Bangladeş'te Açlıkla Mücadelede İlerleme Yavaşladı, Çocuklarda Zayıflık Yüzde 12,9'a Ulaştı

9 dakikalık okuma
Bangladesh's Hunger Progress Slows as Child Wasting Reaches 12.9%

Küçük bir ilerleme, çocuklara yönelik büyüyen tehdidi gizliyor

Bangladeş'in açlık puanı 2018'den bu yana yalnızca yüzde 4 iyileşirken, beş yaş altı çocuklarda akut yetersiz beslenme 2000'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. 2026 Küresel Açlık Endeksi, yeterli verisi bulunan 122 ülke arasında Bangladeş'i 19,2 puanla 84. sıraya yerleştiriyor. Ülkenin puanı 2018'de 20'ydi.

İçindekiler
  1. Küçük bir ilerleme, çocuklara yönelik büyüyen tehdidi gizliyor
  2. İlerleme hızı nasıl değişti?
  3. Zayıflıktaki artış neden başlıca uyarı işareti?
  4. Bangladeş'in çocukların büyümesinde elde ettiği başarılar
  5. Gıda bulunurken çeşitli beslenmenin maliyetinin karşılanamaması
  6. Bangladeş'in Güney Asya'daki yeri
  7. Ülke genelindeki kazanımlar bazı toplulukları korumasız bırakıyor
  8. Puan neyi ölçüyor ve veriler ne zaman toplandı?
  9. Küresel gerileme, 2030 hedefini daha da uzaklaştırıyor
  10. Öne Çıkanlar

En kaygı verici gösterge, çocuğun boyuna göre düşük kilosunu ölçen çocuklarda zayıflık oranı. Bu oran 2018 karşılaştırmasındaki yüzde 8,4'ten son değerlendirmede yüzde 12,9'a yükseldi. Oysa Bangladeş, yetersiz kalori alan nüfusun payını azaltırken çocukların hayatta kalma oranını iyileştirdi ve çocuklarda bodurluğu düşürmeye devam etti.

14 Ekim'de Berlin'de düzenlenen bir etkinlikte yayımlanan 2026 Küresel Açlık Endeksi, Bangladeş'in uzun vadeli ilerlemesini kuşaklar boyunca elde edilmiş bir başarı olarak nitelendiriyor. Bulgular, bu ilerlemenin nasıl eşitsiz bir seyir izlemeye başladığını da gösteriyor: Beslenme ve sağlık göstergelerinin birçoğu iyileşirken, çocukların mevcut beslenme durumuna ilişkin bir gösterge keskin biçimde ters yönde ilerliyor.

Bangladeş, Hindistan ve Pakistan'ın önünde, Sri Lanka ve Nepal'in ise gerisinde kalarak orta düzey açlık kategorisinde yer alıyor. Ülkenin puanı, ciddi açlık kategorisinin başladığı 20 puanlık eşiğin 0,8 puan altında.

Endeks, Welthungerhilfe, Helvetas ve Barış ve Silahlı Çatışmalar Uluslararası Hukuk Enstitüsü tarafından ortaklaşa yayımlanıyor. 2026 edisyonu, önceki birkaç yıldan alınan gözlemleri bir araya getiriyor. Dolayısıyla rakamlar, yayın yılı olan 2026'daki değişimleri değil, bu yıldan önce ölçülen koşulları yansıtıyor.

İlerleme hızı nasıl değişti?

Bangladeş'in açlık puanı 2000'deki 34,6'dan 2018'de 20'ye gerileyerek yaklaşık yüzde 42,2 iyileşti. Sonraki düşüşle puanın 19,2'ye inmesi, son karşılaştırma döneminde yalnızca 0,8 puanlık, yani yüzde 4'lük bir ilerleme anlamına geliyor.

Rapordaki yeniden hesaplanmış puanlar bu değişimi şöyle ortaya koyuyor:

  • 2000: Bangladeş, ciddi açlık kategorisinde 34,6 puan aldı.
  • 2006: Puan 30,0'a geriledi.
  • 2012: Puan 27,3'e düştü.
  • 2018: Puan, ciddi açlık eşiği olan 20,0'a ulaştı.
  • 2026 edisyonu: Puan, orta düzey kategoride 19,2 oldu.

Bangladeş'in 2000'den bu yana toplam puan düşüşü 15,4, yani yaklaşık yüzde 44,5. İlerlemenin büyük bölümü 2018 ölçümüne kadar zaten kaydedilmişti. Bu nedenle son rakamlar iki gerçeği bir arada sunuyor: Bir kuşak boyunca gerçekleşen köklü bir dönüşüm ve açlığın son dönemde çok daha yavaş azalması.

Reklam

Zayıflıktaki artış neden başlıca uyarı işareti?

Çocuklarda zayıflık oranı, 2018 karşılaştırmasında yüzde 8,4'ten yüzde 12,9'a çıkarak 4,5 yüzde puan arttı. Önceki orana kıyasla bu, yaklaşık yüzde 54'lük bir artış demek. Son değerlendirmeye göre beş yaş altındaki her 100 çocuğun yaklaşık 13'ü bu durumdan etkileniyor.

Zayıflık, akut yetersiz beslenmeyi yansıtıyor. Çocuk, boyuna göre çok düşük kiloda oluyor; bu durum çoğunlukla yetersiz beslenme veya hastalıkla bağlantılı ve hastalanma ya da ölüm riskini artırıyor. Bodurluk ise farklı bir sorunu ölçüyor: Uzun süreli beslenme yetersizliğinin ardından çocuğun yaşına göre kısa kalması.

Bangladeş'te zayıflık oranı 2000'de yüzde 12,5'ti. 2018 karşılaştırmasında yüzde 8,4'e gerileyen oran, ardından yükselerek başlangıç seviyesini aştı ve yüzde 12,9'a çıktı. Bu tersine dönüş, zayıflığı ülkenin uzun vadeli beslenme kazanımlarının başlıca istisnası hâline getiriyor.

FIVDB bölge teknik koordinatörü Dr. Mehbuba Nur Protha, beslenme hizmetlerini uygun fiyatlı gıda, temiz su ve tıbbi bakımla birleştiren bir yanıt çağrısında bulundu:

Bangladeş çocuklarda bodurluğu azaltma konusunda önemli ilerleme kaydetmiş olsa da çocuklarda zayıflığın yaygınlığı ciddi bir kaygı kaynağı olmayı sürdürüyor. Bu durum; birinci basamak sağlık merkezlerinde anne ve çocuk sağlığı ile beslenme hizmetlerinin güçlendirilmesi, uygun fiyatlı ve çeşitli beslenmeye erişimin sağlanması, özellikle savunmasız ve dışlanmış topluluklar için güvenli suya, sanitasyona ve sağlık hizmetlerine erişimin iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bangladeş'in çocukların büyümesinde elde ettiği başarılar

Çocuklarda bodurluk oranı 2000'de yüzde 54,9'du. 2018 karşılaştırmasında yüzde 29,8'e, son değerlendirmede ise yüzde 24'e düştü. Toplam düşüş 30,9 yüzde puan. Yani etkilenen çocukların oranı 2000'den bu yana yarıdan fazla azaldı.

Küresel Açlık Endeksi'nin Bangladeş ülke profili, bu ilerlemeyi ülkenin güncel puanıyla birlikte kaydediyor. Yine de yüzde 24, neredeyse her dört çocuktan birinin yaşına göre kısa olduğu anlamına geliyor. Bu durum, fiziksel büyüme, öğrenme ve gelişimde kalıcı güçlüklerle ilişkilendiriliyor.

Endekste atıfta bulunulan araştırmalar, ebeveynlerin, özellikle de annelerin eğitimindeki ve hane halkının yaşam koşullarındaki iyileşmeleri uzun vadeli düşüşün başlıca etkenleri arasında gösteriyor. Sağlık hizmetlerinin ve sanitasyonun iyileşmesi ile demografik koşullardaki değişimler de katkı sağladı.

Bangladeş, 2018 ölçümünün ardından diğer iki göstergede de iyileşme kaydetti. Kalori alımı yetersiz olan nüfusun payını gösteren yetersiz beslenme oranı, yüzde 12,1'den yüzde 8,2'ye gerileyerek 3,9 yüzde puan azaldı. Beş yaşından önce ölüm oranı da yüzde 3,3'ten yüzde 3'e inerken 2000'de yüzde 8,6 seviyesindeydi.

Bu kazanımlar, zayıflık artmasına rağmen toplam açlık puanının neden iyileştiğini açıklıyor. Dört gösterge gıda alımı, büyüme ve hayatta kalmanın farklı boyutlarını izliyor; dolayısıyla farklı yönlerde hareket edebiliyorlar.

Reklam

Gıda bulunurken çeşitli beslenmenin maliyetinin karşılanamaması

Hane halklarının satın alma gücü, ülkedeki gıda arzı ile çocukların beslenme durumunun neden farklı seyirler izleyebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Ailelerin hem pazarlarda gıdaya erişmesi hem de çeşitli bir beslenme düzeni için yeterli paraya sahip olması gerekiyor.

Politika Diyaloğu Merkezi araştırma direktörü Dr. Khondaker Golam Moazzem, gıda fiyatları ve hane halkı gelirlerinin beslenme kalitesine yönelik bir tehdit oluşturduğunu belirtti:

Yükselen gıda fiyatları ve hane halklarının satın alma gücündeki durgunluk, düşük gelirli aileleri beslenme çeşitliliğinden ödün vermeye zorlayabilir. Bu da besleyici gıdaları giderek daha pahalı hâle getirerek çocuklarda yetersiz beslenme riskini artırabilir.

Maddi sıkıntı yaşayan aileler, protein içeren gıdaları, meyve ve sebzeyi azaltırken pirinç ve diğer ucuz temel gıdaları almaya devam edebilir. Bir hane halkı düzenli öğünlerini sürdürse de beslenme düzenindeki çeşitlilik ve besin değerini kaybedebilir. Çocuklar, hamile kadınlar ve emziren anneler bu değişikliklere karşı özellikle savunmasız.

Protha'nın önerileri aynı soruna sağlık hizmetleri açısından yaklaşıyor. Anne ve çocuklara yönelik beslenme hizmetlerinin güçlendirilmesi, uygun fiyatlı ve çeşitli beslenme, güvenli su ve sanitasyon; çocukların yetersiz beslenmesine yol açan çeşitli etkenlerle mücadele sağlayabilir. Hastalık ve yetersiz beslenme birbirini ağırlaştırabildiğinden, gıda desteği ile tıbbi bakımın aynı savunmasız ailelere ulaşması gerekiyor.

Bangladeş'in Güney Asya'daki yeri

Güney Asya'nın açlık puanı 23,5. Bu, bölgeyi ciddi açlık kategorisine sokuyor ve Sahra Altı Afrika'nın ardından en yüksek puana sahip ikinci bölge hâline getiriyor. Bölgenin puanı 2000'deki 37,5'ten gerilemiş olsa da iyileşmenin büyük bölümü 2018'den önce gerçekleşti.

Bangladeş'in puanı Güney Asya ortalamasından 4,3 puan düşük, ancak 18,1 olan küresel puandan 1,1 puan yüksek. Komşu ülkeler arasındaki sıralaması şöyle:

  • Sri Lanka: 10,2 puanla 53. sırada; orta düzey açlık kategorisinde.
  • Nepal: 14,5 puanla 72. sırada; orta düzey açlık kategorisinde.
  • Bangladeş: 19,2 puanla 84. sırada; orta düzey açlık kategorisinde.
  • Hindistan: 24,1 puanla 100. sırada; ciddi açlık kategorisinde.
  • Pakistan: 25,5 puanla 106. sırada; ciddi açlık kategorisinde.
  • Afganistan: 28,6 puanla 108. sırada; ciddi açlık kategorisinde.

Yeterli verisi bulunan Güney Asya ülkelerinin tümünün puanı 2000'e kıyasla daha düşük. Ancak Afganistan ve Pakistan, 2018 ölçümünden bu yana geriledi. Afganistan nüfusunun dörtte birinden fazlası artık yetersiz besleniyor.

Pakistan hem ekonomik istikrarsızlığın hem de afetlerin baskısıyla karşı karşıya. Şiddetli muson yağmurları ve ani seller 2025'te 6 milyondan fazla kişiyi etkileyerek tarım arazileriyle altyapıya zarar verdi. Raporda, gıda fiyatlarındaki sert enflasyonun ailelerin gıdaya erişiminde yarattığı kalıcı etkilere de dikkat çekiliyor.

Reklam

Ülke genelindeki kazanımlar bazı toplulukları korumasız bırakıyor

Endekse göre Bangladeş'te gıda güvencesi 2025'te iyileşti, ancak ülke genelindeki koşullar eşitsizliğini korudu. Mülteci gelişlerinin artması, sellerin sıklaşması ve insani yardımların azalması üzerine yerinden edilmiş Rohingyalar, FAO ve Dünya Gıda Programı'nın açlık açısından risk altındaki bölgeler listesine eklendi.

Mülteci toplulukları aynı anda çeşitli baskılarla karşılaşıyor. Yeni gelenlerin sayısı, yardıma ihtiyaç duyanların sayısını artırıyor; seller gıdaya ve güvenli suya erişimi kesintiye uğratabiliyor; azalan yardımlar ise bu ihtiyaçları karşılamak için mevcut desteği sınırlıyor.

Rapor, açlığa karşı ilerlemenin korunmasına yönelik öncelikler arasında yerinden edilmiş ve dışlanmış nüfuslara ulaşmayı sayıyor. Bangladeş'te bu, nüfus genelinde beslenmeyi iyileştirmeye yönelik önlemlerin yanı sıra belirli topluluklardaki ağır ihtiyaçların da ele alınması demek.

Puan neyi ölçüyor ve veriler ne zaman toplandı?

Küresel Açlık Endeksi dört göstergeyi bir araya getiriyor: nüfus genelinde yetersiz beslenme, beş yaş altı çocuklarda bodurluk, beş yaş altı çocuklarda zayıflık ve beş yaşından önce ölüm. Puanlar, en iyi sonucu gösteren sıfırdan en kötü sonucu gösteren 100'e kadar uzanıyor.

Sınıflandırma eşikleri şöyle: 10'un altı düşük açlık, 10-19,9 arası orta düzey açlık, 20-34,9 arası ciddi açlık, 35-49,9 arası alarm verici açlık ve 50 ya da üzeri son derece alarm verici açlık. Bir ülkenin sıralaması, değerlendirmeye alınan diğer ülkelerin performansına da bağlı.

2026 edisyonunda yetersiz beslenme tahminleri 2023-2025 dönemine, zayıflık verileri 2021-2025 dönemine ve ölüm oranı verileri 2024 yılına dayanıyor. Genel yöntem 2024 yılına ait bodurluk tahminlerini kullansa da Bangladeş'in yüzde 24'lük değeri, 2025'te yapılan bir araştırmanın sonucu olarak belirtiliyor.

Raporda, Bangladeş için verilen yüzde 12,9'luk zayıflık oranının belirli bir veri toplama yılı yerine ait olduğu dönem belirtiliyor. 2026'da meydana gelen değişiklikler, bu edisyonun puanlarının hesaplanmasında kullanılan verilerin dışında kalıyor.

Tarihsel karşılaştırmalarda 2026 raporunda yer alan yeniden hesaplanmış rakamlar kullanılıyor. Temel verileri üreten kuruluşlar tahminlerini güncellediğinden, karşılaştırmaların tutarlı kalması için endeks önceki yılların puanlarını her yıl yeniden hesaplıyor.

Reklam

Küresel gerileme, 2030 hedefini daha da uzaklaştırıyor

Küresel açlık puanı, 2018 karşılaştırmasındaki 17,6'dan 2026 edisyonunda 18,1'e çıkarak 2000'deki 28,2'den bu yana süren düşüşü kesintiye uğrattı. Küresel ölçekte yetersiz beslenme, çocuklarda bodurluk ve çocuklarda zayıflık kötüleşirken çocuk ölümleri yavaş da olsa azalmaya devam etti.

Welthungerhilfe'nin küresel açlık değerlendirmesine göre 2018'den sonra 32 ülkede açlık arttı. Aynı dönemde 31 ülke puanını en az yüzde 10 düşürerek, küresel koşullar kötüleşirken bazı yerlerde ilerlemenin sürdüğünü gösterdi.

Endeks, çatışmaları, iklim şoklarını, fiyat artışlarını ve finansmanın azalmasını başlıca baskılar arasında sayıyor. Çatışma ve güvensizlik, 2025'te 19 ülke ve bölgede 147,4 milyon kişiyi etkileyen yüksek düzeyde akut gıda güvencesizliğinin temel nedenleriydi.

O yıl Gazze Şeridi'nin bazı kesimlerinde ve Sudan'da kıtlık doğrulandı. Bu, Entegre Gıda Güvencesizliği Aşama Sınıflandırması raporlama sisteminin tek bir yılda iki ülke veya bölgede kıtlığı doğruladığı ilk olaydı. Bu sınıflandırma, bir bölgede akut yetersiz beslenme ve ölüm oranlarının aşırı seviyelere çıktığı, yıkıcı ölçüde gıdadan yoksun kalma durumunu tanımlıyor.

Finansman, ihtiyacın ters yönünde hareket etti. Welthungerhilfe, gıda güvencesi harcamalarının en son 2016 ve 2017'de görülen seviyelere düştüğünü belirtiyor. Bu durum, acil gıda yardımlarının ve yardım programlarının kesilmesine yol açarken beslenme verilerinin toplanmasını da zayıflatıyor.

Rapora göre 2000'den bu yana gözlenen hız sürerse, Birleşmiş Milletler'in açlığı sona erdirme hedefi için belirlenen 2030 son tarihine kadar 57 ülke düşük açlık seviyesine ulaşamayacak. Bangladeş için öncelik daha somut: Çocukların büyümesi, hayatta kalması ve yeterli gıdaya erişimindeki iyileşmeleri sürdürürken zayıflıktaki artışı tersine çevirmek.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Bangladeş, 122 ülke arasında 84. sırada; orta düzey açlık kategorisinde 19,2 puana sahip.
  • Puan, 2018 ölçümünden sonra yüzde 4 iyileşti. 2000-2018 arasındaki iyileşme ise yaklaşık yüzde 42,2'ydi.
  • Çocuklarda zayıflık oranı yüzde 8,4'ten yüzde 12,9'a çıktı ve 2000'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
  • Çocuklarda bodurluk yüzde 24'e düştü; yetersiz beslenme ve beş yaşından önce ölüm oranları da geriledi.
  • Yerinden edilmiş Rohingyalar artan mülteci gelişleri, seller ve azalan insani yardımlar nedeniyle baskı altında.
  • 2026 endeksi daha önceki gözlemleri ve yeniden hesaplanmış tarihsel puanları kullanıyor; Bangladeş'te bodurluk oranı için kullanılan araştırma verisi 2025'e ait.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir