Laos seyahati için talep veya izin yok, Saray açıkladı
Yürütme Sekreterliği Ofisi, Başkan Yardımcısı Sara Duterte'nin Eylül 2026'nın sonlarında Laos'a yapacağı öne sürülen ziyaret için herhangi bir talep almadığını ve seyahat izni vermediğini açıkladı; internette dolaşıma giren bir belgeyi doğrudan yalanladı. Duterte'nin 20 Ekim'de hükümeti, uyuşturucu operasyonunu ve Çin'den gelen para transferlerine ilişkin soruları kendisine karşı siyasi bir dosya oluşturmak için kullanmakla suçlamasının ardından bu açıklama geldi.
İçindekiler
- Laos seyahati için talep veya izin yok, Saray açıkladı
- Tartışmalı belgede ne yazıyordu?
- Tartışma nasıl gelişti?
- Laos'ta yetkililer ne buldu?
- İddia edilen finansör ve Manila'daki hangar
- Remulla, siyasi bağları sevkiyat soruşturmasından ayrı tuttu
- Polis celpleri ve NBI'nin ayrı soruşturması
- Çin'den gelen para transferleri neden ayrı bir konu?
- Siyasi tepkiler ve isimlerin açıklanmasına yönelik itirazlar
- Öne Çıkanlar
Uyuşturucu soruşturmasının merkezinde, Laos'taki Luang Prabang Uluslararası Havalimanı'nda 1 Ekim'de ele geçirilen ve yerel adıyla şabu olarak bilinen, metamfetamin olduğu değerlendirilen 521 kilogramlık sevkiyat bulunuyor. Filipinli yetkililer, yaklaşık 3,54 milyar Filipin pesosu (P) değer biçtikleri uyuşturucunun Filipinler'e gönderilmesinin planlandığını söyledi.
İçişleri Bakanı Jonvic Remulla, sevkiyatla Duterte ailesini ilişkilendiren herhangi bir kanıt bulunmadığını söyledi. Buna rağmen Filipinli soruşturmacılar, sevkiyatın olası finansörlerini, uçak ayarlamalarını ve Pasay City'deki bir hangara erişimi incelerken, Duterte'nin eşiyle bağlantılı bir şirketin aldığı 319,3 milyon P tutarındaki para transferleri hakkında ayrı bir soruşturma yürütülüyordu.
Duterte, 20 Ekim tarihli açıklamasında iddiaların dayandığı kanıtlara itiraz etti ve Laos için düzenlendiği öne sürülen iznin sahte göründüğünü söyledi. Tartışmayı, azil sürecinin odağını ulusal güvenlik suçlamalarına kaydırma girişimi olarak nitelendirdi.
Tartışmalı belgede ne yazıyordu?
Filipinler Devlet Başkanlığı antetli kâğıdını taşıyan ve 28 Eylül 2026 tarihini içeren belgede, Geçici Yürütme Sekreteri Ralph Recto'nun imzasının bulunduğu öne sürüldü. Belgenin alıntılanan metninde, Duterte'nin izinli olduğu sırada ve devlete herhangi bir maliyet yüklenmeden 29 ve 30 Eylül'de Laos'a seyahat etmesine izin veriliyordu.
Yayıncı ve eski köşe yazarı Ramon Tulfo, belgeyi 20 Ekim'de paylaştı ve Duterte'nin 28-30 Eylül arasında Laos'ta bulunduğunu öne sürdü. Dolayısıyla Tulfo'nun iddiası, alıntılanan belgede belirtilen seyahat tarihlerinden bir gün öncesini de kapsıyordu.
Yürütme Sekreterliği Ofisi, seyahat izinlerini işleme koymakla sorumlu birimin böyle bir talep almadığını ve herhangi bir izin vermediğini açıkladı. Seyahat izni, resmî bir izin belgesidir; Saray'ın açıklaması, ilgili birimin söz konusu seyahat talebini işleme alıp onaylayıp onaylamadığıyla ilgiliydi.
Duterte, Devlet Başkanlığı Ofisi'nden herhangi bir doğrulama gelmediğine de dikkat çekti. Başkan yardımcısı açıklamasında belgeyi ve çevresindeki suçlamaları şöyle nitelendirdi:
Bunun yerine, inandırıcı kanıtlarla desteklenmeyen bir anlatıyı güçlendirmek için hazırlanmış gibi görünen, sahte olduğu anlaşılan Laos seyahat izninde örneğini gördüğümüz bir çaresizlikle karşı karşıyayız.
Duterte, belgeyi kimin hazırladığına inandığını açıklamadı. Belgeyi hazırlayan kişi ve sosyal medyada ilk kez nasıl dolaşıma girdiği belirlenemedi.
Tartışma nasıl gelişti?
Anlaşmazlık, birkaç haftaya yayılan olayları bir araya getirdi: sözde seyahat iznindeki tarihler, Laos'taki uyuşturucu operasyonu, Filipinler polisinin bilgilendirmesi ve genişleyen soruşturma. Tarihi bilinen başlıca gelişmeler şöyleydi:
- 28 Eylül 2026: Saray adına düzenlendiği öne sürülen ve 29-30 Eylül'de seyahat öngören belgedeki tarih.
- 1 Ekim: Laotyalı yetkililer, Luang Prabang Uluslararası Havalimanı'nda metamfetamin olduğu değerlendirilen 521 kilogram uyuşturucu ele geçirdi.
- 16 Ekim: Remulla, sevkiyat girişimiyle bağlantılı olduğu öne sürülen bir finansörün ve hakkında inceleme yürütülen 10 kişinin kimliğini kamuoyuna açıkladı.
- 19 Ekim: Filipinler polisi, soruşturmacıların 21'den fazla kişiye celp gönderdiğini bildirdi.
- 20 Ekim: Duterte iddialara itiraz etti, Saray seyahat belgesini reddetti ve Ulusal Soruşturma Bürosu ayrı bir soruşturma başlattığını duyurdu.
Belgenin dolaşıma girdiği zamana ilişkin anlatımlarda çözüme kavuşmamış bir çelişki var. Bazı anlatımlarda belgenin 28 Eylül'de ortaya çıktığı belirtilirken, 1 Ekim'deki operasyondan sonra dolaşıma girdiği de söyleniyor. Tulfo'nun tespit edilen Facebook paylaşımının tarihi 20 Ekim'di.
Laos'ta yetkililer ne buldu?
Yetkililer, kiralık Learjet 55B tipi uçakla Manila'ya götürülmek üzere yükleme yapılmadan önce, Luang Prabang Uluslararası Havalimanı'ndaki gümrük işlemleri sırasında sevkiyatın bulunduğunu söyledi. Bagajların elektronik sigara ürünleri olarak beyan edildiği öne sürüldü.
Gümrük operasyonuna ilişkin anlatımda yükün 23 parça bagajda taşındığı belirtilirken, dolaşımdaki iddialara eşlik eden açıklamalarda 21 valizden söz edildi. Bildirilen 521 kilogramlık ağırlık ise tüm anlatımlarda aynıydı.
Laos'ta bir Filipinli yolcu, Singapurlu pilot, Malezyalı yardımcı pilot ve Laotyalı 10 havaalanı hizmetleri görevlisinin de aralarında bulunduğu toplam 13 kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Filipinler Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi Başkanı Isagani Nerez, Filipinli yolcunun yalnızca Fahad adıyla tanındığını ve Marawi City'de yaşadığını söyledi.
Soruşturmacılar, Boyet olarak tanınan bir kişinin uyuşturucuların yükleneceği Laos'a Malezya'dan seyahat düzenlediğini söyledi. İddiaya göre planın devamında uçağın Filipinler'e ulaşması ve varış noktasındaki tesislere erişmesi gerekiyordu. Bu nedenle nakliye düzenlemeleri Filipinler'deki soruşturmanın temel unsurlarından biri hâline geldi.
İddia edilen finansör ve Manila'daki hangar
Remulla, Bangsamoro Geçiş Yönetimi Otoritesi'nin eski parlamento üyesi Sultan Edrieza Hadji Nasser Rimbang'ı söz konusu sevkiyatın finansörü olmakla suçladı. Rimbang'ın, Manila İç Hatlar Havalimanı kompleksi içindeki Pasay City'deki Genel Havacılık Alanı'nda bulunan Maptra hangarına erişim sağlamak için Polis Başçavuşu Aileen Jayne Manalo Mendoza'ya ödeme yaptığı öne sürüldü.
İçişleri Bakanının aktardığı soruşturmaya göre, sevkiyatı taşıyan uçağın buraya inmesi bekleniyordu. Polis, soruşturmada ifadeye çağrılan bir memurun hangara erişim ayarlamasında rol oynadığı iddiası nedeniyle görevden alındığını da bildirdi.
Remulla, Rimbang'ın da aralarında bulunduğu 11 kişiyi soruşturma kapsamında incelenen kişiler olarak açıkladı. Soruşturmada hakkında inceleme yürütülen kişi, bir davayla olası bağlantısı nedeniyle daha yakından incelenmesi istenen kişidir.
Remulla ayrıca Rimbang'ın Mindanao'daki gayriresmî güzergâhları kullanarak Filipinler'den ayrılmış olabileceğini söyledi. 20 Ekim'de yayımlanan haberlerde Rimbang'ın nerede olduğu belirsizliğini koruyordu.
Remulla, siyasi bağları sevkiyat soruşturmasından ayrı tuttu
Remulla, Rimbang'ın Duterte ailesiyle uzun süredir siyasi bağları bulunduğunu söyledi. Yetkililerin Rimbang'ın geçmişine dair iddialarına rağmen, eski Devlet Başkanı Rodrigo Duterte'nin yönetimi sırasında neden uyuşturucu şüphelileri izleme listesinde yer almadığını sorguladı.
İçişleri Bakanı, Duterte ailesini Laos'taki sevkiyatla ilişkilendiren kanıt olup olmadığı sorulduğunda da açık konuştu:
Buna işaret eden hiçbir kanıt yok.
Remulla, soruşturmanın tüm bir kente, etnik gruba veya bölgesel topluluğa yöneltilmesine karşı çıktı. Saray'daki bilgilendirme toplantısında hükümetin yaklaşımını şöyle anlattı:
Herhangi bir etnik grubu, kenti ya da halkı etiketlemiyoruz. Burada olaya karıştığından şüphelendiğimiz kişilerle ilgili isimleri açıklıyoruz.
Dolayısıyla kamuoyundaki tartışma, hükümet içindeki farklı görüşleri de yansıtıyordu. Remulla, adı belirlenmiş kişiler ve nakliye düzenlemeleri üzerine yürütülen bir soruşturmayı anlatırken, bazı milletvekilleri Duterte hakkındaki başka iddiaların da daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini savundu.
Polis celpleri ve NBI'nin ayrı soruşturması
Filipinler Ulusal Polisi'nin Suç Soruşturma ve Tespit Grubu, 19 Ekim'de 21'den fazla kişiye celp gönderdi. Polis sözcüsü Albay Allen Rae Co, bazı kişilerin tanık olarak bilgi ve belge sunmaya çağrıldığını, diğerlerinin olası katılımının ise soruşturma kapsamında incelendiğini söyledi.
Celpnâme, soruşturmacıların huzuruna çıkma veya onlara bilgi ve belge sunma yönündeki resmî talep anlamına geliyor. Co, celp gönderilen kişilerin çoğunun Suç Soruşturma ve Tespit Grubu'nun huzuruna çıktığını söyledi. 19 Ekim itibarıyla soruşturmada adı geçen kişiler hakkında mahkemede dava açılmamış ve herhangi bir suçlama yöneltilmemişti.
NBI Başkanı Melvin Matibag, 20 Ekim'de kurumunun kendi soruşturmasını başlattığını açıkladı. NBI, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Laotyalı yetkililere koordinasyon mektubu gönderdi ve pilot Rioklyn "Boyet" Toledo'yu hakkında inceleme yürütülen kişilerden biri olarak soruşturmaya aldı.
Uyuşturucunun ele geçirildiği ülke, Filipinli soruşturmacılar açısından uygulamada bir sınır oluşturuyor. Polis, Laos'ta tutulan kişiler üzerinde yetkisi olmadığını ve yurt dışındaki yetkililerle işbirliği ararken Filipinler'deki olası suç ortaklarına odaklandığını söyledi. Co, soruşturma ilerledikçe gelişmelerin paylaşılacağını, ancak tamamlanması için bir tarih veremeyeceğini belirtti.
Çin'den gelen para transferleri neden ayrı bir konu?
Mali soruşturmanın konusu, Çin ana karası ve Hong Kong'dan, Duterte'nin eşi avukat Manases Carpio'yla bağlantılı Cale88 Foods Corp.'a gönderildiği öne sürülen toplam 319,3 milyon P tutarındaki para transferleri. İşlemler, Duterte'nin Senato'daki azil yargılaması sırasında gündeme getirildi.
Ulusal Güvenlik Konseyi, işlemlerden kaynaklanabilecek olası güvenlik endişelerine yönelik soruşturma başlattı. Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., iddiaların doğru olduğunun kanıtlanması hâlinde bunların ulusal güvenlik tehdidi oluşturabileceğini söyledi. Temsilciler Meclisi Başkan Yardımcısı Jefferson Khonghun da para transferleri hakkında soruşturma açılmasını istedi.
Ulusal güvenlik endişeleri, ülkenin güvenliğine veya bağımsızlığına yönelik olası tehditleri kapsıyor. Bu olayda duyurulan soruşturma, işlemlerin kendisine, kaynaklarına ve olası amacına odaklanıyordu. 20 Ekim tarihli haberlerde soruşturmanın tamamlandığını gösteren herhangi bir bulgu açıklanmamıştı.
Duterte, yetkililerin şirkete ilişkin tartışmayı Laos'taki uyuşturucu operasyonuyla birleştirerek kendisine karşı bir komplo anlatısı oluşturduğunu savundu. Suçlamaları reddeden Duterte, Temsilciler Meclisi'ndeki iddia makamı kurulunun azli gerektirecek bir suç işlendiğine ilişkin ikna edici bir dosya ortaya koyamadığını söyledi.
İki soruşturma farklı kanıtlarla ilgili: biri şirket ödemelerini, diğeri uyuşturucuları, yolcuları, uçağı ve havaalanındaki erişimi inceliyor. Temsilciler Meclisi'ndeki başsavcı Gerville Luistro, iki konu arasında bağlantı kurulabileceğini savunurken İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı ile Filipinler Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'nin soruşturmalarından henüz sonuç çıkmadığını da belirtti.
Siyasi tepkiler ve isimlerin açıklanmasına yönelik itirazlar
Bicol Saro Temsilciler Meclisi üyesi Terry Ridon, Duterte'nin uzun bir yanıt vermek yerine seyahat iddiasını doğrudan reddetmesi gerektiğini söyledi. Ridon, söz konusu seyahat iznini sosyal medyada dolaşıma sokulan ve kimin hazırladığı belli olmayan bir belge olarak nitelendirdi.
Luistro, soruşturmacılar çalışmalarını tamamlamadan Duterte'nin bir bağlantı iddiasını öngördüğünü savundu. Duterte ise Marcos yönetimini kendisine yönelik argümanını değiştirmekle suçladı ve yönetimi ekonomik sorunlara odaklanmaya çağırdı.
Başkan yardımcısı açıklamasını hükümete yönelik şu taleple bitirdi:
Hükümet çalışmaya başlamalı, siyasi hesapları bırakmalı. Halk yoksullaşıyor, aç ve öfkeli.
Uyuşturucu soruşturmasında isimlerin ve fotoğrafların kamuoyuyla paylaşılması da itirazlara yol açtı. Avukat Ferdinand Topacio, kişileri teşhis eden bir şemanın yayımlanmasının Anayasa'daki masumiyet karinesiyle ve 2012 tarihli Veri Gizliliği Yasası'yla çelişebileceğini söyledi. Remulla ve Emniyet Müdürü General Jose Melencio Nartatez Jr. hakkında idari şikâyetler gündeme gelebileceğini belirtti.
Polis, çalışmalarını kanıt ve belgelere dayandırdığını savundu. Remulla ayrıca, soruşturmacıların uluslararası istihbarat ve bankacılık bilgilerine erişmesini kolaylaştıracağı gerekçesiyle Kongre'den büyük uyuşturucu örgütlerinin terör ağı olarak değerlendirilmesini istedi. Filipinler Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi, operasyonu Samgor örgütüyle ilişkilendirmiş; Nerez örgütü bölgede faaliyet gösteren üç büyük suç örgütünden biri olarak tanımlamıştı. Remulla'nın önerisiyle ilgili herhangi bir karar açıklanmadı.
Öne Çıkanlar
- Yürütme Sekreterliği Ofisi, Duterte'nin Laos'a yapacağı öne sürülen seyahat için talep almadığını ve izin vermediğini açıkladı.
- Duterte, dolaşımdaki seyahat belgesinin sahte göründüğünü söyledi ve hükümeti ayrı iddiaları kendisine karşı kullanmakla suçladı.
- Laotyalı yetkililer 1 Ekim'de metamfetamin olduğu değerlendirilen 521 kilogram uyuşturucu ele geçirdi. Filipinli yetkililer uyuşturucuya yaklaşık 3,54 milyar P değer biçti.
- Remulla, Duterte ailesini sevkiyatla ilişkilendiren herhangi bir kanıt olmadığını söyledi.
- Polis 21'den fazla kişiye celp gönderdi; NBI ise Laos'la koordinasyonu da içeren ayrı bir soruşturma başlattı.
- Ayrı bir güvenlik soruşturmasında, Duterte'nin eşiyle bağlantılı Cale88 Foods Corp.'a gönderildiği öne sürülen 319,3 milyon P tutarındaki para transferleri incelendi.
- 19 Ekim itibarıyla sevkiyat soruşturmasında adı geçen kişiler hakkında mahkemede dava açılmamıştı.






