Mya Le Thai’nin 200.000 Döngülük Pil Deneyi: UCI’deki Çığır Açan Çalışma Ne Başardı?

8 dakikalık okuma
Mya Le Thai's 200,000 Cycle Battery Experiment: What the UCI Breakthrough Achieved

Olağanüstü bir sonuç veren üç aylık deney

Kaliforniya Üniversitesi, Irvine’deki bir laboratuvarda doktora araştırmacısı Mya Le Thai, deneysel bir elektrodu 200.000 döngüye ulaşana kadar tekrar tekrar şarj edip boşalttı. Üç ayın sonunda araştırmacılar kapasite veya güç kaybı tespit etmedi ve kırılmış nanotel bulmadı. UCI, çalışma ACS Energy Letters’ta yayımlandığında, 20 Nisan 2016’da bulguları duyurdu.

İçindekiler
  1. Olağanüstü bir sonuç veren üç aylık deney
  2. İnce bir jel tabakası deneyi nasıl değiştirdi?
  3. Nanoteller neden korunmalı?
  4. Performans değerleri ne anlama geliyor?
  5. 400 yıllık tahmin nereden geliyor?
  6. Araştırmacıların hâlâ anlaması gerekenler
  7. Altın nanotellerden kullanışlı pillere
  8. Keşfin arkasındaki dönüm noktaları
  9. Öne Çıkanlar

Malzeme; altın nanotelleri, mangan dioksit kaplamayı ve pleksiglasa benzeyen bir jel elektroliti bir araya getiriyordu. Dayanıklılığı, inatçı bir soruna olası bir yanıt sunuyordu: Elektrik enerjisini depolamak için kullanışlı olan ince teller, tekrar tekrar kullanıldıkça çatlama eğilimindedir.

Keşif, gelecekteki bir dizüstü bilgisayar pilinin 400 yıl dayanabileceği yönünde dikkat çekici bir iddiaya da yol açtı. Bu rakam, deneydeki döngü sayısının varsayılan kullanım sıklığına göre yıla çevrilmesinden geliyor. Gerçekte elde edilen başarı, üç ay süren testte 200.000 döngüye dayanan bir laboratuvar elektroduydu.

Duyurunun üzerinden yaklaşık on yıl geçmesine rağmen nanotel sonucu, laboratuvar ortamında kanıtlanmış bir kavram niteliğini koruyor. Thai daha sonra doktorasını tamamladı ve elektrikli ulaşım araçlarına yönelik piller üzerinde araştırma yapmaya başladı. Deneyi, kırılgan pil malzemelerini tekrarlanan kullanım boyunca sağlam tutmanın bir yoluna işaret ettiği için ilgi görmeye devam ediyor.

İnce bir jel tabakası deneyi nasıl değiştirdi?

Vietnam kökenli Amerikalı bir araştırmacı olan Thai, nanoteller üzerinde çalışırken deneysel yapıya ince bir jel kaplama eklemeyi denedi. Testler 10.000, birkaç gün sonra da 30.000 döngüyü aşarken elektrotlar çalışmayı sürdürdü. Testler sonunda 200.000 döngüye ulaştı.

Çalışmanın kıdemli yazarı ve o dönemde UCI Kimya Bölümü başkanı olan Reginald Penner, beklenmedik keşfi üniversitenin Nisan 2016 tarihli duyurusunda anlattı.

Penner, “Mya denemeler yapıyordu; bu yapının tamamını çok ince bir jel tabakasıyla kaplayıp döngü testine başladı,” dedi. “Sadece bu jeli kullanarak kapasite kaybı olmadan yüz binlerce döngü elde edebileceğini keşfetti.”

Reklam

Penner, benzer yapıların genellikle 5.000 ila 7.000 döngüden sonra bozulması nedeniyle sonucu şaşırtıcı bulduğunu söyledi. Bu değerlerle karşılaştırıldığında UCI elektrodunun 200.000 döngüsü, yaklaşık 29 ila 40 kat fazla döngü anlamına geliyordu. Bu karşılaştırma, Penner’ın sözünü ettiği yapılara kıyasla elde edilen iyileşmeyi gösteriyor.

Beklenmedik olan, jel uygulamasının başarılı olmasıydı. Bunun değerini ortaya koymak için uzun süreli testler gerekiyordu: Thai, elektrodun elektriksel performansının veya fiziksel yapısının bozulup bozulmadığını kontrol ederek döngü testlerini aylarca sürdürdü.

Nanoteller neden korunmalı?

Nanoteller, insan saçından binlerce kat daha incedir. Elektriği iyi iletir ve boyutlarına kıyasla geniş bir yüzey alanı sunarlar. Bu özellikleri, elektrotlar için cazip yapı taşları olmalarını sağlar. Elektrotlar, bir pilde yükün elektrokimyasal tepkimeler yoluyla depolandığı ve açığa çıkarıldığı parçalardır.

Tekrarlanan şarj ve deşarj, bu yapılar üzerinde baskı oluşturur. UCI’nin açıklamasına göre, tipik bir lityum iyon pilde kullanılan nanoteller genişleyebilir ve kırılganlaşabilir. Ardından çatlaklar oluşabilir ve elektrodun etkili biçimde çalışabilmesi için bir arada kalması gereken malzeme parçalanabilir.

Thai’nin deneysel yapısının üç ana bileşeni vardı. Altın bir nanotel çekirdeği oluşturuyor, mangan dioksit onu çevreliyor, jel elektrolit ise bu yapıyı kaplıyordu. Elektrolit, iyon adı verilen yüklü parçacıkların bir enerji depolama aygıtı içinde hareket etmesini sağlar.

Araştırmacılar, jelin metal oksidi plastikleştirdiğini öne sürdü. Günlük dille ifade etmek gerekirse, kaplamayı daha esnek hâle getirmiş ve çatlamadan hareketi tolere etmesini sağlamış olabilir. Yapının sağlam kalması, elektrodun tekrarlanan döngüler boyunca performansını korumasına yardımcı oldu.

UCI, test edilen elektrotun üç aylık denemenin ardından kapasite veya güç kaybı göstermediğini ve kırılmış nanotel tespit edilmediğini bildirdi. Kapasite, bir aygıtın ne kadar elektrik yükü depolayabildiğini; güç ise enerjiyi ne hızla sağlayabildiğini ifade eder. Kullanışlı bir pil için her ikisi de önemlidir.

Reklam

Performans değerleri ne anlama geliyor?

Deneyde ortalama Coulomb veriminin yüzde 94 ila 96 olduğu da bildirildi. Coulomb verimi, deşarj sırasında geri alınan yükü şarj sırasında verilen yükle karşılaştırır. Yüzde 94 değer, verilen her 100 birim yüke karşılık yaklaşık 94 birim yükün geri alındığı anlamına gelir.

Kapasiteyi koruma oranı ile Coulomb verimi, performansın farklı yönlerini tanımlar. Kapasiteyi koruma oranı, bir elektrodun depolayabildiği miktarın tekrarlanan kullanımla düşüp düşmediğini izler. Coulomb verimi ise döngüler sırasında içeri giren ve dışarı çıkan yükü takip eder. Bir elektrot depolama kapasitesini korurken aldığı yükten daha azını geri verebilir.

Stanford’da 2007’de geliştirilen bir nanopil düzeni daha önce 40.000 döngüye ulaşmıştı. UCI’nin 200.000 döngüsü bu değerin beş katıydı; ancak aygıtların düzenekleri farklıydı. Bu nedenle sonuçları karşılaştırırken tasarımlarını ve test koşullarını dikkate almak gerekir.

Dizüstü bilgisayar karşılaştırması da dikkat çekici. Tipik bir dizüstü bilgisayar pilinde yaygın olarak belirtilen 300 ila 500 döngüyle karşılaştırıldığında 200.000 döngü, 400 ila yaklaşık 667 kat fazlasına karşılık geliyor. Bu rakamlar deneyin neden heyecan yarattığını açıklıyor; ancak ticari geliştirme için uygun kapasiteye, malzemelere, güvenliğe ve üretim maliyetlerine sahip eksiksiz bir pil gerekiyor.

400 yıllık tahmin nereden geliyor?

Tahmin, bir dizüstü bilgisayarın iki yılda 1.000 şarj döngüsünü tamamladığını, yani yılda 500 döngü yaptığını varsayıyor. 200.000 döngüyü 500’e böldüğünüzde 400 yıl elde ediliyor. Hesaplamanın her adımı basit olsa da takvim süresi, laboratuvar sonucundan yapılan bir öngörü.

Thai’nin elektrodu, üç ay boyunca kesintisiz test edilerek söz konusu döngü sayısına ulaştı. Günlük kullanımda bir pil kısmen şarj edilmiş hâlde bekler, değişen sıcaklıklarda çalışır ve başka bileşenlerle birlikte iş görür. Bitmiş bir ürünün, kullanıcıların karşılaşacağı koşullarda test edilmesi gerekir.

Pratik hedef, değiştirme ihtiyacına kadar geçen kullanım süresini uzatmak. Bu, bir dizüstü bilgisayar sahibi için aynı pili bilgisayarın kullanım ömrünün daha büyük bir bölümünde kullanabilmek anlamına gelebilir. Bir araç üreticisi içinse değiştirme gerekmeden önce daha fazla şarj ve sürüşe dayanabilen bir enerji depolama sistemi anlamına gelebilir.

Reklam

Araştırmacıların hâlâ anlaması gerekenler

UCI’nin Mayıs 2016 tarihli devam duyurusu, mangan dioksit kaplamayı anlamaya yönelik ek çalışmaları anlattı. Araştırmacılar, jelin malzemenin parçalara ayrılmasını önlediğini gözlemleyebiliyordu; ancak malzemenin kendisinin nasıl değiştiğini hâlâ araştırıyorlardı.

Çalışmanın kıdemli yazarı ve Kimya Bölümü başkanı Penner, bilimsel açıdan sıradaki görevi şöyle açıkladı:

“Mangan dioksit malzemede neler olup bittiğini daha iyi anlamak için Mya şu anda bir dizi çalışma yürütüyor. Jelin malzemenin parçalara ayrılmasını önlediğini biliyoruz; ancak geriye kalan malzemenin, jel kullanılmadığında ortaya çıkacak malzemeden farklı olup olmadığını bilmiyoruz,” diyor Penner.

Süreci anlamak, sonucun tekrarlanabilmesi ve başka malzemelere uyarlanabilmesi açısından önem taşıyor. Araştırmacılar jelin ve kaplamanın hangi özelliklerinin elektrodu koruduğunu belirleyebilirse, tekrarlanan şarja dayanıklı yapıları daha bilinçli biçimde tasarlayabilir.

Çalışma, Maryland Üniversitesi Elektrik Enerjisi Depolama Nanoyapıları Enerji Sınır Araştırma Merkezi ile eş güdüm içinde yürütüldü. Finansman, ABD Enerji Bakanlığı Temel Enerji Bilimleri biriminden sağlandı.

Altın nanotellerden kullanışlı pillere

Altın, büyük ölçekli üretimde maliyet sorunu yaratıyor. Araştırmacılar, daha ekonomik bir tasarıma ulaşmanın olası bir yolu olarak nikel gibi daha ucuz seçenekleri inceledi. Metalin değiştirilmesi, ortaya çıkan elektrodun özgün yapının dayanıklılığını koruyup korumadığının da kontrol edilmesini gerektiriyor.

Ticari bir pilin uzun döngü ömrünü yeterli enerji depolama kapasitesi, kullanışlı güç, güvenilir güvenlik ve uygun maliyetli bir üretim süreciyle bir araya getirmesi gerekiyor. UCI’nin sonucu, deneysel bir elektrottaki belirli bir zayıflığı ele aldı: tekrarlanan döngüler sırasında oluşan fiziksel hasarı. Bu başarıyı ürüne dönüştürmek, diğer gereklilikleri de aynı anda karşılamayı gerektiriyor.

UCI, bilgisayarları, akıllı telefonları, ev aletlerini, otomobilleri ve uzay araçlarını olası kullanım alanları arasında saydı. Her birinin pilden beklentisi farklı. Telefon için kompakt bir enerji kaynağı; araç için önemli miktarda güç sağlayabilen çok daha büyük bir sistem; uzay araçları içinse zorlu koşullarda güvenilir çalışma gerekiyor.

Reklam

Thai daha sonra ABD’li pil teknolojisi şirketi Enevate’te baş bilim insanı oldu ve elektrikli ulaşım araçlarına yönelik gelişmiş piller üzerinde çalıştı. Hücreler arasındaki termal yayılımı geciktirmeyi amaçlayan teknoloji de dâhil olmak üzere başka buluşlar için patent başvurularında bulundu. Termal yayılım, arızalanan bir hücreden gelen ısının yakındaki hücrelere sıçramasıdır.

Çalışmayla ilgili açıklamalarda altın nanotel teknolojisi için ticari bir piyasaya çıkış tarihi duyurulmadı. Thai’nin sonraki kariyeri, özgün deneyin ötesindeki dayanıklılık ve güvenlik sorunları da dâhil olmak üzere pil geliştirme çalışmalarına devam ettiğini gösteriyor.

Keşfin arkasındaki dönüm noktaları

Bu hikâye, daha önce elde edilen bir nanopil sonucunu, aylar süren laboratuvar testlerini ve UCI’nin 2016’daki iki duyurusunu kapsıyor. Bu dönüm noktalarını birlikte ele almak, keşfin ne zaman yapıldığını ve kapsamını anlamayı kolaylaştırıyor.

  • 2007: Stanford araştırmacılarının geliştirdiği farklı bir nanopil düzeninde 40.000 döngüye ulaşıldığı bildirildi.
  • UCI’deki deney sırasında: Thai’nin jelle kaplı elektrodu, üç ayda 200.000’e ulaşmadan önce 10.000 ve ardından 30.000 döngüyü geçti.
  • 20 Nisan 2016: UCI sonucu duyurdu ve bulgular ACS Energy Letters’ta yayımlandı.
  • 16 Mayıs 2016: UCI, jelin mangan dioksit üzerindeki etkisine ilişkin süren araştırmaları anlatan bir devam yazısı yayımladı.
  • Doktorasını tamamladıktan sonra: Thai, sektörde pil araştırmalarına katıldı ve Enevate’te baş bilim insanı oldu.

Thai, sonucu elektrodun gelişen fiziksel dayanıklılığı ve uzun ömürlü piller üretme olasılığı üzerinden anlattı. Çalışmaya liderlik eden doktora araştırmacısı olarak şunları söyledi:

Thai, “Kaplanmış elektrot şeklini çok daha iyi koruyor ve bu da onu daha güvenilir bir seçenek hâline getiriyor,” dedi. “Bu araştırma, nanotel tabanlı bir pil elektrodunun uzun ömürlü olabileceğini ve bu tür pilleri gerçeğe dönüştürebileceğimizi kanıtlıyor.”

Öne Çıkanlar

  • Mya Le Thai’nin UCI’de geliştirdiği elektrot, üç ayda 200.000 döngüyü tamamladı; kapasite veya güç kaybı tespit edilmedi ve kırılmış nanotel bulunmadı.
  • Tasarım, araştırmacıların çatlamayı önlemeye yardımcı olduğuna inandığı altın nanotelleri, mangan dioksiti ve jel elektroliti bir araya getirdi.
  • Bulgular 20 Nisan 2016’da ACS Energy Letters’ta yayımlandı.
  • 400 yıllık tahmin, yılda 500 döngü varsayımına dayanıyor; laboratuvar testi üç ay sürdü.
  • Altının maliyeti ve eksiksiz bir pilin gereklilikleri, ticari geliştirme açısından önemini koruyor.
  • Thai daha sonra Enevate’te baş bilim insanı oldu ve elektrikli ulaşım araçlarına yönelik piller üzerinde çalıştı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir