Malezya, Siber Güvenlik Hamlesinin Merkezine Seyrüsefer Verilerini Koyuyor
Başbakan Anwar Ibrahim, kişisel bilgiler ve insanların hareketlerine ilişkin verilerle ilgili risklerin ele alındığı ulusal güvenlik toplantısının ardından, 20 Ekim 2026’da Malezyalılara Waze yerine yerel olarak geliştirilen TuJu navigasyon uygulamasını kullanmalarını önerdi.
İçindekiler
- Malezya, Siber Güvenlik Hamlesinin Merkezine Seyrüsefer Verilerini Koyuyor
- Waze’in Hukuki Bağlantıları Neden İncelemeye Alındı?
- TuJu Sürücülere Neler Sunuyor?
- Politika Nasıl Gelişti?
- Kritik Hizmetler İçin Resmî Güvenlik Yükümlülükleri
- MyKad ve MyDigital ID’nin Görevleri Farklı
- Kuantum Bilişim ve Otonom Yapay Zekâ Neden Görüşüldü?
- Malezyalılar İçin Neler Değişiyor?
- Öne Çıkanlar
Anwar, 2026’da Ulusal Siber Güvenlik Komitesi’nin üçüncü toplantısına başkanlık etti. Toplantıda navigasyon uygulamalarından dijital kimliğe, 2024 Siber Güvenlik Yasası’na ve kuantum bilgisayarlardan kaynaklanan tehditlere yönelik hazırlıklara kadar çeşitli konular ele alındı. Anwar’ın önerisi, gündelik bir sürüş aracını bilgileri koruma ve Malezya’nın dijital hizmetleri üzerindeki kontrolünü güçlendirme yönündeki daha geniş kapsamlı hükümet çabasının parçası hâline getiriyor.
Başbakan, Waze’in İsrail hükümetinin yasalarına tabi olduğunu söyledi ve Malezya Karayolları İdaresi (LLM) tarafından geliştirilen TuJu’yu alternatif olarak gösterdi. Malezya’nın açıklaması, uygulama değiştirilmesi yönünde bir tavsiyeydi; kullanıcıların geçiş yapması için zorunluluk veya son tarih duyurulmadı.
Waze’in 2017’de Malezya’da, yaklaşık 2,5 milyonu Kuala Lumpur’da olmak üzere, ayda yaklaşık altı milyon kullanıcısı vardı. Bu geçmiş veriler, uygulamanın yerleşik kullanıcı kitlesinin büyüklüğünü gösterse de günümüzdeki erişimi hakkında bilgi vermiyor. O dönemde kaydedilen Malezya toplamının yaklaşık yüzde 42’si Kuala Lumpur’da bulunuyordu.
Sürücüler açısından öncelikli tercih, yolculuğa yön vermek için gereken bilgileri hangi hizmete emanet edecekleri. Hükümet açısından mesele, hizmeti sunan şirketi hangi yasaların düzenlediği ve insanlar seyahat ederken oluşan bilgilerin nasıl korunacağıyla da ilgili.
Waze’in Hukuki Bağlantıları Neden İncelemeye Alındı?
Anwar’ın açıklamasından önce, Malezya Siber Tüketiciler Derneği (MCCA) Başkanı Siraj Jalil, 7 Ekim’de yetkililere Waze kullanımını inceleme çağrısı yapmıştı. Siraj, 8 Temmuz’da güncellenen kullanım koşullarında hizmet sağlayıcı olarak İsrail yasalarına göre kurulmuş ve Tel Aviv’de adresi bulunan Waze Mobile Ltd’nin gösterilmesine dikkat çekti.
Siraj, kullanım koşullarının hizmeti İsrail yasalarına tabi kıldığını ve anlaşmazlıklarda münhasır yargı yetkisini Tel Aviv mahkemelerine verdiğini söyledi. Yargı yetkisi, bir davayı görme ve karara bağlama konusundaki hukuki yetki anlamına geliyor. Kullanıcılar açısından bu madde, hizmet sağlayıcıyla yaşanacak bir anlaşmazlığın nerede ele alınacağını belirtiyor.
Google, Waze’i 2013’te satın aldı. Siraj’ın dile getirdiği endişe, hizmeti düzenleyen tüzel kişilik ve kullanım koşullarına odaklanırken Anwar, kişisel bilgilerin ve hareket verilerinin olası risklerine dikkat çekti. Malezya, İsrail’i tanımıyor ve bu ülkeyle diplomatik ilişki kurmuyor; bu da hükümetin endişesine diplomatik bir boyut katıyor.
Konum bilgileri hassas olabilir; çünkü tekrarlanan yolculuklar, bir kişinin nerede yaşadığı, çalıştığı veya düzenli olarak nereleri ziyaret ettiği gibi alışkanlıkları açığa çıkarabilir. Navigasyon hizmetinin yol tarifi sunabilmesi için konum bilgisine ihtiyaç duyması, bu bilgilerin nasıl işlendiğini hizmet ile kullanıcıları arasındaki ilişkinin merkezine yerleştiriyor.
Anwar’ın açıklaması, Malezyalı kullanıcıların verilerinin açığa çıktığı belirli bir olayı değil, bir güvenlik endişesini dile getirdi. Önerdiği pratik adım, hükümetin daha geniş siber güvenlik düzenlemelerini güçlendirdiği sırada Malezya menşeli bir alternatifi teşvik etmek oldu.
TuJu Sürücülere Neler Sunuyor?
TuJu, 26 Kasım 2025’te Bayındırlık Bakanı Alexander Nanta Linggi tarafından Kuzey-Güney Otoyolu üzerindeki güneye gidiş yönünde yer alan Seremban dinlenme ve hizmet alanında tanıtıldı. Uygulamayı LLM, geliştirme çalışmalarına 2022’de başlayarak Prosignal Consortium Sdn Bhd ile birlikte hazırladı.
Uygulama, rota yönlendirmesi ve tahmini varış saatlerini otoyol kullanıcılarına yönelik bilgilerle bir araya getiriyor. Özellikleri arasında güncel trafik ve geçiş ücreti bilgileri, otoyol kameralarının canlı görüntüleri, acil yardım ve dinlenme alanlarına ilişkin ayrıntılar yer alıyor. Ayrıca hükümetin MyJalan uygulamasıyla entegre çalışıyor.
Bu işlevler, sürücülere hizmeti değerlendirmeleri için çeşitli pratik nedenler sunuyor. Kamera görüntüleri otoyol koşullarını kontrol etmeye, geçiş ücreti bilgileri yolculuk masraflarını planlamaya, dinlenme alanlarına ilişkin bilgiler ise molaları düzenlemeye yardımcı olabilir. Acil yardım özelliği, uygulamanın navigasyon işlevini yolda sorun yaşayan sürücülerin ihtiyaçlarıyla buluşturuyor.
TuJu, Anwar’ın tavsiyesinden kısa süre önce, ekim ayının başında güncellenmiş bir Android arayüzüne kavuştu. Hükümetin desteği, bir yıldan kısa süre önce kullanıma sunulan uygulamaya yeniden dikkat çekiyor ve onu Malezya’da uzun süredir geniş bir kullanıcı kitlesine sahip bir hizmetle yan yana getiriyor.
Uygulamayı değiştirmeyi düşünen sürücülerin, TuJu’nun düzenli olarak yaptıkları yolculuklara ne ölçüde yanıt verdiğini değerlendirmesi gerekecek. Uygulamanın tanıtımında sıralanan özellikler otoyoldaki işlevlerine ilişkin somut bir fikir verirken Anwar’ın önerisi, navigasyon hizmeti seçerken veri güvenliğini de dikkate alınması gereken nedenler arasına ekliyor.
Politika Nasıl Gelişti?
20 Ekim’deki toplantı, birkaç yıldır şekillenmekte olan çalışmaları bir araya getirdi. Malezya’nın siber güvenlik yasası, TuJu’nun kullanıma sunulması ve dijital bağımsızlığa ilişkin önceki tartışmalar, son tavsiyeden önce gerçekleşti.
- 26 Ağustos 2024: 854 sayılı Yasa olarak da bilinen 2024 Siber Güvenlik Yasası yürürlüğe girdi.
- 21 Ağustos 2025: Anwar, daha önceki bir komite toplantısında bulut bilişim ve kuantum bilişim tehditlerine yönelik hazırlıklar da dâhil olmak üzere yerel kapasitenin güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
- 26 Kasım 2025: TuJu, güneye gidiş yönündeki Seremban dinlenme ve hizmet alanında kullanıma sunuldu.
- 7 Ekim 2026: MCCA Başkanı Siraj Jalil, kullanım koşullarını ve İsrail’in yargı yetkisini gerekçe göstererek Waze’in incelenmesini istedi.
- 20 Ekim 2026: Anwar, komitenin yıl içindeki üçüncü toplantısına başkanlık etti ve Malezyalılara TuJu’yu kullanmalarını önerdi.
- 2027’nin başı: Irak’ın duyurduğu Waze yasağının yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Irak, yasağı duyururken Waze’in İsrail kökenli olmasını ve veri güvenliğiyle ilgili endişeleri gerekçe gösterdi. İran da İsrail’le bağlantısı nedeniyle uygulamaya erişimi daha önce engellemiş ve kısıtlamıştı. Malezya’nın şu anki yaklaşımı ise bir alternatifi teşvik etmeye odaklanıyor.
Anwar’ın daha önce yerel bulut bilişim kapasitesi geliştirilmesi yönünde yaptığı çağrı, son karara daha geniş bir politika bağlamı kazandırıyor. Hükümet, insanların telefonlarında kullandığı hizmetlerden dijital yönetimi destekleyen altyapıya kadar kamu bilgilerini taşıyan teknolojiler üzerindeki kontrolünü artırmayı hedefliyor.
Kritik Hizmetler İçin Resmî Güvenlik Yükümlülükleri
Komite ayrıca 2024 Siber Güvenlik Yasası’nın uygulanmasını ve Ulusal Kritik Bilgi Altyapısı’nın (NCII) korunmasını değerlendirdi. Bu terim, kesintiye uğraması ülke çapında ciddi sonuçlara yol açabilecek hizmetleri destekleyen bilgisayar sistemleri ve ağları ifade ediyor.
Yasa, Ulusal Siber Güvenlik Komitesi’ni kurdu ve Ulusal Siber Güvenlik Ajansı (NACSA) başkanına, sektör sorumlularına ve NCII kuruluşu olarak belirlenen kurumlara yönelik sorumlulukları düzenledi. Ayrıca kritik altyapıyı etkileyen tehdit ve olayların yönetimini ve siber güvenlik hizmeti sağlayıcılarının lisanslandırılmasını kapsıyor.
Yasa kapsamındaki düzenlemeler, NCII kuruluşlarının bir siber olayın ilk ayrıntılarını olaydan haberdar olduktan sonraki altı saat içinde bildirmesini gerektiriyor. Bu kısa bildirim süresi, etkilenen kuruluşlar için somut bir yükümlülük getiriyor; kurumların sorunu fark edip yetkilileri hızla bilgilendirmesi gerekiyor.
Malezya’nın NCII çerçevesi 11 sektörü kapsıyor. Bunlar arasında kamu yönetimi, bankacılık ve finans, ulaşım, savunma ve ulusal güvenlik, sağlık ve enerji bulunuyor. Bu alanlardaki sistemlere yönelik bir saldırı, ulaşım faaliyetlerinden sağlık hizmetlerine erişime kadar insanların bağlı olduğu hizmetleri etkileyebilir.
Dolayısıyla toplantıda hem uygulamalara ilişkin kişisel tercihler hem de temel sistemleri işleten kuruluşların resmî yükümlülükleri ele alındı. Waze tavsiyesi, bireysel kullanıcıların bilgilerinin işlenmesiyle ilgiliyken Yasa, kritik hizmetlere yönelik tehditlerle mücadele için bir çerçeve sunuyor.
MyKad ve MyDigital ID’nin Görevleri Farklı
Anwar, hükümetin MyKad’ı fiziksel kimlik belgesi, MyDigital ID’yi ise dijital işlemler için kullanarak entegre bir kimlik sistemini güçlendirdiğini söyledi. Bu çalışmayı, siber korumanın güçlendirilmesi ve gelecekteki tehditlere yönelik hazırlıklarla ilişkilendirdi.
Başbakan, toplantı sonrasında yaptığı açıklamada kişisel bilgilerin korunmasına ilişkin hükümetin yaklaşımını şöyle ortaya koydu:
Vatandaşlarımızın verilerinin ve kimliklerinin güvenliği söz konusu olduğunda taviz veremeyiz.
MyDigital ID, tek oturum açma hizmeti olarak çalışıyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, katılımcı dijital hizmetlere erişirken ortak bir giriş sistemi üzerinden kimlik doğrulamayı sağlıyor. MyKad ise fiziksel kimlik belgesi işlevini sürdürüyor.
Maliye Bakanlığı’na (MOF Inc.) tamamen bağlı bir şirket olan MyDigital ID Sdn Bhd platformu işletiyor; denetim ise Ulusal Güvenlik Konseyi bünyesindeki NACSA tarafından yürütülüyor. NACSA ve MyDigital ID, Eylül 2025’te yaptıkları açıklamada bu görevleri izah etti.
Anwar, Ağustos 2025’te MyDigital ID’nin MyJPJ, MySejahtera ve MyGOV ile entegrasyonunun ardından günde ortalama 25 bin yeni kullanıcı kazandığını söylemişti. Bu rakam, önceki açıklamasının yapıldığı dönemdeki kullanımı gösteriyor. Daha fazla kamu hizmeti ortak bir kimlik sistemi kullandıkça bu sisteme erişimin korunması, kullanıcıların devletle işlemlerinin güvence altına alınmasının temel unsurlarından biri hâline geliyor.
Kuantum Bilişim ve Otonom Yapay Zekâ Neden Görüşüldü?
20 Ekim’deki toplantıda, kuantum bilişim tehditlerine karşı kuantum sonrası kriptografi (PQC) yoluyla hazırlıklar da ele alındı. Kriptografi; mesajlar, kimlik doğrulamaları ve çevrim içi işlemler dâhil olmak üzere bilgileri korumakta kullanılan matematiksel yöntemleri ifade ediyor.
Yeterince güçlü kuantum bilgisayarlar, dijital bilgileri güvence altına almak için bugün kullanılan bazı yöntemleri kırabilir. PQC, bu saldırılara dayanacak şekilde tasarlanmış matematiksel yöntemlerden yararlanıyor. Hazırlıklara erken başlamanın amacı, bilişim teknolojisi değişirken sistemleri ve hassas bilgileri korumayı sürdürmek.
Anwar, Ağustos 2025’teki komite toplantısında NACSA, araştırmacılar ve sektör temsilcileriyle PQC geliştirilmesini zaten görüşmüştü. Konunun yeniden gündeme alınması, hükümetin mevcut kimlik ve kamu hizmeti sistemlerini gelişmekte olan teknolojilere yönelik güvenlik planlamasıyla ilişkilendiriyor.
Otonom yapay zekâ da görüşülen konular arasındaydı. Bu tür sistemler, sürekli insan yönlendirmesine daha az ihtiyaç duyarak görevleri yerine getirebilir. Siber güvenlikte bu durum, bir saldırının bazı aşamalarını otomatikleştirebilecek veya insan denetimini zorlaştıracak hızda hareket edebilecek araçlara ilişkin endişelere yol açıyor.
Anwar, gelişmekte olan bu tehditleri 2024 Siber Güvenlik Yasası kapsamındaki mevcut sorumluluklarla birlikte ele aldı. Temel hedef, sistemleri işletmek ve onlara saldırmak için kullanılan teknoloji değişmeye devam ederken bilgileri korumak ve hizmetlerin güvenilirliğini sürdürmek.
Malezyalılar İçin Neler Değişiyor?
Malezyalı sürücülere artık başbakandan Waze yerine TuJu’yu değerlendirmeleri yönünde açık bir tavsiye geldi. TuJu’nun rota yönlendirmesi, geçiş ücreti bilgileri, kamera görüntüleri ve acil yardım işlevleri, uygulamanın nerede geliştirildiği meselesinin ötesinde bu tavsiyeye pratik bir odak kazandırıyor.
Dijital kamu hizmetlerini kullananlar için hükümetin önceliği de benzer: kimlik ve işlemler için daha güçlü koruma sağlamak. MyKad ve MyDigital ID farklı rollerini sürdürüyor; hükümet ise bu sistemlerin güvenliğini kritik altyapı ve gelecekteki bilişim tehditlerine yönelik daha geniş çalışmalarıyla ilişkilendiriyor.
Anwar, hedefin dijital kamu hizmetlerinin güvenliği, kamu güvenini veya ulusal egemenliği tehlikeye atmadan insanlara yarar sağlamasını güvence altına almak olduğunu söyledi. 20 Ekim’deki toplantı, bu hedefleri tanıdık bir bağlamda buluşturdu: sürücünün yola çıkmadan önce açtığı uygulamada.
Öne Çıkanlar
- Anwar, 20 Ekim 2026’daki siber güvenlik toplantısının ardından Malezyalılara Waze yerine TuJu’yu kullanmalarını önerdi.
- Kişisel bilgiler, hareket verileri ve Waze’in İsrail yasaları kapsamındaki yükümlülükleriyle ilgili endişeleri dile getirdi.
- TuJu, LLM tarafından Prosignal Consortium ile birlikte geliştirildi ve 26 Kasım 2025’te kullanıma sunuldu.
- Malezya, uygulama değiştirilmesi yönünde bir tavsiye açıkladı; Irak ise 2027’nin başında yürürlüğe girecek bir yasak duyurdu.
- Komite ayrıca kritik altyapıyı, MyDigital ID’yi, otonom yapay zekâyı ve kuantum bilişim tehditlerine karşı korumayı görüştü.
- MyKad fiziksel kimlik belgesi olmayı sürdürürken MyDigital ID dijital hizmetlere erişimi destekliyor.






