İki kritik faiz toplantısı öncesinde rekor kapanış
ABD'de enflasyonun beklentilerin üzerinde artması, faizlerin yüksek kalacağı ya da daha da yükseleceği beklentilerini güçlendirdi. Filipin pesosu 15 Ekim 2026'da 1 ABD doları karşısında 63,06 pesodan kapandı ve ilk kez 63 peso seviyesini aştı. Kur, gün içinde 63,15 pesoya çıkarak rekor düşük seviyeyi gördükten sonra bir miktar toparlandı.
İçindekiler
- İki kritik faiz toplantısı öncesinde rekor kapanış
- Peso 63 seviyesini nasıl aştı?
- ABD enflasyonu parayı neden dolara yöneltiyor?
- Rezerv verileri ne gösteriyor?
- BSP 22 Ekim'den önce ve sonra ne yapabilir?
- Fabrikaların alışveriş listesi pahalanıyor
- İhracatçılar için fırsat var, ancak bazı koşullara bağlı
- Yatırım dolarlarındaki düşüş yurt içindeki endişeleri artırıyor
- Saray, çatışma ve kuraklığa dikkat çekiyor
- Baskıyı neler hafifletebilir?
- Öne Çıkanlar
Filipinler Bankalar Birliği verilerine göre peso, çarşamba günkü 62,87 seviyesindeki kapanışına kıyasla 19 sentavo değer kaybetti. Perşembe günü, pesonun üst üste üçüncü işlem gününde düşüş kaydettiği ve yılın 27'nci rekor düşük kapanışını yaptığı gün oldu. Böylece 8 Ekim'deki 62,90 seviyesindeki kapanış geride kaldı.
Baskı yalnızca işlem ekranlarıyla sınırlı değil. Üreticiler ithal malzeme ve yakıt için daha fazla peso ödemek zorunda kalırken haneler yeni fiyat artışları riskiyle karşı karşıya. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), yurt içi enflasyonun yüzde 7,2 olduğu bir dönemde 22 Ekim'deki para politikası toplantısına hazırlanıyor.
Merkez bankasının ön verilerini içeren uluslararası rezervler tablosu bir başka endişe kaynağına işaret ediyor: Rezervler ağustostaki 104,8459 milyar dolardan eylülde 99,9966 milyar dolara geriledi. Böylece mali tampon daraldı. Bununla birlikte BSP, rezervlerin hâlâ 6,3 aylık ithalatı ve ilgili ödemeleri karşılayabildiğini belirtiyor.
Kararlar kısa aralıklarla alınacak. BSP Para Kurulu 22 Ekim'de toplanacak; ABD Merkez Bankası'nın (Fed) toplantısı ise 27-28 Ekim'de yapılacak. Piyasalar, ABD enflasyonu doları desteklemeyi sürdürürken Filipinler'de para politikasının sıkılaştırılmasının pesoyu destekleyip destekleyemeyeceğini değerlendiriyor.
Peso 63 seviyesini nasıl aştı?
Perşembe günkü işlem seansı sınırlı bir yükselişle başladı. Dolar karşısında 62,83'ten açılan peso, 62,75'e kadar güçlendikten sonra yön değiştirdi. Ardından 63,15'e gerileyerek 15 Eylül'de kaydedilen 62,925'lik önceki gün içi rekoru aştı.
Dolar işlemlerinin hacmi, çarşamba günkü 941 milyon dolardan yüzde 59,4 civarında artışla 1,5 milyar dolara ulaştı. Seansın en güçlü ve en zayıf döviz kurları arasında 40 sentavoluk fark oluşması, koşulların tek bir gün içinde ne denli keskin değiştiğini gösterdi.
Son dönemdeki seyir, yeni rekorun arka planını ortaya koyuyor:
- 15 Eylül: Peso, dolar karşısında 62,925 ile önceki gün içi düşük seviyesini gördü.
- 8 Ekim: Kur, 62,90 ile rekor seviyeden kapandı.
- 14 Ekim: Peso 62,87'den kapandı.
- 15 Ekim: Kur 63,15 seviyesini gördü ve 63,06'dan kapandı.
- 22 Ekim: BSP Para Kurulunun politika faizlerini gözden geçirmesi planlanıyor.
- 27-28 Ekim: Fed'in toplantısı yapılacak.
Dolar, pesonun 29 Aralık 2025'te 58,79'dan kapandığı seviyeye kıyasla artık 4,27 peso daha pahalı. 1.000 dolarlık alım yapan bir işletme, işlem ücretleri hariç, 58.790 peso yerine 63.060 peso ödüyor; fark 4.270 peso. Pesonun dolar karşısındaki değer kaybı yaklaşık yüzde 6,77 oldu.
ABD enflasyonu parayı neden dolara yöneltiyor?
ABD'de tüketici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 0,6 artarken yıllık enflasyon eylülde yüzde 3,7'ye ulaştı. Gıda ve enerji fiyatlarını hariç tutarak temel fiyat baskısını izlemeye yardımcı olan çekirdek enflasyon ise yüzde 2,6 olarak gerçekleşti. Her iki yıllık oran da piyasa beklentilerinin üzerinde kaldı.
Enflasyonun yüksek seyretmesi, yatırımcıların Fed'in borçlanma maliyetlerini düşüreceğine dair güvenini azaltıyor. Yatırımcılar ekim sonunda olası bir faiz artışı beklentisini de yeniden gündeme aldı. ABD'de faizlerin yükselmesi, yatırımcıların dolar cinsi varlıkları elde tutarak daha fazla getiri sağlayabilmesi nedeniyle bu varlıkları cazip kılabiliyor.
Union Bank of the Philippines başekonomisti Ruben Carlo O. Asuncion, pesodaki düşüşü beklentilerdeki bu değişime bağladı.
Pesonun ABD doları karşısında 63 seviyesini aşması, güçlü ABD enflasyon verilerinin ardından doların kalıcı biçimde değer kazanmasını yansıtıyor. Bu veriler, Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı beklentisini pekiştirdi.
Asuncion, ABD Hazine tahvillerinin yüksek getirilerini, petrol fiyatlarını ve jeopolitik belirsizliği de dolara yönelik talebin kaynakları arasında gösterdi. Hazine tahvili getirileri, ABD hükümetinin borçlanma araçlarından elde edilebilecek kazancı ifade ediyor. Bu getiriler yükseldiğinde yatırımcıların peso gibi para birimleri yerine dolar cinsi yatırımları tercih etmesi için başka bir neden daha ortaya çıkıyor.
Reyes Tacandong & Co. kıdemli danışmanı Jonathan L. Ravelas da olası bir ABD faiz artışına, jeopolitik risklere ve Filipinler rezervlerindeki düşüşe dikkat çekti. Bu etkenlerin bir araya gelmesi, pesoyu hem yurt içindeki hem de dışındaki gelişmelere karşı savunmasız bırakıyor.
Rezerv verileri ne gösteriyor?
BSP'nin eylül ayı için açıkladığı 99,9966 milyar dolarlık rezerv tutarı, ağustos ayındaki 104,8459 milyar doların yaklaşık 4,85 milyar dolar altında. Bu, bir ayda yüzde 4,62'lik düşüş anlamına geliyor. Eylül 2025'teki 109,0595 milyar dolarla karşılaştırıldığında rezervler yaklaşık 9,06 milyar dolar, yani yüzde 8,3 azaldı.
Brüt uluslararası rezervler, merkez bankasının elinde tuttuğu yurt dışı yatırımlar, altın ve döviz mevduatları gibi yabancı varlıklardır. Ülkenin uluslararası ödemelerini karşılamasına yardımcı olur ve düzensiz döviz hareketlerine müdahale etmesi için BSP'ye kaynak sağlar.
Eylül ayındaki toplam, Eylül 2023'te kaydedilen 98,116 milyar dolardan bu yana görülen en düşük düzey oldu. Resmî tabloya göre yabancı yatırımlar ağustostaki 79,7848 milyar dolardan 76,4673 milyar dolara indi. Dolar cinsinden değeriyle ölçülen altın varlıkları ise 19,1088 milyar dolardan 17,8222 milyar dolara geriledi.
Döviz rezervlerinin daha ayrıntılı dökümünde diğer rezerv varlıkları yüzde 35,37 düşüşle yaklaşık 9,998 milyar dolara indi. Menkul kıymetler yüzde 0,62 artarak 64,44 milyar dolara çıkarken, aynı dökümdeki nakit ve mevduatlar yaklaşık 3,08 milyar dolara yükseldi. Bu kategoriler, döviz ve mevduatların 1,0528 milyar dolar olarak gösterildiği ana rezerv tablosundan farklı bir sınıflandırma kullanıyor.
Asuncion, rezervlerdeki düşüşün BSP'nin belirttiği etkenlerden kaynaklandığını söyledi: Döviz işlemleri, altının ve yabancı para cinsinden varlıkların değerindeki düşüş ile hükümetin dış borç ödemeleri için döviz mevduatlarından para çekmesi. Her biri rezerv bakiyesini farklı bir kanaldan etkiliyor.
BSP, eylül ayı rezervlerinin 6,3 aylık mal ithalatını ve hizmetler ile birincil gelir ödemelerini karşılayabileceğini belirtti. Rezervler, ilgili yıl içinde vadesi gelecek dış borcun yaklaşık 3,2 katını da karşılayabiliyor. Bu borç ölçütü, kısa vadeli borçlanma yükümlülüklerinin yanı sıra uzun vadeli kredilerin vadesi gelen ödemelerini de kapsıyor.
Ravelas, rezervlerin durumuna ilişkin değerlendirmesini temkinli ifadelerle aktardı.
Brüt uluslararası rezervlerdeki düşüş izlenmeli, ancak henüz alarm verici bir düzeyde değil.
BSP 22 Ekim'den önce ve sonra ne yapabilir?
BSP, nisandan bu yana üç kez çeyrek puanlık artış yaparak temel politika faizini toplam 75 baz puan yükseltti. Gecelik ters repo faizi yüzde 5, gecelik mevduat faizi yüzde 4,5 ve gecelik borç verme faizi yüzde 5 seviyesinde bulunuyor.
Bir baz puan, yüzde puanının yüzde birine karşılık gelir. 22 Ekim toplantısı öncesinde beklenen 25 baz puanlık yeni bir artış, temel politika faizini yüzde 5,25'e çıkarır. Faizlerin yükselmesi para birimini destekleyip fiyat artışlarını sınırlayabilir; ancak haneler ve işletmeler için borçlanmayı da pahalılaştırır.
Merkez bankası toplantı öncesinde sessiz dönemindeydi. Bu nedenle yatırımcılar, son döviz kuru hareketine nasıl bir politika yanıtı verileceğini bekliyordu. Eylülde enflasyonun yüzde 7,2 olması kararı daha acil kılıyor; zira pesonun değer kaybetmesi ithal ürünlerin yurt içindeki maliyetini artırabiliyor.
BSP Başkanı Eli M. Remolona Jr., merkez bankasının rezervlerini tüketme pahasına belirli bir döviz kurunu savunmadığını söyledi. Açıklanan yaklaşım, piyasayı bozucu para birimi dalgalanmalarını yumuşatmak için müdahalede bulunmak.
Rizal Commercial Banking Corp. başekonomisti Michael L. Ricafort, işlemlerin 1 dolar başına 63,10-63,15 peso civarında olası bir müdahaleye işaret ettiğini söyledi. BSP, o seanstaki müdahaleyi doğrulamamıştı. Rezervlerden dolar satılması piyasanın talebinin bir kısmını karşılayarak pesodaki sert düşüşü yavaşlatabilir; ancak bu, rezerv tamponunun bir bölümünü de kullanır.
Fabrikaların alışveriş listesi pahalanıyor
Yurt dışından malzeme, makine, parça ve yakıt alan Filipinli üreticiler, aynı dolar tutarındaki faturayı ödemek için daha fazla peso bulmak zorunda. Bu durum kâr marjlarını baskılıyor ve zamanla tüketicilerin ödediği fiyatlara yansıyabiliyor.
Filipin Endüstrileri Federasyonu Başkanı Elizabeth H. Lee, yerel fabrikaların bu durumdan nasıl etkilendiğini anlattı.
Fabrikaların çoğu ithal ham maddeye, parçalara, makinelere ve yakıta bağımlı. Bu nedenle pesonun değer kaybetmesi üretim maliyetlerini artırıyor ve zamanla fiyatlar üzerindeki baskıyı büyütüyor.
Noel döneminde talebin artmasına hazırlanan şirketler pratikte şu seçeneklerle karşı karşıya: Yükselen maliyetleri üstlenmek, fiyatları ayarlamak ya da üretim ve satın alma planlarını değiştirmek. Kur hareketinin kalıcı olması bu kararları önemli ölçüde etkiliyor; çünkü şirketler malzemeleri tek bir işlem gününden daha uzun dönemler için sipariş ediyor ve bütçe hazırlıyor.
Filipinler Kalkınma Çalışmaları Enstitüsü kıdemli araştırmacısı John Paolo R. Rivera, temel endişelerin ithalat maliyetleri, enflasyon ve hanelerin satın alma gücü olduğunu söyledi. Temel ihtiyaç ürünleri pahalanırsa, bir ailenin geliri değişmese bile alım gücü düşüyor.
Petrol olası bir rahatlama sağlayabilir. Ricafort, Brent petrolün varil fiyatının 106 dolardan yaklaşık 103 dolara gerileyerek yüzde 2,8 civarında düştüğünü söyledi. Dolar cinsinden petrol fiyatının düşmesi ithalat faturasının bir bölümünü hafifletebilir; pesonun değer kaybetmesi ise yerel para cinsinden maliyeti ters yönde artırır.
İhracatçılar için fırsat var, ancak bazı koşullara bağlı
Filipinli ihracatçılar, yurt dışında kazandıkları dolarları pesoya çevirdiklerinde daha fazla gelir elde edebilir. Sözleşmelerine ve maliyetlerine bağlı olarak para biriminin değer kaybı, dolar cinsinden daha rekabetçi fiyatlar sunmalarına da imkân tanıyabilir.
Üretimde kullandıkları girdilerin büyük bölümünü ithal eden fabrikalar için hesap daha karmaşık. İhracattan elde edilen ek peso geliri, yurt dışından alınan malzeme ve makinelere yapılan harcamaların artmasıyla kısmen eriyebilir. Bu nedenle kur hareketinin faydası tüm işletmelere eşit biçimde yansımıyor.
Lee, üreticilerin kur değişimini daha güçlü satışlara dönüştürüp dönüştüremeyeceğini ulaşım ve lojistiğin belirleyeceğini söyledi. Limanların malları güvenilir biçimde sevk etmesi, tedarik zincirlerinin de üretim temposuna ayak uydurması gerekiyor.
Tıkanıklıkların giderilmesi çağrısı yapan Lee, sanayinin karşı karşıya olduğu güçlüğü şöyle anlattı:
Pesonun değer kaybetmesi hem baskı hem de fırsat yaratıyor. Önemli olan, limanlarımızın ve tedarik zincirlerimizin sanayimizin ihtiyaç duyduğu hızda işleyebilmesini sağlamak. Tıkanıklığı mümkün olan en kısa sürede giderirsek Filipinli üreticilere rekabet etme ve büyümeyi sürdürme şansı veririz.
Dolayısıyla ihracatçılar için acil mesele hem finansal hem de fiziksel: Kazandıkları her dolar karşılığında ne kadar peso aldıkları, ithal girdilere ne kadar harcadıkları ve siparişleri zamanında teslim edip edemedikleri.
Yatırım dolarlarındaki düşüş yurt içindeki endişeleri artırıyor
Doğrudan yabancı yatırımlar da zayıfladı. BSP verilerine göre net girişler Temmuz 2026'da 689 milyon dolar oldu. Bu, bir yıl önceki 1,23 milyar dolara kıyasla yüzde 44,1 düşüş anlamına gelse de hazirandaki 447 milyon doların üzerindeydi.
Ocak-temmuz döneminde net girişler 4,07 milyar dolarda kaldı. 2025'in aynı dönemindeki 5,35 milyar dolara kıyasla yüzde 23,9 düşüş kaydedildi. Borçlanma araçları üzerinden yapılan yatırımlar yüzde 30,6 azalarak 2,43 milyar dolara, yeniden yatırılan kazançlar ise yüzde 14,1 düşüşle 968 milyon dolara geriledi.
Doğrudan yabancı yatırım, Filipinler'deki bir işletmenin en az yüzde 10'una sahip olan yurt dışı yatırımcıların yatırımlarını kapsıyor. Buna sermaye yatırımları, işletmede tutulan kârlar ve belirli borçlanma düzenlemeleri dâhil. Bu veriler, kamu kurumlarının onayladığı yatırım taahhütlerini değil, çekilişler düşüldükten sonra fiilen yatırılan parayı izliyor.
Rivera, yatırım girişlerine ilişkin endişeleri pesoyu etkileyen yurt içi baskılar arasında saydı. Dolar girişlerinin artması, ithalatçıların ve yurt dışına ödeme yapan diğer kesimlerin talebini karşılamaya yardımcı olur.
Ricafort, döviz sağlayan ve gücünü koruyan çeşitli kaynakları sıraladı: Yurt dışında çalışan Filipinlilerin gönderdiği paralar, iş süreci dış kaynak kullanımı (BPO) gelirleri, ihracat, turizm ve yabancı yatırımlar. Bu kaynakların gücü, ekonomiye giren dolarlarla ithalat ve borç ödemeleri için gereken dolarlar arasındaki dengeyi belirlemeye yardımcı olacak.
Saray, çatışma ve kuraklığa dikkat çekiyor
Malacañang, pesodaki zayıflığı Orta Doğu'daki çatışmayla ilişkilendirdi. Saray Basın Sözcüsü Claire Castro, krizin gelişmekte olan piyasa para birimleri üzerinde önemli bir baskı oluşturduğunu söyledi. Çatışma, enerji arzını aksatabilir ve belirsizlik dönemlerinde dolara olan talebi artırabilir.
Castro, bazı bölgeleri etkileyen kuraklık ile El Niño'nun yaklaşan etkilerine de dikkat çekti. Siyasi gürültünün ve yanlış bilgilerin hükümetin imajına ve yatırım çekme çabalarına zarar verebileceğini savundu. Bunlar Saray'ın dile getirdiği endişelerdi; piyasalardaki değerlendirmeler ise ABD faizleri, petrol, dolar talebi, enflasyon ve rezervler üzerinde yoğunlaştı.
Castro, döviz yönetiminin BSP'nin yetki alanında olduğunu belirtti. Böylece para politikası kararları merkez bankasının sorumluluğunda kalırken üreticiler limanların ve tedarik zincirlerinin iyileştirilmesini, hükümet ise yatırım çekmeyi hedefliyor.
Baskıyı neler hafifletebilir?
Asuncion, ABD enflasyonunun yavaşlamasının, Fed'in faizleri yüksek tutma eğiliminin zayıflamasının ya da BSP'nin daha sıkı para politikası desteği sağlamasının kur dalgalanmalarını sınırlayabileceğini söyledi. Dolar girişlerinin artması ve ithalat talebinin azalması da döviz piyasasındaki dengeyi iyileştirebilir.
Filipinler net ithalatçı konumunda; yani yurt dışından aldığı mallar, yurt dışına sattıklarından daha fazla. Bu durum, özellikle enerji ve diğer ithalat faturalarının yükseldiği dönemlerde dövize yönelik sürekli bir ihtiyaç yaratıyor.
22 Ekim'deki BSP toplantısı, yurt içindeki para politikasına ilişkin bir sonraki planlı kararın alınacağı toplantı olacak. Ardından Fed'in 27-28 Ekim toplantısı, doları destekleyen faiz koşullarının nasıl şekilleneceğini belirlemeye yardımcı olacak. Bu kararlar alınana kadar işletmeler rekor düşük seviyelere yakın bir kurla, haneler ise zaten yüksek olan enflasyonla karşı karşıya kalacak.
Üreticiler için somut sınav, daha büyük fiyat artışlarına gitmeden maliyetleri karşılayıp karşılayamayacakları. İhracatçılar içinse ek peso gelirinin yükselen girdi maliyetlerini aşıp aşmayacağı. BSP açısından mesele, borçlanma maliyetlerini ve rezerv kullanımını yönetirken enflasyonu ve aşırı kur dalgalanmalarını nasıl sınırlayacağı.
Öne Çıkanlar
- Peso, 15 Ekim'de 63,15 seviyesini gördükten sonra dolar karşısında 63,06'lık rekor düzeyden kapandı.
- Para birimi 2026'nın 27'nci rekor düşük kapanışını kaydetti.
- ABD'de enflasyonun beklentilerin üzerinde seyretmesi, faizlerin uzun süre yüksek kalacağı ya da yeniden artacağı beklentilerini destekledi.
- Filipinler'in eylül ayı rezervleri 99,9966 milyar dolara geriledi; yıllık düşüş yüzde 8,3 oldu.
- BSP, rezervlerin 6,3 aylık ithalatı ve ilgili ödemeleri karşıladığını belirtti.
- Üreticiler daha yüksek ithalat maliyetleriyle karşı karşıyayken ihracatçılar daha fazla peso gelirinden yararlanabilir.
- BSP 22 Ekim'de, Fed ise ardından 27-28 Ekim'de toplanacak.






