İtiraz konusu beyanla ilgili yeniden kayıt talebi
Hindistan Yüksek Mahkemesi, Delhi'deki seçmen kütüğünün gözden geçirilmesine ilişkin duruşmayı, itiraz ve başvuru süresinin dolacağı 30 Ekim'den iki gün önce, 28 Ekim'e aldı. Mahkemenin bu kararı, isimleri silinen daha önce kayıtlı seçmenleri etkileyen bir şartın başvurucular tarafından itiraz konusu yapılmasının ardından geldi. İtirazın odağında Form 6 var: Kayıtlarını yeniden yaptırmak isteyen kişilerden, seçmen kütüğüne ilk kez kaydolmak için başvurduklarını beyan etmeleri isteniyor.
İçindekiler
- İtiraz konusu beyanla ilgili yeniden kayıt talebi
- Resmî Form 6'da gerçekte ne yazıyor?
- Yaptırım uyarısı neden önemli?
- Delhi'de kaç seçmenin kaydı silindi?
- İtiraz konusu ek beyan
- Bildirimler ve veri kontrollerine ilişkin daha geniş kapsamlı dava
- Mahkemenin müdahalesini hızlandıran tarihler
- Delhi'deki başvuru rakamları ne gösteriyor?
- 28 Ekim'deki duruşmada neler ele alınacak?
- Öne Çıkanlar
Başvuruda, Özel Yoğun Gözden Geçirme (SIR) öncesinde Delhi'deki seçmenlerin yüzde 32,78'ine karşılık gelen 4.756.722 seçmenin, taslak kütükten çıkarıldığı belirtiliyor. Bu seçmenler; bulunamayan veya taşınmış olanlar, hayatını kaybedenler ve mükerrer kayıtlar kategorilerinde sınıflandırılmış. Başvuruculara göre isimlerinin yeniden kaydedilmesini isteyenlere sunulan tek yol Form 6.
Hindistan Baş Yargıcı Surya Kant ile Yargıç Joymalya Bagchi'den oluşan heyet, avukat Prashant Bhushan'ın yaklaşan son tarihe dikkat çekmesinin ardından duruşmayı 30 Ekim'den öne aldı. Bhushan ve avukat Neha Rathi, şeffaflık aktivistleri Anjali Bhardwaj ile Amrita Johri'yi temsil ediyor.
Baş Yargıç Surya Kant, mahkemenin durumu çözüme kavuşturacak bir karar üzerinde durduğunu söyledi:
Durumu çözüme kavuşturacak bir karar vermeyi düşünüyoruz.
Uyuşmazlık, uygulamaya ilişkin iki sorunu bir araya getiriyor: Daha önce kayıtlı bir seçmenin istenen belgeleri doğru biçimde nasıl dolduracağı ve itiraz süresi dolmadan yeniden kayıt talebinin ne kadar hızlı değerlendirilebileceği. Seçmen kütüğü, kayıtlı seçmenlerin resmî listesidir. Yeniden kayıt isteyen bir kişi için hem durumunu doğru şekilde kayda geçiren hem de yetkililerin uygunluğunu değerlendirmesine imkân tanıyan bir süreç gerekiyor.
Resmî Form 6'da gerçekte ne yazıyor?
Hindistan Seçim Komisyonunun resmî Form 6'sı, "Yeni Seçmenler İçin Başvuru Formu" başlığını taşıyor ve 1960 tarihli Seçmen Kayıt Kuralları'nın 13(1) ve 26. maddelerine atıfta bulunuyor. Başvurular, ilgili seçim bölgesinin Seçmen Kayıt Memuruna sunuluyor.
Formda ad, bir yakına ilişkin bilgiler, doğum tarihi, cinsiyet, mevcut adres ve destekleyici belgeler isteniyor. Beyan bölümünde ayrıca Hindistan vatandaşlığı ve başvuru sahibinin belirtilen adreste olağan olarak ne kadar süredir yaşadığı da yer alıyor.
Seçim Komisyonunun formunda şu beyan bulunuyor:
Seçmen Kütüğüne ilk kez kaydolmak için başvuruyorum ve adım herhangi bir Eyalet Meclisi Seçim Bölgesi/Parlamento Seçim Bölgesi kütüğünde yer almıyor.
Daha önce kayıtlı olup gözden geçirme sırasında kaydı silinen biri için güçlük, cümlenin ilk bölümünden kaynaklanıyor. Bu kişi yeniden kayıt yaptırmak istiyor, ancak form başvuruyu ilk başvurusu olarak tanımlamasını istiyor.
Bhushan, mahkemede sorunu, insanlardan daha önce hiç oy kullanmadıklarını beyan etmelerinin istenmesi olarak anlattı. Basılı formda ise farklı bir ifade kullanılıyor: Başvuru sahibine seçmen kütüğüne ilk kez kaydolmak için başvurup başvurmadığı soruluyor. Dolayısıyla kişi geçmiş seçimlerde gerçekten oy kullanmış olsun ya da olmasın, başvurucuların itirazı açısından daha önce kayıtlı olması belirleyici.
Yaptırım uyarısı neden önemli?
Form 6, 1950 tarihli Halkı Temsil Yasası'nın 31. maddesi hakkında başvuru sahiplerini uyarıyor. Bu madde, başvuru sahibinin yanlış olduğunu bildiği veya yanlış olduğuna inandığı ya da doğru olduğuna inanmadığı bir beyanı kapsıyor. Belirtilen ceza bir yıla kadar hapis, para cezası veya her ikisi.
Bhardwaj ile Johri, mevcut yeniden kayıt sürecinin daha önce kütüğe kaydedilmiş seçmenleri kabul edilemez bir duruma soktuğunu savunuyor. Listede yeniden yer alabilmek için, başvuruda anlatılan kendi koşulları bakımından gerçeğe aykırı olan bir ifadeyi imzalamaları isteniyor. Başvuru bu durumu "temel bir çelişki" olarak nitelendiriyor.
Hukuki yaptırım uyarısı, formdaki ifadeyi basit bir bürokratik mesele olmaktan çıkarıyor. İmza, başvuru sahibinin beyanını doğruluyor. Bu nedenle başvuruda, yetkililer isimlerin kütüğe eklenip eklenmeyeceğine karar verirken seçmenlerin kayıt geçmişlerini doğru biçimde açıklayabilecekleri bir yol talep ediliyor.
Başvurucular adına mahkemeye çıkan Bhushan, heyete iki olası çözüm önerdi:
Seçim Komisyonu ya bu kişilerin Form 8 [adres değiştiren seçmenler için] sunmalarına izin vermeli ya da SIR sırasında kaydı silinen seçmenler için yeni bir form hazırlamalı.
Form 8, adres değişiklikleri ve düzeltmeler gibi işlemlerde kullanılıyor. Başvuruda Seçim Komisyonundan uygun bir yeniden kayıt mekanizması oluşturması ve daha önce kütüğe kaydedilmiş seçmenlerden kendileri için geçerli olmayan bir beyanda bulunmalarını istememesi talep ediliyor. Mahkeme, itiraz konusu Form 6 şartlarının geçerliliği veya yerine uygulanacak süreç konusunda henüz karar vermedi.
Delhi'de kaç seçmenin kaydı silindi?
Başvuruda belirtilen 4.756.722 seçmen, gözden geçirme öncesindeki seçmen kütüğündeki yaklaşık her üç isimden birine karşılık geliyor. 31 Ağustos'ta yayımlanan taslak kütükte yaklaşık 9,7 milyon seçmen bulunuyor; bu sayı uygulama öncesinde yaklaşık 14,5 milyondu.
Silinen isimler ASDD kapsamında, yani bulunamayan, taşınmış, hayatını kaybetmiş veya mükerrer kayıt olarak sınıflandırıldı. Bu kategoriler, kaydın silinmesine yol açan farklı nedenleri ifade ediyor. Taşınan bir kişinin yeni adresinde kayıt yaptırması gerekebilirken mükerrer kayıt, bir kişinin birden fazla yerde listelenmesi anlamına geliyor.
Seçim Komisyonu, 4,332 milyondan fazla seçmenin taşındığını veya bulunamadığını, 282 binden fazlasının hayatını kaybettiğini ve 141 binden fazlasının birden fazla yerde kayıtlı olduğunu bildirdi. En büyük kategoriyi, taşındığı veya bulunamadığı kaydedilen seçmenler oluşturdu.
Bhardwaj ile Johri'nin talebi, bu işlem sonrasında yeniden kütüğe kaydolmak isteyen daha önce kayıtlı kişilerle ilgili. Başvurularında, her başvuru sahibini ilk kez kayıt yaptırıyormuş gibi değerlendirmeden bu taleplerin incelenmesini sağlayacak bir yol isteniyor. Böylece kayıt süreci hem uygunluğu hem de kişinin kütükte daha önce bulunduğu yeri dikkate alabilir.
İtiraz konusu ek beyan
Başvuruda, SIR yönergeleri kapsamında Form 6 ve Form 8'e ek olarak istenen ayrı bir beyana da itiraz ediliyor. Bu, ikinci bir hukuki mesele: Kanuni formda zaten yer alan ifade ile ek bir belge isteme yetkisi birlikte sorgulanıyor.
Başvuruda, ek beyanın 1950 tarihli Halkı Temsil Yasası'nın 28. maddesi uyarınca kural koyma usulü izlenmeden getirildiği ve bu nedenle hukuki dayanağı olmadığı savunuluyor. Başvurucular ayrıca 2002 tarihli seçmen kütükleriyle bağlantılı geçmiş bilgilere yönelik taleplere de itiraz ediyor; bu şartların kanuni bir değişiklik yerine idari talimatla getirildiğini ileri sürüyor.
Başvuruda, 28. maddenin Merkezi Hükümete, Seçim Komisyonuna danıştıktan sonra Resmî Gazete'de bildirim yayımlayarak kural koyma yetkisi verdiği belirtiliyor. Kuralların daha sonra Parlamentonun iki kanadına sunulması ve bu kanatların kuralları değiştirebilmesi veya iptal edebilmesi gerekiyor. Başvurucular, özetle, gerekli yasal yetki olmadan idari bir talimatla kayıt sürecine önemli bir şart eklenemeyeceğini savunuyor.
Başvuruda, Seçim Komisyonunun 26 Eylül tarihli basın açıklamasına atıfta bulunuluyor. Açıklamada ek beyanın SIR dönemi dışında istenmeyeceği ve bu dönemde yalnızca 1960 tarihli Seçmen Kayıt Kuralları'nda belirtilen formların kullanılacağı ifade edilmişti. Başvurucular, seçmen kütüğüne kaydolma amacını taşıyan başvurular için farklı belge şartları uygulanmasına itiraz ediyor.
Bhardwaj ile Johri ayrıca belirli bir güvencenin sağlanmasını istiyor: Esastan incelenebilir bir kayıt veya yeniden kayıt talebi, yalnızca başvuru sahibinin ek SIR beyanını sunmaması nedeniyle reddedilmemeli. Bu talep, ek belgeyle ilgili uyuşmazlık çözüme kavuşturulurken başvurunun değerlendirilmesini sağlayacak.
Bildirimler ve veri kontrollerine ilişkin daha geniş kapsamlı dava
Yeni başvuru, Bhardwaj ile Johri'nin Seçim Komisyonu ve başka bir davalı aleyhine açtığı 2026 tarihli 1188 sayılı Medeni Yazılı Başvuru kapsamında sunuldu. Ana dava, SIR bildirimleri gönderilen Delhi seçmenlerinin isimlerinin ve her bir bildirimin gerekçesinin açıklanmasını talep ediyor.
Başvurucular, "mantıksal tutarsızlıkları" belirlemek için kullanılan ölçütlerin, tanımların, algoritmik parametrelerin ve uygulama yönergelerinin açıklanmasını istiyor. Burada bu terim, seçmen bilgileri kontrol edilirken tespit edilen tutarsızlıkları ifade ediyor. Algoritmik parametreler, bir bilgisayar sürecinin hangi kayıtları işaretleyeceğini belirlemek için kullandığı ayar veya kurallardır.
Yüksek Mahkeme, 22 Eylül'de Seçim Komisyonuna bildirimlerin seçmenlere "neredeyse mekanik biçimde" gönderiliyor gibi göründüğünü söyledi. Mahkeme, ek güvenceler getirilmesini ve mantıksal tutarsızlıkların hangi temele göre belirlendiğinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Taslak kütükte yaklaşık 3,3 milyon seçmen, mantıksal tutarsızlık tespit edilen veya eşleştirilemeyen kişiler olarak sınıflandırıldı. Bu kişilerin gözden geçirme sürecinde kayıtlarıyla eşleştirme yapılamamıştı. Bu vakaların yaklaşık 2 milyonu doğrulandı. Yuvarlanmış bu rakamlar üzerinden hesaplandığında, yaklaşık 1,3 milyon vaka bildirilen doğrulanmış toplamın dışında kaldı.
Davanın iki bölümü, aynı sürecin birbirini izleyen aşamalarını ele alıyor. Ana başvuru, kayıtların neden işaretlendiğinin ve bildirimlerin neden gönderildiğinin açıklanmasını istiyor. Yeni başvuru ise isimleri kütükten çıkarılmış ve yetkililerden yeniden kayıt talebini değerlendirmelerini isteyen kişiler için uygulanabilir bir yol arıyor.
Mahkemenin müdahalesini hızlandıran tarihler
Delhi'de itiraz ve başvuru süresinin son tarihi 30 Eylül'den 30 Ekim'e uzatıldı. Ana davanın, uzatılan sürenin biteceği gün görülmesi planlandığı için başvurucular daha erken bir duruşma talep etti.
Öne çıkan tarihler şöyle:
- 31 Ağustos: Seçim Komisyonu, SIR çalışmasının ardından Delhi'nin taslak seçmen kütüklerini yayımladı.
- 16 Eylül: Bhardwaj ile Johri, 4,7 milyondan fazla ismin kütükten çıkarılmasına itiraz ederek Yüksek Mahkemeye başvurdu.
- 22 Eylül: Mahkeme, bildirimlerin gönderilme biçimini sorguladı ve mantıksal tutarsızlıklarla ilgili güvence ve açıklama istedi.
- 26 Eylül: Seçim Komisyonunun basın açıklamasında, ek beyanın SIR dönemi dışında kullanılması ele alındı.
- 28 Ekim: Yüksek Mahkemenin Delhi SIR başvurularını ve yeni başvuruyu dinlemesi planlanıyor.
- 30 Ekim: İtiraz ve başvuru sunmak için uzatılan süre doluyor.
Duruşma tarihinin değiştirilmesi, mahkemeye talep edilen tedbiri değerlendirmek için son tarihten önce iki gün bırakıyor. Bhushan, 28 Ekim'deki duruşmaya kadar bile etkilenen seçmenlere çok az zaman kalacağını savundu. Bunun üzerine Baş Yargıç, heyetin durumu çözüme kavuşturacak bir karar üzerinde durduğunu söyledi.
Mahkeme, daha önceki bir duruşmada değiştirilmiş Form 6'yı ne onayladığını ne de reddettiğini ve formun geçerliliğini karara bağlamadığını da açıkladı. Dolayısıyla mahkemenin yaklaşan incelemesi, hem itiraz konusu şartları hem de itiraz süresinin dolmasının yarattığı acil sorunu kapsıyor.
Delhi'deki başvuru rakamları ne gösteriyor?
Delhi Baş Seçim Memurunun açıkladığı rakamlara göre yetkililer, 31 Ağustos ile 12 Ekim arasında 220.645 Form 6 başvurusu aldı. Aynı dönemde 83.004 Form 8, 9.243 Form 7 ve 393 Form 6A başvurusu yapıldı.
Form 6 ile seçmen kütüğüne kaydolma talep ediliyor; Form 8 adres değişiklikleri veya düzeltmeler için, Form 7 ise isimlerin kütüğe eklenmesine itiraz etmek ya da silinmesini istemek için kullanılıyor. Form 6A, yurt dışında yaşayan seçmenlerin kaydıyla ilgili. Bu rakamlar, gözden geçirme sürecinde yürütülen farklı iş türlerini ortaya koyuyor.
Başvuruda kararların ne hızla verildiğiyle ilgili endişeler de dile getiriliyor. Başvuruda atıfta bulunulan rakamlara göre 31 Ağustos ile 4 Ekim arasında 3.200'den fazla Form 7 başvurusu sonuçlandırılırken aynı dönemde 569 Form 6 başvurusu sonuçlandırıldı. İdari kullanımda bir başvurunun sonuçlandırılması, yetkililerin başvuruyla ilgili karar sürecini tamamlaması anlamına geliyor.
Bu rakamlar, başvurucuların son tarihten önce yeniden kayıt olanağına erişim konusundaki endişelerinin merkezinde yer alıyor. Başvuru sayısı, talepleri doğrulamak için gereken süre ve başvuru sahiplerinin imzalaması gereken ifadeler, kütükten çıkarılmış bir seçmenin talebinin zamanında çözüme kavuşturulup kavuşturulamayacağını etkiliyor.
28 Ekim'deki duruşmada neler ele alınacak?
Yüksek Mahkemeden, daha önce kütüğe kayıtlı olup yeniden kayıt isteyen seçmenler için uygun bir mekanizma sağlaması amacıyla Seçim Komisyonuna talimat vermesi isteniyor. Önerilen seçenekler arasında Form 8'in uygun biçimde kullanılmasına izin verilmesi veya başvuru sahiplerinin durumunu doğru şekilde yansıtan ayrı bir form ya da beyan hazırlanması bulunuyor.
Heyet ayrıca ek SIR beyanına ve eski seçmen kayıtlarıyla bağlantılı taleplere yönelik itirazları değerlendirecek. Başvurucular, uygun başvuruların yalnızca itiraz konusu ek beyanın sunulmaması nedeniyle reddedilmemesini istiyor.
Delhi'deki acil mesele dar kapsamlı ancak önemli sonuçları olabilecek bir konu: Listeye yeniden girmek isteyen bir seçmenin, geçmişine uygun belgelere ihtiyacı var. Daha geniş kapsamlı dava ise Seçim Komisyonunun şüpheli kayıtları nasıl belirlediğini, bildirimlerini nasıl açıkladığını ve bu bildirimlerin ardından yapılan başvuruları nasıl işleme aldığını sorguluyor. 28 Ekim'deki duruşma, 30 Ekim'deki son tarihten kısa süre önce bu meseleleri mahkemenin önüne taşıyor.
Öne Çıkanlar
- Yüksek Mahkeme, Delhi SIR duruşmasını 30 Ekim'den 28 Ekim'e aldı; böylece başvurular için belirlenen son tarihten önce duruşma yapılacak.
- Başvuruda, gözden geçirme öncesindeki seçmenlerin yüzde 32,78'ine karşılık gelen 4.756.722 kişinin taslak kütükten çıkarıldığı belirtiliyor.
- Resmî Form 6, başvuru sahiplerinden seçmen kütüğüne ilk kez kaydolmak için başvurduklarını beyan etmelerini istiyor.
- Form, bilerek yanlış beyanda bulunmanın bir yıla kadar hapis, para cezası veya her iki yaptırımı da beraberinde getirebileceği uyarısında bulunuyor.
- Bhardwaj ile Johri, uygun bir yeniden kayıt süreci talep ediyor ve ek SIR beyanına itiraz ediyor.
- Mahkeme, itiraz konusu Form 6 şartlarının geçerliliği hakkında henüz karar vermedi.






