Vietnamlı yatırımcı Laos’ta 15 milyar dolara kadar yatırım planlıyor, hızlı onay ve vergi teşvikleri istiyor

8 dakikalık okuma
Vietnamese Investor Plans Up to US$15 Billion in Laos, Seeks Faster Approvals and Tax Incentives

Büyük yatırım planı, artan sermaye ihtiyacıyla buluşuyor

Viet Lao Energy Investment and Development Joint Stock Company (VLE) ve bağlı şirketleri, önümüzdeki beş yıl içinde Laos’a 10 milyar ila 15 milyar ABD doları yatırım yapmayı planlıyor. Şirketler ayrıca büyük yatırımcılar için yatırım onaylarının hızlandırılmasını ve özel vergi teşvikleri sağlanmasını istiyor.

İçindekiler
  1. Büyük yatırım planı, artan sermaye ihtiyacıyla buluşuyor
  2. VLE, Laos’ta nelerin değişmesini istiyor?
  3. Hükümet de aynı idari sorunları tespit etti
  4. Onaylanan yatırım değerinin yarısından fazlası Vietnam’dan
  5. Bir sonraki kalkınma planının büyük bölümünü özel sermaye karşılayacak
  6. İki başbakanın iş dünyasına verdiği mesajlar
  7. Enerji planlarının yanı sıra ulaşım ve ticaret projeleri
  8. Yatırım gündemi nasıl şekillendi?
  9. Öne Çıkanlar

VLE Genel Müdürü Nguyen Ba San, teklifi 8 Ekim 2026’da Viyentiyan’da düzenlenen Laos-Vietnam Yatırım Teşvik Konferansı’nda açıkladı. San ayrıca, Laos Başbakanı Saleumxay Kommasith ve Vietnam Başbakanı Le Minh Hung’un katıldığı törende Truong Son 3 Projesi için Proje Geliştirme Anlaşması’nı teslim aldı.

Önerilen harcama, Laos’un yakın dönemdeki yatırım performansı göz önüne alındığında oldukça yüksek. Ülke, 2021–2025 döneminde yaklaşık 274,4 trilyon kip, başka bir deyişle 12,2 milyar ABD doları kaynak harekete geçirdi. VLE’nin önerdiği aralık, bu beş yıllık toplamın altından başlayıp üzerine çıkıyor; ancak şirketin planı gelecekteki bir döneme yönelik.

Laos, bir sonraki kalkınma programı için çok daha fazla sermaye arıyor. Ülkenin 2026–2030 dönemi için öngörülen yatırım ihtiyacı 636,178 trilyon kip; bu, önceki beş yılda harekete geçirilen miktardan yaklaşık yüzde 132 daha fazla. Yerli özel yatırımcıların ve doğrudan yabancı yatırımın yaklaşık 410 trilyon kip sağlaması bekleniyor.

VLE’nin açıklaması, Laos’un karşı karşıya olduğu iki temel konuyu bir araya getiriyor: büyümeyi destekleyecek yeterli yatırımı çekmek ve büyük projelerin hayata geçirilebilmesi için devlet işlemlerini yeterince hızlandırmak. Şirket, taleplerinin incelenmesi ve hükümete raporlanması için Laos Merkezi Yatırım Teşvik ve Yönetim Komitesi’ne iletildiğini belirtti. Talep edilen teşviklere ilişkin karar ve ayrıntılı harcama takvimi açıklanmadı.

Reklam

VLE, Laos’ta nelerin değişmesini istiyor?

San, yüksek miktarda sermaye yatırmayı, birden fazla imtiyaz projesi üstlenmeyi ve Laos’taki yatırımlarını uzun süre sürdürmeyi taahhüt eden şirketler için farklı vergi teşviklerinin yanı sıra büyük yatırımcılara özel kurumsal ve idari düzenlemeler önerdi.

İmtiyaz, genellikle bir şirkete hükümetle yapılan bir anlaşma kapsamında proje geliştirme veya işletme ya da belirli kaynakları kullanma izni verir. Özellikle arazi, altyapı ve faaliyet izinleri söz konusu olduğunda bu tür projeler için birden fazla makamın karar alması gerekebilir.

San, önerilen önlemlerin yatırım onay süreçlerini üç ila altı ay kısaltabileceğini söyledi. Ona göre daha hızlı karar alınması, şirketlerin yatırım fonlarını daha erken devreye sokmasına ve Laos’un 2026–2030 dönemini kapsayan 10. Beş Yıllık Ulusal Sosyo-Ekonomik Kalkınma Planı’nın desteklenmesine yardımcı olacak.

VLE ve bağlı şirketleri, Laos’un en büyük yatırımcıları arasında yer aldıklarını belirtti. San, enerji, altyapı ve sanayi alanlarındaki büyük yatırımcıların ilk yatırım harcamalarının yanı sıra istihdam, bağlantılı işletmeler, altyapı, ihracat ve kamu gelirleri yoluyla da katkı sağladığını söyledi.

Şirketin talebi, vergi uygulamalarını idari süreçlerin hızıyla birlikte gündeme getiriyor. Bu koşullar, şirketler açısından bir projenin maliyetini ve takvimini belirlemeye yardımcı oluyor. Laos açısından ise söz konusu karar, ülkenin sermayeyi hangi koşullarla çekeceği ve projelerin ne kadar gelir yaratmasını beklediğiyle ilgili.

Hükümet de aynı idari sorunları tespit etti

Yatırım Teşvik ve Yönetim Komitesi (IPMC), onay süreçlerinin uzun sürmesi, düzenlemelerin örtüşmesi, proje denetiminin yetersiz kalması, yatırım verilerinin dağınık olması ve araziyle ilgili güçlükleri daha önce belgelemişti. Komitenin ağustos ayındaki toplantı değerlendirmesinde, 11–12 Ağustos 2026’da Viyentiyan’da düzenlenen ülke çapındaki ilk yatırım teşviki ve yönetimi toplantısındaki görüşmelere yer veriliyor.

Komitenin öncelikleri arasında yatırım mevzuatını ve onay süreçlerini iyileştirmek, denetim ve yaptırım uygulamalarını güçlendirmek ve bütünleşik bir ulusal yatırım veri tabanı kurmak bulunuyor. Ortak bir veri tabanı, projeler farklı devlet dairelerinde ilerlerken makamlara daha tutarlı bir kayıt sunacak.

Hükümet ayrıca istihdam yaratan, kamu geliri sağlayan, ekonomik değer katan ve doğal kaynakların işletilmesine bağımlılığı azaltan projelere öncelik vererek nitelikli, yeşil ve sürdürülebilir yatırımları teşvik edeceğini belirtti.

Dolayısıyla VLE’nin talebi, hükümetin kendisinin de tespit ettiği sorunlara odaklanıyor. Ancak komitenin gündemi, onayların hızlandırılmasının ötesine geçerek izin verildikten sonra projelerin denetlenmesini de kapsıyor.

Reklam

Onaylanan yatırım değerinin yarısından fazlası Vietnam’dan

Konferansta açıklanan rakamlara göre Laos, 2026’nın ilk dokuz ayında denetime tabi faaliyetler ve imtiyaz alanlarında toplam değeri 8,57 milyar ABD doları olan 45 projeye onay verdi. Değer bakımından en büyük pay, 4,7 milyar ABD dolarıyla Vietnam yatırımlarına aitti.

Bu rakamlara göre Vietnam’ın payı yaklaşık yüzde 54,8, yani onaylanan toplamın yarısından biraz fazla. Onaylanan diğer yatırımların toplam değeri ise yaklaşık 3,87 milyar ABD doları oldu.

IPMC’nin daha önceki değerlendirmesinde, imtiyaz kapsamındaki ve denetime tabi ticari faaliyetleri de içeren 2026’nın ilk yedi ayında toplam değeri 8,5 milyar ABD doları olan 34 projeye onay verildiği kaydedilmişti. Yatırım değerinin 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 68 arttığı belirtilmişti.

Onaylanan yatırım değeri, hükümetin izin verdiği projelerin ölçeğini gösteriyor. Para, şirketlerin daha sonra projeleri finanse etmesi, yüklenicilere ödeme yapması, ekipman satın alması ve inşaat ya da diğer faaliyetleri yürütmesiyle ekonomiye giriyor. Bu adımların zamanlaması, San’ın sermayenin daha hızlı kullanıma sokulmasına neden önem verdiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

IPMC’ye göre Laos, 1989’dan bu yana toplam değeri yaklaşık 65,5 milyar ABD doları olan 5.394 özel yatırım projesine onay verdi. Çin, Vietnam ve Tayland ülkenin önde gelen üç yabancı yatırımcısı. Bu durum, Vietnam’dan gelen son yatırım önerilerini bölgedeki çok daha uzun bir yatırım geçmişinin parçası hâline getiriyor.

Bir sonraki kalkınma planının büyük bölümünü özel sermaye karşılayacak

2021–2025 döneminde harekete geçirilen 274,4 trilyon kipin 266,494 trilyon kiplik bölümünü yerli özel yatırımlar ve doğrudan yabancı yatırım sağladı. Bu, toplamın yaklaşık yüzde 97,1’ine karşılık geliyor.

Laos, 2026–2030 dönemi için öngörülen 636,178 trilyon kiplik ihtiyacın yaklaşık 410 trilyon kipinin bu iki kaynaktan gelmesini bekliyor. Bu da yaklaşık yüzde 64,4’e denk geliyor. Doğrudan yabancı yatırım, başka bir ülkedeki şirketin genellikle kalıcı bir mülkiyet veya yönetim ilişkisi kurarak başka bir ülkedeki işletmeye ya da projeye yaptığı yatırımı ifade ediyor.

Yayımlanan kip rakamlarına göre yerli özel yatırımcılar ile doğrudan yabancı yatırımdan beklenen katkı yaklaşık yüzde 53,8 artıyor; bu oran açıklanan yüzde 53,7’lik artışla büyük ölçüde örtüşüyor. Toplam yatırım ihtiyacı ise yaklaşık yüzde 132 ile çok daha hızlı yükseliyor.

Bu rakamlar, finansman ihtiyacının büyüklüğünü ortaya koyuyor. Laos, mutlak tutar olarak çok daha fazla özel ve yabancı sermaye ararken toplam yatırım ihtiyacının daha büyük bir bölümünü başka kaynaklardan karşılamayı da bekliyor.

Reklam

İki başbakanın iş dünyasına verdiği mesajlar

Laos Başbakanı Saleumxay Kommasith, konferansta iş ve yatırım ortamını iyileştirmenin hükümetin öncelikleri arasında olduğunu söyledi. Şirketleri, yatırımların önünü açacak değişikliklere ilişkin önerilerini paylaşmaya davet etti.

"Hükümet, yatırım ortamını iyileştirmeye ve iki ülkenin ikili yatırım hedeflerine ulaşmasına katkı sağlayabilecek iş dünyası görüş ve önerilerini memnuniyetle karşılıyor," dedi.

Saleumxay, Yatırım Teşvik ve Yönetim Komitesi’nin başbakanın doğrudan yönlendirmesi altında çalışan merkezi bir mekanizma olduğunu vurguladı. Amaç, yatırımcılara işlemlerin eşgüdümünü sağlayacak tek bir başvuru noktası sunmak. Ayrıca özel yatırımların planlanan hedefleri aştığını söyledi.

Vietnam Başbakanı Le Minh Hung, Vietnamlı şirketleri temiz enerji, ileri teknoloji kullanan tarım, maden işleme, bankacılık ve finans, lojistik, turizm ve dijital kalkınma alanlarında büyümeye teşvik etti. Laoslu şirketleri de Vietnam’daki fırsatları değerlendirmeye çağırdı.

Viyentiyan’daki Ulusal Kongre Merkezi’nde düzenlenen konferansa hükümetten ve özel sektörden yaklaşık 500 temsilci katıldı. İş dünyası kuruluşları ve şirketler yatırım deneyimlerini paylaşıp idari işlemlerin basitleştirilmesini istedi. Yatırımla ilgili 18 belge karşılıklı olarak imzalandı veya teslim edildi.

Enerji planlarının yanı sıra ulaşım ve ticaret projeleri

San’ın Truong Son 3 Projesi Geliştirme Anlaşması’nı teslim alması, VLE’nin genel yatırım önerisinin yanında konferansa somut bir proje kilometre taşı da ekledi. Proje geliştirme anlaşması, daha ileri incelemeler, izinler ve finansman dâhil olmak üzere projenin sonraki aşamalara taşınmasına yönelik düzenlemeleri belirliyor.

Le Minh Hung’un resmî ziyareti sırasında iki hükümet ayrıca altyapı, finans, yatırım, eğitim, siber güvenlik ve diğer sektörleri kapsayan 11 iş birliği belgesi imzaladı. Bu belgeler, yatırım konferansının yanı sıra gerçekleştirilen daha kapsamlı hükümet ziyaretinin parçasıydı.

Başbakanlar Hanoi-Viyentiyan Otoyolu’nun, Vung Ang Deniz Limanı’nın, limanı Viyentiyan’a bağlayacak demir yolunun ve petrol tedarik altyapısının hızlandırılması konusunda anlaştı.

Denize kıyısı olmayan Laos için bir limana uzanacak demir yolu, iç bölgelerdeki işletmelerle deniz ticareti arasında yeni bir bağlantı sağlayabilir. Kara yolu, demir yolu, liman ve yakıt projeleri; enerji, sanayi ve tarım yatırımlarının ihtiyaç duyduğu mal ve tedarik ürünlerinin taşınmasını da doğrudan ilgilendiriyor.

Konferans, 2027’de düzenlenmesi planlanan Laos-Vietnam Dayanışma ve Dostluk Yılı hazırlıklarının bir parçasıydı. İki hükümet de siyasi ilişkilerinin yanı sıra ekonomik bağların güçlendirilmesini öncelik olarak sundu.

Reklam

Yatırım gündemi nasıl şekillendi?

Ekim ayındaki açıklama, hükümetin ağustostaki değerlendirmesinin ardından ve Laos’un çok daha büyük yatırım ihtiyacına hazırlandığı bir dönemde geldi. Önemli tarihler, şirketin önerisinin politika takvimiyle nasıl örtüştüğünü gösteriyor.

  • 2021–2025: Laos, yerli özel yatırımcılar ile doğrudan yabancı yatırımdan gelen 266,494 trilyon kip dâhil olmak üzere yaklaşık 274,4 trilyon kiplik yatırımı harekete geçirdi.
  • 11–12 Ağustos 2026: IPMC, Viyentiyan’da ülke çapındaki ilk yatırım toplantısını düzenleyerek onay gecikmelerini, denetimdeki aksaklıkları ve diğer engelleri ele aldı.
  • 2026’nın ilk dokuz ayı: Laos, Vietnam’dan gelen 4,7 milyar ABD doları değerindeki yatırımlar da dâhil olmak üzere toplam 8,57 milyar ABD doları değerinde 45 projeye onay verdi.
  • 8 Ekim 2026: VLE, 10 milyar ila 15 milyar ABD doları tutarındaki yatırım programını açıkladı; özel idari düzenlemeler ve vergi teşvikleri talep etti.
  • 2026–2030: Laos, bir sonraki kalkınma programı kapsamında toplam yatırım ihtiyacını 636,178 trilyon kip olarak öngörüyor.
  • 2027: İki ülkenin Laos-Vietnam Dayanışma ve Dostluk Yılı’nı düzenlemesi planlanıyor.

İlk idari adım, komitenin VLE’nin önerilerini incelemesi olacak. Bu süreçle birlikte hükümet, daha hızlı karar alınmasının yanı sıra onaylanan yatırımların istihdam, gelir ve ekonomik değer yaratıp yaratmadığının daha güçlü biçimde denetlenmesini de öncelikleri arasında sayıyor.

Öne Çıkanlar

  • VLE ve bağlı şirketleri, önümüzdeki beş yıl içinde Laos’a 10 milyar ila 15 milyar ABD doları yatırım yapmayı planlıyor.
  • Şirket, onay süreçlerini üç ila altı ay kısaltabileceğini söylediği özel vergi teşvikleri ve prosedürler talep ediyor.
  • Vietnam, Laos’un 2026’nın ilk dokuz ayında onayladığı yatırımların 4,7 milyar ABD doları değerindeki bölümünü, yani yaklaşık yüzde 54,8’ini oluşturdu.
  • Laos, 2026–2030 dönemi için yatırım ihtiyacını 636,178 trilyon kip olarak öngörüyor. Bu, 2021–2025 döneminde harekete geçirilen miktardan yaklaşık yüzde 132 daha fazla.
  • Hükümetin yatırım komitesi, ele alınması gereken sorunlar arasında onay gecikmelerini, örtüşen kuralları, yetersiz denetimi ve araziyle ilgili güçlükleri sıraladı.
  • İki hükümet ayrıca kara yolu, demir yolu, liman ve petrol altyapısına yönelik büyük projelerin hızlandırılmasında anlaştı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir