Malezya, Bangladeşli İşçiler İçin İşe Alımı Yeniden Başlatıyor; Ücretler ve İşçi Sayısı Henüz Netleşmedi

9 dakikalık okuma
Malaysia Reopens Recruitment for Bangladeshi Workers, With Fees and Job Numbers Still Undecided

İşe alım yeniden başlarken 338 ajansa onay verildi

Bangladeş, 15 Ekim 2026'da Malezya'daki işler için işe alımın onaylı 338 ajans aracılığıyla yeniden başlayabileceğini duyurdu. Böylece Mayıs 2024'te askıya alınan önemli bir istihdam kapısı yeniden açıldı. Malezya ayrıca Bangladeş'in özel talebi üzerine 10.000 Bangladeşli işçiyi kendilerine hiçbir maliyet yansıtılmadan kabul etmeyi prensipte onayladı.

İçindekiler
  1. İşe alım yeniden başlarken 338 ajansa onay verildi
  2. Ücretsiz 10.000 kişilik kontenjan vaadi ne anlama geliyor?
  3. İşçiler sistemde nasıl ilerleyecek?
  4. Ajans yapısı neden eleştiriliyor?
  5. Geçmişteki ücretler maliyet kaygısını açıklıyor
  6. Gözden geçirilmiş liste tamamlanmadan sağlık kontrolleri başlayacak
  7. Ajanslar nasıl seçildi?
  8. Sürekli açılıp kapanan bir işe alım güzergâhı
  9. Öne Çıkanlar

Yurt Dışında Yaşayanlar Refahı ve Yurt Dışı İstihdam Bakanlığı, işçilerin onaylı ajanslar aracılığıyla işe alım işlemlerine başlayabileceğini ve yetkili sağlık merkezlerinde muayene olabileceğini bildirdi. Duyuru, hane bütçelerini doğrudan ilgilendiren iki kararı ise belirsiz bıraktı: genel programın işe alım ücreti ve Malezya'nın kabul edeceği toplam işçi sayısı.

Onaylanan kuruluşlar arasında ülkenin tek devlet işe alım ajansı olan Bangladesh Overseas Employment and Services Limited (BOESL), özel işlem veya hizmet ajansı olarak çalışan 25 kuruluş ve 312 işe alım ajansı bulunuyor. BOESL ile 25 özel işlem ajansı Malezya vizeleriyle ilgili idari işlemleri yürütecek, işe alım ajansları ise işveren bulup işçi seçecek.

Duyuruyu imzalayan bakanlık halkla ilişkiler yetkilisi Shariful Islam, işe alım maliyetinin ve işçi sayısının henüz kesinleşmediğini söyledi.

"Malezya'ya gönderilecek işçi sayısına ve işe alım maliyetine bakanlık kısa süre içinde karar verecek," dedi.

Göç etmeyi düşünenler açısından ilk somut değişiklik, onaylı sistem üzerinden başvuru yapabilme olanağı. Yola çıkmadan önce ne kadar borçlanmaları veya para biriktirmeleri gerekeceğini mali koşullar belirleyecek. 2022-2024 arasındaki önceki işe alım döneminde, hükümetin belirlediği işe alım ücreti bu tutarın çok altında olmasına rağmen işçilerin 600.000 Tk'ye varan ödemeler yaptığı bildirildi.

Reklam

Ücretsiz 10.000 kişilik kontenjan vaadi ne anlama geliyor?

Malezya'nın prensipte onayladığı düzenleme, işe alım maliyeti ödemeyecek 10.000 işçiyi kapsıyor. Bakanlık, bu düzenlemeyi Bangladeş'in yurt dışında çalışmayı daha uygun maliyetli hâle getirme talebine yanıt olarak sundu.

Genel işe alım sürecinin yeniden açılması için ücret kararının hâlâ verilmesi gerekiyor. Bu nedenle önerilen ücretsiz kontenjanların dışında başvuran işçilerin mali durumu, bu kontenjanlar için seçilenlerden farklı olacak. Uygunluk kuralları, başvuru takvimi, karşılanacak masraflar ve bu masrafların nasıl ödeneceğine ilişkin düzenlemeler henüz açıklanmadı.

Resmî tahminlere göre şu anda Malezya'da yaklaşık 898.970 Bangladeşli çalışıyor. Bangladeşliler, Endonezyalılar ve Nepallilerden sonra ülkedeki en büyük yabancı işçi topluluklarından birini oluşturuyor. Önerilen 10.000 ücretsiz kontenjan, Malezya'da hâlihazırda çalışan Bangladeşli iş gücünün yaklaşık yüzde 1,1'ine denk geliyor. Bu karşılaştırma, girişimin hâlihazırda önemli boyutlardaki göç ilişkisindeki yerini gösteriyor.

Malezya'da iş bulmayı düşünen bir aile için işe alım ücreti olmayan bir kontenjan, başlangıçtaki önemli masraflardan birini ortadan kaldırabilir. Bu vaadin değeri, işe alım sırasında ortaya çıkan bireysel masrafların, idari işlemler ve sağlık muayeneleri de dâhil olmak üzere, program kapsamında nasıl ele alınacağına bağlı olacak.

İşçiler sistemde nasıl ilerleyecek?

Bakanlık, işe alım sürecini dört aşamada anlattı. Önce onaylı ajanslar Malezyalı işverenlerle iletişime geçerek işçi talep mektupları alacak. Talep mektubu, işverenin işçi alım isteğini kayda geçiriyor ve ajansın aday seçmeye başlamasına temel oluşturuyor.

Ardından bu talep mektubunu alan ajans Bangladeş'te işçi seçecek ve işe alım işlemlerini Bangladeş yasaları ve düzenlemelerine uygun şekilde yürütecek. BOESL ile 25 özel işlem ajansı, çağrı vizeleri, elektronik vizeler ve gerekli diğer idari adımlar dâhil, Malezya makamlarıyla yürütülen işlemlerde yardımcı olacak.

Reklam

İşe alım ajansı, Bangladeş'in İnsan Gücü, İstihdam ve Eğitim Bürosundan (BMET) izin alarak süreci tamamlayacak. Bu, Bangladeş'in yurt dışı istihdam prosedürleri kapsamında alınması gereken resmî izindir. Onaylı her ajans, kendi işe alım lisansı kapsamında seçtiği işçiler için bu izni alabilecek.

BOESL ve 25 özel işlem ajansı, bu izin için gereken itiraz yoktur belgelerini (NOC) düzenleyebilecek. Bu belgeler, işlem ajansının ilgili işe alım sürecinin yürütülmesine itirazı olmadığını kayda geçiriyor.

Bakanlık, bu yapının her işe alım ajansının sorumluluğunu ve operasyonel bağımsızlığını koruduğunu belirtiyor. Uygulamada bir ajans, işvereni kendisi bulup işçi seçebilecek; Malezya'daki idari aşamalar içinse belirlenmiş işlem ajanslarından birinden yararlanabilecek.

Ajans yapısı neden eleştiriliyor?

312 işe alım ajansı ile belirlenmiş 26 işlem ajansı arasındaki iş bölümü, vize işlemlerine erişimin daha küçük bir grubun elinde yoğunlaşabileceği kaygısına yol açtı. İşe alım ajansları bağımsız olarak iş bulma iznine sahip olsa da işçilerinin yine de BOESL'den veya 25 özel işlem ajansından idari destek alması gerekiyor.

Göçmen hakları kuruluşu Ovibashi Karmi Unnayan Program'ın kurucu başkanı Shakirul Islam, düzenlemenin bazı ajansları mevcut bir işe alım sendikasına bağlı konuma getirdiğini öne sürdü. İki katmanlı ajans faaliyetlerinin ücretleri artırabileceği, işçileri sömürüye açık hâle getirebileceği ve hesap verebilirliği zayıflatabileceği uyarısında bulundu.

"Mevcut işe alım sürecinde bazı işe alım ajansları sendikanın alt temsilcileri hâline getirildi," dedi.

Yurt Dışında Yaşayanlar Refahı Bakanlığı Müsteşarı Md Mokhtar Ahmed, Bangladeş hükümetinin dayattığı bir hiyerarşi olduğu nitelemesini reddetti. Ajansları Malezya'nın seçtiğini söyledi.

"İşe alım ajanslarını Malezya tarafı seçti. Hiçbir ajansı asıl ya da ortak olarak nitelendirmeyeceğiz," dedi.

İşçiler açısından pratikteki mesele, ücretlerin ve sorumlulukların kendilerini işe alan ajansla belgelerini işleme koyan kuruluş arasında nasıl paylaştırılacağı. Özellikle işlemler aksarsa, her ödemenin ve başvurunun her aşamasının hangi kuruluşun sorumluluğunda olduğunu bilmeleri gerekiyor.

Reklam

Geçmişteki ücretler maliyet kaygısını açıklıyor

Bangladeş daha önce Malezya için işe alım maliyetini 79.000 Tk olarak belirlemişti. Buna rağmen işçilerin 500.000 Tk'den fazla harcadığı, 2022-2024 işe alım döneminde masrafların 600.000 Tk'ye ulaştığı bildirildi.

600.000 Tk'lik ödeme, önceki resmî ücret olan 79.000 Tk'nin yaklaşık 7,6 katı; aradaki fark ise 521.000 Tk. Bu rakamlar, yeni ücret kararının neden birçok başvuru sahibi için işe alımın yeniden başlaması kadar önemli olduğunu açıklıyor. Bir yurt dışı işi, işçi ilk maaşını almadan önce ciddi bir borçla başlayabilir.

Bakanlık, işe alımın işçilere aşırı bir mali yük getirmeden istihdam yaratması gerektiğini belirtiyor. Ajanslara yasalara uymaları, işçilerin çıkarlarını korumaları ve süreci uygun maliyetli, güvenli ve şeffaf tutmaları çağrısında bulundu.

Önceki anlaşmazlıklar, işe alım borcunun ödenmeyen ücretlerle nasıl birleşebildiğini gösteriyor. 11 Kasım 2025'te eski Malezyalı fabrika işçilerinden yaklaşık 100'ü, ödenmeyen ücretlere karşı düzenlenen protesto sırasında Dakka'daki bakanlığın önünde toplandı. Migrant Welfare Network, Mediceram ve Kawaguchi Manufacturing'de çalışan 431 Bangladeşli işçinin yasal ücretlerinden ve temel güvencelerden mahrum bırakıldığını söyledi.

Bu anlaşmazlıklara karışan işçiler, ücret alamadıkları dönemlerin ardından borçlarla Bangladeş'e döndüklerini anlattı. Talepleri arasında ödenmemiş ücretlerin ve tazminatın ödenmesi, ayrıca bir şirket kapandığında veya yasaları çiğnediğinde işverenlerini hızla değiştirebilme hakkı da vardı. Yeni başvuru sahipleri için işe alım ücretleri ve işe başladıktan sonra ücretlerin düzenli ödenmesi, aynı hane bütçesi hesabının birbiriyle bağlantılı parçaları.

Gözden geçirilmiş liste tamamlanmadan sağlık kontrolleri başlayacak

Bangladeş ve Malezya, işçileri muayene etmeye yetkili sağlık merkezlerinin gözden geçirilmiş listesini hâlâ kesinleştiriyor. Mevcut ikili düzenlemeye göre bu merkezleri onaylamak iki ülkenin ortak sorumluluğunda.

Reklam

Bakanlık, işe alımın Malezya'nın mevcut onaylı internet sitesi listesinde kalan merkezler üzerinden başlayacağını, usulsüzlüklerle ilişkilendirilen merkezlerin ise liste dışında bırakılacağını bildirdi. Bangladeşli yetkililerin faaliyetteki merkezleri inceleyeceğini, yerel kurallara uyulmasını şart koşacağını ve usulsüzlüğe karıştığı tespit edilen merkezleri askıya alacağını belirtti.

Söz konusu merkezlerle ilgili kaygılar sürüyor. Önceki işe alım sürecindeki iddia edilen sendikayla bağlantılı ajanslara bağlı olduğu belirtilen 17 sağlık merkezi süreçte yer almaya devam ediyor. Bakanlığın açıklamasına göre tartışmalı merkezler faal listeden çıkarıldı. Gözden geçirilmiş liste tamamlanırken bu 17 merkezin durumunun açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

Malezya sağlık, insan kaynakları ve içişleri bakanlıklarından bir heyetin, nihai onay öncesinde sağlık merkezlerini incelemek üzere Bangladeş'i ziyaret etmesi bekleniyor. Ziyaret veya gözden geçirilmiş listenin tamamlanması için tarih verilmedi.

Bakanlık, onaylı ek merkezlerin ilgili internet sitesinde ve bakanlık aracılığıyla duyurulacağını bildirdi. Ayrıca muayeneleri yürütme yetkisinin tek bir merkeze verilmeyeceğini, böylece sağlık kontrollerinin yetkili hizmet sağlayıcılar arasında dağıtılabileceğini belirtti.

Ajanslar nasıl seçildi?

Bakanlık, 18 Aralık 2022'de imzalanan Bangladeş-Malezya mutabakat zaptının, işe alım ajanslarını seçme ve listeleme sorumluluğunu Malezya İnsan Kaynakları Bakanlığına verdiğini söylüyor. Ajansların Malezya'nın uygunluk şartlarını karşılaması gerekiyor.

Bangladeş'in geçici hükümeti inceleme sürecini başlattı ve görüşmeler sırasında Malezya'nın bazı koşulları gevşetmesinin ardından değerlendirilmek üzere 423 ajans sundu. Onaylanan grup şu anda 338 kuruluştan oluşuyor. Malezya, 25 özel işlem ajansını seçerken kullandığı ölçütleri kamuoyuna açıklamadı.

Göreve geldikten sonra mevcut hükümet müzakereleri sürdürdü. Bakanlığa göre Başbakan Tarique Rahman, Malezya'ya yaptığı ilk resmî yurt dışı ziyaretinde Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim ile iş gücü piyasasının yeniden açılmasını görüştü.

Yurt Dışında Yaşayanlar Refahı Bakanı Ariful Haque Choudhury de ekim ayındaki açıklamadan önce çeşitli etkinliklerde planlanan yeniden açılışı duyurmuştu. Son açıklama, ajans yapısı ve işe alım prosedürünü ayrıntılandırarak başvuru sahipleri ve ajanslara süreci başlatmak için daha somut bir yol sunuyor.

Reklam

Sürekli açılıp kapanan bir işe alım güzergâhı

Malezya, iş gücü piyasasını Bangladeşli işçilere ilk kez 1990'larda resmen açtı. O tarihten bu yana aşırı ücretler, yetkisiz aracılar, iş bulmadan ülkeye gelen işçiler ve çalışma hayatındaki suistimallerle ilgili tekrarlanan kaygılar eşliğinde işe alım birkaç kez askıya alındı ve yeniden başlatıldı.

Son yirmi yıldaki başlıca değişiklikler, erişimin ne sıklıkta değiştiğini gösteriyor:

  • 2009: Malezya iş gücü piyasasını Bangladeşli işçilere kapattı.
  • 2016 sonu: İşe alım yeniden açıldı.
  • Eylül 2018: Yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları üzerine işe alım askıya alındı.
  • 2022: İşe alım yeniden açıldı.
  • Mart 2024: Malezya yeni işe alımları geçici olarak durdurduğunu duyurdu ve hâlihazırda onay ve vize sahibi işçilerin 31 Mayıs'a kadar ülkeye giriş yapmasını şart koştu.
  • Mayıs 2024: Bangladeş'ten işe alım askıya alındı.
  • 15 Ekim 2026: Bangladeş, yeni onaylanan ajanslar aracılığıyla işe alım işlemlerinin başlayabileceğini duyurdu.

Mart 2024'teki duyuru ve mayıs ayındaki son tarih, aynı kapanış sürecinin aşamalarıydı: yeni işe alımlar durdurulurken hâlihazırda onay ve vize sahibi işçilere Malezya'ya girmek için son bir süre tanındı. Ekim 2026'daki duyuru, bu uzun süreli kapanışın ardından yeni bir işe alım sürecini başlatıyor.

Başvuru sahipleri için sıradaki somut kararlar, olağan işe alım ücreti, toplam işçi alımı, 10.000 ücretsiz kontenjana erişim ve sağlık merkezlerinin nihai listesiyle ilgili. Bakanlığın belirttiği hedef, daha geniş ajans katılımı ve daha düşük maliyetler. Bu kararlar, bir işçinin ne kadar ödeme yapacağını ve iş teklifinden yola çıkışa kadar hangi kuruluşların süreci yürüteceğini belirleyecek.

Öne Çıkanlar

  • Bangladeş, Malezya'daki işler için işe alımın yeniden başlayacağını 15 Ekim 2026'da duyurdu.
  • Onaylı sistemde BOESL, 25 özel işlem ajansı ve 312 işe alım ajansı bulunuyor.
  • Malezya, 10.000 işçiyi kendilerine işe alım ücreti yansıtılmadan kabul etmeyi prensipte onayladı.
  • Genel programın işe alım ücreti ve toplam işçi sayısı henüz karara bağlanmadı.
  • İşe alım ajansları işveren bulup işçi seçebilecek; belirlenmiş işlem ajansları ise Malezya'daki idari işlemlere yardımcı olacak.
  • Gözden geçirilmiş sağlık merkezi listesi, denetimler ve Bangladeş ile Malezya'nın ortak onayını bekliyor.
  • Önceki işe alım döneminde resmî ücret 79.000 Tk iken maliyetler 600.000 Tk'ye ulaştı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir