Cakarta Netflix ve Uluslararası Yapımları Çekmeye Çalışırken Endonezya Film Yasası’nda Kapsamlı Değişikliğe Hazırlanıyor

11 dakikalık okuma
Indonesia Prepares Film Law Overhaul as Jakarta Courts Netflix and Global Productions

Film merkezi olma hedefi, ulusal mevzuatın yenilenmesiyle buluşuyor

Cakarta uluslararası yapımları çekmeye çalışırken Endonezya, Film Yasası’nda 2027’de Meclis’e sunulmak üzere değişiklik hazırlıyor. Vali Yardımcısı Rano Karno, kentin Filming in Jakarta hizmeti aracılığıyla Netflix’in şu anda yapım aşamasında olan dört projesi bulunduğunu söyledi. Bu iki yönlü hamle, film ekiplerini ülkeye çekmenin ötesine geçiyor: filmlerin nasıl finanse edildiğini, çalışanların nasıl korunduğunu ve Endonezya sinemasının nasıl muhafaza edildiğini değiştirmeyi amaçlıyor.

İçindekiler
  1. Film merkezi olma hedefi, ulusal mevzuatın yenilenmesiyle buluşuyor
  2. Değiştirilen yasa neleri değiştirecek?
  3. Film hakları neden hâlâ krediye erişmekte zorlanıyor?
  4. Cakarta, yapımları tek bir kapıdan kente getiriyor
  5. Bir sonraki sınav stüdyolar ve teşvikler
  6. Zirve, çekim mekânlarıyla finansmanı bir araya getiriyor
  7. Endonezya filmlerini iç pazarın ötesine taşımak
  8. Çalışanlar ve film mirası reform kapsamına giriyor
  9. Faydaları izleyicilere ve bölgelere ulaştırmak
  10. Öne Çıkanlar

İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi ve Kültürel İşler Koordinasyon Bakanlığı (Kemenko PMK), Film Yasası değişikliğine ilişkin açıklamasında yasal düzenlemenin hedeflenen takvimini ortaya koydu. Bakanlık, 7 Nisan 2026’da düzenlenen koordinasyon toplantısında Kültür Bakanlığı ile Yaratıcı Ekonomi Bakanlığının yasa taslağını ve buna eşlik edecek akademik çalışmayı hazırlayarak 2027’de Meclis’e sunmayı planladığını bildirdi.

Endonezya Film Ajansı (BPI) Başkanı Fauzan Zidni, değişikliğin kurumuna yasayla belirlenmiş yetkiler ve çalışmaları için ayrılmış bir bütçe sağlamasını istiyor. Cakarta ise bazı çekim mekânlarına daha düşük maliyetle erişim sunuyor, uluslararası ortaklıklar geliştiriyor ve önümüzdeki üç ila beş yıl içinde stüdyo ve başka tesisler kurmayı planlıyor.

Endonezya yapımları ülke içinde şimdiden geniş bir izleyici kitlesine ulaşıyor. Zidni’ye göre 2025’te gişe gelirlerinin yaklaşık yüzde 67’sini, yani toplamın yaklaşık üçte ikisini yerli yapımlar elde etti. Küresel ekonomik baskılar nedeniyle 2026’daki büyüme daha yavaş ilerliyor. Şimdi hedef, bu izleyici gücünü güvenilir finansman kaynaklarına, sürdürülebilir kariyerlere ve daha geniş uluslararası dağıtım ağına dönüştürmek.

Değiştirilen yasa neleri değiştirecek?

2009 tarihli 33 sayılı Film Yasası, Endonezya’daki film düzenlemelerinin temelini oluşturuyor. Yasa, Mart 1992’de yürürlüğe giren 1992 tarihli 8 sayılı yasanın yerini almıştı. Değişiklik için yeni girişimler Ekim 2025’te duyuruldu. BPI, Film Sansür Kurumu ve Kemenko PMK’nın katıldığı yoğun taslak hazırlık çalışmaları ise 2026’nın başından bu yana sürüyor.

Reklam

Kemenko PMK Kültürün Geliştirilmesi ve Korunmasından Sorumlu Bakan Yardımcısı Ahmad Saufi, değişikliğin kültür ile yaratıcı ekonomi arasında denge kurması gerektiğini söyledi. Bakanlığın açıkladığı öncelikler arasında izin süreçlerinin basitleştirilmesi, veri ve finansman olanaklarının güçlendirilmesi ve sektörün dijital teknolojiyi giderek daha fazla kullanmasına uygun kurallar yer alıyor.

BPI şu anda kuruluşları bir araya getiriyor, sektörün çıkarlarını savunuyor ve çalışmaları koordine ediyor. Zidni’ye göre kurum, bağımsız olarak filmlere finansman sağlayamıyor veya politikada değişiklik yapılmasını zorunlu kılamıyor. Fransa’daki CNC, Güney Kore’deki KOFIC ve Singapur’daki IMDA gibi film destek kuruluşlarına benzer biçimde, güvenilir kaynaklara ve daha net yetkilere sahip bir kurum istiyor.

Filmlerden iki bakanlık sorumlu ve Zidni, BPI’nın bunlardan birinin yerini almaya çalışmadığını söylüyor. Koordinasyonu, reformun bir parçası olarak tanımlıyor:

Koordinasyon sorunu siyasi olduğu kadar kurumsal; bunu çözmek de çalışmanın bir parçası.

Hükümetin 2027 hedefi, yasa teklifinin Meclis’e sunulmasıyla ilgili. Meclis’ten geçiş tarihi henüz açıklanmadı. Bu arada Kültür Bakanlığı yetkilisi Judi Wahjudin, mevcut yasa kapsamında on yılı aşkın sürede edinilen deneyimin ardından sektör temsilcileri ve diğer paydaşların katkı sunduğu, katılımcı bir taslak hazırlık süreci yürütüldüğünü belirtti.

Film hakları neden hâlâ krediye erişmekte zorlanıyor?

2022 tarihli 24 sayılı Hükümet Yönetmeliği, fikrî mülkiyet teminatına dayalı finansmana hâlihazırda izin veriyor. Film yapımcıları açısından fikrî mülkiyet, telif haklarını ve bir filmi yayınlama ya da dağıtma haklarını kapsıyor. Film sinemalara, televizyona veya yayın platformlarına ulaştığında bu haklar gelir sağlayabiliyor.

Ancak bankalar genellikle arsa, bina ve makine gibi fiziksel varlıkları teminat alarak kredi veriyor. Teminat, borçlunun ödemeyi yapmaması durumunda alacaklının el koyabileceği varlıktır. Bir yapım şirketinin değerli film hakları olabilir, ancak bankaların kabul edeceği çok az mülkü bulunabilir.

Zidni’ye göre eksik olan unsurlar, bankaların ve Finansal Hizmetler Otoritesinin (OJK) kabul edeceği bir değerleme yöntemi, OJK’nın teknik rehberliği ve varlık kalitesine ilişkin 2019 tarihli 40 sayılı OJK Yönetmeliği’nde yapılacak değişiklik. Değerleme, bir varlığın ne kadar ettiğini tahmin etmek anlamına geliyor. Gelecekteki gelir izleyici sayısına ve satış anlaşmalarına bağlı olduğunda bu, zor bir görev.

Reklam

Cakarta Film Zirvesi; OJK, Yaratıcı Ekonomi Bakanlığı, Fikrî Mülkiyet Genel Müdürlüğü, bankalar ve Endonezya Değerleme Uzmanları Birliğini bir araya getiriyor. Önerilen çalışmalar arasında film haklarının değerlemesinde standart bir yöntem, pilot finansman programı ve bunun uygulanması için gereken düzenleme değişiklikleri yer alıyor.

Yapımcılar açısından pratikte elde edilecek kazanım, şirketin sahip olduğu hakları teminat göstererek krediye erişebilmek olacak. Bunun için kredi kuruluşlarının, değerleme uzmanlarının ve düzenleyici kurumların bu hakların nasıl değerlendirileceği ve bunlarla bağlantılı riskler konusunda uzlaşması gerekiyor.

Cakarta, yapımları tek bir kapıdan kente getiriyor

Cakarta Film Komisyonu, çekim izinleri ve desteği tek bir noktada sunmayı amaçlayan Filming in Jakarta hizmetiyle birlikte haziran ayında faaliyete geçti. Karno, o tarihten bu yana Malezya ve Hindistan’dan şirketlerin film ve dizi çekmek için başkente geldiğini söylüyor.

Netflix’in dört yapımı, şirketin Extraction serisinden türeyen Tygo’nun ardından geliyor. Karno ayrıca ilk Cakarta Film Zirvesi kapsamında imzalanan mutabakat zaptının, yerel film yeteneklerinin geliştirilmesine Netflix desteğini de içerdiğini söylüyor.

Vali Pramono Anung, Cakarta’nın hedefleri için Busan’ı ölçüt olarak gösterdi. Güney Kore’nin bu kenti, önde gelen uluslararası film festivalini sektör kuruluşları ve yapım faaliyetleriyle bir araya getiriyor. Cakarta da film yapımını finansman ve alıcılarla buluşma olanaklarıyla benzer biçimde ilişkilendirmeyi hedefliyor.

Pramono, zirvenin açılışında Cakarta’nın ulaşmasını istediği konumu şöyle anlattı:

Ekibimizin somut ve anlamlı adımlar atacağına dair büyük umut besliyorum. Umarım bir gün Cakarta’nın adı anıldığında, Busan’la aynı sinema şehri ağırlığı akla gelir.

Busan hâlihazırda bir çalışma ortağı. Karno, Cakarta Film Komisyonunun Asya Film Komisyonları Ağı AFCNet’e resmen üye olmasına yardımcı olduğu için Busan Film Komisyonuna teşekkür ediyor. Cakarta ayrıca temaslarını yayın platformlarının ötesine taşıyarak Türk delegeler ve British Council ile işbirliği arayışında.

Bir sonraki sınav stüdyolar ve teşvikler

Cakarta bazı çekim mekânlarının ücretlerini yüzde 50 düşürdü ve uygun bulunan Endonezya filmlerinin sinema biletlerinden alınan vergiye yüzde 50 indirim getirdi. Bu önlemler farklı maliyetleri hedefliyor: ilki uygun mekânları kullanan yapımlara, diğeri ise uygun sinema biletlerine uygulanan vergiye ilişkin.

Reklam

Karno, yapım teşviklerinin henüz ilk aşamada olduğunu ve Cakarta’nın Tayland ile Malezya’daki uygulamaları incelediğini söylüyor. Kent, önümüzdeki beş yıl içinde yapımdan finansmana ve pazara erişime kadar tüm zinciri güçlendirmek istiyor. En büyük fiziksel eksikler stüdyolar, ses sahneleri ve post prodüksiyon tesisleri. Cakarta bu eksikleri üç ila beş yıl içinde gidermeyi hedefliyor.

Ses sahnesi, film yapımcılarının ışıklandırmayı, sesi ve dekorları kontrol edebildiği kapalı bir alandır. Post prodüksiyon, çekimler bittikten sonra yapılan kurgu, ses ve görsel efekt çalışmaları da dâhil olmak üzere tüm işlemleri kapsar. Bu tesisler, bir yapımın harcamalarının ve nitelikli işlerinin ne kadarının kentte kalabileceğini belirlemeye yardımcı olur.

Pramono, yapımcıları ikna etmek için Cakarta’nın genel ekonomisine ve ulaşım ağına dikkat çekti. Ekonomik büyümenin yüzde 5,52, enflasyonun yüzde 2,7, toplu taşıma ağının kapsama oranının ise yüzde 93 olduğunu belirtti. Ayrıca Oxford Economics’in 2026 Küresel Kentler Endeksi’nde toplu taşıma sıralamasında 17’ncilikten 15’inciliğe yükseldiklerini söyledi.

Endonezya Merkez Bankası yetkilisi Iwan Setiawan, film yapımlarının yerel işletmeler, oteller ve lojistik şirketleri için fırsat yarattığını söyledi. Bir film ekibinin ihtiyaçları oyuncu ve kameralarla sınırlı değil: konaklama, ulaşım, yemek ve çekimleri ekonominin diğer alanlarına bağlayan hizmetler de gerekiyor.

Zirve, çekim mekânlarıyla finansmanı bir araya getiriyor

20-22 Ekim’de düzenlenen Cakarta Film Zirvesi 2026’ya 10 ülkeden 500’ü aşkın katılımcı ve 40 konuşmacı katılıyor. Cakarta Film Komisyonunun BPI ile birlikte ev sahipliği yaptığı zirvede eyalet yönetimi ve Endonezya Merkez Bankası da yer alıyor. Program, kamu yetkilileri ve finans kuruluşlarını yatırımcılar, yayın platformları ve film profesyonelleriyle bir araya getiriyor.

Oturumlarda yapım politikaları, izinler, teşvikler, yatırım ve Güneydoğu Asya genelindeki işbirliği ele alınıyor. 21 Ekim programında ise projelerin finansmana hazırlanması, bankaların rolü ve yatırım riskini değerlendirmek için izleyici verilerinin kullanımı öne çıkıyor.

22 Ekim’de düzenlenecek Cakarta Mekân Keşif Günü kapsamında film komisyonları ve yapım şirketleri Pasar Rumput, Muara Angke Limanı, Kota Tua ve Bundaran HI Skydeck’i ziyaret edecek. Cakarta ile Hong Kong’u bir araya getiren oturumda da iki kent arasındaki işbirliği incelenecek.

Politika ve sektör açısından dönüm noktaları birkaç yıla yayılıyor:

  • 2022: 24 sayılı Hükümet Yönetmeliği, fikrî mülkiyete dayalı finansmana izin veriyor.
  • 2024: Endonezya, JAFF Market’te Hollanda ile ilk görsel-işitsel ortak yapım anlaşmasını imzalıyor.
  • Ekim 2025: 2009 tarihli Film Yasası’nı değiştirmeye yönelik yeni girişimler duyuruluyor.
  • 7 Nisan 2026: Kemenko PMK, değişiklik için koordinasyon toplantısı yapıyor ve teklifin sunulması için 2027’yi hedef tarih olarak belirliyor.
  • 20-22 Ekim 2026: Cakarta Film Zirvesi politika, finansman ve çekim mekânlarını ele alıyor.
  • 2030: Zidni’nin BPI başkanlığı sona eriyor; kurumsal hedeflerini gerçekleştirmesi için son tarih niteliği taşıyor.
Reklam

Endonezya filmlerini iç pazarın ötesine taşımak

Endonezya filmlerinin ülke gişesindeki yaklaşık yüzde 67’lik payı, yerli filmlere güçlü bir konum sağlıyor. Zidni’nin kaygısı, bu filmlerin başka ülkelerdeki izleyicilere nasıl ulaşacağı. BPI, uluslararası satış temsilcileriyle daha yakın ilişkiler kurmak, Güneydoğu Asya’daki dağıtımı genişletmek ve Endonezyalı yapımcıların büyük film pazarlarında ortak bir varlık göstermesi için çalışıyor.

Kültür Bakanlığı, Lumière Zirvesi’nde Fransa’daki CNC’nin desteğiyle geliştirilen yeni bir uluslararası ortak yapım fonu duyurdu. Fon, Endonezyalı ortaklarla çalışan dünyanın dört bir yanındaki film yapımcılarına açık. Ortak yapım, farklı ülkelerden ortakların bir proje için para, yetenek ve başka kaynakları bir araya getirmesine olanak tanıyor.

Ayrı bir eş finansman fonu, yapımcıların uluslararası finansman bulması hâlinde proje başına belirlenen üst sınıra kadar kamu kaynağı sağlıyor. Zidni, yurt dışında bağlantıları olmayan yapımcıların başlangıç noktasına ulaşmakta hâlâ zorlandığını kabul ediyor. Ona göre devletin somut katkısı, bu yapımcılara uluslararası ilişkiler kurmaları için daha güçlü bir gerekçe sunuyor.

Endonezya’nın 2024’te Hollanda ile imzaladığı görsel-işitsel anlaşma, geliştirilebilecek mevcut bir ortaklık sağlıyor. Fransa’yla görüşmeler de sürüyor. Zidni, Güneydoğu Asya’ya yönelen Koreli yapımcıların da ilgi gösterdiğini belirtiyor.

Yayın platformlarından gelen yatırım memnuniyetle karşılanıyor, ancak BPI izleyicilere ulaşmak için daha fazla yol istiyor. Daha önce Disney’de çalışan Zidni, küresel platformların 2023 sonrasında Güneydoğu Asya’ya yönelik orijinal yapımlarını azaltmasına dikkat çekiyor:

Bir platform içerik stratejisini değiştirebilir, bir pazardan çekilebilir veya Endonezya içeriklerine daha az öncelik verebilir; bizim de başvurabileceğimiz bir yol yok.

Zidni’nin buna yanıtı, Endonezyalı yapımcıların filmlerini sunabileceği daha fazla mecra yaratmak için alıcı ve dağıtım ilişkilerini çeşitlendirmek.

Çalışanlar ve film mirası reform kapsamına giriyor

Zidni’ye göre Endonezya’da 27 kampüste film programları bulunuyor ve bu programlardan yılda yaklaşık 1.200 mezun veriliyor. Ancak mezunların çoğu sektörde iş bulamıyor. Zidni, sektördeki çalışan sirkülasyonunu yaklaşık yüzde 60 olarak veriyor. Bu nedenle daha fazla kişiye eğitim vermek görevin yalnızca bir bölümü; çalışanları sektörde tutmak ve eğitimle istihdam arasında bağ kurmak da önemli.

Yasa taslağında temel işveren yükümlülüklerinin belirlenmesi, eğitimin ve beceri gelişiminin güçlendirilmesi, çocuk oyuncular dâhil savunmasız çalışanların korunması öngörülüyor. Zidni, yasanın ekiplerin ücretlerini belirlemek yerine bir çerçeve oluşturacağını, ayrıntılı ticari koşulların işletmelerle profesyoneller arasındaki müzakerelere bırakılacağını söylüyor.

Reklam

Endonezya’nın Ulusal İş Yetkinliği Standartları, yönetmenlik, oyunculuk ve sanat yönetmenliği gibi meslekleri şimdiden kapsıyor. Bu standartlar bir iş için gereken becerileri tanımlıyor. Önerilen çalışan hükümleri ise mesleki yetkinliğin yanı sıra istihdam ilişkilerindeki sorumlulukları da ele alacak.

Film mirasının korunması da yasa taslağının temel konularından biri. Film yapımcısı ve yazar Asrul Sani’nin doğumunun 101. yılını anan bir söyleşide Zidni, Endonezyalı film yapımcılarının eserlerini korumaya yardımcı olacak bir kurum kurulması çağrısı yaptı. Filmlerine erişilemeyen önemli kültürel isimleri genç kuşaklara tanıtmanın zorluğuna dikkat çekti.

Kültür Bakanlığı yetkilisi Judi Wahjudin, filmi 2017 tarihli 5 sayılı Kültürel Gelişim Yasası çerçevesinde ele alıyor. Bu yaklaşım, filmi kültürel ifade, diplomasi ve ulusal kimlikle ilişkilendiriyor. Böylece değişikliğin amacı, yeni filmlerin ticari başarısının ötesine geçerek eski yapıtların korunmasını ve erişilebilir olmasını da kapsıyor.

Faydaları izleyicilere ve bölgelere ulaştırmak

Cakarta’nın Jaksinema girişimi, daha düşük ve orta gelirli kesimlere yönelik daha ucuz biletler sunarak sinemaları halk pazarlarına taşıyor. Yapımcıları kente çekme çabalarının yanı sıra girişim, sektörün farklı bir boyutuna odaklanıyor: kent sakinlerinin film izlemeye gücünün yetip yetmediğine.

Karno, Cakarta’nın Endonezya’nın başka bölgelerinde çekim yapmak için bir geçit işlevi görmesini de istiyor. 20 Ekim’de zirvenin ardından konuşan Karno, ülkenin dört bir yanından yaklaşık 91 sultan ve kraliyet temsilcisinin kenti ziyaret ederek Cakarta Film Komisyonuna ilgi gösterdiğini, bölgelerine film çekimi getirme olasılığının da gündeme geldiğini söyledi.

Kentin Endonezya Merkez Bankası Cakarta temsilciliğiyle işbirliği ve başkent dışından film yapımcılarına yaptığı davetler, bu daha geniş hedefle örtüşüyor. Cakarta’nın uluslararası bağlantıları başka yerlerde çekimlere, hizmetlere ve ortaklıklara kapı açarsa, yapım harcamaları daha fazla topluluğa ulaşabilir.

Zidni, 2030’da sona erecek başkanlık dönemi için üç hedef belirledi: yürürlükte en az iki ikili ortak yapım anlaşması, tamamlanmış faaliyet geçmişine sahip bir finansman sistemi ve Endonezyalı yapımcıların büyük uluslararası film pazarlarına düzenli katılımı. BPI’nın çalışmalarında ulaşmak istediği standardı şöyle anlatıyor:

Sistem olağanüstü çabaya ihtiyaç duymadan, düzenli biçimde çalıştığında kalıcı bir şey kurduğumuzu anlayacağım.

Öne Çıkanlar

  • Hükümet, Film Yasası’nın gözden geçirilmiş hâlini 2027’de Meclis’e sunmaya hazırlanıyor; yasanın Meclis’ten geçmesi için tarih açıklanmadı.
  • BPI daha net yasal yetkiler ve özel bütçe talep ediyor; yasa taslağı çalışanların haklarını ve film mirasının korunmasını da ele alıyor.
  • Cakarta, Filming in Jakarta aracılığıyla Netflix’in dört yapımının çekildiğini söylüyor.
  • Kent, stüdyo, ses sahnesi ve post prodüksiyon tesislerindeki eksikleri üç ila beş yıl içinde gidermeyi hedefliyor.
  • Film finansmanına ilişkin görüşmeler, fikrî mülkiyet için kabul gören değerleme yöntemlerine, OJK rehberliğine ve mevzuat değişikliklerine odaklanıyor.
  • Uluslararası fonlar, dağıtım ortaklıkları ve ortak yapım anlaşmaları, Endonezya sinemasının güçlü iç pazarının ötesindeki erişimini genişletmeyi amaçlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir