13 Ekim'deki açıklama, önde gelen bir ekonomi danışmanını inceleme altına aldı
Çinli yetkililer, Komünist Parti lideri Bo Xilai'nin gözden düşmesinden sonra görevde kalmayı sürdüren eski Chongqing Belediye Başkanı Huang Qifan'ın, Parti disiplinini ve yasaları ciddi şekilde ihlal ettiği şüphesiyle soruşturulduğunu 13 Ekim'de duyurdu. 74 yaşındaki Huang, Aralık 2016'da belediye başkanlığından ayrıldı ancak ekonomi danışmanı ve konuşmacı olarak kamuoyu önüne çıkmayı sürdürdü.
İçindekiler
- 13 Ekim'deki açıklama, önde gelen bir ekonomi danışmanını inceleme altına aldı
- Disiplin açıklamasının ortaya koydukları
- Şanghay'daki fabrikadan Chongqing belediye başkanlığına
- Huang'ın atlattığı Bo Xilai krizi
- Görevden ayrıldıktan sonra ekonomi alanında kamuoyu önündeki rolü
- İptal edilen forum ve organizatörle ilgili çelişkili bilgiler
- Bağlantısı doğrulanmayan ayrı bir düşünce kuruluşu davası
- Zaman çizelgesi ve sonraki adımlar
- Bilinmesi gerekenler
Disiplin incelemesini ve denetim soruşturmasını Merkezi Disiplin Denetleme Komisyonu ile Ulusal Denetleme Komisyonu yürütüyor. Açıklamada Huang'dan, Komünist Parti Chongqing Belediye Komitesi eski sekreter yardımcısı ve güneybatıdaki kentin eski belediye başkanı olarak söz ediliyor. İddia edilen usulsüzlüğün ne olduğu, ne zaman gerçekleştiği ya da hangi görevleriyle ilgili olduğu belirtilmiyor.
Açıklama, Huang'ın ana konuşmacı olmasının planlandığı ve 26 Ekim'de Hangzhou'da düzenlenecek bir forumun iptal edildiğine ilişkin haberlerin ardından geldi. Etkinliğin tanıtımında Huang, eski hükümet görevinden ziyade akademik ve politika danışmanlığı unvanlarıyla öne çıkarılmıştı. İptal ile soruşturmayı ilişkilendiren resmî bir açıklama yapılmadı.
Dava, Chongqing ekonomisini yönetmesiyle tanınan ve Çin'in siyasi açıdan en önemli skandallarından birinden sağ çıkan bir siyasetçiyi yeniden gündeme taşıdı. Bo'nun 2012'de görevden alınmasının ardından Huang'ın görevini sürdürmesi, kariyerini bu olayda adı geçen diğer bazı üst düzey isimlerinkinden ayırdı.
Şimdilik doğrulanan gelişme bir soruşturma; verilmiş bir mahkûmiyet kararı değil. Yetkililer iddiaların ayrıntılarını, yargı sürecini ya da karar takvimini açıklamadı. Huang'a yorum için ulaşılamadı; avukat tutmasına izin verilip verilmediği de bilinmiyor.
Disiplin açıklamasının ortaya koydukları
Açıklamada, disiplin ve yasaların ciddi şekilde ihlal edildiği şüphesine ilişkin standart bir ifade kullanılıyor. Bu ifade yolsuzluk şüphesi içeren soruşturmalarda sıkça görülse de belirli bir suçu tanımlamıyor. Huang'ın rüşvet aldığı, kamu kaynaklarını kötüye kullandığı ya da başka belirli bir eylemi gerçekleştirdiği yönünde bir tespit olarak okunmamalı.
Açıklamada adı geçen iki kurum, birbiriyle bağlantılı ancak farklı konuları ele alıyor. Parti disiplini, Komünist Parti üyelerini bağlayan kuralları kapsıyor. Denetim soruşturmaları ise kamu göreviyle bağlantılı şüpheli usulsüzlükleri veya yasa ihlallerini inceliyor. Her iki sürecin de anılması incelemenin kapsamına işaret ediyor, ancak nihai sonucu ortaya koymuyor.
Bazı temel bilgiler açıklanmadı: İddiaların Huang'ın Şanghay'da bulunduğu yıllarla mı, Chongqing yönetimiyle mi, sonraki parlamento göreviyle mi, yoksa daha sonraki danışmanlık faaliyetleriyle mi ilgili olduğu bilinmiyor. Açıklamada söz konusu olabilecek meblağlar, işlemler ya da diğer kişiler hakkında da bilgi verilmiyor.
Şanghay'daki fabrikadan Chongqing belediye başkanlığına
Huang, Mayıs 1952'de Zhejiang eyaletinin Zhuji kentinde doğdu. Çalışma hayatına 1968'de Şanghay Kok Fabrikası'nda başladı; burada kok fırını atölyesinde işçi olarak çalıştı, daha sonra mühendis oldu. 1983'te Şanghay belediye yönetimine geçerek ekonomi alanında çalışmaya başladı.
Şanghay'daki görevleri arasında belediye Parti komitesi genel sekreter yardımcılığı ve belediye yönetimi genel sekreter yardımcılığı vardı. Parti komitesinin araştırma ofisinin direktörlüğünü de yaptı. Yayımlanan özgeçmişinde işletme yönetimi alanında yüksek lisans derecesi ve araştırmacı yeterliliği yer alıyor.
Huang, 2001'de belediye başkan yardımcısı olarak Chongqing'e geçti. 2010'da belediye başkanı ve belediye Parti komitesi sekreter yardımcısı oldu; böylece Bo Xilai'nin Parti liderliği döneminde kentin yönetiminde merkezi bir konuma geldi.
Bu yükseliş, teknik ve politika uzmanlığıyla öne çıkan bir kamu görevlisi, yani ekonomi teknokratı olarak tanınmasını açıklamaya yardımcı oluyor. Çalışmaları sanayi kalkınması, yatırım, bankacılık, gayrimenkul ve belediye maliyesi alanlarını kapsıyordu. Aralık 2016'da belediye başkanlığından ayrılması, bu görevde yaklaşık altı, Chongqing yönetiminde ise yaklaşık 15 yıl geçirmesinin ardından geldi.
Huang'ın atlattığı Bo Xilai krizi
Huang'ın belediye başkanlığı dönemindeki belirleyici siyasi çalkantı, Şubat 2012'de Chongqing Belediye Başkan Yardımcısı ve kısa süre önce görevden alınan emniyet müdürü Wang Lijun'un Chengdu'daki ABD konsolosluğuna girmesiyle başladı. Huang, Wang'ı konsolosluktan ayrılmaya ikna etmek için oraya gitti. Bu olayın ardından Wang, Bo ve Bo'nun eşi Gu Kailai hakkında soruşturmalar başlatıldı.
Gu, Ağustos 2012'de İngiliz iş insanı Neil Heywood'u öldürmekten mahkûm edildi ve cezası iki yıl ertelenen idam cezasına çarptırıldı. Wang, ertesi ay aralarında görevi kötüye kullanma ve rüşvet almanın da bulunduğu suçlardan 15 yıl hapis cezası aldı. Bo ise Eylül 2013'te rüşvet, zimmet ve görevi kötüye kullanma suçlarından müebbet hapis cezasına çarptırıldı.
Bo, belediyenin Parti örgütüne liderlik ederken ekonomik işleri denetleyen Huang onunla yakından ilişkiliydi. Huang bir keresinde aralarındaki ilişkiyi "balık ve su" benzetmesiyle anlatmıştı. Ancak Bo'nun görevden alınmasının ardından Huang, merkezî yönetimin kararını kamuoyu önünde destekledi ve belediye başkanı olarak görevde kaldı.
Huang, 2013'te Chongqing Belediye Başkanı sıfatıyla konuşurken eski amirinin sicilinin bazı yönlerini eleştirdi. Bo'nun mirasının "silinip atıldığını" söyledi ve onunla ilişkilendirilen projeleri şöyle niteledi:
gösteriş projeleri
Huang, bu projelerin "halkı yorduğunu ve parayı tükettiğini" ve bir daha tekrarlanmasına izin verilmeyeceğini söyledi. Aynı yıl sunduğu hükümet çalışma raporunda, Bo ve Wang davalarının ciddi etkilerini ortadan kaldırmaya, istikrarı ve ekonomik kalkınmayı korumaya yönelik çalışmalardan da söz etti.
Mevcut açıklamada Huang soruşturmasının önceki skandalla bağlantılı olduğu belirtilmiyor. Bo ile geçmişteki ilişkisi davaya yönelik ilgiyi açıklıyor, ancak mevcut soruşturmanın konusunu ortaya koymuyor.
Görevden ayrıldıktan sonra ekonomi alanında kamuoyu önündeki rolü
Huang, 2017'de 12. Ulusal Halk Kongresi Mali ve Ekonomik İşler Komitesi başkan yardımcısı oldu ve bu görevden 2018'de ayrıldı. Sonrasında da akademik, danışmanlık ve politika tartışmaları kapsamındaki rollerini sürdürerek finans, gayrimenkul, sanayi politikası ve teknoloji konularında konuştu.
Daha sonraki görevleri arasında China Finance 40 Forum'un akademik danışmanlığı ve Çin İnovasyon ve Kalkınma Stratejisi Enstitüsü Akademik Komitesi icra başkan yardımcılığı yer alıyor. İptal edilen Hangzhou etkinliğinin tanıtımında ayrıca Fudan Üniversitesi seçkin profesörü ve Çin Uluslararası Ekonomik Değişim Merkezi başkan yardımcısı olarak tanıtılmıştı.
Huang, aşırı gayrimenkul spekülasyonuna ve borçlanmaya karşı uyarılarda bulundu. Ayrıca sermaye piyasalarının açılmasıyla birlikte hukuki yaptırımların ve yatırımcı korumasının güçlendirilmesini, hisse senedi finansmanı kanallarının geliştirilmesini savundu. Hisse senedi finansmanı, borçlanmak yerine mülkiyet hisseleri satarak kaynak sağlamaktır.
Huang'ın yaklaşık 10 yıldır emekli olduğu yönündeki ifadeler, belediye başkanlığından ayrıldığı tarihten bu yana geçen dönemi genel olarak anlatıyor. Bu ifadeler, kamu faaliyetlerinden çekildiği anlamına gelmiyor: Belediye başkanlığından ayrılmasının ardından parlamentoda görev aldı ve sonrasında da konuşmalarına devam etti.
İptal edilen forum ve organizatörle ilgili çelişkili bilgiler
Huang'ın ana konuşmacı olarak davet edildiği Hangzhou etkinliğinin 26 Ekim'de bir otelde düzenlenmesi planlanıyordu. Forumun başlığı, Hangzhou'da daha nitelikli iş geliştirmeyi desteklemek için yeni üretici güçlerden yararlanma konusunu ele alıyordu. Haberlere göre etkinlik, belirli bir gerekçe belirtilmeyen bir duyuruyla iptal edildi.
Forumun organizatörü olan banka konusunda haberler farklı bilgiler veriyor. Bir haberde ev sahibi olarak Hangzhou Bankası gösteriliyor. Daha ayrıntılı bir haberdeyse Ningbo Bankası'nın Hangzhou şubesi belirtiliyor ve forumun tam Çince adı veriliyor. Organizatörden kamuoyuna açıklanmış bir bildirim gelmediği için bu tutarsızlık giderilmiş değil.
Zamanlama önemli; çünkü forumun iptal edildiği haberleri, yetkililerin Huang hakkındaki soruşturmayı kamuoyuna duyurmasından önce yayıldı. Ancak bu durum, forumun neden iptal edildiğini ya da organizatörlerin soruşturmadan ne zaman haberdar olduğunu tek başına ortaya koymuyor. Yeni bir tarih ya da ertelenen konuşma için başka bir program açıklanmadı.
Etkinliğin tanıtım yazısındaki özgeçmiş, Huang'ın iş dünyasına nasıl sunulduğunu da gösteriyor: yalnızca eski bir belediye başkanı olarak değil, ekonomi konularında etkisini sürdüren bir akademisyen ve politika danışmanı olarak.
Bağlantısı doğrulanmayan ayrı bir düşünce kuruluşu davası
Hangzhou forumunda Huang'ın başkan yardımcılarından biri olarak gösterilmesi nedeniyle dikkatler Çin Uluslararası Ekonomik Değişim Merkezi'ne de çevrildi. Haberlere göre merkezin başkanı Bi Jingquan, önceki yılın mayıs ayında soruşturmaya alınmış ve daha sonra 14 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bildirilen suçlar arasında merkezdeki yöneticiliği sırasında rüşvet almak da vardı.
Aynı haberde merkezin bağlı olduğu kurumun ocak ayında Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu'ndan Çin Sosyal Bilimler Akademisi'ne değiştirildiği, ardından kurum içinde yeniden yapılanmaya gidildiği de belirtiliyor.
Bu gelişmeler, Huang'ın kamuoyu önünde ilişkilendirildiği bir kurumu ilgilendiriyor; ancak disiplin açıklamasında onun soruşturması Bi'nin davasıyla ilişkilendirilmiyor. Bir kuruma bağlı olmak, başka bir kişinin suçlarına karışıldığının kanıtı değildir. Huang'ın Bi'nin mahkûmiyetine konu olan işlemlere katıldığı yönünde açıklanmış bir iddia bulunmuyor.
Huang hakkındaki resmî açıklama, Chongqing'deki eski görevleriyle sınırlı. Soruşturmacıların onun merkezdeki sonraki çalışmalarını ya da başka bir danışmanlık kuruluşundaki faaliyetlerini inceleyip incelemediği belirtilmedi.
Zaman çizelgesi ve sonraki adımlar
Huang'ın kariyeri ve açıklamaya konu olan olaylar birkaç on yıla yayılıyor. Öne çıkan tarihler, kamu görevleriyle belediye başkanlığından ayrıldıktan sonra sürdürdüğü faaliyetleri birbirinden ayırıyor:
- Mayıs 1952: Huang, Zhejiang eyaletinin Zhuji kentinde doğar.
- 1968: Şanghay Kok Fabrikası'nda çalışmaya başlar.
- 1983: Şanghay belediye yönetimine geçer.
- 2001: Belediye başkan yardımcısı olarak Chongqing'e atanır.
- 2010: Chongqing Belediye Başkanı ve belediye Parti komitesi sekreter yardımcısı olur.
- Şubat 2012: Wang Lijun, Chengdu'daki ABD konsolosluğuna girer; Huang onu ayrılmaya ikna etmek için oraya gider.
- Eylül 2013: Bo Xilai müebbet hapis cezasına çarptırılır. Huang belediye başkanlığını sürdürür.
- Aralık 2016: Huang belediye başkanlığı görevinden ayrılır.
- 2017-2018: Ulusal Halk Kongresi Mali ve Ekonomik İşler Komitesi başkan yardımcısı olarak görev yapar.
- 13 Ekim: Yetkililer Huang hakkında disiplin incelemesi ve denetim soruşturması başlatıldığını duyurur.
- 26 Ekim: Huang'ın Hangzhou forumunda yapması planlanan konuşma iptal edilir.
Duruşma tarihi, iddianame kararı ya da soruşturmanın tamamlanmasına ilişkin bir takvim açıklanmadı. Bir sonraki önemli gelişme, bulguları ya da Huang hakkında alınan önlemi açıklayan resmî bir bildirim olabilir. O zamana kadar dava, iddia edilen eylemlerin açıklanmadığı bir soruşturma olarak kalacak.
Bilinmesi gerekenler
- Eski Chongqing Belediye Başkanı 74 yaşındaki Huang Qifan hakkında disiplin incelemesi ve denetim soruşturması yürütüldüğü 13 Ekim'de duyuruldu.
- Açıklamada Parti disiplininin ve yasaların ciddi şekilde ihlal edildiği ileri sürülüyor ancak belirli bir suçtan söz edilmiyor.
- Huang, Bo Xilai'nin 2012'de görevden alınmasından sonra belediye başkanlığını sürdürdü ve Aralık 2016'da görevden ayrıldı.
- Huang'ın konuşmacı olarak katılmasının planlandığı 26 Ekim tarihli Hangzhou forumu, ayrıntılı bir gerekçe açıklanmadan iptal edildi.
- Forumun hangi banka tarafından düzenlendiği konusunda haberler farklı bilgiler veriyor.
- Huang'ın soruşturmasıyla ne Bo skandalı ne de Bi Jingquan'ın dahil olduğu ayrı dava arasında resmî bir bağlantı kuruldu.
- Duruşma tarihi ya da soruşturma takvimi açıklanmadı; Huang'ın avukata erişiminin olup olmadığı da bilinmiyor.






