Toparlanma Çalışmalarıyla Neredeyse 200 Bin Konut Kurtarıldı
İskân ve Yerel Yönetimler Bakanı Nga Kor Ming, Dewan Rakyat’a yaptığı açıklamada, Malezya’nın Ağustos 2026 itibarıyla 199.643 konutu kapsayan ve brüt geliştirme değeri 158,16 milyar RM olan sorunlu 1.726 özel konut projesini yeniden canlandırdığını veya çözüme kavuşturduğunu söyledi. Bu toplamın büyük bölümünü oluşturan 163.621 konutluk 1.542 proje tamamlanarak Tamamlanma ve Uygunluk Sertifikası aldı.
İçindekiler
- Toparlanma Çalışmalarıyla Neredeyse 200 Bin Konut Kurtarıldı
- Toparlanma Rakamları Aslında Neleri Kapsıyor?
- Toplamın Büyük Bölümünü Tamamlanan Projeler Oluşturuyor
- Son Toplam Temmuz Ayıyla Nasıl Karşılaştırılıyor?
- Kuala Lumpur’da Çözüme Kavuşmamış Projeler Hâlâ Var
- Görev Gücü ve Toparlanmanın Sınırları
- Önleme Planında İzleme ve Hesap Denetimleri
- Projeler Sürdürülemez Hâle Gelmeden Çıkış Önerisi
- 2030 Hedefi İçin Önemli Tarihler
- Öne Çıkanlar
Rakamlar önemli bir ilerlemeye işaret ediyor, ancak toparlanma programında sayılan bütün konutların tamamlandığı anlamına gelmiyor. 147 projede inşaat yeniden normal seyrine dönerken, terk edilmiş 37 proje fiziksel olarak tamamlanarak veya alıcılara fayda sağlayan başka çözümlerle rehabilite edildi.
Sorunlar Kuala Lumpur’da hâlâ görülüyor. Başkentte 31 Ağustos 2026 itibarıyla terk edilmiş yedi özel konut projesi ve 6.102 konut alıcısını ilgilendiren, sorunlu olarak sınıflandırılmış 12 proje bulunuyordu. Bazı projeler tamamlanmaya yaklaşırken diğerleri planlama aşamasında kaldı veya yasal süreçler nedeniyle ilerleyemedi.
Nga, ulusal rakamlarla birlikte sorunlu ve terk edilmiş konut projelerini 2030’a kadar ortadan kaldırma taahhüdünü de dile getirdi. Bakanın açıklamasında toparlanma çalışmaları; daha sıkı proje takibi, geliştirme hesaplarının denetlenmesi ve ticari açıdan sürdürülemez projelerin ilerlemesini önlemeyi amaçlayan önerilen bir satın alma mekanizmasıyla ilişkilendirildi.
Toparlanma Rakamları Aslında Neleri Kapsıyor?
Bakanlığın toparlanma toplamı, üç farklı sonucu bir araya getiriyor. Alıcıların bir projenin tamamlanıp tamamlanmadığını, yeniden ilerleyip ilerlemediğini veya başka bir düzenlemeyle çözüme kavuşturulup kavuşturulmadığını anlaması açısından bu kategorileri ayrı değerlendirmek önemli.
- 29.900 konutu kapsayan ve brüt geliştirme değeri 40,92 milyar RM olan 147 sorunlu projede ilerleme yeniden normale döndü.
- 163.621 konutu kapsayan ve değeri 115,74 milyar RM olan 1.542 sorunlu proje tamamlanarak Tamamlanma ve Uygunluk Sertifikası aldı.
- 6.122 konutu kapsayan ve brüt geliştirme değeri 1,504 milyar RM olan terk edilmiş 37 proje yeniden canlandırıldı veya çözüme kavuşturuldu.
Bu kategorilerin toplamı, açıklanan 1.726 proje ve 199.643 konut rakamına ulaşıyor. Birleşik geliştirme değeri 158,164 milyar RM; bu da yuvarlandığında 158,16 milyar RM’lik manşet rakamla örtüşüyor. Bazı açıklamalarda terk edilmiş projelerin bileşeni 1,5 milyar RM olarak yuvarlanıyor.
Brüt geliştirme değeri (GDV), bir projenin değerini ifade eder; hükümetin projeleri kurtarmak için harcadığı miktarı değil. Bu nedenle 158,16 milyar RM rakamı kamu harcaması, alıcılara ödenen tazminat veya geri kazanılan nakit olarak değerlendirilmemeli.
Bakanlık, toparlanmayı yalnızca inşaatın tamamlanmasından daha geniş anlamda kullanıyor. Yeniden normal ilerleme kaydeden bir projenin hâlâ tamamlanması gerekiyor. Terk edilmiş bir proje ise başlangıçta planlanan tüm konutların teslim edilmesi yerine, alıcılara fayda sağlayan bir düzenlemeyle çözüme kavuşturulabilir.
Toplamın Büyük Bölümünü Tamamlanan Projeler Oluşturuyor
Tamamlanma sertifikası alan 1.542 proje, toparlanma toplamındaki projelerin yaklaşık yüzde 89,3’üne karşılık geliyor. Bu projelerdeki 163.621 konut ise sayılan toplam birimlerin yaklaşık yüzde 82’sini oluşturuyor. Bu, açıklanan toplam içinde inşaatı tamamlanmış projelere dair en güçlü gösterge.
Genellikle CCC kısaltmasıyla anılan Tamamlanma ve Uygunluk Sertifikası, bir binanın geçerli şartlara uygun biçimde tamamlandığını belgeliyor. Bu, bir projenin yeniden normal ilerleme kaydetmesinden daha somut bir aşama. Bununla birlikte açıklama, her alıcının konutunu ne zaman teslim aldığını ortaya koymuyor.
İlerlemesi yeniden normale dönen projelerdeki 29.900 konut, toplam birimlerin yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Yeniden canlandırılan veya çözüme kavuşturulan terk edilmiş projelerdeki 6.122 konut ise yaklaşık yüzde 3,1’e karşılık geliyor. Bu rakamlar, 199.643 konutun tamamını yeni tamamlanmış gibi tanımlamanın sonucu abartacağını gösteriyor.
Dağılım, kayda geçirilen toparlanmaların çoğunun terk edilmiş olarak sınıflandırılan projelerden değil, sorunlu projelerden oluştuğunu da gösteriyor. Sorunlu projeler kategorisindeki iki grup toplam 1.689 projeyi kapsıyor. Terk edilmiş kategorisinde ise yalnızca 37 proje bulunuyor.
Son Toplam Temmuz Ayıyla Nasıl Karşılaştırılıyor?
30 Temmuz 2026’da yapılan açıklamada, sorunlu ve terk edilmiş projelerden 1.647’sinin yeniden işler hâle getirildiği ve brüt geliştirme değerlerinin 150 milyar RM’yi aştığı belirtildi. Aynı toplama ilişkin başka bir açıklamada değer 153 milyar RM olarak verilmiş ve projeler terk edilmiş olarak tanımlanmıştı.
Temmuz rakamıyla karşılaştırıldığında Ağustos toplamı 79 proje, yani yaklaşık yüzde 4,8 daha yüksek. 158,16 milyar RM ile ayrıca bildirilen 153 milyar RM karşılaştırıldığında değer artışı 5,16 milyar RM oluyor. Temmuz açıklamalarında farklı hassasiyet düzeyleri kullanıldığı için değer karşılaştırması yaklaşık nitelikte.
Raporlama dönemlerine ilişkin tanımlar da farklılık gösteriyor. 30 Temmuz tarihli açıklamada toparlanma çalışmalarının 2022’den itibaren olan dönemi kapsadığı belirtilirken, Ağustos açıklamalarında sonuçlar 2023’te kurulan görev gücüyle ilişkilendiriliyor. Rakamlar tek başına, baştan itibaren aynı dönem ve sınıflandırma kurallarının kullanılıp kullanılmadığını ortaya koymuyor.
Bu nedenle artış, Ağustos ayında tamamlanan projelerin doğrulanmış sayısı olarak değil, açıklanan toplamların karşılaştırması olarak değerlendirilmelidir. Temmuz açıklamalarında geçen yaklaşık 200 bin konut alıcısı ifadesi de son açıklamadaki kesin 199.643 konut birimi sayısıyla doğrudan karşılaştırılamaz.
Kuala Lumpur’da Çözüme Kavuşmamış Projeler Hâlâ Var
Kuala Lumpur’da 31 Ağustos itibarıyla kayda geçen terk edilmiş yedi özel konut projesinin beşi rehabilitasyon planlaması aşamasındaydı, birinde rehabilitasyon çalışmaları sürüyordu, biri ise duraklamış olarak sınıflandırılmıştı. Başkentte sorunlu olarak sınıflandırılan 12 projeyse 6.102 alıcıyı ilgilendiriyordu.
Planlama ile aktif rehabilitasyon arasındaki ayrım önemli. Planlama aşamasındaki bir projede inşaat mutlaka yeniden başlamış değildir. Bakanlık, ilgili taraflarla müzakerelerin yürütüldüğünü, rehabilitasyon anlaşmalarının hazırlandığını ve çalışmaları yeniden başlatmanın olası yollarının değerlendirildiğini belirtti.
Kuchai East’in 2027’nin ilk çeyreğinde CCC alması bekleniyordu. Buna karşılık D'Cento, yasal süreçler nedeniyle hâlâ durmuş durumdaydı. Bu örnekler, bakanlığın çözüme kavuşmamış tüm projeler için tek bir tamamlama tarihi vermemesinin nedenini gösteriyor.
Diğer iki proje, Residensi Laman Segar Hijau ve Vila Setara Happy Garden, parlamentodaki bilgilendirmeden önceki ay CCC almıştı. Residensi Hektar Gombak’taki rehabilitasyon çalışmalarının ise yüzde 92,67 oranında tamamlandığı bildirildi. Bu oran kayda değer bir ilerlemeye işaret ediyor, ancak tamamlanma sertifikası veya kesinleşmiş bir teslim tarihi anlamına gelmiyor.
Kuala Lumpur rakamları, Bukit Bintang milletvekili Fong Kui Lun’un ek sorusuna yanıt olarak ele alındı. Tamamlanma takvimleri, yasal kısıtlamalar da dâhil olmak üzere her projeyi etkileyen sorunların çözülmesine ve kaydedilen ilerlemeye bağlı.
Görev Gücü ve Toparlanmanın Sınırları
TFST olarak bilinen Sorunlu ve Terk Edilmiş Özel Konut Projeleri Görev Gücü 2023’te kuruldu. Bakanlık, geliştiriciler ve ilgili kurumlarla birlikte yürütülen toparlanma çalışmalarının koordinasyonunu görev gücüne bağlıyor.
Nga, terk edilmiş projelerin fiziksel olarak tamamlanarak veya konut alıcılarına fayda sağlayan başka çözümlerle ele alınabileceğini söyledi. Açıklamada bu alternatif çözümlerin ayrıntılı dökümü verilmediği için, kaç alıcının başka bir çözüm yerine konutunu teslim aldığını belirlemek mümkün değil.
Bakan ayrıca, atılacak ilave adımların bakanlığın yetki alanı içinde kalması ve mahkeme süreçleriyle kararlarına tabi olması gerektiğini söyledi. İnşaatın çözümlenmemiş yasal süreçlerden bağımsız değerlendirilemeyeceği D'Cento gibi projelerde bu koşul önem taşıyor.
İskân ve yerel yönetimlerden sorumlu bakan Nga, 14 Ekim’de Dewan Rakyat’taki Soru Zamanı oturumunda bakanlığın süregelen sorumluluğunu şöyle anlattı:
Sorunlu veya terk edilmiş konut projelerini hafife alamayız. Bakanlığın yetki alanı içinde gerekli önlemlerin alınmasını sağlamak için bu durumları izlemeye devam edeceğiz,
Toparlanma rakamları elde edilen sonuçları kayda geçiriyor, ancak sorunlu veya terk edilmiş durumda olan projelerin ulusal toplamını vermiyor. Geriye kalan proje sayısı bilinmediğinden açıklama, sorunun tamamının ne kadarının çözüme kavuşturulduğunu ortaya koyamıyor.
Önleme Planında İzleme ve Hesap Denetimleri
Bakanlığın önleyici tedbirleri arasında proje ilerlemesini izlemek için Konut Entegre Yönetim Sistemi (HIMS) ve Teduh sistemi bulunuyor. Bunlara Konut Geliştirme Hesaplarının düzenli denetimleri de eşlik ediyor.
Geliştirme hesaplarının denetlenmesi proje maliyesinin gözetimiyle, inşaatın izlenmesi ise çalışmaların ilerleyip ilerlemediğiyle ilgili. Bakanlık, projelerin kurtarılmasını gerektiren sorunları önceden belirlemek ve denetimi güçlendirmek için her ikisini de araç olarak sundu.
Nga ayrıca, merkezi bir veri bankası olarak tasarlanan Büyük Veri Analitiği sistemi için 2027 Bütçesi kapsamında finansman sağlandığını söyledi. Açıklama, sonuç üretmeye başlamış bir veritabanını değil, planlanan bir sistem için ayrılan kaynağı anlatıyor.
Diğer reformlar arasında e-SPA olarak bilinen elektronik Satış ve Satın Alma Sözleşmeleri yer alıyor. Nga, ayrı bir açıklamada bu uygulamanın pratik amacını, New York’tayken Kelantan’daki bir mülk için sözleşme imzalamaya olanak tanıması şeklinde anlattı.
Bu tedbirler birlikte, bir konut işleminin farklı aşamalarını ele alıyor: proje bilgilerine erişim, resmi satın alma sözleşmeleri ve geliştirme fonlarının denetlenmesi. Güncellemelerde her sistemin ne ölçüde kullanıldığı belirtilmiyor ve bunların kaç yeni sorunlu projeyi önlediğini gösteren ölçülebilir sonuçlar sunulmuyor.
Projeler Sürdürülemez Hâle Gelmeden Çıkış Önerisi
Önerilen Gayrimenkul Geliştirme Yasa Tasarısı, süre sınırı içeren bir Satın Alma Seçeneği mekanizması getirecek. Nga’nın anlattığı teklife göre hem geliştiricilere hem de alıcılara resmi Satış ve Satın Alma Sözleşmesi imzalanmadan önce vazgeçme fırsatı tanınacak.
Süre sınırı maddesi, bir düzenleme için son tarih veya sınırlı bir dönem belirler. Bu teklife göre, belirlenen süre içinde projenin sürdürülemez olduğuna karar veren bir geliştirici projeden çekilebilecek ve alıcıların kaporalarını banka faiziyle birlikte eksiksiz iade edecek. Alıcılar da belirli kesintilere tabi olmak üzere bu süre içinde sözleşmeden çekilebilecek.
Geliştiricinin projeden çekilmesi durumunda alıcılara sağlanması önerilen korumayı açıklayan Nga şöyle dedi:
Geliştirici projenin başarısız olacağını veya satışların düşük olduğunu düşünüyorsa çekilme hakkına sahiptir; alıcının kaporası da banka faiziyle birlikte yüzde 100 iade edilir,
Bakan, zayıf satışları ve büyük projeleri sürdürme baskısını durmuş veya terk edilmiş projelerin başlıca nedenleri arasında gösterdi. Teklif, alıcılar resmi satın alma sözleşmelerine taraf olduktan sonra sürdürülemez bir projenin başarısız olmasını beklemek yerine daha erken bir çıkış yolu oluşturmayı amaçlıyor.
Parlamento açıklamalarında yaklaşan reform için farklı adlar kullanılıyor: Birinde Satın Alma Seçeneği ve İnşa Emri denirken, diğerlerinde satın alma seçeneği ve inşa seçeneği mekanizması olarak tanımlanıyor. Güncellemeler bu adların tam olarak aynı mekanizmayı ifade edip etmediğini açıklamıyor; nihai yasal metni, uygulanacak kesintileri veya vazgeçme süresinin uzunluğunu da belirtmiyor.
2030 Hedefi İçin Önemli Tarihler
Hükümet, terk edilmiş konut projelerini 2030’a kadar ortadan kaldırma hedefini 2026-2035 Ulusal Konut Politikası kapsamına aldı. Nga, parlamentoda hedefi daha geniş biçimde, hem sorunlu hem de terk edilmiş projeleri ortadan kaldırmak olarak tanımladı.
Açıklamalarda şu takvim yer alıyor:
- 2023: Sorunlu ve terk edilmiş özel konut projeleri görev gücü kuruldu.
- 30 Temmuz 2026: Toparlanma sağlanan 1.647 projelik toplam açıklandı.
- Ağustos 2026: Ulusal toplam, 199.643 konutu kapsayan 1.726 projeye ulaştı.
- 31 Ağustos 2026: Kuala Lumpur’da terk edilmiş yedi, sorunlu 12 proje kayda geçti.
- 14 Ekim: Nga, Dewan Rakyat’taki Soru Zamanı oturumunda toparlanma rakamlarını ve ilave reformları ele aldı.
- 2027’nin ilk çeyreği: Kuchai East’in CCC alması bekleniyordu.
- 2030: Hükümet sorunlu ve terk edilmiş konut projelerini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Parlamentoda yapılan açıklamada satın alma reformunun bir sonraki ay başlatılacağı belirtildi. Ayrı bir açıklamada, süre sınırı mekanizmasının yıl sonundan önce devreye alınacağı ifade edildi. İki açıklama da önerilen yasanın çoktan kabul edildiğini göstermiyor.
İzlenecek sonraki adımlar arasında reformun nihai koşulları, planlanan veri sisteminin geliştirilmesi ve çözüme kavuşmamış projelerdeki tamamlanma aşamaları bulunuyor. Ağustos toplamı kayda değer toparlanma çalışmalarını gösterirken, ülke genelindeki açık proje sayısının bilinmemesi Malezya’nın 2030 hedefine ne kadar yaklaştığını değerlendirmeyi zorlaştırıyor.
Öne Çıkanlar
- Malezya, Ağustos 2026 itibarıyla 199.643 konutu kapsayan 1.726 özel konut projesini yeniden canlandırdığını veya çözüme kavuşturduğunu bildirdi.
- Birleşik brüt geliştirme değeri 158,16 milyar RM’ydi; bu rakam hükümetin kurtarma harcamalarını ölçmüyor.
- CCC alan tamamlanmış projeler 1.542 proje ve 163.621 konuttan oluşuyordu.
- 147 projede ilerleme yeniden normal seyrine dönerken, terk edilmiş 37 proje rehabilite edildi veya çözüme kavuşturuldu.
- 31 Ağustos’ta Kuala Lumpur’da terk edilmiş yedi, 6.102 alıcıyı ilgilendiren sorunlu 12 proje bulunuyordu.
- Kuchai East’in 2027’nin ilk çeyreğinde CCC alması bekleniyordu; D'Cento yasal süreçler nedeniyle ilerleyemiyordu.
- Planlanan reformlar arasında süre sınırı içeren bir satın alma seçeneği ve yeni bir veri analitiği sistemi bulunuyor.
- Hükümet, sorunlu ve terk edilmiş konut projelerini 2030’a kadar ortadan kaldırmayı hedefliyor.






