Bakır konsantresinden işlenmiş metale yeni bir adım
Kazakistan, Abay Bölgesi’ndeki Aktogay’da 1,8 milyar dolarlık bakır izabe tesisinin inşaatını 20 Ekim 2026’da başlattı. Tesisin ilk bakır katodunu 2030’da üretmesi planlanıyor. Yılda 300 bin ton rafine bakır üretmesi ve 1.000’den fazla kalıcı istihdam yaratması hedefleniyor.
İçindekiler
- Bakır konsantresinden işlenmiş metale yeni bir adım
- 300 bin tonluk hedef ne anlama geliyor?
- Kazakistan içinde daha fazla işleme
- Tesisi kim inşa ediyor?
- Abay Bölgesi’nde istihdam ve eğitim
- İş güvenliği ve teknoloji öncelik kazanıyor
- İzabe tesisi Kazakistan’ın sanayileşme hamlesinde nasıl bir yer tutuyor?
- Açılış töreninden ilk üretime
- Öne çıkanlar
Açılış törenine video bağlantısıyla katılan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, projenin Kazakistan’ın maden kaynaklarını ülke içinde işlenmiş metale dönüştürme kapasitesini artıracağını söyledi. Tesisin geliştiricisi KAZ Minerals Group; Çinli NFC şirketi ise mühendislik ortağı olarak görev yapıyor.
Abay Bölgesi Valisi Berik Uali, yatırım tutarının 800 milyar tenge olduğunu açıkladı. Projenin bölge ekonomisine önemli katkı sağlayacağını ve tesis faaliyete geçtiğinde bölge sakinleri için yeni istihdam olanakları yaratacağını belirtti.
Tokayev, yatırımı iki ulusal hedefle ilişkilendirdi: yurt içindeki bakır talebini karşılamak ve Kazakistan’ın rafine metal üreticileri arasındaki konumunu güçlendirmek. Tesiste bakırın yanı sıra altın, gümüş ve sülfürik asit üretimi de planlanıyor.
300 bin tonluk hedef ne anlama geliyor?
Tokayev, tesisin planlanan yıllık kapasitesinin Kazakistan iç pazarının ihtiyaçlarını karşılamaya yeteceğini söyledi. Ülkenin uluslararası alandaki konumuna ilişkin beklentisini de dile getirdi.
"Yeni işletmenin kapasitesi yılda 300 bin ton katot bakıra ulaşacak. Bu miktar iç pazarın ihtiyaçlarını tamamen karşılayacak. Tesis faaliyete geçtiğinde Kazakistan, dünyanın en kaliteli rafine bakır üreten ilk 10 ülkesi arasına girecek," dedi Tokayev.
Katot bakır, elektrolizle rafine edilerek levha hâlinde üretilen bakırdır. Üreticiler bu işlenmiş metali tel ve diğer elektrikli bileşenler gibi ürünlerin yapımında kullanabilir. Bakır konsantresi ise daha fazla işlemden geçirilmesi gereken bir ara üründür.
2030 hedefi ilk katodun üretimine ilişkin. Tam yıllık kapasiteye ne zaman ulaşılacağı, diğer ürünlere yönelik ayrıntılı üretim hedefleri ve projenin finansman yapısı henüz açıklanmadı.
Kazakistan içinde daha fazla işleme
Aktogay projesi, cevherin çıkarılıp işlenmesinden nihai metal üretimine kadar uzanan eksiksiz bir üretim zinciri üzerine kurulu. Hammadde olarak şirketin kendi işletmelerinden sağlanan bakır konsantresi kullanılacak; böylece madencilik ile metal üretiminin sonraki aşamaları birbirine bağlanacak.
Cevher, yararlı mineraller içeren kayadır. İşleme sırasında istenmeyen maddelerin büyük bölümü ayrıştırılarak bakır oranı daha yüksek bir konsantre elde edilir. Ardından izabe ve rafinasyon işlemleriyle bu malzeme, üreticilerin kullanabileceği kalitede metale dönüştürülür.
Kazakistan’ın ekonomik hedefi, bu işleme aşamalarının daha fazlasını ülke sınırları içinde gerçekleştirmek. Her aşama ekipman, iş gücü ve teknik beceri gerektirirken ülkenin satabileceği ürünü de ara mineral üründen rafine bakıra dönüştürüyor.
İşletmede bakırın yanında altın, gümüş ve sülfürik asit de üretilecek. Aynı sanayi zincirinden birden fazla ürün elde edilmesi, projenin kapsamını yalnızca bakır üretiminin ötesine taşıyor; ancak açıklanan başlıca ürün bakır olmaya devam ediyor.
Tesisi kim inşa ediyor?
Projenin geliştiricisi KAZ Minerals, mühendislik ortağı ise NFC. CNMC olarak bilinen China Nonferrous Metal Mining Group da projede yer alıyor. Tokayev, tesisin teslim sürecini görüşmek üzere inşaatın başladığı gün CNMC Başkanı Wen Gang ile bir araya geldi.
Kazakistan Cumhurbaşkanlığının görüşmeye ilişkin açıklamasında, Wen’in inşaatın yüksek standartlara uygun ve zamanında tamamlanacağı konusunda Tokayev’e güvence verdiği belirtiliyor. Wen ayrıca ileri teknolojilerin kullanılacağını, iş güvenliği ve çevre güvenliği gerekliliklerine yakından uyulacağını taahhüt etti.
Wen, CNMC’nin Kazakistan’da 20 yılı aşkın süredir faaliyet gösterdiğini ve birçok büyük sanayi projesini tamamladığını söyledi. Şirketin deneyim ve teknolojik kapasitesini kullanarak Aktogay tesisini güvenli biçimde, gerekli kalite standartlarına ve belirlenen takvime uygun olarak tamamlayacağını belirtti.
Tokayev, CNMC’nin madencilik ve metalürji alanındaki uluslararası deneyimini övdü. Çin’i ticaret ve yatırım alanlarında Kazakistan’ın başlıca stratejik ve ekonomik ortaklarından biri olarak nitelendirdi ve izabe tesisini iki ülke arasındaki daha geniş sanayi ilişkilerinin bir parçası olarak konumlandırdı.
Abay Bölgesi’nde istihdam ve eğitim
Vali Uali’nin açıklamasına göre izabe tesisi faaliyete geçtikten sonra 1.000’den fazla kalıcı istihdam yaratılması bekleniyor. Abay Bölgesi sakinleri açısından istihdam vaadi, projenin en doğrudan olası faydalarından biri.
Wen, yerel çalışanların eğitimi ve bilgi paylaşımı alanlarında iş birliğinin de genişletileceğini söyledi. Bu taahhüt, inşaat yatırımını tesisi işletmek için gereken becerilerle ilişkilendiriyor. Bunlar arasında Çinli ortaklar ile Kazak uzmanlar arasında paylaşılabilecek teknik bilgi de bulunuyor.
Bir izabe tesisinin karmaşık ekipmanları çalıştıracak, makinelerin bakımını yapacak ve üretimi güvenli biçimde yönetecek çalışanlara ihtiyacı var. Eğitim önemli; çünkü projenin bölgeye sağlayacağı değer, üretim başladığında bu görevleri yerine getirebilecek bir iş gücünün bulunmasına bağlı olacak.
Tokayev ayrıca hükümete ve yerel makamlara çalışanlarla yakın temas kurmaları ve çalışanların meşru sosyal ihtiyaçlarına yanıt vermeleri talimatını verdi. Bu sorumluluğu, kamu makamlarının vatandaşları dinleyip taleplerine karşılık vermesini öngören “Dinleyen Devlet” anlayışıyla ilişkilendirdi.
İş güvenliği ve teknoloji öncelik kazanıyor
Tokayev, hissedar ve yüklenicilere tesisin geliştirilmesinde iş güvenliğini, dijitalleşmeyi ve yapay zekâyı öncelik hâline getirmeleri çağrısında bulundu. Teknoloji kullanımını üretim ve çalışanlar açısından somut sonuçlarla ilişkilendirdi.
"İleri çözümlerin uygulanması verimliliğin artmasına, iş yerinde güvenliğin iyileşmesine ve iş kazalarının etkili biçimde önlenmesine katkı sağlar," dedi.
Cumhurbaşkanı, kısa süre önce düzenlenen AI & Digital Bridge forumunda hükümete verdiği görevleri hatırlatarak bunların inşaat sırasında dikkate alınması gerektiğini söyledi. Bu talimatlar, ekipman ve işletme düzenlemelerinin seçildiği planlama aşamasında dijital sistemleri de sürece dâhil ediyor.
Dijital araçlar, sanayi işletmecilerinin ekipmanları izlemesine ve ortaya çıkabilecek sorunları erkenden belirlemesine yardımcı olabilir. Tokayev’in açıkladığı hedefler verimliliği artırmak, iş yerlerini daha güvenli hâle getirmek ve kazaları azaltmaktı. Wen’in taahhütleri hem iş güvenliğini hem çevre güvenliğini kapsayarak bu gereklilikleri Çinli ortağın projeyi nasıl yürüteceğine ilişkin güvencelerinin parçası hâline getirdi.
Tokayev’in belirlediği diğer öncelikler inşaat kalitesi ve takvime uyulmasıydı. Kazak uzmanlara ve projede yer alan Çinli ortaklara teşekkür ederken uygulama sorumluluğunu hissedarlar ve yüklenicilere verdi.
İzabe tesisi Kazakistan’ın sanayileşme hamlesinde nasıl bir yer tutuyor?
Tokayev’in aktardığı verilere göre Kazakistan’da 9.500’den fazla maden yatağı bulunuyor, yılda yaklaşık 160 milyon ton cevher çıkarılıyor ve her yıl yaklaşık 3,5 milyon ton bakır konsantresi üretiliyor. Bu rakamlar, yurt içindeki işleme kapasitesini artırma çabasının dayandığı kaynak tabanının büyüklüğünü gösteriyor.
Konsantre miktarı, bakır dışındaki maddeleri de içeren malzemeyi ifade ediyor. İzabe tesisinin 300 bin tonluk hedefi ise rafine bakır miktarını gösteriyor. Bu farklı aşamaları anlamak, Kazakistan’ın madenciliği sürdürürken neden işleme yatırımlarına da yöneldiğini açıklıyor.
Tokayev, imalat sanayisinin üretiminin 2025’te 60 milyar dolara ulaştığını söyledi. Önceki üç yılda Kazakistan genelinde 540 sanayi projesi hayata geçirilerek yaklaşık 50 bin kalıcı istihdam yaratılmıştı. Aktogay’ı bu sanayi genişlemesindeki bir başka büyük yatırım olarak nitelendirdi.
Kazakistan ayrıca 2026’da demir dışı metalürji alanında sekiz projeyi başlatmayı planladığını açıklamıştı. Demir dışı metalürji, bakır dâhil demir dışındaki metallerin işlenmesini kapsıyor. Tokayev, madencilik ve metalürjiyi stratejik açıdan önemli sektörler olarak nitelendirdi ve bir önceki yılki ulusa sesleniş konuşmasında bu alan için belirli görevler verdiğini söyledi.
Açılış töreninden ilk üretime
Aktogay’ın takvimi, daha fazla işleme kapasitesi oluşturma hedefini 2030’a kadar sürecek bir inşaat programına bağlıyor. Başlıca tarihler ve taahhütler şöyle:
- 2025: Tokayev, yıllık ulusa sesleniş konuşmasında madencilik ve metalürjiye değinerek sektör için görevler belirledi.
- 20 Ekim 2026: Tokayev’in video bağlantısıyla katıldığı törenle Aktogay izabe tesisinin inşaatı başlatıldı.
- 20 Ekim 2026: Tokayev, inşaatın zamanında ve yüksek standartlarda tamamlanacağını, ileri teknolojilerin kullanılacağını ve güvenliğe önem verileceğini taahhüt eden CNMC Başkanı Wen Gang ile görüştü.
- 2030: Tesisin ilk bakır katodunu üretmesi planlanıyor.
KAZ Minerals ve ortakları için artık görev, kapasite açıklamaktan tesisin inşasına ve işletmeye hazırlanmasına geçiyor. İş gücünün eğitilmesine yönelik taahhüt de aynı takvimin parçası: üretim yaklaşırken yerel uzmanların tesisi çalıştırabilecek becerileri edinmesi gerekecek.
Tokayev, bu tür yatırımların kamu yararını ülke kaynaklarının sahipliği üzerinden anlattı. Kazakistan Cumhurbaşkanı şöyle dedi:
"Yer altındaki doğal kaynaklar halka aittir," dedi.
Sanayi projelerinin öncelikle Kazakistan’a ve vatandaşlarına hizmet etmesi gerektiğini de ekledi. Aktogay’da bu hedefle ilişkilendirilen somut unsurlar, metalin ülke içinde işlenmesi, kalıcı istihdam, eğitim ve güvenli işletme.
Öne çıkanlar
- Kazakistan, Abay Bölgesi’ndeki 1,8 milyar dolarlık Aktogay bakır izabe tesisinin inşaatını 20 Ekim 2026’da başlattı.
- Projenin geliştiricisi KAZ Minerals; NFC mühendislik ortağı, CNMC ise projeye katılan şirketlerden biri.
- Tesisin yılda 300 bin ton katot bakır üretmesi, ilk üretimin ise 2030’da başlaması planlanıyor.
- İşletme başladıktan sonra yerel iş gücünün eğitimi alanındaki iş birliğinin yanı sıra 1.000’den fazla kalıcı istihdam yaratılması bekleniyor.
- Altın, gümüş ve sülfürik asit de planlanan ürünler arasında.
- Tokayev, tesisin yurt içindeki bakır ihtiyacını karşılayacağını ve Kazakistan’ın dünyanın en büyük rafine bakır üreticisi ilk 10 ülkesi arasına girmesine yardımcı olacağını söyledi.
- İnşaat kalitesi, takvime uyulması, çalışanların refahı, iş güvenliği ve çevre güvenliği açıklanan öncelikler arasında.






