Bangladeş’in Yol Güvenliği Tasarısı Ücretsiz Acil Müdahale, Kurtarıcılara Koruma ve Daha Ağır Cezalar Öngörüyor

10 dakikalık okuma
Bangladesh Road Safety Bill Proposes Free Emergency Care, Rescue Protections and Tougher Penalties

Açık kalması gereken hastane kapısı

Bangladeş’in 2026 tarihli taslak Yol Güvenliği Yasası, hastane ve kliniklere trafik kazası mağdurlarına ücretsiz ilk acil müdahalede bulunma zorunluluğu getirecek; gönüllü kurtarıcıları hukuki ve cezai sorumluluktan koruyacak ve aynı trafik ihlalini tekrarlayanlara uygulanabilecek azami cezayı iki katına çıkaracak. Karayolu Taşımacılığı ve Karayolları Dairesi tarafından hazırlanan taslak, 15 bölüm, 111 madde ve iki ekten oluşuyor.

İçindekiler
  1. Açık kalması gereken hastane kapısı
  2. Acil tedavinin masraflarını kim karşılayacak?
  3. Yardım için duranlara koruma
  4. Acil müdahaleyi öngören bir mahkeme kararı zaten var
  5. Daha güvenli yollar ve hızlarla kazaları önlemek
  6. Sürücüler, motosikletliler ve yayalar için yeni yükümlülükler
  7. Tekrarlanan ihlallere iki kat ceza gelebilir
  8. Daha güvenli araçlar ve alıcılara bilgi
  9. Yeni kurum, daha iyi kayıtlar ve 2027 hedefi
  10. Öne Çıkanlar

21 Ekim 2026 itibarıyla taslak, kabinenin değerlendirmesine sunulmak üzere hazırlanıyordu. Hükümet, 2027’ye kadar kapsamlı bir yol güvenliği yasası çıkarmayı taahhüt etti. Taslak; sürücüleri ve araçları aşarak hastane kabul birimlerini, yol tasarımını, yolcu davranışlarını, kaza soruşturmalarını ve yaralıların rehabilitasyonunu da kapsıyor.

Bangladeş Karayolu Taşımacılığı Kurumu Kuruluş Şubesi’nde müsteşar yardımcısı olan Al-Ameen Md Nurul Islam, sonraki adımı şöyle anlattı:

Yasa taslağını hazırladık; kısa süre içinde onay için kabineye sunulacak,

Konunun aciliyeti büyük. Dünya Sağlık Örgütü, Bangladeş’te trafik kazalarında yılda yaklaşık 31.578 kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ederken, BRTA 2025’te 5.490 ölüm kaydetti. DSÖ’nün tahmini, BRTA’nın kaydettiği sayının yaklaşık 5,8 katı. Rakamlar farklı ölçüm yöntemlerine ve dönemlere dayanıyor; bu nedenle daha sağlıklı kaza kayıtları önerilen reformun temel unsurlarından biri.

Yaralı bir kişi için en acil değişiklik, en yakın sağlık kuruluşunda yaşanacak. Taslak, peşin ödeme, kayıt bileti veya başka formaliteler istenmesi nedeniyle tedavinin gecikmesini önlemeyi amaçlıyor. Hastaneler, durumu kritik hastaları başka bir yere sevk etmeden önce ilk müdahaleyi yapmak zorunda olacak. Böylece acil sağlık hizmetleri, kolluk ve mühendislik çalışmalarının yanı sıra ülkenin yol güvenliği çerçevesine dahil edilecek.

Reklam

Acil tedavinin masraflarını kim karşılayacak?

Öneriye göre kamu ve özel hastaneler, ilk müdahalenin masraflarını karşılayacak; hükümet de bu masrafları geri ödeyecek. Gerekli tedaviyi reddeden veya geciktiren sağlık kuruluşları yaptırımlarla karşılaşabilecek. Taslak ayrıca, personel ya da ekipman yetersizliği gerekçesiyle ilk müdahale yapılmadan hastaların başka yerlere sevk edilmesini önlemeyi amaçlıyor.

Düzenleme, kazanın hemen ardından gelen ve genellikle “Altın Saat” olarak adlandırılan kritik döneme odaklanıyor. Hızlı değerlendirme, kanamanın durdurulması ve diğer acil müdahaleler kişinin hayatta kalma şansını artırabilir. Uygulamada öneri, ilk müdahaleyi kapıda ödeme yapabilecek bir aileye bağlı olmaktan çıkarıp yasal bir yükümlülük haline getirecek.

Hastanelerin hasta refahı fonları; yoksul, muhtaç, dul, terk edilmiş veya engelli kişiler dahil belirli dezavantajlı hastalara destek sağlayacak. Önerilen yardım, hastanede kalınan süre boyunca ilaç, tanı testleri, ameliyat ve tedavi masraflarını kapsıyor.

Mali yük, acil servisteki müdahalenin çok ötesine uzayabiliyor. Ulusal Kalp Vakfı’ndaki Yol Güvenliği, Yaralanma ve Önleme Programı danışmanı ve NITOR’un eski direktörü Profesör Dr. Abdul Awal Rizvi, trafik kazasında yaralananların tedavi gördüğü bir araştırmada hastanede ortalama dokuz ila 11 gün kaldığını ve masrafların 18.000 ila 27.000 taka arasında olduğunu belirtti. Geliri sınırlı aileler, bu giderlerle tam da çalışan aile bireyinin yaralanma nedeniyle çalışamaz hale geldiği sırada karşılaşabiliyor.

Yardım için duranlara koruma

Taslağın önerdiği iyi niyetli yardım edenleri koruma düzenlemesi, gönüllü kurtarıcılara hukuki ve cezai sorumluluğa karşı tam dokunulmazlık sağlayacak. Bu terim, ihtiyaç içindeki bir yabancıya yardım eden kişiyi ifade ediyor. Düzenlemenin açıklanan amacı, yaralı birini hastaneye götürmekten caydırabilen polis tacizi, ceza soruşturması ve mahkeme süreci korkularını gidermek.

İlçe ve upazila müdahale ekipleri, mağdurların en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılmasına yardımcı olacak. Upazila, ilçenin altındaki idari birimdir. Ekipler yerel yönetimlere ve 999 acil yardım hattına bağlanacak; böylece kaza ihbarları yerel müdahaleyi harekete geçirebilecek.

Kurtarma ve hastane düzenlemeleri aynı acil durumun birbirini izleyen aşamalarına yanıt veriyor: Yaralıya ulaşılması, ulaşımın ayarlanması ve bir sağlık kuruluşunda tedaviye başlanması gerekiyor. Taslak ayrıca kaza sonrasındaki sağlık giderlerini, yolcu sigortasını ve rehabilitasyonu da kapsayarak sorumluluğu ilk kurtarma müdahalesinin ötesine taşıyor.

Reklam

Acil müdahaleyi öngören bir mahkeme kararı zaten var

Bangladeş Yüksek Mahkemesi 6 Ağustos 2026’da benzer bir talimat verdi. Yargıçlar Md Habibul Gani ve Syed Mohammad Tajrul Hossain, sağlık bakanından bütün kamu ve özel hastane ve kliniklerine, kazada yaralanan herkese acil ilk müdahale sağlamalarını bildiren bir genelge yayımlamasını istedi.

Mahkeme ayrıca hükümete, gecikmeden en yakın hastane veya klinikte tedaviyi güvence altına almak için 2018 tarihli Karayolu Taşımacılığı Yasası’nı değiştirme ve kurallar hazırlama talimatı verdi. Dava, İnsan Hakları ve Bangladeş İçin Barış örgütünün 2018’de açtığı kamu yararı davasıyla başladı. Dava, Dakka’da bir gasp olayının ardından acil tedavisi reddedildiği öne sürülen Khulna’lı iş insanı Ibrahim’in ölümü üzerine açılmıştı.

Davacıyı temsil eden kıdemli avukat Manzill Murshid, mahkemenin anayasanın 32. maddesindeki yaşam hakkının acil sağlık hizmetini de kapsadığını teyit ettiğini söyledi. Önerilen Yol Güvenliği Yasası; trafik kazalarında tedavi, masrafların geri ödenmesi, kurtarma hizmetleri ve ilgili sorumluluklar için ayrıntılı düzenlemeler getirecek.

Yasa tasarısı birkaç aşamadan geçti:

  • Şubat 2025: Bangladeş, Fas’ın Marakeş kentinde düzenlenen bakanlar düzeyindeki yol güvenliği konferansında 2027’ye kadar kapsamlı bir yasa çıkarma taahhüdünde bulundu.
  • Haziran 2025: Ön taslağın neredeyse tamamlandığı ve komite incelemesinde olduğu açıklandı.
  • 20-21 Temmuz 2026: Karayolu Taşımacılığı ve Köprüler Bakanı Shaikh Rabiul Alam, New York’taki Birleşmiş Milletler toplantısında taahhüdü yineledi.
  • 6 Ağustos 2026: Yüksek Mahkeme, kaza mağdurlarına acil ilk müdahale sağlanması için adım atılması talimatını verdi.
  • 14 Ekim 2026: Alam, Dakka’da düzenlenen yol güvenliği yuvarlak masa toplantısında 2027 hedefini yineledi.
  • 21 Ekim 2026: Yetkililer, taslağın kısa süre içinde kabineye sunulacağını söyledi.

Daha güvenli yollar ve hızlarla kazaları önlemek

Taslak, pratik bir düşünceden hareket eden Güvenli Sistem Yaklaşımı’nı izliyor: İnsanlar hata yapabilir; bu nedenle yollar, araçlar, hızlar ve acil müdahale hizmetleri, bu hataların ölümle sonuçlanmaması için birlikte çalışmalı. Sorumluluk yol kullanıcılarının yanı sıra mühendisleri, araç sağlayıcılarını, sağlık hizmetlerini ve denetim kurumlarını da kapsıyor.

BRTA Yol Güvenliği Birimi Direktörü Sitangshu Shekhar Biswas başkanlığındaki taslak komitesinin üyesi, BUET Kaza Araştırma Enstitüsü’nden Profesör Sohel Mahmud, komitenin ele aldığı eksikleri şöyle açıkladı:

Mevcut Karayolu Taşımacılığı Yasası’nda hız yönetimi, yaya güvenliği ve kaza sonrası önlemler konusunda açık talimatlar yok. Güvenli Sistem Yaklaşımı’nın beş temel direği etrafında şekillendirilen yeni yasada bu konular ele alınıyor,

Yol ağları ve kavşaklar uluslararası standartlara göre tasarlanacak; güvenlik denetimleri ve incelemeleri planlama ve tasarım aşamalarında başlayıp uygulama süresince devam edecek. Yetkililer, sık sık kazaların yaşandığı ve “kara nokta” olarak bilinen yerleri düzenli olarak belirleyip iyileştirecek. Yol güvenliği, uluslararası kabul gören yıldız derecelendirme sistemiyle değerlendirilecek.

Hız kameraları, hız kesiciler, titreşimli şeritler ve Akıllı Ulaşım Sistemleri önerilen araçlar arasında. Titreşimli şeritler, sürücüleri uyarmak için titreşim ve ses oluşturuyor; Akıllı Ulaşım Sistemleri ise trafiği izlemek veya yönetmek için teknolojiden yararlanıyor. Rizvi, araç hızındaki yüzde 1’lik düşüşün yaralanmaları yüzde 2, ağır yaralanmaları yüzde 3 ve ölümleri yüzde 4 azaltabileceğini tahmin eden bir araştırmaya atıfta bulundu. Bu tahminler, hızdaki küçük düşüşlerin bile neden önemli olabileceğini gösteriyor.

Reklam

Sürücüler, motosikletliler ve yayalar için yeni yükümlülükler

Sürücülerin araç kullanırken cep telefonu veya benzeri cihazları kullanması, sigara içmesi, yemek yemesi ya da yüksek sesle müzik dinlemesi yasaklanacak. Yolcuların da sürücünün dikkatini dağıtan davranışlarda bulunmasına izin verilmeyecek. Emniyet kemeri hem sürücüler hem de yolcular için zorunlu hale gelecek.

14 yaşından küçük veya boyu 135 santimetreden kısa çocukların ön koltukta oturması yasaklanacak; bu çocuklar uygun bir çocuk koltuğu veya güvenlik sistemi kullanmak zorunda olacak. Alkol ya da uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak yasaklanacak. Polis ve yetkili görevliler, gerektiğinde sürücülerden alkol ölçüm cihazı testi veya laboratuvar incelemesi talep edebilecek.

Motosiklet sürücüleri ve yolcuları, Bangladeş Standartlar ve Test Kurumu (BSTI) tarafından onaylanan standart kaskları takmak zorunda olacak. Altı yaşından küçük çocukların motosiklette yolcu olarak taşınması yasaklanacak. Öneri, yol koşullarının elverdiği yerlerde bisiklet yolları yapılmasını ve bisikletlilerin kaskla diğer koruyucu ekipmanları kullanmasını da öngörüyor.

Yayaların mevcut kaldırımları ve işaretli yaya geçitleriyle güvenli bekleme adacıkları dahil belirlenmiş geçiş noktalarını kullanması gerekecek. Güvenli bekleme adacığı, yolu aşamalı olarak geçerken beklemek için korunaklı bir yer sağlar. Taslak, bu yükümlülükleri yeterli kaldırım ve engellilerin erişimine uygun altyapı gereklilikleriyle birlikte ele alıyor. Bu altyapı, rampalı veya asansörlü üst geçitleri de kapsıyor.

Hastanede tedavi gerektiren kişilerin önemli bir kısmını yayalar ve bisikletliler oluşturuyor. Rizvi’nin aktardığı araştırmada taburcu edilen yaralıların yüzde 22,8’i yaya, yüzde 4,2’si bisikletliydi; bu iki grup toplamda yüzde 27’yi oluşturuyordu. Önerilen altyapı önlemleri, yalnızca bu kişilerin davranışlarına bel bağlamak yerine onlara fiziksel koruma sağlayacak.

Tekrarlanan ihlallere iki kat ceza gelebilir

Önerilen ehliyet puan sistemi, trafik ihlallerinde puan düşülmesini ve tekrarlanan ihlallerin ehliyet iptaliyle sonuçlanabilmesini öngörüyor. Taslak ayrıca aynı kişinin aynı suçu ikinci veya daha sonraki bir kez işlemesi halinde öngörülen azami cezanın iki katına çıkarılmasını teklif ediyor.

Önerilen 74. madde uyarınca, kaldırım kullanmayan bir yaya ilk ihlalinde 1.000 takaya kadar para cezasıyla karşılaşabilecek. Tehlikeli biçimde araca binmek, sürücüyü hız yapmaya teşvik etmek, dikkatini dağıtmak veya belirlenmiş oturma kurallarına uymamak dahil bazı yolcu ihlallerine de benzer cezalar verilebilecek.

Taslak, toplu taşımada kadınların güvenliğini ve muamele görme biçimini de ele alıyor. Taciz, kadınların araca binerken veya araçtan inerken engellenmesi ve cinsel çağrışımlı davranışlar dahil belirli eylemler, bir yıla kadar basit hapis, para cezası veya her iki cezayı birden getirebilecek.

Toplu taşıma işletmecileri, kadınlar, hamileler, çocuklar, yaşlılar ve engelliler için erişilebilir hizmet sunmak zorunda olacak. Bu yükümlülükler, yolcu ve sürücülere yönelik önerilen cezaların yanı sıra hizmet sağlayıcılarına da sorumluluk yüklüyor.

Reklam

Daha güvenli araçlar ve alıcılara bilgi

Planlanan Yeni Araç Değerlendirme Programı, ölüm ve ağır yaralanmaları önlemek için başka bir yol sunacak. Bu tür programlar araç güvenliğini değerlendirip bilgileri alıcılara sunarak, kişilerin araç seçerken kaza anındaki koruma düzeyini dikkate almasına yardımcı oluyor.

Öneriye göre uzman komitesi, yerel olarak üretilen ve ithal edilen araçlar, bunların kaynak şirketleri, şirket standartları ve küresel pazardaki konumları hakkında bilgi sağlayacak. Program, yasa kesinleştikten sonra başlatılacak.

Önerilen yasa; araç güvenliğinin yanı sıra sürücü eğitimi, kamuoyunu bilinçlendirme, toplu taşıma ve yük taşımacılığında güvenlik ile kaza soruşturmalarını da kapsayacak. Yasanın iki eki, kaza sonrasındaki hizmetleri ve alkol ya da diğer sarhoş edici maddelerin alınmasının ardından motorlu araç kullanımını ele alıyor.

Daire, Karayolu Taşımacılığı Yasası’nda 2018’de yapılan düzenlemelere yenilerini eklemenin bu sorumluluk alanlarını kapsamak için yetersiz kalacağını savunuyor. Ayrı bir yasa; araç standartları ve yol mühendisliğini, hız yönetimi, yaya koruması, tıbbi bakım, araştırma ve kurumlar arası koordinasyonla bir araya getirecek.

Yeni kurum, daha iyi kayıtlar ve 2027 hedefi

Önerilen Ulusal Yol Güvenliği Kurumu, hükümet kurumları ve diğer paydaşlarla birlikte yol güvenliğine ilişkin kararları koordine edecek. Kurumun sorumlulukları arasında ulusal güvenlik ve stratejik eylem planları, kaza araştırmaları, önleyici tedbirler ve mağdurların rehabilitasyonunun koordinasyonu yer alacak.

Bütünleşik Merkezi Veritabanı Sistemi, kaza bilgilerini uluslararası standartlara göre toplayacak, analiz edecek, yayımlayacak ve saklayacak. Bir araştırma fonu, çalışmaları, veri toplama yöntemlerinin iyileştirilmesini ve yol güvenliği girişimlerini destekleyecek. Dönemin konut, bayındırlık işleri ve sanayi danışmanı Adilur Rahman Khan, 2026’ya kadar merkezi bir yol güvenliği veritabanı kurma hedefini açıklamıştı.

DSÖ tahminleri ile BRTA’nın kaydettiği ölümler arasındaki büyük fark, bu çalışmayı acil hale getiriyor. Tehlikeli kavşaklar, hastane kapasitesi ve denetimle ilgili kararlar; kazaların nerede meydana geldiğini, kimlerin yaralandığını ve kaç kişinin öldüğünü bilmeyi gerektiriyor. Tutarlı kayıtlar, hükümetin 2030’a kadar trafik kazalarındaki ölümleri yarıya indirme hedefindeki ilerlemenin ölçülmesine de yardımcı olacak.

BRAC’ın Yol Güvenliği Programı ve Bangladeş Yol Güvenliği Koalisyonu tarafından düzenlenen 14 Ekim’deki yuvarlak masa toplantısında Alam, bağlantılı planları açıkladı: Güncellenmiş kask standartları, hız sınırlarının uygulanması, daha güçlü acil müdahale, alt geçitler, karayollarının sol tarafında şeritler ve kaza kayıtlarının iyileştirilmesi. Hükümet ayrıca 2026 sonuna kadar bir hız yönetimi kılavuzu ve kask kullanımı yönergeleri hazırlamayı planlıyor.

Taslak henüz onay bekliyor. Kabinede görüşüleceği tarih, ehliyet puanı için kesin eşik veya geri ödeme takviminin ayrıntıları açıklanmadı. Hukuki inceleme ve yasanın kabulü için gereken diğer süreçler devam edecek; kapsamlı yasanın çıkarılması için belirtilen son tarih ise 2027. Yasa yürürlüğe girdikten sonra hastaneler, taşımacılık işletmecileri ve denetim kurumlarının yükümlülükleri yerine getirecek uygulanabilir düzenlemeler yapması gerekecek.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • 2026 tarihli taslak Yol Güvenliği Yasası, trafik kazası mağdurlarına ücretsiz ilk acil müdahale sağlanmasını ve hastane masraflarının hükümetçe geri ödenmesini öngörüyor.
  • Gönüllü kurtarıcılar hukuki ve cezai sorumluluktan muaf tutulacak; 999’a bağlı yerel müdahale ekipleri kurulması öneriliyor.
  • Ehliyet puan sistemi ve azami cezaların iki katına çıkarılması, tekrarlanan trafik ihlallerini hedef alıyor.
  • Öneri; daha güvenli yolları, araçlarla ilgili bilgileri, kaskları, emniyet kemerlerini, çocuk koltuklarını ve yayalarla toplu taşıma kullanıcılarına yönelik korumayı kapsıyor.
  • Önerilen ulusal kurum ve merkezi veritabanı, önleme çalışmalarını, kaza araştırmalarını ve mağdurların rehabilitasyonunu koordine edecek.
  • Hükümet, yasayı 2027’ye kadar çıkarmayı ve trafik kazalarındaki ölümleri 2030’a kadar yarıya indirmeyi hedefliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir