Yüzlerce talebe karşılık üç anlaşma
İstihdam ve Çalışma Bakanlığı’nın, Ulusal Meclis İklim, Enerji, Çevre ve Çalışma Komitesi üyesi Halkın Gücü Partisi milletvekili Kim Wi-sang’a sağladığı verilere göre, taşeron işçi sendikalarının toplu pazarlık talebinde bulunduğu 460 asıl işveren işyerinden yalnızca üçünde 1 Ekim itibarıyla toplu sözleşme imzalanmıştı. Bu anlaşmalar, Güney Kore’de revize edilen iş yasasının 10 Mart’ta yürürlüğe girmesinden bu yana talep iletilen işyerlerinin yüzde 0,65’ini oluşturuyor.
İçindekiler
- Yüzlerce talebe karşılık üç anlaşma
- Yasa uygulamada neleri değiştiriyor?
- Görüşmelerin ilerlediği ve durduğu yerler
- Talep, imzalanan anlaşmalardan daha hızlı arttı
- İlk anlaşmalar neler sağladı?
- Sendikalar bazı süreçleri neden bekletiyor?
- Kamu kurumları da aynı işverenlik ölçütüne tabi
- Belediyelere ilişkin davaları iş üzerindeki denetim belirliyor
- Sendikalar hükümetin çizdiği tabloya itiraz ediyor
- Öne Çıkanlar
Talep, 261’i özel sektörde, 199’u kamu sektöründe olmak üzere 460 işyerini ve 185.235 sendika üyesini kapsıyordu. İşyerlerinin yarısından fazlasında, yani 238’inde (yüzde 51,7), sendikalar ilk talebin ardından başka bir usul işlemi başlatmamıştı. Kalan 222 işyerinde (yüzde 48,3) süreçler devam ediyordu.
İlk anlaşma, 10 Eylül’de Hyundai Steel’in Dangjin tesisinde, çelik üreticisi şirket ile dört iştiraki arasında imzalandı. Gimpo’da inşaat atıklarını işleyen Hangang EMP, 16 Eylül’de onu izledi. Ardından Jeju Serbest Uluslararası Şehir Geliştirme Merkezi (JDC), yeni çerçeve kapsamında anlaşmaya varan ilk kamu kuruluşu oldu.
Bu sonuçlar, toplu pazarlık talebinde bulunmakla anlaşmaya varmak arasında büyük bir fark olduğunu gösteriyor. Ancak diğer 457 işyerinin tamamında pazarlık talebinin reddedildiği anlamına gelmiyor. Bazı işyerlerinde esaslı görüşmeler başlamış, bazılarında yasal yükümlülüklere ilişkin kararlar bekleniyor, birçok sendika da yeni adım atmadan önceki davaları izliyor veya hükümetle görüşmeler yürütüyordu.
Bu ayrım önemli; çünkü temel anlaşmazlık çoğu zaman kimin pazarlık yapmakla yükümlü olduğu konusunda yaşanıyor. Revize edilen yasa, taşeron işçilerin doğrudan iş sözleşmeleri bulunmasa bile çalışma koşullarını fiilen denetleyen asıl işverenle pazarlık talep etmesine imkân tanıyor.
Yasa uygulamada neleri değiştiriyor?
Sarı Zarf Yasası, Sendikalar ve İşçi-İşveren İlişkileri Düzenleme Yasası’nın 2. ve 3. maddelerini değiştirdi. Toplu pazarlık hükümleri, işveren sorumluluğunu yalnızca iş sözleşmesinde adı geçen şirketle sınırlamak yerine, çalışma koşullarını esaslı biçimde denetleyen veya belirleyen kuruluşları da kapsayacak şekilde genişletiyor.
Taşeron işçiler açısından bu, işyerini, çalışma sistemlerini veya iş talimatlarını denetleyen bir kuruluşla doğrudan pazarlık yapabilmek anlamına gelebilir. İşçileri resmî olarak istihdam eden taşeron şirket, taleplerin odağındaki koşulları değiştirme yetkisine sahip olmayabilir.
Değişiklikler ayrıca çalışma koşullarını etkileyen işletme yönetimi kararlarını da iş uyuşmazlıklarının kapsamına aldı ve grevlerden doğan zararlar için bireysel sorumluluğa ilişkin kuralları değiştirdi. Ekim ayına ait işyeri verileri bu diğer değişikliklerin sonuçlarını değil, toplu pazarlık sürecindeki ilerlemeyi gösteriyor.
Dolayısıyla işveren statüsü, uygulamaya dönük bir hukuki ölçütle belirleniyor: Kuruluşun, uyuşmazlık konusu çalışma koşulunu değiştirme yetkisi var mı? Kamu kurumlarını ilgilendiren kararlar, fon sağlamanın, sözleşme yönetmenin ve günlük işi denetlemenin her zaman aynı sonucu doğurmadığını gösteriyor.
Görüşmelerin ilerlediği ve durduğu yerler
Süreçleri devam eden 222 işyerinden 171’inde sendikalar, toplu pazarlık kanallarının birleştirilmesi süreci kapsamında ilerliyordu. Birden fazla sendikanın pazarlık talebinde bulunduğu durumlarda bu süreç, sendika temsilini ve pazarlığın yürütüleceği kanalı belirliyor.
Bakanlığın verilerine göre 142 işyeri, tüm taleplerin iletildiği 460 işyerinin yüzde 30,9’una karşılık gelen pazarlık aşamasındaydı. Bunların 81’inde tanışma toplantıları da dâhil resmî pazarlık usulleri yürütülürken, 61’inde gündem veya takvim üzerine çalışma görüşmeleri yapılıyordu. Bu kategorilerin hiçbirinde henüz anlaşmaya varılmış olduğu söylenemez.
Başka 29 işyerinde pazarlık talebinin duyurulması gibi temel adımlar tamamlanmamış, dört işyerinde ise duyuru yapılması değerlendiriliyordu. 27 işyerinde iş ilişkileri komisyonunun kararı henüz resmen tebliğ edilmemişti. Üç işyerinde kararın gözden geçirilmesi için başvuru yapılmış, beşinde komisyon kararları bekleniyor, 12’sinde ise işveren statüsü kabul edilmemişti.
Bu veriler, farklı usul aşamalarını ve hukuki sonuçları gösteriyor. Hepsini işverenin pazarlığı reddettiğine dair ayrı göstergeler gibi toplayıp değerlendirmemek gerekir. En güçlü çıkarım daha sınırlı: İmzalı anlaşmalar hâlâ seyrek; daha geniş bir grup ise pazarlık aşamasına ulaşmış veya bu süreci başlatmak için gereken usulleri tamamlamaya çalışıyor.
Talep, imzalanan anlaşmalardan daha hızlı arttı
Bakanlığın 22 Haziran 2026’da yayımladığı daha önceki değerlendirme, 19 Haziran’a kadarki yaklaşık ilk 100 günü kapsıyordu. Değerlendirmeye göre yaklaşık 164.000 üyeyi temsil eden 1.161 taşeron işçi sendikası, 439 asıl işveren işyerinden toplu pazarlık talep etmişti. Her asıl işverene ortalama 2,6 talep iletilmişti.
Bu değerlendirmeyle karşılaştırıldığında, ekim ayında sayısı 460 olarak bildirilen işyeri sayısı 21 artmış, yani yaklaşık yüzde 4,8 yükselmişti. Bildirilen sendika üyesi sayısı yaklaşık 164.000’den 185.235’e çıkarak yaklaşık 21.235 (yüzde 13 civarında) artmıştı. Önceki rakam yuvarlatıldığı için üye sayıları arasındaki karşılaştırma yaklaşık değerler üzerinden yapılıyor.
Talep, yasanın yürürlüğe girmesinin hemen ardından yoğunlaştı. Haziran değerlendirmesinde mart ayında 363 asıl işveren işyerine talep iletildiği, nisan ayında buna 42, mayıs ayında ise 23 işyerinin eklendiği kaydedildi. Talepte bulunan sendikaların yüzde 47’si Kore Sendikalar Konfederasyonu’na (KCTU), yüzde 43,6’sı Kore Sendikalar Federasyonu’na, yüzde 9,4’ü ise herhangi bir konfederasyona bağlı olmayan sendikalara üyeydi.
19 Haziran itibarıyla 141 işyerinde iş ilişkileri komisyonu sürecine başvurulmuş, 103 işyerinde işveren statüsü tanınmıştı. Incheon Büyükşehir Belediyesi Tıp Merkezi’nin de aralarında bulunduğu yalnızca 10 işyerinde resmî pazarlık başlamıştı. Başka 42 işyerinde komisyon sürecine başvurulmadan gönüllü olarak usul işlemlerine başlanmış, 256 işyerinde ise talebin ardından başka bir işlem yapılmamıştı.
Bu seyir, resmî görüşmelerin az sayıda işyerinden daha geniş bir toplu pazarlık sürecine doğru ilerlediğini gösteriyor; ancak haziran ve ekim verilerindeki kategoriler birebir aynı ölçümleri içermiyor. Temel dönüm noktaları şöyleydi:
- 10 Mart: Revize edilen yasa yürürlüğe girdi.
- 19 Haziran: İlk değerlendirmede 439 asıl işveren işyerine talep iletildiği, 10 işyerinde resmî pazarlık yürütüldüğü kaydedildi.
- 10 Eylül: Hyundai Steel ve dört iştiraki ilk anlaşmayı imzaladı.
- 16 Eylül: Hangang EMP ikinci anlaşmayı imzaladı; anlaşma ertesi gün duyuruldu.
- 1 Ekim: Bakanlık, 460 işyerine talep iletildiğini ve üç anlaşmanın tamamlandığını kaydetti.
İlk anlaşmalar neler sağladı?
Hyundai Steel’in Dangjin tesisinde 10 Eylül’de imzalanan anlaşmada Hyundai Steel’in yanı sıra Hyundai ITC, Hyundai IEC, Hyundai IMC ve Hyundai ISC’nin işçi ve işveren temsilcileri yer aldı. Bu gelişme, bir asıl işverenle birden fazla iştiraki kapsayan pazarlığın anlaşmayla sonuçlanabileceğini gösteriyor. Anlaşmanın özel hükümleri ise ayrıntılandırılmadı.
Hangang EMP anlaşması, doğrudan pazarlığın hangi konuları ele alabileceğine ilişkin daha somut bir örnek sunuyor. Şirket ile Hangang Hazır Beton Taşıma İşçileri Sendikası, istihdam büroları aracılığıyla işe alınan taşeron işçilerin iş güvencesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi konusunda anlaştı. Ayrıca işyerindeki temel uyuşmazlık konularından biri olan araç sevkine bağlı ödemelerde de uzlaşmaya vardılar.
Sendika, 22 Nisan’da pazarlık talebinde bulunmuştu. İş ilişkileri komisyonunun toplu pazarlık kanallarının birleştirilmesine ilişkin kararının ardından ağustosta resmî görüşmeler başladı ve 16 Eylül’de anlaşma imzalandı. Başarıya ulaşan erken örneklerden biri hâline gelen bu süreçte, talebin iletilmesinden anlaşmanın tamamlanmasına kadar yaklaşık beş ay geçti.
Jungbu Bölge İstihdam ve Çalışma Ofisi’nin Bucheon şube müdürü Shin Dong-sul, ofisinin ilk başvurudan imza aşamasına kadar sürece destek verdiğini söyledi. Anlaşmanın sonuçlarını şöyle değerlendirdi:
Bu anlaşma, asıl işveren ve taşeron işyerlerindeki işçi ve işveren temsilcilerinin diyalog yoluyla taşeron işçilere iş güvencesi ve daha iyi çalışma koşulları sağladığı bir örnektir.
Hangang EMP, kendi büyüklük kategorisinde böyle bir anlaşmayı tamamlayan ilk şirket, Hyundai Steel’in ardından da ikinci işveren oldu. JDC’nin anlaşması listeye kamu sektörünü de ekleyerek buradaki ilk uzlaşma oldu; ancak imza tarihi ve ayrıntılı koşullar belirtilmedi.
Sendikalar bazı süreçleri neden bekletiyor?
Bakanlık, 238 işyerinde işlem yapılmamasının önemli bir bölümünü sendikaların süreci hangi sırayla yürüteceklerine ilişkin kararlarına bağlıyor. İnşaat sektöründe sendikalar büyük şirketlerle pazarlığa öncelik verirken, diğer işyerleri kendi süreçlerini ilerletmeden önce bu görüşmelerin nasıl sonuçlanacağını bekliyor.
Kamu sektöründe talepler, bakım hizmetleri ve evsel atıkların toplanması gibi alanlarda yoğunlaşıyor. Bakanlığa göre bazı sendikalar, bakım hizmetlerine ilişkin istişare organı da dâhil olmak üzere sendikalarla hükümet arasındaki görüşmeler sürerken iş ilişkileri komisyonu başvurularını beklemeye aldı.
Bu açıklama, haziran ayındaki değerlendirmeyle genel olarak örtüşüyor. O değerlendirmede de işlem yapılmayan dosyaların özel sektördeki inşaat işlerinde ve kamu sektöründeki bakım hizmetlerinde yoğunlaştığı görülmüştü. Bakanlık o dönemde, önceki komisyon kararlarını veya hükümetle istişareleri beklemenin asıl işverenlerin hep birlikte süreci geciktirdiği ya da reddettiği anlamına gelmediğini savunmuştu.
Haziran değerlendirmesi, yasanın pazarlıkların aşırı ölçüde parçalanmasına yol açabileceğine dair kaygılar konusunda da bilgi sunuyor. 29 işyerinde pazarlık birimlerinin ayrılması kararlaştırılmış, 12 başvuru onaylanmıştı. Onaylanan dokuz ayrım, iş birimlerine göre yapılmıştı. Bakanlığa göre onaylanan örneklerde çok sayıda küçük birim yerine genellikle iki pazarlık birimi oluşuyordu.
Bu veriler, usullerin neden geciktiğinin bir bölümünü açıklıyor; ancak her beklemenin gönüllü olup olmadığını veya bekleme stratejisinin anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağını göstermiyor. Ekim verileri, beklemeye alınan 238 dosyanın ne zaman yeniden ele alınacağına ilişkin bir takvim sunmuyor.
Kamu kurumları da aynı işverenlik ölçütüne tabi
Merkezî hükümet kurumları da toplu pazarlık taleplerinin muhatabı oldu. Halkın Gücü Partisi milletvekili Park Soo-min’in elde ettiği bakanlık verilerine göre, 17 Eylül’e kadar merkezî idare kurumlarına karşı 15 toplu pazarlık talebinde bulunuldu. Ulusal Vergi Dairesi, KOBİ’ler ve Girişimler Bakanlığı, Kore Posta İdaresi ve Kore Gümrük Servisi olmak üzere dört kurum işveren olarak tanındı ve resmî pazarlık yürütüyordu.
Hükümetle toplu pazarlık taleplerine ilişkin altı iş ilişkileri komisyonu kararının incelenmesi, işyeri üzerindeki yetkinin sonucu nasıl etkilediğini ortaya koydu. Ulusal Vergi Dairesi, taşeron bir çağrı merkezi sendikasıyla yapılan görüşmelerde hakaret ve taciz içeren aramaları engelleme mekanizmalarının iyileştirilmesi talebini kabul etmişti. Tavan sızıntısı da dâhil olmak üzere işyerindeki iyileştirmelere ilişkin sorumluluğunu kabul etmesi de işveren sayılmasında etkili oldu.
Sağlık ve Refah Bakanlığı, Personel Yönetimi Bakanlığı ile İçişleri ve Güvenlik Bakanlığı, anlatılan davalarda işveren olarak tanınmadı. Belirleyici olan, bu kurumların sendikaların talep ettiği çalışma koşullarını değiştirecek araç ve yetkiye sahip olup olmadığıydı. Buna rağmen Chungnam Bölge İş İlişkileri Komisyonu, personel bakanlığı ile posta işçileri sendikası arasında diyalog kurulmasını tavsiye etti.
Ayrı bir haberde, KOBİ’ler ve Girişimler Bakanlığı, Bilim ve BİT Bakanlığı ile Kore Gümrük Servisi’nin bölgesel komisyonların ilk kararlarını kabul ederek inceleme talebinde bulunmadan pazarlık sürecine girdiği belirtildi. Bu liste, 17 Eylül’e kadar resmî pazarlık yürüttüğü kaydedilen dört kurumun listesinden farklı. Haberlerde farklı usul ölçütleri kullanıldığı için bu veriler tek ve sabit bir toplam olarak değerlendirilmemeli.
Park Soo-min, merkezî hükümet içindeki belirsizliklerin özel şirketlerin yalnızca bakanlık kılavuzlarına dayanarak güvenle karşılık vermesini zorlaştırdığını savundu. Korea Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörlerinden Park Ji-soon ise gönüllü istişarelerin işveren sorumluluğuna kanıt sayılmasının kurumları diyaloğa girmekten caydırabileceği uyarısında bulundu. Bunlar, istişarenin otomatik olarak pazarlık yükümlülüğü doğurduğuna dair bulgular değil, kuralların işleyişine yönelik eleştiriler.
Belediyelere ilişkin davaları iş üzerindeki denetim belirliyor
Hükümetin kılavuzu, çalışma koşullarının çoğu zaman kurumların yalnızca uyguladığı yasa ve bütçelerle belirlendiği gerekçesiyle kamu sektöründe işveren statüsünü dar yorumlamıştı. Buna karşın iş ilişkileri komisyonu kararları, kamu kurumlarının belirli koşullarda takdir yetkisi kullanmaları hâlinde işveren sayılabileceğini gösteriyor.
Ulusal İş İlişkileri Komisyonu ağustosta, Incheon’daki Bupyeong Bölgesi’ne ilişkin ilk bölgesel kararı bozdu. Bu, ulusal komisyonun revize edilen çerçeve kapsamında bir yerel yönetimin asıl işveren olabileceğine dair verdiği ilk karardı. Ardından Gyeongsangnam Eyaleti ve Changwon Belediyesi’nin işveren sayılmasına ilişkin kararlar geldi. Bölge komisyonu ise haziran ayında Chuncheon’un, taşeron evsel atık toplama ve taşıma işçilerini ilgilendiren davada işveren olduğunu kabul etmişti.
Çalışma Bakanlığı, Bupyeong’un özel yükleniciye verdiği iş talimatlarının, çalışanların işlerini nasıl yapacağı konusunda esaslı bir denetim ve karar yetkisine işaret ettiğini açıkladı. Karar, kurumun yalnızca kamu kuruluşu olmasına değil, sahip olduğu fiilî yetkilere dayanıyordu.
KOBİ’ler ve Girişimler Bakanlığı davasında da benzer bir ayrım görüldü. Bakanlık, hakaret ve taciz içeren aramaları engelleme, çağrı merkezi çalışma koşulları ve otomatik telefon anonslarını etkileyen sistemleri doğrudan yönetiyor ve değiştirebiliyordu. Bu yetkiler, işveren sayılmasını destekledi.
Buna karşılık Gyeonggi Bölge İş İlişkileri Komisyonu, Hwaseong’un bir spor konseyine mali destek vermesinin, spor eğitmenlerinin ödenekleri ve işe alım süreçleri üzerinde doğrudan veya nihai yetkiye sahip olduğunu göstermediğine karar verdi. Yerel yönetmelik ve bütçelere dayalı fon sağlamak tek başına yeterli sayılmadı.
Bu davalar birlikte değerlendirildiğinde, kamu kaynaklarından fon sağlanmasının veya işlerin taşerona verilmesinin tek başına belirleyici olmadığı görülüyor. Asıl soru, kurumun fiilen neyi değiştirebildiği. Kim Wi-sang, kısıtlayıcı hükümet kılavuzu ile kurumların pazarlık yapmayı tercih etmesi arasındaki farkı eleştirerek tutarsız ölçütlerin kamu kurumlarında ve taşeron işçiler arasında kafa karışıklığı yaratabileceğini savundu.
Sendikalar hükümetin çizdiği tabloya itiraz ediyor
Kore Sendikalar Konfederasyonu, 13 Ekim’de Cheong Wa Dae Sarangchae önünde düzenlediği basın toplantısında çok daha eleştirel bir değerlendirme sundu. Konfederasyon, bağlı sendikaların bulunduğu ve asıl işverenle pazarlık talep edilen işyeri sayısını 644 olarak verdi; fiilî görüşmelerin ise yalnızca 22 işyerinde, yani yüzde 3,4’ünde sürdüğünü bildirdi.
Bu sayı, bakanlığın bildirdiği 460 işyeri ve pazarlık aşamasındaki 142 dosyadan farklı. Veriler farklı grupları kapsıyor ve ilerlemeyi farklı biçimlerde tanımlıyor. Sendikanın sayımı kendi üyelerinin bulunduğu işyerlerini kapsarken, bakanlık resmî pazarlıkla çalışma görüşmelerini ayrı kategorilerde değerlendiriyor. Tanımlar ve işyeri listeleri eşleştirilmediği için iki veri kümesini doğrudan uzlaştırmak mümkün değil.
KCTU Başkanı Yang Kyeong-su, uygulama kuralları ile yorum kılavuzlarının işverenlere pazarlıktan kaçınma yolları sunduğunu savundu. Hanwha Ocean’da protesto düzenleyen taşeron gemi inşa işçilerine dikkat çekerek kuralların ve kılavuzun geri çekilmesini istedi.
Hizmet İşçileri Federasyonu Başkanı Kim Kwang-chang, işveren statüsünün belirlenmesinden sonra da engeller bulunduğunu söyledi. CJ Logistics’in, statüsünü tanıyan bir mahkeme kararının ardından görüşmelere başlamak için altı ay beklediğini belirtti. Nonghyup dağıtım işçileri ise bölgesel komisyonda haklı bulunduklarını, ancak ulusal komisyonun ücretlerin asıl işverenle pazarlık konusu olamayacağına hükmettiğini aktardı. Kim ayrıca, SK Intex şubesinin bir tanışma toplantısından sonra asıl işverenin işveren statüsünü reddetmesi üzerine ret yanıtıyla karşılaştığını öne sürdü.
Konfederasyon, 3 Eylül’de yayımlanan iş uyuşmazlıklarının kapsamına ilişkin bakanlık kılavuzuna da itiraz etti. Bu eleştiri, anlaşmazlığın ikinci bir boyutuna işaret ediyor: Bir kuruluşun işveren olduğunun tanınması, hangi konuların pazarlık edilebileceğini veya hangi konuların iş eylemine dayanak oluşturabileceğini kendiliğinden çözmüyor.
Bakanlık, yasal usuller kapsamında hem işçi hem de işveren tarafına rehberlik etme ve görüşmeleri destekleme sözü verdi. Tartışmalı kılavuzun ne zaman değiştirileceğine, bekleyen dosyaların ne zaman sonuçlandırılacağına veya bir sonraki kapsamlı ilerleme değerlendirmesinin ne zaman yayımlanacağına ilişkin bir tarih açıklanmadı. Şimdilik veriler, tamamlanan üç anlaşmayı, genişleyen bir pazarlık sürecini ve işveren sorumluluğu, pazarlık konuları ve usul gecikmeleri üzerindeki süren anlaşmazlıkları ortaya koyuyor.
Öne Çıkanlar
- 1 Ekim itibarıyla 185.235 sendika üyesini kapsayan toplu pazarlık talepleri 460 asıl işveren işyerine iletildi.
- Üç işyerinde anlaşma tamamlandı; uzlaşma oranı yüzde 0,65 oldu.
- 222 işyerinde süreçler devam ederken, 238’inde ilk talebin ardından sendikalar başka bir usul işlemi başlatmadı.
- Bakanlık, 81 işyerinde resmî pazarlık, 61 işyerinde ise gündem veya takvime ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü kaydetti.
- Hyundai Steel, Hangang EMP ve JDC ilk anlaşmaları imzaladı; bunlardan biri kamu sektöründeki ilk uzlaşmaydı.
- Hükümet ve belediye davalarında belirleyici olan, kurumların uyuşmazlık konusu çalışma koşulları üzerindeki fiilî yetkisi.
- KCTU, kendi sayımında 644 işyerinden 22’sinde görüşmeler yürütüldüğünü bildirdi ve tartışmalı kural ve kılavuzların geri çekilmesini istedi.






