SKK Migas Başkanı Djoko Siswanto, yönlendirmeyi duyururken düzenleyici kurumun amacını şöyle açıkladı:
Elektrik üretimi için yurt içindeki gaz arzının güvenilirliğini korumak amacıyla, bugün itibarıyla daha önce Singapur'a gönderilen gaz yurt içi kullanıma yönlendiriliyor,
Batam ve Endonezya'nın Riau Adaları eyaletindeki bazı şehirlerde ekim ayının başlarında 16 saat süren elektrik kesintisi yaşanmıştı. Bu yönlendirme, bölgedeki elektrik sistemlerine ilave yakıt sağlıyor.
SKK Migas, yurt içindeki doğal gaz ihtiyacına öncelik vermenin dayanağı olarak Endonezya Petrol ve Gaz Yasası'nın 8. maddesinin 1. fıkrasını gösterdi. Düzenleyici kurum gelişmeleri günlük olarak izleyeceğini açıkladı. Djoko, söz konusu boru hatları doğrudan Singapur'a bağlandığı için karardan etkilenen tek ihracat noktasının Singapur olduğunu söyledi.
İthalatçıları ve müşterileri neler bekliyor?
Gas Supply, Sumatra kaynaklı gaz alıyor. Natuna gazı ise doğrudan deniz altı boru hattından geçerek Sembcorp Gas tarafından işletilen bir alım tesisine ulaşıyor. Bu iki güzergâh, Endonezya'daki üretimi Singapur'daki farklı ticari tedarik düzenlemelerine bağlıyor.
Gas Supply, teslimatlarının etkilendiğini ve müşterilerle doğrudan iletişim kurduğunu bildirdi. Şirket, kaç müşterinin etkilendiğini açıklamadı ve teslimatların ne zaman normale döneceğine ilişkin bir takvim paylaşmadı. EMA'nın değerlendirmesi 18 günlük bir dönemi kapsıyordu.
EMA sözcüsü, kesintiye karşı ticari adımlara da değindi:
EMA, ithalatçılarımızın gaz arzındaki kesinti nedeniyle sözleşmelerinde yer alan ilgili tüm başvuru yollarını kullanacağını düşünüyor,
Sözleşmesel başvuru yolları, arz yetersiz kaldığında alıcı ile satıcı arasında kararlaştırılan koruma ve telafi mekanizmalarının kullanılmasını ifade ediyor. Atılacak adımlar ilgili sözleşme hükümlerine bağlı olacak. Singapur Ulusal Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Başkanı Lee Poh Seng, kesintinin sözleşme ihlali sayılıp sayılmayacağının özel anlaşmaların koşullarına göre belirleneceğini söyledi.
Sembcorp Industries'in 2023 yıllık raporunda, yaklaşık 1,9 milyar dolar değerinde bir Batı Natuna gaz ithalat anlaşmasına yer verilmişti. Endonezya'dan gaz tedariki anlaşmalarının 2028'e kadar sürmesi bekleniyordu. Bu nedenle hem mevcut teslimat yükümlülükleri hem de gelecekteki sözleşme yenileme kararları alıcılar açısından önem taşıyor.
Singapur eksik arzı nasıl karşılayabilir?
Singapur, Endonezya ve Malezya'dan boru hattıyla gazın yanı sıra uluslararası tedarikçilerden gemilerle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal ediyor. 2025'te boru hattı gazı, ülkenin gaz ithalatının yüzde 43'ünü; LNG ise yüzde 57'sini oluşturdu.
LNG, büyük miktarlarda gemiyle taşınabilmesi için sıvı hale gelene kadar soğutulan doğal gazdır. Alım terminalinde yeniden gaz haline getirilerek kullanıma sunulur. Bu yöntem, Singapur'un boru hatlarıyla bağlı olduğu ülkelerin dışındaki tedarikçilere de erişmesini sağlıyor.
EMA, Singapore GasCo'nun istediği zaman daha fazla LNG ithal etmeye hazır olduğunu bildirdi. Kurum, elektrik arzını güvence altına alan bir diğer unsur olarak, elektrik üreticilerinin dizel dahil zorunlu yakıt rezervlerine de işaret etti.
Singapur'un kaynak çeşitliliği, tek bir ihracatçıdan gelen gazdaki kesintinin neden yönetilebilir olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Başbakan Yardımcısı Gan Kim Yong, Parlamentoya yaptığı açıklamada, 2024'te hiçbir ülkenin Singapur'un gaz ithalatının yüzde 30'undan fazlasını karşılamadığını söyledi. LNG tedarikçileri arasında Orta Doğu, Afrika, ABD ve Avustralya'dan şirketler bulunuyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi Enerji Araştırmaları Enstitüsü araştırma görevlisi Sung Jinseok, kesintinin Singapur'un yeterli gaz arzı ve tedarik sözleşmelerini güvence altına almasında GasCo'nun rolünü pekiştirdiğini söyledi. Singapur'un hazırlandığı olası senaryolardan biri olarak tamamen LNG'ye dayanılmasını gösterdi.
Elektrik fiyatları artacak mı?
Enerji uzmanları, Singapur'un gaz talebinde kesintiden etkilenen payın küçük olması nedeniyle elektrik maliyetleri üzerindeki kısa vadeli etkinin sınırlı kalmasını bekliyor. Enerji sektörünü izleyen ekonomist David Broadstock, fiyatlarda büyük bir sıçrama yaşanmasının olası olmadığını söyledi.
Singapur Güneş Enerjisi Araştırma Enstitüsü Başkanı Subodh Mhaisalkar, LNG altyapısının Singapur'un birçok uluslararası tedarikçiden gaz almasına olanak verdiğini belirtti. Bununla birlikte, boru hattı gazının LNG ile ikame edilmesinin tedarik maliyetlerini artırabileceği ve küresel fiyat değişimlerine maruziyeti yükseltebileceği uyarısında bulundu.
Lee Poh Seng, enerjiye erişebilmek ile enerjiyi uygun fiyata satın alabilmek arasında pratik bir ayrım yaptı. LNG, fiziksel arz açığını kapatabilir; ancak bunun maliyeti piyasa koşullarına bağlı. Elektrik üreticilerinin ikame yakıtı temin etmesi ile bu yakıtın fiyatını belirlemesi ayrı süreçler.
Fiyat değerlendirmesi iki veriye dayanıyor: EMA günlük açığı ülkenin gaz talebinin yüzde 2'sinden az olarak hesaplıyor ve Singapur'un alternatif tedarik düzenlemeleri bulunuyor. Analistler, ikame alımlar daha pahalı olsa bile düşük hacmin maliyet etkisini sınırlamasını bekliyor.
Endonezya'nın yurt içi talebe yönelişi
Enerji ve Maden Kaynakları Bakanı Bahlil Lahadalia'nın aktardığı verilere göre Endonezya, doğal gaz üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini ülke içinde kullanıyor, yüzde 30'unu ise ihraç ediyor. Hükümet, elektrik üretiminde daha fazla yakıt ve sanayiye, özellikle petrokimya sektörüne daha fazla gaz sağlamak amacıyla bu dağılımı gözden geçiriyor.
Petrokimya sanayisi gazı hem yakıt hem de kimyasallar ve gübre gibi ürünler için ham madde olarak kullanıyor. Gazın bu sektörlere yönlendirilmesi, Cakarta'nın daha fazla kaynağı ülke içinde işleme çabasının bir parçası.
Endonezya, önceki sözleşmede belirlenen miktarlardan daha az gaz sağlayarak Singapur'a arzı 2028'e kadar uzatmayı 2022'de kabul etmişti. Djoko, Nisan 2025'te Natuna'dan sağlanan arzı telafi amacıyla kullanırken Sumatra'dan ihracatı azaltma planlarından söz etmişti. MedcoEnergi, Sembcorp Gas, Gas Supply ve diğer şirketlerin Mayıs 2025'te imzaladığı gaz takas anlaşması, Sumatra gazının daha büyük bölümünün yurt içindeki kullanıcılara ayrılmasına olanak tanıdı.
Son yönlendirme hem Natuna'yı hem de Sumatra'yı etkiliyor. Bu adım, Bahlil'in komşu ülkelerle gaz ihracatı düzenlemelerinin sona ermesine izin verme olasılığını gündeme getirdiği Endonezya'nın ihracat sözleşmelerini yenilememe uyarısının ardından geldi.
Değişen tedarik ilişkisindeki başlıca aşamalar şöyle:
- 2022: Endonezya, gaz arzını azaltılmış miktarlarla 2028'e kadar uzatmayı kabul etti.
- Mayıs 2025: MedcoEnergi ile Sembcorp Gas ve Gas Supply dahil alıcılar gaz takas anlaşması imzaladı.
- 21 Ekim 2026: Bahlil, komşu ülkelere gaz ihracatının uzatılmaması olasılığını gündeme getirdi.
- 24 Ekim: Son yönlendirme başladı; EMA kesintinin 18 gün süreceğini hesapladı.
- 2028 sonu: Singapur'un mevcut Endonezya gaz ithalat sözleşmelerinin sona ermesi bekleniyor.
İhracat uyarıları diplomatik boyut kazandırıyor
Aynı zamanda Enerji Dönüşümü ve Alt Sektörlerin Geliştirilmesinden Sorumlu Koordinatör Bakan olarak görev yapan Bahlil, enerji ihracatını değerlendirmekten söz ederken açıklamalarını yurt içi talebin ötesine taşıdı. Uyarısında herhangi bir ülkenin adını vermedi.
Bakan, değerlendirmeye hazır olduğu adımı şöyle anlattı:
Bir değerlendirme yapacağım. Endonezya'ya saygı göstermeyen ülkelere ihracatı durdurmayı düşünmekten çekinmeyeceğim,
SKK Migas, gazın yönlendirilmesine gerekçe olarak yurt içindeki elektrik arzının güvenilirliğini gösterdi. Broadstock da sınır ötesi duman kirliliği konusundaki gerilimlerin olası siyasi bağlamına dikkat çekerken, bunun arz kararıyla bağlantısı olup olmadığı konusunda kesin konuşmadı.
Singapur, Endonezya'daki yangınlarla bağlantılı olabilecek şirketlere yönelik incelemelerini artırdı. Ulusal Çevre Ajansı, Sınır Ötesi Duman Kirliliği Yasası kapsamında Singapur ve Endonezya'daki 20 şirkete bildirim gönderdi. Singapur ayrıca dumana katkıda bulunmuş olabilecek işletmeleri incelemek üzere uzman bir kurul oluşturma planını açıkladı.
Sınır ötesi enerji işbirliği ticari müzakerelerle de karşı karşıya. Bahlil, 19 Ekim'de Endonezya ve Singapur'un elektrik ihracat fiyatları konusunda henüz anlaşmaya varmadığını söyledi. Boru hatlarına, elektrik bağlantılarına ve tedarik sözleşmelerine yatırım yapan şirketler için güvenilir teslimat ve üzerinde anlaşılmış fiyatlar, onlarca yıl sürebilecek taahhütlerin temelini oluşturuyor.
2028 son tarihine kadar neler değişecek?
Singapur, on yılın sonuna kadar faaliyete geçmesi beklenen ikinci bir LNG terminali inşa ediyor. İlave alım kapasitesi, Endonezya ile yapılan sözleşmelerin sona ermesi yaklaşırken ülkenin uluslararası tedarikçilerden daha fazla gaz ithal etmesine olanak sağlayacak.
Diğer yakıt programlarının yakın vadede daha sınırlı bir rolü var. Singapur, 23 Ekim'de üç elektrik üretim şirketinin biyometan ithalatı ve arzı için pilot uygulama yürütmek üzere görevlendirildiğini açıkladı. İlk ithalatın 2028 sonuna kadar başlaması bekleniyor. Pilot uygulama, 300 megavata kadar elektrik üretim kapasitesini destekleyecek. Biyometan, organik maddelerden elde edilen metanın işlenmesiyle üretilen gazdır.
Singapur, 2 gigavat-pik güneş enerjisi kurulu gücü hedefine planlanandan önce ulaştı. Bir sonraki hedef olan 3 gigavat-pik, 2030'da elektrik talebinin yaklaşık yüzde 4'ünü karşılayabilir. Gigavat-pik, güneş panellerinin standart test koşullarındaki nominal üretim gücünü ölçer.
Bu veriler yatırımların farklı rollerini gösteriyor. LNG, eksik gaz arzını ikame etmenin bir yolunu sunarken güneş enerjisi ve alternatif yakıtlar elektrik arz kaynaklarını zamanla çeşitlendiriyor. Mevcut kesintiye karşı EMA'nın yaklaşımı, mevcut gaz kaynaklarına, GasCo'nun ithalata hazır olmasına ve üreticilerin yakıt rezervlerine dayanıyor.
Öne Çıkanlar
- Endonezya, 24 Ekim'de Singapur'a giden gazı yurt içindeki elektrik kullanıcılarına yönlendirmeye başladı.
- EMA, 18 gün boyunca günlük 17 milyar İngiliz ısı birimi tutarında kesinti öngördü. Bu miktar Singapur'un günlük gaz talebinin yüzde 2'sinden az.
- SKK Migas, Natuna ve Sumatra'dan günde 31 milyon standart fit küp gazın yönlendirildiğini açıkladı.
- Gas Supply müşterilere yapılan teslimatların etkilendiğini doğrularken EMA, Singapur'un yeterli enerji arzına sahip olduğunu bildirdi.
- GasCo ilave LNG ithal edebilir; elektrik üreticilerinin yakıt rezervi bulundurması gerekiyor.
- Analistler elektrik fiyatlarına etkinin sınırlı kalmasını bekliyor; ancak ikame gaz daha pahalıya mal olabilir.
- Mevcut Endonezya gaz ithalat sözleşmeleri 2028 sonunda sona eriyor; Singapur'daki ikinci LNG terminalinin on yılın sonuna kadar faaliyete geçmesi bekleniyor.






