Arkasında milyonlarca öğrencinin öğrenme ihtiyacının bulunduğu bir toparlanma
Tayland, PISA 2025’te fen bilimlerinde 432, matematikte 407 ve okumada 392 puan aldı; üç alanda da 2022’ye kıyasla ilerleme kaydetti. Buna rağmen katılımcı Taylandlı öğrencilerin yaklaşık %59’u matematik ve okumada temel yeterlilik eşiğinin altında kalırken, %36,9’u üç alanın tamamında bu eşiği aşamadı.
İçindekiler
- Arkasında milyonlarca öğrencinin öğrenme ihtiyacının bulunduğu bir toparlanma
- Değerlendirmede neler ölçüldü?
- Temel beceriler en büyük sorun olmaya devam ediyor
- Uzun vadeli eğilim neden önemli?
- Yoksul öğrenciler daha hızlı ilerledi, ancak eşitsizlik sürdü
- Dezavantajlı öğrenciler, desteğin neleri mümkün kılabileceğini gösteriyor
- Yapay zekâ okul çalışmalarında şimdiden kullanılıyor
- Azim, sınıflardaki imkân eksikliğiyle karşı karşıya
- Çevreye yönelik hedefler daha sağlam fen bilimleri temeli gerektiriyor
- Öne Çıkanlar
Sonuçlar hem bir toparlanmayı hem de eğitim politikası açısından zorlu bir görevi ortaya koyuyor. Fen bilimleri 23 puan, matematik ve okuma ise ayrı ayrı 13 puan yükseldi. Dezavantajlı hanelerden gelen öğrencilerin %17’si, Tayland içindeki fen bilimleri sonuçlarının en üst çeyreğinde yer alarak %12 olan OECD ortalamasını aştı.
OECD’nin Tayland ülke notu ise toparlanmanın tamamlanmadığını kaydediyor: Fen bilimleri ve okuma sonuçları 2015 düzeylerinin, fen bilimleri sonuçları ayrıca 2018 düzeyinin altında kaldı. Tayland, tüm temel derslerde ve yeni hesaplamalı problem çözme değerlendirmesinde OECD ortalamalarının da gerisinde kaldı.
Tayland’ın Eşit Eğitim Fonu ile OECD’nin sunduğu analiz, politika yanıtının merkezine eşitsizliği koyuyor. Yoksul öğrenciler son dönemde varlıklı öğrencilere kıyasla daha fazla ilerleme kaydetti, ancak 2015-2025 arasındaki on yılda sonuçları arasındaki fark çok az değişti.
Aileler açısından pratik mesele, ulusal ortalamalardaki iyileşmenin her sınıfta okuma, matematik ve fen bilimleri becerilerinin güçlenmesine dönüşüp dönüşmeyeceği. Bulgular, öğrencilerin kayda değer bir kararlılık gösterdiğine, yapay zekânın yaygın kullanıldığına ve çevreye yönelik ilginin güçlü olduğuna işaret ediyor. Ayrıca öğrenme materyallerindeki eksiklikleri ve çabanın zekâyı ya da toplumsal konumu değiştirebileceğine duyulan güvenin sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.
Değerlendirmede neler ölçüldü?
OECD’nin Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı PISA, 15 yaşındaki öğrencilerin öğrendiklerini pratik sorunlara nasıl uyguladığını inceliyor. Öğrencilerin yalnızca bir derste öğrendiklerini hatırlayıp hatırlamadığını sınamak yerine, onlardan bilgiyi yorumlamalarını, kanıtları kullanmalarını ve alışık olmadıkları durumları çözümlemelerini istiyor.
91 ülke ve ekonomide 760 bini aşkın öğrenci değerlendirmeye katıldı; bu öğrenciler yaklaşık 33 milyon öğrenciyi temsil ediyordu. Tayland’da 273 okuldan 8.547 öğrenci katıldı. Bu öğrenciler yaklaşık 542.700 öğrenciyi, yani ülkedeki 15 yaş grubunun tahminen %69’unu temsil ediyordu. Dolayısıyla sonuçlar geniş bir öğrenci kitlesini yansıtıyor, ancak bu yaş grubunun önemli bir bölümü temsil edilen nüfusun dışında kalıyor.
2025 değerlendirmesinin ana konusu fen bilimleriydi. Tayland, fen bilimlerinde 91 katılımcı arasında 53’üncü sırada yer aldı. Eşit Eğitim Fonu analizi 11 basamaklık bir yükselişten söz ederken, 2022’de 58’inci ve 2025’te 53’üncü olarak bildirilen sıralamalar beş basamaklık bir yükselişe karşılık geliyor. OECD, tüm PISA derslerini kapsayan tek bir birleşik sıralama yayımlamıyor.
Sonuçların seyri, en yeni kazanımların neden daha uzun bir perspektiften değerlendirilmesi gerektiğini açıklıyor:
- 2015: Temel yeterlilikteki değişimleri ve avantajlı ve dezavantajlı öğrenciler arasındaki fen bilimleri farkını değerlendirmek için karşılaştırma yılı.
- 2018: Tayland’ın fen bilimleri performansı hâlâ 2025 düzeyinin üzerindeydi.
- 2022: Fen bilimlerindeki 23 puanlık, matematik ve okumadaki ayrı ayrı 13 puanlık son artışların başlangıç noktası.
- 2025: Her üç temel derste de ilerleme kaydedildi, ancak fen bilimleri ve okuma sonuçları 2015 düzeylerinin altında kaldı.
- 2029: Analizde belirtilen bir sonraki değerlendirme; medya okuryazarlığı ve yapay zekâ okuryazarlığı da dahil olmak üzere okumaya odaklanacak.
Temel beceriler en büyük sorun olmaya devam ediyor
Taylandlı öğrencilerin yalnızca %41’i matematikte en az 2. düzeye ulaştı; OECD ülkelerinde bu oran %65’ti. Okumada da Tayland’daki oran aynı, %41 olurken OECD ortalaması %69’du. Aradaki fark matematikte 24, okumada 28 yüzde puandı.
2. düzey, PISA’nın temel yeterlilik eşiği. Bu düzeydeki öğrenciler fen bilimlerinde alışıldık olaylara ilişkin açıklamaları tanıyabilir ve basit bir sonucu değerlendirmek için verileri kullanabilir. Bu eşiğe ulaşmak, öğrencilere daha zorlu öğrenme süreçleri ve gündelik kararlar için temel oluşturuyor.
Fen bilimlerinde sonuçlar daha iyiydi: Öğrencilerin %59’u temel eşiğe ulaşırken OECD ülkelerinde bu oran %74’tü. Bununla birlikte, OECD genelinde %7 olan en üst düzeylere ulaşanların oranı Tayland’da yalnızca %1’di. Matematikte en üst düzey performans gösterenlerin oranı %1, OECD genelinde ise %8’di. OECD genelinde %6 olan en üst okuma düzeylerine ise Taylandlı öğrencilerin neredeyse hiçbiri ulaşamadı.
Öğrencilerin yalnızca %0,1’i üç alanda birden yüksek yeterlilik gösterdi; OECD ortalaması %2,6’ydı. Bu nedenle Tayland’ın birbiriyle bağlantılı iki görevi var: Çok daha fazla öğrencinin temel becerileri edinmesini sağlamak ve ileri düzeyde çalışmaya hazır olanlara ilerleme fırsatları sunmak.
Uzun vadeli eğilim neden önemli?
Tayland’daki son iyileşme, daha önce yaşanan önemli kayıpların ardından geldi. 2015’le karşılaştırıldığında, 2. düzeyin altında performans gösterenlerin oranı matematikte 6, okumada 9 yüzde puan arttı. Fen bilimlerinde ise ters yönde bir değişim görüldü ve temel eşiğin altında kalanların oranı 6 puan düştü.
Bu fark, planlama açısından önem taşıyor. Ortalama puanı 2015 düzeyinin altında kalsa da fen bilimlerinde on yıl içinde temel eşiğin altında kalan öğrencilerin oranı azaldı. Okuma ve matematikte ise temel görevlerde zorlanan öğrencilerin oranı o döneme kıyasla daha yüksek.
Tayland’ın fen bilimlerindeki 432 puanı, performansını bölgesel açıdan değerlendirmek için de anlamlı bir karşılaştırma sunuyor. Vietnam 13, Brunei 7 puan daha yüksek, Malezya ise 13 puan daha düşük aldı. Buna göre ilgili puanlar sırasıyla 445, 439 ve 419 oldu.
Singapur, değerlendirmeye katılan diğer ASEAN ülkelerinin açık ara önünde yer aldı ve dünya genelinde B-S-J-Z’nin (Çin) ardından ikinci sıraya yerleşti. ASEAN üyelerinden üçü değerlendirmeye katılmadı; dolayısıyla bölgesel karşılaştırma Güneydoğu Asya’nın yalnızca bir bölümünü kapsıyor.
Yoksul öğrenciler daha hızlı ilerledi, ancak eşitsizlik sürdü
Dezavantajlı öğrencilerin fen bilimleri puanı 2022-2025 arasında 29,36 puan yükseldi. En avantajlı öğrencilerdeki artış ise 18,53 puan oldu. Böylece son değerlendirme döneminde aradaki fark yaklaşık 11 puan azaldı.
On yıllık tablo daha yavaş bir ilerlemeye işaret ediyor. 2015-2025 arasında fark yalnızca yaklaşık iki puan daraldı ve bu değişim istatistiksel açıdan anlamlı değildi. Başka bir deyişle, ölçülen fark örneklemden elde edilen sonuçları tahmin etmedeki belirsizlikten bağımsız olarak kalıcı bir değişimi güvenle saptayacak kadar büyük değildi.
OECD, en avantajlı çeyrekteki öğrencilerle en dezavantajlı çeyrektekiler arasında fen bilimlerinde 55 puanlık bir fark kaydetti. Bu, OECD ortalaması olan 85 puanın altındaydı. Sosyoekonomik durum, Taylandlı öğrencilerin fen bilimleri performansındaki farklılıkların %7’sini açıklarken OECD ülkelerinde bu oran %12’ydi.
Eşit Eğitim Fonu analizi, son dönemdeki daralmayı öncelikle COVID-19’la bağlantılı aksaklıkların ardından gelen toparlanma olarak değerlendiriyor. OECD ayrıca üç temel dersin hiçbirinde en yüksek ve en düşük puan alan %10’luk kesimler arasındaki farkın 2022-2025 döneminde istatistiksel açıdan anlamlı biçimde değişmediğini buldu. Hanehalkının sahip olduğu avantajlar ile puan dağılımındaki konum farklı unsurları ölçüyor; ancak her iki karşılaştırma da iyileşmenin öğrencilere ne ölçüde ulaştığını göstermeye yardımcı oluyor.
Dezavantajlı öğrenciler, desteğin neleri mümkün kılabileceğini gösteriyor
Dezavantajlı Taylandlı öğrencilerin yaklaşık %17’si, kendi ülkelerindeki fen bilimleri sonuçlarının en üst çeyreğinde yer aldı. 2022’de %15 olan bu oran, OECD ortalaması olan %12’yi aştı. PISA, ekonomik koşulları zor olmasına rağmen güçlü sonuçlar elde eden bu öğrencileri akademik açıdan dirençli olarak tanımlıyor.
Karşılaştırma, her ülkenin kendi içindeki performansa dayanıyor. Tayland’da bu oran, hanelerinin imkânları daha kısıtlı olsa da fen bilimleri başarısı ülke genelinde öne çıkan öğrencileri gösteriyor. Bu öğrencilerin oranı 2022’ye kıyasla iki yüzde puan arttı ve OECD ortalamasını beş puan aştı.
Eşit Eğitim Fonu analizine göre, yoksul hanelerden gelen öğrencilerin %85’ten fazlası ebeveynlerinden daha yüksek bir eğitim düzeyine ulaşmak ve daha iyi bir işte çalışmak istiyordu. Akademik açıdan dirençli öğrencilerde bu oran %90’ı aştı.
Bununla birlikte, Taylandlı öğrencilerin yalnızca %38’i toplumsal konumlarını değiştirebileceklerine inanıyordu. Hedef sahibi olmakla fırsatlara güvenmek aynı şey değil: Bir öğrenci daha iyi bir iş isteyebilir, ancak bu hedefe giden yolun açık olduğundan kuşku duyabilir. Dezavantajlı öğrencilerin eğitimlerini tamamlamalarına ve daha iyi işlere girmelerine yardımcı olmak, gösterdikleri beceriyi hanelerinin güvenliğini artıracak şekilde değerlendirmeyi ve yoksulluğun nesiller boyunca aktarılmasını azaltmayı sağlayabilir.
Yapay zekâ okul çalışmalarında şimdiden kullanılıyor
Taylandlı öğrenciler hesaplamalı problem çözmede 476 puan aldı; OECD ortalaması 500’dü. Tayland 91 ülke ve ekonomi arasında 40’ıncı sırada yer aldı. Değerlendirmede öğrencilerin problemleri modellemek, deneyler yapmak, verileri analiz etmek ve dijital ürünler geliştirmek ya da bunlardaki hataları ayıklamak için dijital araçları nasıl kullandığı incelendi. Hata ayıklama, yanlışları bulup düzeltmek anlamına geliyor.
Yapay zekâ kullanımı yaygındı. Eşit Eğitim Fonu analizi, verilen görevlerde yapay zekâ kullanan öğrencilerin oranını %95,5 olarak belirledi. OECD ülke notuna göre, incelenen okul çalışmaları için yapay zekâ sohbet botlarını hiç ya da neredeyse hiç kullanmayanların oranı yalnızca yaklaşık %4’tü.
Kullanım sıklığı etkinliğe göre değişiyordu. Öğrencilerin %51’i öğrenmelerine yardımcı olması için sohbet botlarını haftada en az bir kez kullandığını bildirdi; OECD ortalaması %46’ydı. Tayland’da öğrencilerin %41’i ön araştırma, %42’si metinleri özetleme ve %41’i ödev taslakları hazırlama amacıyla bu araçları kullandı. OECD genelindeki oranlar sırasıyla %31, %30 ve %29’du.
Taylandlı öğrenciler okulda öğrenme amacıyla dijital cihazları günde 2,2 saat kullandıklarını bildirdi; OECD ortalaması 1,7 saatti. Eğlence amaçlı kullanım ise günde 1,5 saatken OECD ortalaması 1,1 saatti. Dolayısıyla okulların önünde pratik bir öğretim görevi var: Teknolojinin sık kullanımını okuma, akıl yürütme ve bilgiyi doğrulama becerileriyle ilişkilendirmek. 2029’da okuma, medya ve yapay zekâ okuryazarlığına odaklanılacak olması, bu becerileri müfredatın acil gündemlerinden biri hâline getiriyor.
Azim, sınıflardaki imkân eksikliğiyle karşı karşıya
Taylandlı öğrencilerin %81’i, işler zorlaştığında daha fazla çaba gösterdiğini söyledi; OECD ülkelerinde bu oran %60’tı. Taylandlı öğrenciler yardım arama ve hedef belirleme konusunda da OECD ortalamasının üzerinde puan aldı. Her 10 öğrenciden dokuzu, fen bilimleri öğretmeninin her öğrencinin öğrenimiyle ilgilendiğini belirtti.
Ancak öğrencilerin yalnızca %36’sı zekânın çalışma, çaba ve geri bildirimle geliştirilebileceğine inanıyordu; OECD genelinde bu oran %69’du. Bu inanç çoğunlukla gelişim odaklı zihniyet olarak adlandırılıyor. Aradaki fark, çok sayıda öğrencinin sıkı çalıştığını söylerken yeteneklerinin gelişebileceğinden emin olmadığını gösteriyor.
Neredeyse her 10 öğrenciden dördü, okul müdürlerinin yetersiz öğrenme materyallerinin öğretimi zorlaştırdığını bildirdiği okullara devam ediyordu. Taylandlı öğrenciler ayrıca okula aidiyet duygusunda OECD ortalamasının altında kaldı. Dolayısıyla öğretmenlerin teşviki; kaynak eksiklikleri ve öğrencilerin okullarıyla ne ölçüde bağ kurabildiğine ilişkin sorunlarla bir arada bulunuyor.
Eşit Eğitim Fonu analizinde belirlenen politika öncelikleri her iki koşulu da ele alıyor: Bütçeleri ihtiyaçlara göre dağıtmak, öğretmenlerin mesleki gelişimini sürdürmek, aile ve toplum desteğini güçlendirmek ve güvenli öğrenme ortamları sağlamak. Öğrenciler için bu öncelikler; uygun materyallere erişim, zorlandıklarında destek ve soru sormanın mümkün olduğu sınıflar anlamına geliyor. Ayrıntılı bir finansman takvimi verilmedi.
Çevreye yönelik hedefler daha sağlam fen bilimleri temeli gerektiriyor
Çevre bilimleri, ilgi ile bilgi arasındaki farkı özellikle açık biçimde gösteriyor. Tayland’da öğrencilerin %56’sı bu alandaki temel yeterlilik düzeyine ulaşırken OECD ülkelerinde bu oran %74’tü; arada 18 yüzde puanlık fark vardı.
Buna rağmen öğrenciler çevre için harekete geçebileceklerine güçlü biçimde inanıyordu. Öğrencilerin %84’ü çevreyi olumlu yönde etkileyebileceklerini, %90’ı kolektif eylemlerin çevre sorunlarını çözebileceğini ve %81’i başkalarıyla birlikte nasıl çalışabileceklerini bildiklerini söyledi. OECD ortalamaları sırasıyla %81, %82 ve %68’di.
Gelecekteki iş yaşamı da bu ilginin bir parçasıydı: Öğrencilerin %84’ü işleri aracılığıyla çevrenin korunmasına katkıda bulunmak istiyordu; OECD genelinde bu oran %62’ydi. Öğrenciler günlük yaşamda da çevreyle ilgilendiklerini bildirdi. Taylandlı öğrencilerin %77’si çevresel etkileri arkadaşları ve aileleriyle konuştuğunu belirtti; OECD ortalaması %56’ydı. Ürün satın alırken sürdürülebilirliği dikkate alanların oranı ise Tayland’da %80, OECD genelinde %54’tü.
Bu ilgi alanları, öğretmenlere bilimsel akıl yürütmeyi geliştirmek için somut konular sunuyor. Çevreye ilişkin bir iddiayı değerlendirmek, ölçümleri yorumlamak ya da ürünleri karşılaştırmak; PISA’nın ölçtüğü kanıtları anlama becerisini gerektiriyor. Bu ilgi alanlarını okuma ve fen bilimleri öğretimini güçlendirmek için kullanmak, öğrencilerin motivasyonunu hâlâ ihtiyaç duydukları temel becerilerle buluşturabilir.
Öne Çıkanlar
- Tayland’ın puanları fen bilimlerinde 432’ye, matematikte 407’ye ve okumada 392’ye yükseldi, ancak OECD ortalamalarının altında kaldı.
- Öğrencilerin yaklaşık %59’u matematik ve okumada temel yeterlilik eşiğinin altında kaldı; %36,9’u üç temel dersin tamamında bu eşiği aşamadı.
- Yoksul öğrenciler 2022 sonrasında daha hızlı ilerledi, ancak avantajlı ve dezavantajlı öğrenciler arasındaki fen bilimleri farkı on yılda çok az değişti.
- Dezavantajlı öğrencilerin %17’si Tayland’da fen bilimleri sonuçlarının en üst çeyreğinde yer aldı; OECD ortalaması %12’ydi.
- Yapay zekâ kullanımı yaygındı; hesaplamalı problem çözme puanı ise OECD’nin 500 puanlık ortalamasına karşılık 476’da kaldı.
- Öğretmen desteği ve öğrenci kararlılığının yanı sıra kaynak eksikliği, toplumsal konumu değiştirme konusunda güvenin zayıf olması ve temel becerilerdeki açıklar öncelikli sorunlar olmayı sürdürüyor.
- PISA 2029’da okuma, medya okuryazarlığı ve yapay zekâ okuryazarlığına odaklanacak.






