Nepal Premier League, 3D top takibi ve yapay zekâ destekli kenar tespitiyle DRS'yi devreye alacak

9 dakikalık okuma
Nepal Premier League to introduce DRS with 3D ball tracking and AI edge detection

Kirtipur'daki 32 maçta inceleme teknolojisi kullanılacak

Nepal Premier League, üçüncü sezonunda Karar İnceleme Sistemi'ni (DRS) devreye alacak. Nepal Kriket Birliği, bacak önünde kale (LBW) kararları için tam 3D top takibi ve top ile sopa arasındaki teması tespit etmeye yardımcı olacak yapay zekâ kullanılacağını açıkladı. Turnuvanın 26 Ekim-21 Kasım 2026 tarihlerinde Kirtipur'daki TU Uluslararası Kriket Sahası'nda düzenlenmesi ve sekiz takımın 32 maç oynaması planlanıyor.

İçindekiler
  1. Kirtipur'daki 32 maçta inceleme teknolojisi kullanılacak
  2. Top takibi ne gösterecek?
  3. Yapay zekâ tartışmalı kenar temaslarının incelenmesine yardımcı olacak
  4. Önceki kararlar neden değişim baskısı yarattı?
  5. Test süreci duyuruya nasıl ulaştı?
  6. Sistemin masraflarını kim karşılayacak?
  7. Bütçe sınırları paketin kapsamını belirliyor
  8. İncelemeler maçların başlama saatlerini etkileyebilir
  9. Yabancı oyuncu transferleri ve ICC onayı da önemli
  10. Öne Çıkanlar

CAN, kararı 20 Ekim Salı günü sosyal medyada duyurdu; lig de açıklamayı Facebook sayfasında yayımladı. Bu duyuruyla proje, CAN Genel Sekreteri Paras Khadka'nın eylülde sözünü ettiği test aşamasını geride bırakıyor. Sistemin ilk maçtan itibaren uygulanması bekleniyor.

Ligin açıklamasına göre teknolojiye Siddhartha Bank destek veriyor. Paket ayrıca koşu sırasında oyun dışı kalma (run out), kalecinin kale çizgisini aşan vurucuyu oyun dışı bırakması (stumping) ve no-ball kararlarının incelenmesini, yüksekliğe göre geniş top analizini ve altılı vuruşların mesafe ile yükseklik ölçümlerini kapsıyor.

Oyuncular açısından temel değişiklik, belirli hakem kararlarına resmî inceleme süreciyle itiraz edebilme imkânı. Oyun dışı bırakılan vurucu, kararın yeniden değerlendirilmesini isteyebilecek; bowling yapan takım da vurucunun oyunda kalmasına yol açan bir karara itiraz edebilecek.

Bu adım, tartışmalı kararların tekrarlanan bir sorun hâline geldiği iki sezonun ardından atılıyor. Televizyon hakemleri, koşu sırasında oyun dışı kalma ve stumping gibi bazı pozisyonları zaten inceliyordu ancak takımların kararlara itiraz edebileceği resmî bir DRS yolu yoktu. Yeni sistem, kriketin en zor kararlarından bazılarında değerlendirilebilecek kanıtları artıracak.

Top takibi ne gösterecek?

CAN, genellikle LBW kısaltmasıyla anılan bacak önünde kale kararları için tam 3D top takibinden yararlanılacağını belirtiyor. Vurucunun topu bedeniyle, çoğunlukla bacağını koruyan pedle karşılaması ve teslimatın LBW kararı için gerekli koşulları sağlaması hâlinde bu şekilde oyun dışı kalma kararı verilebilir.

Yetkililerin topun nerede sektiğini, vurucuya nereden çarptığını, önce sopaya temas edip etmediğini ve kalelere çarpıp çarpmayacağını değerlendirmesi gerekiyor. Top takibi, atışın hareketini yeniden oluşturuyor ve çarpma noktasından sonraki seyrini hesaplıyor.

Reklam

Bu nedenle inceleme, televizyon hakemine normal hızda değerlendirilmesi güç pozisyonlarda kanıt sunabilir. Bir kamera açısından düz görünen atış, kalelerin yanından geçiyor olabilir. Başka bir atış kaleye yakın bir noktada pede çarpmış olsa da önce sopaya değmiş olabilir.

Ligin tam 3D takip vaadi, planlanan paketin belirli bir bölümünü tanımlıyor. Khadka, CAN'in ICC Dünya Kupası'nda kullanılan sistemin tamamını kopyalamak yerine kendi mali ve operasyonel kaynaklarına uygun teknolojiyi seçmesi gerektiğini de söyledi.

Yapay zekâ tartışmalı kenar temaslarının incelenmesine yardımcı olacak

CAN, topun sopaya değip değmediğini belirlemeye yardımcı olmak için kenar teması tespitinde yapay zekâ kullanmayı da planlıyor. Hafif bir temas, kalecinin arkasında yakalama itirazında belirleyici olabilir veya LBW kararının incelenmesini değiştirebilir.

Kalecinin arkasında yakalama kararı, kalecinin top yere değmeden önce sopaya temas ettikten sonra topu yakalamasıyla verilir. Top sopa ile pede çok yakın geçerken çok hafif bir kenar teması sıradan tekrar görüntülerinde fark edilmesi zor bir pozisyon yaratabilir.

Planlanan paket, no-ball, koşu sırasında oyun dışı kalma ve stumping kararlarının incelenmesini de kapsıyor. No-ball, atıcının izin verilen ön ayak çizgisini aşması dâhil kurallara aykırı bir atıştır. Koşu sırasında oyun dışı kalma ve stumping kararlarında yetkililerin, kale devrildiği sırada vurucunun çizginin gerisinde güvenli biçimde bulunup bulunmadığını değerlendirmesi gerekir.

CAN, bowling kararlarına ilişkin diğer bilgilerle birlikte yüksekliğe göre geniş top analizini de listeliyor. Altılı vuruşların ölçümleri, sınır çizgisini aşan vuruşun ardından topun ne kadar uzağa ve ne kadar yükseğe gittiğine ilişkin bilgi sağlayacak. Bu ölçümler, vurucunun oyun dışı olup olmadığına karar vermek için kullanılan araçlardan farklı bir amaca hizmet ediyor.

Önceki kararlar neden değişim baskısı yarattı?

NPL 2024'te başladı ve hakem kararlarına yönelik şikâyetler ikinci sezonunda da sürdü. O sezonun altıncı maçına gelindiğinde sahadaki ve televizyon inceleme görevindeki yetkililerle ilgili iki düzineden fazla hatalı karar iddiası gündeme gelmişti.

Birkaç olay, oyuncuların hangi tür kararların incelenmesini istediğini gösterdi. Chitwan Rhinos ile Lumbini Lions arasındaki maçta Sandeep Jora'nın Rijan Dhakal'ın atışıyla oyun dışı kalması televizyon hakemine taşındı. Tekrar görüntülerinde Dhakal'ın ön ayağı çizgiyi geçmiş gibi görünürken neden no-ball kararı verilmediğini izleyiciler sorguladı.

Reklam

Aynı maçta Lumbini kaptanı Rohit Paudel hakkındaki stumping incelemesi yaklaşık altı-yedi dakika sürdü. Yabancı kriketçilerin de aralarında bulunduğu Chitwan oyuncuları karardan memnuniyetsizliklerini dile getirdi. Paudel daha sonra suçlama yerine iyileştirme çağrısı yaptı ve oyuncuların inceleme talep edebildiği uluslararası krikette de insan hatalarının yaşandığını hatırlattı.

Sudurpashchim Royals ile Kathmandu Gorkhas arasındaki bir maçta da başka şikâyetler ortaya çıktı. Josh Brown, tekrar görüntülerinde topun sopasına temas ettiği görülmesine rağmen LBW kararıyla oyun dışı bırakıldı. Arif Sheikh'e karşı yapılan kalecinin arkasında yakalama itirazı reddedildi; daha sonra yayımlanan bir tekrar görüntüsü ise kenar temasını gösteriyor gibiydi.

Kathmandu kalecisi John Simpson da görüntüler topun eldivenine çarptığını gösteriyor gibi olmasına rağmen LBW kararıyla oyun dışı bırakıldı. İnceleme istediğini işaret etti ancak turnuvada resmî bir DRS yoktu. Bu sezon benzer kararlarla karşılaşacak oyuncular için pratikteki değişiklik, kararın yeniden incelenmesini istemenin belirli bir yolunun bulunması olacak.

Test süreci duyuruya nasıl ulaştı?

Khadka, eylülde CAN'in iki şirketin sistemlerini test ettiğini ve doğrulukları ile etkililikleri hakkında geri bildirim beklediğini söyledi. Sağlayıcı seçiminin bu sonuçların değerlendirilmesinden sonra yapılması planlanıyordu.

Seçim sürecinden söz eden CAN Genel Sekreteri Paras Khadka şöyle dedi:

"İki şirketin sistemlerini test ettik. Şimdi doğruluklarına ilişkin nihai değerlendirmeyi aldıktan sonra hangi şirketle çalışacağımıza karar vereceğiz. Teknolojinin güvenilir olduğu görülürse bu sezonda DRS'yi başlatabiliriz," dedi Khadka.

Planlanan uygulamaya giden başlıca adımlar şöyle:

  • 2024: NPL ilk sezonunu düzenledi.
  • İkinci sezon: Tartışmalı hakem kararları, resmî bir inceleme sistemi kurulması yönündeki baskıyı artırdı.
  • 20 Eylül 2026: Khadka, iki şirketle yapılan testleri ve seçim öncesi doğruluk değerlendirmesini anlattı.
  • 20 Ekim 2026: CAN, DRS'nin üçüncü sezonda kullanılacağını duyurdu.
  • 26 Ekim-21 Kasım 2026: Turnuvanın Kirtipur'da düzenlenmesi ve DRS'nin ilk maçtan itibaren kullanılması planlanıyor.

Duyuru ile planlanan açılış arasındaki altı gün, ligin son hazırlıklar için kısa bir süresi olduğu anlamına geliyor. Açılış maçı planlandığı gibi yapılırsa oyuncular ve yetkililerin inceleme sürecini ilk günden itibaren uygulaması gerekecek.

Sistemin masraflarını kim karşılayacak?

Khadka daha önce maliyetin 15 milyon ila 20 milyon Nepal rupisi arasında olacağını tahmin etmişti. CAN'den bir kaynağa dayanan sonraki bir haberde, bir Hint şirketiyle yapılan anlaşmanın 20 milyon ila 25 milyon rupi olduğu bildirildi.

Reklam

CAN'in önerdiği finansman modeli, masrafların bir kısmının sekiz takımla paylaşılmasını öngörüyor. Khadka, maliyetin ticari yayın haklarından elde edilen gelirin yüzde 50'sinin paylaşımına mahsup edilmesi planından söz etti. Ligin duyurusuna göre Siddhartha Bank'ın desteği de uygulamanın bir başka parçası.

Finansman planı, teknolojiyi turnuvanın yayıncılık faaliyetleriyle ilişkilendiriyor. Ticari haklardan elde edilen gelir, masrafların tamamını tek bir katılımcıya yüklemek yerine, turnuva boyunca kullanılacak bir hizmetin maliyetini karşılamaya yardımcı olacak.

CAN; sağlayıcının kimliğini, nihai sözleşme bedelini, birlik, takımlar ve bankanın yapacağı kesin katkıları ya da incelemeleri düzenleyen ayrıntılı oyun kurallarını kamuoyuyla paylaşmadı. Bu kurallar, takımların başarısız itiraz hâlinde kaç inceleme hakkını koruyacağını ve oyuncuların hangi kararlara bizzat itiraz edebileceğini de belirliyor.

Bütçe sınırları paketin kapsamını belirliyor

Khadka, yerel bir turnuvanın karşılayabileceği güvenilir bir teknoloji arayışından defalarca söz etti. Açıklamaları, paketin büyük bir uluslararası turnuvada kullanılan sistemden doğrudan kopyalanmak yerine neden denemelerle değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

Kaynak sınırlarını açıklayan CAN Genel Sekreteri Paras Khadka şöyle dedi:

"Dünya Kupası'nda kullanılan DRS önemli kaynaklar gerektiriyor. Ancak Nepal'de ilk kez kullanılabilecek güvenilir bir sistem varsa bunu uygulamaktan yanayız," dedi.

İnceleme teknolojisi yazılımdan fazlasını gerektiriyor. Kameraların kullanışlı açılardan görüntü alması, operatörlerin kanıtları hazırlaması ve televizyon hakeminin turnuva kurallarını uygulaması gerekiyor. Kararın topun ya da ayağın çok küçük bir hareketine bağlı olduğu durumlarda görüntü kalitesi ve kaydın ne kadar sürede bulunabildiği önem taşıyor.

Önceki tartışmalar, doğruluk ve hızın neden önemli olduğunu gösteriyor. Bazı kararlar televizyon tekrarlarından sonra da tartışmalı kalırken Paudel'in stumping incelemesi birkaç dakika sürmüştü. Planlanan takip ve kenar teması tespit araçları, tutarlı bir sürece duyulan ihtiyacın yanında yetkililerin inceleyebileceği bilgileri de artıracak.

İncelemeler maçların başlama saatlerini etkileyebilir

Khadka, DRS'nin maçı yarım saate kadar uzatabileceğini söyledi. Bu nedenle CAN, soğuk hava ve çiği de hesaba katarak programda değişiklikleri ve maçların daha erken başlaması olasılığını görüştü.

Çiy, sıcaklık düşerken biriken nemdir. Kriket sahasında topu ıslatıp kavramayı zorlaştırabilir; bu da atıcıları ve saha oyuncularını etkiler. Oyunu akşamın ilerleyen saatlerine taşıyan bir gecikme, hem oyun koşullarını hem de sonucu bekleyen seyircileri etkileyebilir.

Reklam

Maçların Star Sports, Himalaya Television ve Net TV'nin yayın platformunda yayımlanması planlanıyor. Resmî inceleme süreci izleme deneyiminin bir parçası olacak; izleyiciler, oyuncuların DRS'ye başvuramadan itiraz etmelerini izlemek yerine tartışmalı bir kararın incelenmesini takip edebilecek.

Aynı sahada oynanması planlanan 32 maçta pratik zorluk; ilgili kanıtları toplamak, kararı duyurmak ve oyunu vakit kaybetmeden sürdürmek olacak. Ligin uzun süren televizyon incelemeleri konusundaki deneyimi, bu görev için somut bir başlangıç noktası sunuyor.

Yabancı oyuncu transferleri ve ICC onayı da önemli

Teknoloji duyurusu, takımların yabancı oyuncu transferleri yaptığı bir döneme denk geliyor. Kathmandu Gorkhas, eski Avustralya kaptanı David Warner'ı kadrosuna kattı. Hazırlıklar kapsamında adı geçen diğer oyuncular arasında Sikandar Raza, Shakib Al Hasan, Ravi Bopara, Jimmy Neesham ve Charith Asalanka bulunuyor.

Khadka, eylül ayındaki bilgilendirmesinde Uluslararası Kriket Konseyi'nin (ICC) onayının alınmasına yönelik sürecin son aşamada olduğunu söyledi. Yabancı oyuncuların katılımıyla bağlantılı onay sürecinin yedi ila 10 gün daha süreceğini öngördü ve onaydan sonra takımların yapacağı diğer duyuruların geleceğini belirtti.

CAN ayrıca turnuva performanslarının resmî oyuncu kayıtlarına nasıl yansıyacağını belirleyecek bir onay arıyordu. Khadka, müsabakaların List A veya T20 olarak sınıflandırılabileceğini söyledi. Bunlar, tanınan sınırlı overli kriket için kullanılan istatistik kategorileridir. T20, her takımın 20 over oynadığı maçları ifade ederken List A genellikle daha uzun sınırlı overli formatı kapsıyor.

NPL'nin ilk iki sezonundaki performanslar oyuncuların resmî kariyer kayıtlarına dâhil edilmemişti. Tanınma, Nepalli ve yabancı oyuncuların kaydettiği koşu, kale ve maç sayılarının resmî kayıtlara geçmesi açısından önem taşıyacak. Khadka'nın verdiği onay takvimi, eylülde dile getirilmiş bir beklentiydi; ekim ayındaki DRS duyurusu ise inceleme sistemini konu alıyor.

Öne Çıkanlar

  • CAN, üçüncü sezon öncesinde 20 Ekim'de NPL'nin ilk DRS sistemini duyurdu.
  • Sekiz takımın 26 Ekim-21 Kasım 2026 tarihleri arasında Kirtipur'da 32 maç oynaması planlanıyor.
  • Planlanan paket, LBW kararları için tam 3D top takibini ve yapay zekâ destekli kenar teması tespitini kapsıyor.
  • Koşu sırasında oyun dışı kalma, stumping ve no-ball kararlarının yanı sıra yüksekliğe göre geniş top analizi ve altılı vuruş ölçümleri de pakette yer alıyor.
  • Uygulamaya Siddhartha Bank destek veriyor; CAN masrafları takımlarla paylaşmayı önerdi.
  • DRS'nin ilk maçtan itibaren kullanılması bekleniyor. CAN, incelemelerin oyunu uzatabileceği gerekçesiyle maçların daha erken başlamasını da görüştü.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir