Bakü Yatırıma Giden Yol Haritasını Açıkladı
Azerbaycan, yaklaşık 3.000 kilometre uzunluğunda ve 4 gigavat elektrik taşıması planlanan Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru için nihai yatırım kararını 2029'da almayı hedefliyor. Enerji Bakanı Parviz Shahbazov, hükümetleri, kalkınma bankalarını ve enerji şirketlerini finansman ve inşaat konularını görüşmek üzere bir araya getiren ve 22 Ekim 2026'da Bakü'de başlayan forumda takvimi açıkladı.
İçindekiler
- Bakü Yatırıma Giden Yol Haritasını Açıkladı
- 2029 Kararı Ne Anlama Geliyor?
- 2022 Anlaşmasından Elektrik Sevkiyatına
- 4 GW İletim Kapasitesi Ne Taşıyabilir?
- Derin Karadeniz Geçişi
- Koridor Nasıl Gelir Sağlayabilir?
- Bankalar Riskin Kimde Olacağını Değerlendiriyor
- Avrupa'da Planlama ve Siyasi Destek
- China Datang, Üretim ve Koridora Katılımı Değerlendiriyor
- Öne Çıkanlar
Shahbazov, Temmuz 2026'da tamamlanan fizibilite çalışmasının projenin teknik açıdan uygulanabilir ve ekonomik açıdan cazip olduğunu ortaya koyduğunu söyledi. Koridor, Karadeniz'i 2.200 metreye varan derinliklerden geçecek bir denizaltı kablosunu içerecek. İşletmenin 2032'den itibaren aşamalı olarak başlaması bekleniyor.
Projenin 2040'a kadar Avrupa'ya yılda yaklaşık 20 milyar kilovatsaat yenilenebilir elektrik sağlaması ve yıllık karbon emisyonlarını 3,6 milyon tona kadar azaltması öngörülüyor. Çalışmada ayrıca bağlantının bölgede en az 8 GW yenilenebilir enerji üretim kapasitesinin geliştirilmesini destekleyebileceği belirtiliyor.
Azerbaycan ve ortakları şimdi bu öngörüleri sözleşmelere, yatırım taahhütlerine ve üzerinde uzlaşılmış bir mülkiyet yapısına dönüştürme göreviyle karşı karşıya. Önerilen iş modeli, uzun vadeli elektrik alım anlaşmalarını, özel yatırımı ve ülkeler arası elektrik ticaretini bir araya getiriyor.
Elektrik üreticileri için koridor, iç pazarlarının ötesindeki alıcılara ulaşma imkânı sağlayacak. Katılımcı Avrupa ülkeleri içinse yeni bir yenilenebilir enerji kaynağı oluşturacak. Her iki hedef de birkaç ülkede yeni üretim kapasitesinin, iletim altyapısının ve ticari anlaşmaların eşgüdümüne bağlı.
2029 Kararı Ne Anlama Geliyor?
Çoğunlukla FID olarak kısaltılan nihai yatırım kararı, bir projenin destekçilerinin ilerlemek için gereken finansmanı resmen taahhüt ettiği aşamadır. Shahbazov, bu karar için 2029'u hedef olarak açıkladı. Güvenilir bir iş modeli, uluslararası finans kuruluşları ve özel yatırımcıların katılımı ile uzun vadeli ticari anlaşmalar, kararın ön koşulları arasında yer alıyor.
Finansman yapısı, mülkiyet düzenlemeleri ve yatırımcılar için fırsatlar görüşülmeye devam ediyor. Forumla ilgili açıklamalarda toplam inşaat maliyeti veya tamamlanmış bir finansman paketi duyurulmadı.
Azerbaycan Enerji Bakanı Shahbazov, açılış konuşmasında hedefi şöyle anlattı:
Amacımız, Yeşil Enerji Koridoru'nu net bir iş modeli, sürdürülebilir bir finansman yapısı ve yatırımcılar için cazip koşullara sahip bölgesel bir altyapı projesine dönüştürmek.
Bakü forumu, projeyi fizibilite çalışmalarından yatırıma ve uygulamaya taşımayı amaçlayan altı tematik oturum etrafında düzenlendi. Katılımcılar arasında potansiyel elektrik alıcıları, iletim sistemi operatörleri, kablo üreticileri, mühendislik şirketleri ve sigortacılarla birlikte hükümet temsilcileri ve finans kuruluşları da yer aldı.
2022 Anlaşmasından Elektrik Sevkiyatına
Azerbaycan, Gürcistan, Romanya ve Macaristan, projeyi 2022'de Bükreş'te imzalanan Stratejik Ortaklık Anlaşması'yla başlattı. Anlaşma, Hazar bölgesi ile Avrupa arasında Karadeniz üzerinden kurulması önerilen bağlantının siyasi ortaklık temelini oluşturdu.
Bakü'de açıklanan takvim, anlaşmadan 2040'ta öngörülen elektrik sevkiyatlarına kadar neredeyse yirmi yıla yayılıyor:
- 2022: Azerbaycan, Gürcistan, Romanya ve Macaristan Bükreş'te Stratejik Ortaklık Anlaşması'nı imzaladı.
- Temmuz 2026: Fizibilite çalışması tamamlandı; projenin teknik açıdan uygulanabilir ve ekonomik açıdan cazip olduğu belirlendi.
- 22 Ekim 2026: Bakü forumu yatırım, finansman ve ticari model görüşmeleriyle başladı.
- 2029: Ortaklar nihai yatırım kararına ulaşmayı hedefliyor.
- 2032'den itibaren: Koridorun aşamalı olarak işletmeye alınması bekleniyor.
- 2040'a kadar: Avrupa'ya yıllık yenilenebilir elektrik sevkiyatlarının yaklaşık 20 milyar kilovatsaate ulaşması öngörülüyor.
Aşamalı takvim, bağlantının öngörülen yıllık sevkiyat düzeyine ulaşmadan önce işletmeye gireceği anlamına geliyor. Bakanın takvimine göre ilk devreye alma aşaması, hedeflenen yatırım kararından üç yıl sonra başlayacak.
4 GW İletim Kapasitesi Ne Taşıyabilir?
Koridor için önerilen 4 GW kapasite, belirli bir anda ne kadar güç taşıyabileceğini ifade ediyor. Öngörülen 20 milyar kilovatsaat ise bir yıl boyunca iletilecek elektrik miktarını gösteriyor. Kapasite bir su borusunun genişliğine, yıllık elektrik sevkiyatı da borudan geçen su miktarına benzetilebilir.
Yılda 8.760 saat olan standart bir yıl boyunca kesintisiz 4 GW kapasiteyle çalışan bir bağlantı yaklaşık 35 milyar kilovatsaat elektrik taşıyabilir. Öngörülen 20 milyar kilovatsaatlik yıllık sevkiyat, bu teorik miktarın yaklaşık yüzde 57'sine karşılık geliyor. Bu karşılaştırma, iletim kapasitesiyle yıllık arz tahmininin neden farklı ölçütler olduğunu açıklıyor.
Fizibilite çalışmasında öngörülen en az 8 GW yenilenebilir enerji üretim kapasitesi, koridor için önerilen iletim kapasitesinin iki katı. Rüzgâr ve güneş enerjisi tesislerinin üretimi koşullara göre değiştiğinden, kurulu üretim kapasiteleriyle ihracat bağlantısından geçen elektrik miktarı da zaman içinde farklılık gösteriyor.
Çalışmada yıllık karbon emisyonu azaltımının 3,6 milyon tona kadar çıkacağı da öngörülüyor. Bu, planlanan yenilenebilir elektrik sevkiyatlarıyla ilişkilendirilen bir tahmin. Forum açıklamalarında emisyon tahmininin nasıl hesaplandığına ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.
Derin Karadeniz Geçişi
Denizaltı kablosu, yaklaşık 3.000 kilometrelik koridorun temel mühendislik bileşenlerinden biri. Karadeniz geçişinin bazı bölümleri 2.200 metreye varan derinliklere ulaşacak. Bu da yüzeyin çok altında elektrik altyapısı kurmaya uygun teknolojiler gerektiriyor.
Fizibilite çalışmasının olumlu değerlendirmesi, ortaklara projenin sonraki geliştirme aşamalarına geçmek için bir temel sağlıyor. İnşaat planlarının mühendislik tasarımını ticari takvim, ekipman tedariki ve finansman düzenlemeleriyle uyumlu hâle getirmesi gerekiyor.
Forumda kablo üreticileri ve deniz mühendisliği şirketleri de temsil edildi. Katılımcılar arasında Prysmian, NKT, Hellenic Cables, ZTT, Hengtong, Orient Cable ve Jan De Nul yer aldı. Teknoloji şirketlerinden ise Siemens Energy, ABB ve Hitachi Energy katıldı.
Bu şirketlerin katılımı, görüşmelerde ekipman ve inşaat kapasitesini finansmanla birlikte gündeme taşıdı. Bu ölçekteki bir proje her ikisine de ihtiyaç duyuyor: Altyapının maliyetini karşılayacak finansmana ve projeyi üretip kurabilecek, bakımını sağlayabilecek tedarikçilere.
Koridor Nasıl Gelir Sağlayabilir?
Önerilen karma iş modeli, düzenlemeye tabi bileşenlerle ticari faaliyetleri bir araya getiriyor. Projenin bazı bölümleri elektrik şebekelerini düzenleyen kurallar çerçevesinde işletilirken, sınır ötesi elektrik alım satımı gibi faaliyetler ticari anlaşmalarla yürütülecek.
Uzun vadeli elektrik alım anlaşmaları, bilinen adıyla PPA'lar, önerilen temel unsurlardan biri. PPA kapsamında alıcı, belirli fiyatlandırma koşullarıyla belirli bir süre boyunca elektrik satın almayı kabul ediyor. Bu tür sözleşmeler, yatırımcıların sermaye taahhüdünde bulunmadan önce gelecekteki gelirleri daha net görmesini sağlayabilir.
Özel sermaye yatırımı, yatırımcıları projenin mülkiyetine ortak edecek. Sınır ötesi elektrik ticareti de yenilenebilir enerji üreticilerini diğer pazarlardaki alıcılarla buluşturarak ticari yapının bir başka bileşenini oluşturacak.
İş modeli oturumunda yönetişim, mülkiyet, katılım mekanizmaları, geliştirme takvimi ve stratejik sermaye ortakları için fırsatlar ele alındı. Oturumu CESI Küresel Pazarlar ve İş Geliştirme Direktörü Andrea Meola yönetti.
Katılımcılar arasında SOCAR Green Genel Müdürü Elmir Musayev, Xlinks Üst Yöneticisi James Humfrey, Zhero Genel Müdürü Michele Vadora ve AFRY–DNV Global'de bölge yöneticisi olan Mohammed Atif yer aldı. Görüşmeler, özel sektörün katılımına ve projenin uzun yıllar boyunca ticari açıdan sürdürülebilir olmasını sağlayacak düzenlemelere odaklandı.
Bankalar Riskin Kimde Olacağını Değerlendiriyor
22 Ekim'de düzenlenen finansman yuvarlak masa toplantısına Dünya Bankası Kıdemli Enerji Ekonomisti Claire Nicolas başkanlık etti. Toplantıda olası finansman yapıları, risklerin paylaşımı, kamu ve özel sermayenin katılımı, karma finansman ve bankaların projeye kredi verme ölçütleri ele alındı.
Bankaların projeye kredi verebilir bulması; projenin beklenen gelirlerinin, sözleşmelerinin ve risk yönetiminin kredi için uygun olup olmadığına bağlı. Karma finansman ise bir projenin yeterli desteği çekmesine yardımcı olmak için, çoğu zaman kamu veya kalkınma finansmanını özel yatırımla birleştirerek farklı kaynakları bir araya getiriyor.
Toplantıya EIB Global'den Violaine Silvestro Von Kameke, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'ndan Nataly Mouravidze, Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası'ndan Ziya Aliyev, Asya Kalkınma Bankası'ndan Faraj Huseynbeyov ve Brookfield Asset Management'tan Arnaud Jouvin katıldı.
Risk paylaşımı, maliyetlerin artması, inşaatın gecikmesi veya gelirlerin beklentilerin altında kalması hâlinde hangi katılımcının sorumluluk üstleneceğini belirliyor. Bu düzenlemeler, kredi verenlerin ve yatırımcıların kabul edeceği koşulları etkiliyor. Yuvarlak masa toplantısında, birkaç ülkenin yetki alanını kapsayan bir bağlantının mali sorumluluklarının devletler, uluslararası finans kuruluşları ve özel yatırımcılar arasında nasıl paylaşılabileceği ele alındı.
Avrupa'da Planlama ve Siyasi Destek
Bakü'deki sunuma göre koridor, On Yıllık Şebeke Geliştirme Planı 2026'nın (TYNDP 2026) taslağına dâhil edildi. Plan, Avrupa'da gelecekteki elektrik şebekesi geliştirme çalışmalarını değerlendirmek için bir çerçeve oluşturuyor.
Ortaklar ayrıca Karşılıklı Çıkar Projesi statüsü için başvuruda bulunuyor. Bu statü, Avrupa Birliği ile Birlik dışındaki ülkeleri birbirine bağlayan enerji altyapısıyla ilgili. Shahbazov, planlama sürecini ve bu statü arayışını koridorun yatırım potansiyelini destekleyen adımlar olarak sundu.
Shahbazov, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Bakü'ye son ziyaretinde siyasi desteğin yeniden teyit edildiğini söyledi. Ayrıca koridoru, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Azerbaycan'ı yenilenebilir elektrik üretimi, iletimi ve ihracatında bölgesel bir merkez hâline getirme politikası kapsamında değerlendirdi.
Avrupa'daki planlama ve siyasi destek, 2029 kararına hazırlık sürecinin bir parçası. Finansman ve iş modeli oturumlarında ise gelirin güvence altına alınması, mülkiyet konusunda uzlaşılması ve sermaye taahhüdünde bulunmaya istekli yatırımcıların çekilmesi gibi ticari çalışmalar ele alındı.
China Datang, Üretim ve Koridora Katılımı Değerlendiriyor
China Datang Overseas Investment Co., Ltd., forumda şirketin yönetim kurulu başkanıyla Shahbazov arasında yapılan görüşmede koridora olası katılımını ele aldı. Azerbaycan Enerji Bakanlığı, görüşmelerde Azerbaycan'daki 100 MW'lık güneş enerjisi santrali projesindeki ilerlemenin ve başlangıç kapasitesi 200 MW olacak bir deniz üstü rüzgâr santrali olasılığının da değerlendirildiğini bildirdi.
China Datang, güneş enerjisi ve deniz üstü rüzgâr projelerini ilerletmeye ve koridordaki fırsatları değerlendirmeye hazır olduğunu belirtti. Görüşmede, enerji sektöründe personel eğitimi ve teknik uzmanlık paylaşımı konusunda iş birliğinin sürdürülmesi de ele alındı.
Güneş enerjisi projesiyle önerilen ilk rüzgâr enerjisi tesisi toplam 300 MW, yani 0,3 GW kapasiteye ulaşıyor. Bu, fizibilite çalışmasında koridorun destekleyeceği öngörülen en az 8 GW yenilenebilir üretim kapasitesinin yüzde 3,75'ine denk geliyor. Karşılaştırma, bu görüşmelerde ele alınan münferit projelerin ötesinde öngörülen üretim geliştirme ölçeğini gösteriyor.
Görüşme, Azerbaycan'ın ihracat planlarının iki unsurunu bir araya getirdi: yenilenebilir enerji santralleri geliştirmek ve yurt dışındaki müşterilere ulaşacak bir güzergâh oluşturmak. Koridor için sıradaki önemli yatırım aşaması 2029'da hedeflenen karar. Bunu 2032'de planlanan aşamalı işletmeye alma süreci izleyecek.
Öne Çıkanlar
- Azerbaycan, Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru için nihai yatırım kararını 2029'da almayı hedefliyor.
- Yaklaşık 3.000 kilometrelik bağlantı 4 GW iletim kapasitesine sahip olacak ve Karadeniz'deki kablo 2.200 metreye varan derinliklerden geçecek.
- Temmuz 2026'da tamamlanan fizibilite çalışması, projenin teknik açıdan uygulanabilir ve ekonomik açıdan cazip olduğunu ortaya koydu.
- İşletmenin 2032'den itibaren aşamalı olarak başlaması bekleniyor. Yıllık elektrik sevkiyatlarının 2040'a kadar yaklaşık 20 milyar kilovatsaate ulaşması öngörülüyor.
- Çalışmada en az 8 GW yenilenebilir enerji üretim kapasitesinin destekleneceği ve yıllık karbon emisyonu azaltımının 3,6 milyon tona kadar çıkacağı öngörülüyor.
- Uzun vadeli elektrik sözleşmeleri ve özel yatırım dâhil olmak üzere finansman, mülkiyet ve gelir düzenlemeleri görüşülmeye devam ediyor.
- China Datang, Azerbaycan'daki güneş enerjisi ve deniz üstü rüzgâr projelerine ilişkin görüşmelerin yanı sıra koridora katılım olasılığını da değerlendiriyor.






