Delhi'de Hava Kalitesi Endeksi 244'e Yükselirken NCR Genelinde GRAP'ın 1. Aşaması Devreye Alındı

9 dakikalık okuma
Delhi Activates GRAP Stage 1 Across NCR as AQI Rises to 244

Başkent bölgesinde kirlilik kısıtlamaları yürürlüğe girdi

Delhi'nin Hava Kalitesi Endeksi'nin bir gün önceki 179 seviyesinden 21 Ekim 2026'da saat 14.00'te 244'e yükselmesinin ardından, acil kirlilik müdahale planının ilk aşaması Ulusal Başkent Bölgesi genelinde devreye alındı. Bu değişim, başkentin hava kalitesini orta seviyeden kötü seviyeye taşıdı ve kirletici yakıtlara kısıtlamalar, araç denetimlerinin sıkılaştırılması, toz ve atık yakımına yönelik kontrollerin artırılmasıyla sonuçlandı.

İçindekiler
  1. Başkent bölgesinde kirlilik kısıtlamaları yürürlüğe girdi
  2. 1. Aşama neleri gerektiriyor?
  3. Kirlilik müdahalesi nasıl sıkılaştırılabilir?
  4. Gece ölçümleri kirlilikte daha keskin bir artışa işaret ediyor
  5. Ekim ayı temiz başladı, ancak parçacık kirliliği yükselişe geçti
  6. Zayıf rüzgârlar kirliliğin dağılmasını engelliyor
  7. Anız yangınları azaldı, ancak en yoğun dönem henüz gelmedi
  8. Müdahale neden anız dumanının ötesine uzanıyor?
  9. Kış önlemleri sürücülere ve işverenlere yeni yükümlülükler getiriyor
  10. Öne Çıkanlar

Hava Kalitesi Yönetimi Komisyonu (CAQM), Hindistan Meteoroloji Dairesi (IMD) ve Hindistan Tropikal Meteoroloji Enstitüsü'nden (IITM) alınan kirlilik ölçümleri ve tahminleri değerlendirdikten sonra uygulamanın derhal başlatılmasını emretti. Tahminler, önümüzdeki günlerde hava kalitesinin kötü seyretmeye devam edeceğine işaret ediyordu.

Komisyonun GRAP alt komitesi, kararında değişimi şöyle açıkladı:

20.10.2026 tarihinde Delhi'de 179 (Orta Kategori) olarak ölçülen Hava Kalitesi Endeksi (AQI), 21.10.2026 tarihinde saat 14.00'te 244'e (Kötü Kategori) keskin bir yükseliş göstermiştir.

Karar, Delhi, Haryana, Uttar Pradesh ve Rajasthan'daki ilgili makamlara iletildi. Ulusal Başkent Bölgesi'nin idari sınırları Delhi'nin ötesine uzandığı ve kirlilik başkentle çevresindeki kentler arasında taşındığı için kararın coğrafi kapsamı önem taşıyor.

Tandırlarında kömür veya odun kullanan restoranlar, inşaat işletmeleri, sürücüler ve belediyelerin temizlik ekipleri için derhal geçerli değişiklikler söz konusu. Kurumlara denetimleri artırma, koşulları izleme ve ek önlemlerin gerekip gerekmediğini değerlendirme talimatı verildi.

Delhi'nin AQI değeri 20 Ekim'den ertesi gün öğleden sonraya kadar 65 puan arttı. Ayrı ölçümler, kötüleşmenin başkent sınırlarını aştığını gösterdi: Gurugram'da çarşamba akşamı AQI 313'e çıktı ve hava kalitesi çok kötü kategorisine girdi.

Reklam

1. Aşama neleri gerektiriyor?

GRAP olarak bilinen Kademeli Müdahale Eylem Planı, acil önlemlerden oluşan bir basamaklandırma sistemi. Kirlilik kategorisi kötüleştikçe her aşamada daha sıkı önlemler uygulanıyor. 1. Aşama, Delhi'de AQI 201-300 aralığındaki kötü seviyeye ulaştığında devreye giriyor.

Oteller, restoranlar ve yol kenarındaki lokantalar tandırlarda kömür ve odun kullanmayı bırakmak, elektrik, gaz veya daha temiz başka yakıtlara geçmek zorunda. Dizel jeneratörler kısıtlamalara tabi; zorunlu ve acil durum kullanımları planda belirtilen muafiyetlere göre değerlendiriliyor.

Çöp, plastik, yaprak ve diğer belediye atıklarının açıkta yakılması yasak. Kurumlardan ayrıca sanayi kaynaklı emisyonlara ve kirlilik kurallarını ihlal eden diğer faaliyetlere karşı önlem almaları bekleniyor.

Günlük faaliyetleri etkileyen başlıca önlemler şunlar:

  • Kirlilik Kontrolü (PUC) belgelerine yönelik denetimlerin sıkılaştırılması ve gözle görülür biçimde kirlilik yayan araçlara karşı işlem yapılması.
  • İnşaat ve yıkım sahalarında gerektiğinde su püskürtme dahil toz bastırma önlemlerinin alınması.
  • Tozun yollara yayılmasını önlemek için inşaat malzemelerinin taşınmasının denetlenmesi.
  • Yolların mekanik araçlarla süpürülmesi ve düzenli olarak sulanması.
  • Trafik sıkışıklığını ve motorların gereksiz yere rölantide çalışmasını azaltmak için önemli kavşaklarda trafik polislerinin görevlendirilmesi.

500 metrekareden büyük inşaat projelerinin onaylı bir toz yönetim planı bulundurması gerekiyor. Daha küçük sahalarda da toz kontrolü yükümlülükleri geçerli. Öncelik, çalışmalar sürerken emisyon ve tozun kontrol altına alınması ve ihlallere karşı denetim yapılması.

Kirlilik müdahalesi nasıl sıkılaştırılabilir?

CAQM, bölge genelinde hangi GRAP önlemlerinin devreye alınacağına Delhi'nin AQI değerine ve hava tahminlerine göre karar veriyor. AQI, kirlilik ölçümlerini halkın takip edebileceği bir ölçeğe dönüştüren bir endeks: değer yükseldikçe hava kalitesi kötüleşiyor.

GRAP'ın dört eşiği şöyle:

  • 1. Aşama: Kötü hava, AQI 201-300 aralığı.
  • 2. Aşama: Çok kötü hava, AQI 301-400 aralığı.
  • 3. Aşama: AQI 401-450 aralığı.
  • 4. Aşama: AQI 450'nin üzerinde.

Alt komite, kurumların 1. Aşama önlemlerini NCR genelinde uygulaması, izlemesi ve gözden geçirmesi gerektiğini belirtti. Ek önlemler konusunda karar vermeden önce Delhi'deki hava kalitesini ve IMD ile IITM'nin tahminlerini değerlendirmeyi sürdürecek. Kısıtlamaların ne zaman kaldırılacağına ilişkin belirli bir tarih verilmedi.

Gurugram'da akşam ölçülen 313'lük değer, aynı bölgedeki koşulların nasıl değişebildiğini gösteriyor. Ortak bir bölgesel müdahale yürürlükteyken bile komşu kentlerde yaşayanlar farklı kirlilik seviyelerine maruz kalabiliyor.

Reklam

Gece ölçümleri kirlilikte daha keskin bir artışa işaret ediyor

Merkezi Kirlilik Kontrol Kurulu (CPCB) ölçümlerine göre Delhi'de ortalama PM2.5 yoğunluğu 21 Ekim saat 01.00'de metreküp başına 191,2 mikrograma ulaştı. O saatte 53 ölçüm istasyonunun 45'i, kötü veya daha kötü koşullara karşılık gelen kirlilik düzeyleri kaydetti; bu, istasyonların yaklaşık yüzde 85'ine denk geliyor.

PM2.5, çapı 2,5 mikrometreyi aşmayan parçacıklardan oluşuyor. Bu parçacıklar akciğerlerin derinlerine kadar ulaşabilecek kadar küçük. Yoğunluk ölçümü, belirli bir hava hacminde ne kadar ince parçacık kirliliği bulunduğunu gösteriyor.

Hindistan'ın PM2.5 için ulusal standardı, 24 saatlik ortalamada metreküp başına 60 mikrogram. Gece ölçümü tek bir saati kapsarken günlük standart, tam bir gün boyunca maruz kalınan düzeyi değerlendiriyor. Özellikle gece çalışan veya yolculuk yapanlar için her iki zaman aralığı da insanların karşılaştığı koşulları anlamaya yardımcı oluyor.

21 Ekim saat 01.00'de sona eren haftadaki CPCB saatlik ölçümlerinin analizine göre PM2.5 ölçümlerinin yüzde 24,9'u kötü veya daha kötü hava düzeylerine karşılık gelen aralıklardaydı. Çok kötü veya ağır kirlilik aralıklarındaki ölçümlerin yaklaşık üçte ikisi saat 21.00 ile 06.00 arasında kaydedildi.

Bu nedenle Delhi'nin 20 Ekim'deki günlük 179 AQI değeri, belirli saatlerde yaşanan çok daha keskin kirlilik artışlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kurye çalışanları, güvenlik görevlileri, sürücüler ve gün doğmadan evden çıkanlar için bu artışların zamanlaması, dışarıda geçirilen süreyi doğrudan ilgilendiriyor.

Ekim ayı temiz başladı, ancak parçacık kirliliği yükselişe geçti

Delhi'de 1-20 Ekim dönemindeki ortalama AQI 154,6 oldu. Bu değer, 2025'in aynı döneminde 178,7 olarak kaydedilmişti. Böylece endeks 24,1 puan, başka bir deyişle yaklaşık yüzde 13,5 geriledi.

İnce parçacık ölçümleri, ay içinde koşulların kötüleştiğini gösterdi. Ortalama PM2.5 yoğunluğu ekimin ilk haftasında metreküp başına 59,3 mikrogramken, 20 Ekim'de sona eren yedi günlük dönemde 71,2 mikrograma yükseldi. Artış yaklaşık yüzde 20 oldu.

Saatlik değişimler de belirgindi. 1 Ekim'den bu yana gece yarısındaki ortalama yoğunluk metreküp başına 80,4 mikrogram, saat 15.00'teki yoğunluk ise 44,4 mikrogram oldu. Gece yarısı ile 06.00 arasındaki yoğunluk, öğle ile 18.00 arasındaki düzeyin ortalama 1,6 katıydı.

Delhi Çevre Bakanı Manjinder Singh Sirsa, kentte yıl boyunca 214 günün iyi veya orta hava kalitesiyle geçtiğini söyledi. COVID-19'dan etkilenen yıl hesaba katılmadığında bu sayının 12 yılın en yükseği olduğunu belirtti. Ekim ayında yaşanan kötüleşme, hükümetin kış hazırlıklarını şimdiden zorluyor.

Reklam

Zayıf rüzgârlar kirliliğin dağılmasını engelliyor

Düşük rüzgâr hızı, hava kalitesindeki kötüleşmeye eşlik eden koşullardan biriydi. Hava yavaş hareket ettiğinde duman ve ince parçacıklar hızla dağılmak yerine insanların yaşadığı ve çalıştığı yerlerin yakınında yoğunlaşabiliyor.

CPCB ölçümlerine göre ortalama rüzgâr hızı gece yarısı saniyede 0,6 metre, saat 15.00'te ise saniyede 1 metreydi. 15 Ekim'de çok daha temiz geçen bir öğleden sonra daha kuvvetli rüzgârlarla örtüştü: saat 14.00'te rüzgâr hızı saniyede 2,3 metreye ulaştı ve kentteki ortalama PM2.5 yoğunluğu metreküp başına 9 mikrograma geriledi.

IITM'nin Hava Kalitesi Erken Uyarı Sistemi, 20 Ekim tarihli bülteninde Delhi'de 21-23 Ekim tarihlerinde havanın kötü olacağını öngördü. Kötü koşulların sonraki altı gün boyunca da sürmesini bekledi.

Başlıca gelişmeler şöyle sıralandı:

  • 20 Ekim: Delhi'de günlük AQI 179 olarak ölçüldü; IITM önümüzdeki günlerde koşulların kötüleşeceğini öngördü.
  • 21 Ekim, saat 01.00: Ortalama PM2.5 yoğunluğu metreküp başına 191,2 mikrograma ulaştı.
  • 21 Ekim, saat 09.00: CPCB, Delhi'nin AQI değerini 233 olarak kaydetti.
  • 21 Ekim, saat 14.00: AQI 244'e yükseldi; CAQM, 1. Aşamayı NCR genelinde derhal yürürlüğe koydu.
  • 21 Ekim akşamı: Gurugram'da AQI 313 olarak ölçüldü.

Anız yangınları azaldı, ancak en yoğun dönem henüz gelmedi

Hindistan Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü, 1-20 Ekim tarihleri arasında Pencap, Uttar Pradesh ve Haryana'da 506 anız yakma vakası kaydetti. Bunların 345'i Pencap'ta, 155'i Uttar Pradesh'te ve altısı Haryana'da görüldü.

Toplam vaka sayısı, bir yıl önce aynı dönemde kaydedilen 817'nin altında kaldı; düşüş yaklaşık yüzde 38 oldu. 2018-2024 yıllarının aynı dönemlerindeki sayılar 2 bin 31 ile 9 bin 722 arasında değişti.

Geçmiş yıllardaki zamanlama hâlâ endişe yaratıyor. 2018-2024 döneminde bu üç eyaletteki mevsimlik anız yakma vakalarının yüzde 83,6 ila 94,5'i 20 Ekim'den sonra gerçekleşti. Genellikle mevsim yangınlarının büyük bölümünü önümüzdeki haftalar oluşturuyor.

Dussehra çevresinde havai fişek kullanımının da son kötüleşmeye katkıda bulunduğu belirtilirken 8 Kasım'daki Diwali öncesinde yeni bir artış yaşanmasından endişe ediliyor. Bölgedeki trafik, sanayi, toz ve yakma faaliyetleri kirliliği artırmayı sürdürürken mevsimsel duman havaya ek yük bindirebiliyor.

Reklam

Müdahale neden anız dumanının ötesine uzanıyor?

Enerji ve Kaynaklar Enstitüsü ile Hindistan Otomotiv Araştırmaları Birliği'nin yaptığı bir çalışma, 2016-2017 kışında Delhi'deki PM2.5 kaynaklarını inceledi. Çalışma; araçların yüzde 23, anız ve evsel yakmanın birlikte yüzde 22, yol ve inşaat tozunun yüzde 15, sanayinin ise yüzde 10 paya sahip olduğunu tahmin etti.

Yüzde 26'lık bir başka bölüm, atmosferde gazların tepkimeye girmesiyle oluşan parçacıklardan kaynaklandı. Dolayısıyla kirlilik, egzoz borularından veya sanayi kaynaklarından çıkan gazların ardından oluşabildiği gibi doğrudan duman ya da toz olarak da taşınabiliyor.

IITM'nin Ekim ve Kasım 2021'i inceleyen bir modeline göre Delhi içindeki kaynaklar kentteki PM2.5'in yüzde 34,4'üne, NCR'nin geri kalanı ise yüzde 31'ine katkıda bulundu. Anız yakmanın bu dönemdeki ortalama payı yüzde 7,3'tü.

Bu geçmiş dönem tahminleri, GRAP kapsamındaki faaliyetlerin çeşitliliğini açıklıyor. Yol temizliği, araç denetimleri, ticari yakıt kısıtlamaları ve açıkta yakmaya karşı önlemler kirlilik yükünün farklı bölümlerini hedefliyor. Bölgesel denetimler, Delhi dışındaki ve başkentin hava kalitesini etkileyen kaynakları da kapsıyor.

Kış önlemleri sürücülere ve işverenlere yeni yükümlülükler getiriyor

Delhi'nin kış eylem planının 1 Kasım-28 Şubat tarihleri arasında uygulanması planlanıyor. Açıklanan önlemler arasında BS-VI emisyon standartlarını karşılamayan, Delhi dışında kayıtlı araçların kente girişinin kısıtlanması da bulunuyor. BS-VI, araç egzozlarından salınan kirleticileri düzenleyen Hindistan'ın emisyon standardı.

Hükümet ayrıca, geçerli bir Kirlilik Kontrolü (PUC) belgesi olmayan araçlara benzin istasyonlarında yakıt verilmemesini öngören “PUC Yoksa Yakıt da Yok” politikasını açıkladı. PUC belgesi, aracın öngörülen emisyon denetiminden geçip geçmediğini gösteriyor.

Sirsa, kamu ve özel sektör ofislerinde çalışanların yüzde 50'sinin evden çalışmasını gerektiren bir politikanın da uygulanacağını söyledi. Bildirilen açıklamada, bu yükümlülüğün başlangıç tarihi ve muafiyetler dahil uygulama ayrıntılarına yer verilmedi.

Bakanın uzun vadeli önerileri arasında yol tozunun ortadan kaldırılması, yolların bir kenarından diğerine kadar kaplanması ve içten yanmalı motorlu araçlardan elektrikli araçlara geçiş yer alıyor. Kış programı, toplu taşımanın ve elektrikli otobüslerin yaygınlaştırılmasını da kapsıyor.

Sakinlerden toplu taşıma kullanmaları, araçlarının bakımını yaptırmaları, atık yakmaktan kaçınmaları ve kirliliği bildirmeleri istendi. Sürücülerden kırmızı ışıkta motorlarını kapatmaları talep ediliyor. İşletmeler ve kurumlar içinse acil görevler daha net: yasaklanan yakıtları kullanmayı bırakmak, tozu kontrol altına almak, açıkta yakmayı durdurmak ve yürürlüğe giren 1. Aşama kurallarını uygulamak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Delhi'de AQI'nin 244'e yükselmesinin ardından CAQM, 21 Ekim 2026'da GRAP'ın 1. Aşamasını NCR genelinde devreye aldı.
  • Kısıtlamalar ticari tandırlarda kömür ve odun kullanımını, dizel jeneratörleri, atık yakmayı, araç kaynaklı kirliliği ve tozu kapsıyor.
  • Gece ölçülen PM2.5 yoğunluğu metreküp başına 191,2 mikrograma ulaştı; 53 istasyonun 45'i kötü veya daha kötü koşullar kaydetti.
  • IITM, 21-23 Ekim ve sonraki altı gün boyunca havanın kötü olacağını öngördü.
  • 20 Ekim'e kadarki anız yangınları geçen yılın sayısının altında kaldı; ancak geçmiş kayıtlar mevsimlik yakma vakalarının çoğunun bu tarihten sonra gerçekleştiğini gösteriyor.
  • Delhi'nin kış eylem planının 1 Kasım'da başlaması, Diwali'nin ise 8 Kasım'da kutlanması planlanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir