Güvenlik denetimleri ve platformların yükümlülükleri ulaşım yasa tasarısına giriyor
Endonezya, uygulamalar üzerinden çağrılan motosikletli taksileri ve diğer ulaşım hizmetlerini karayolu ulaşım yasasına dahil etmeye hazırlanıyor. Düzenleme kapsamında araç bakım denetimleri, güvenlik ekipmanı standartları ve platform şirketlerine daha kapsamlı yükümlülükler getirilmesi öngörülüyor. Ulaştırma Bakanı Dudy Purwagandhi, uygulamanın 2027’de başlayabilmesi için değişikliğin 2026’da tamamlanmasını istiyor; ancak milletvekilleri yasa tasarısını henüz onaylamadı.
İçindekiler
- Güvenlik denetimleri ve platformların yükümlülükleri ulaşım yasa tasarısına giriyor
- Hukuken tanınması neleri değiştirir?
- Hangi güvenlik standartları değerlendiriliyor?
- Kaza verileri dikkatli yorumlanmalı
- Sürücüler gelir kaybına yol açan denetimlere karşı çıkıyor
- Platformlara bakım ve fiyatlandırma yükümlülükleri geliyor
- Çalışanların korunması ayrı bir yasama sürecinde ele alınıyor
- Tanınma, toplu taşıma tartışmasını sona erdirmiyor
- 2027’de uygulama hedefi taşıyan kapsamlı bir yasa tasarısı
- Öne Çıkanlar
Teklif, milyonlarca kişinin halihazırda kullandığı bir hizmeti tanımaktan daha fazlasını öngörüyor. Yeni bir XIII A. Bölüm; özel kiralık ulaşımı ve yolcu, eşya ve yemek taşımacılığına yönelik sınırlı motosikletli ulaşımı, ücretler, kotalar, mikro işletmelerin katılımı ve uygulama şirketlerinin hak ve yükümlülükleriyle birlikte düzenleyecek.
Hükümet, 30 Eylül 2026’da Cakarta’da Temsilciler Meclisi V. Komisyonu ile yaptığı toplantıda, 2009 tarihli ve 22 sayılı Karayolu Trafiği ve Ulaşımı Yasası’nda Üçüncü Değişiklik kapsamında önerilen bölümü destekledi. Ulaştırma Bakanlığının resmî toplantı açıklamasında belirli koşullarda faaliyet gösteren ulaşım hizmetleri için önerilen bir araç kategorisi de anlatılıyor.
Bu ifade önem taşıyor. Tartışmalar çoğu zaman motosikletlerin toplu taşıma aracı olarak kabul edilmesi şeklinde sunulsa da resmî teklif, motosiklet hizmetlerini sınırlı ulaşım olarak tanımlıyor. Nihai kategori, sürücülerin geleneksel işletmecilerle aynı denetim ve kayıt yükümlülüklerine mi yoksa ayrı bir gereklilikler bütününe mi tabi olacağını belirleyecek.
Dolayısıyla temel anlaşmazlık hem güvenlik hem de sorumlulukla ilgili: Ücret karşılığında yolcu taşıyan motosikletler nasıl daha güvenli hale getirilecek, kurallara uyumu kim denetleyecek ve sürücü gelirlerinde ciddi kesintiye yol açmadan maliyetleri kim karşılayacak?
Hukuken tanınması neleri değiştirir?
Denetleme Kurulunun hukuk veri tabanında 22/2009 sayılı Yasa 22 Haziran 2009’dan bu yana yürürlükte olarak listeleniyor. Veri tabanında yasanın 2020, 2022 ve 2023 yıllarındaki istihdam yaratma mevzuatıyla değiştirildiği kaydediliyor. Mevcut teklif, tamamen ayrı bir ulaşım mevzuatı oluşturmak yerine kapsamlı bir değişiklik daha yapmayı öngörüyor.
Motosikletli taksi sürücüleri ve kullanıcıları daha önce Anayasa Mahkemesinden tanınma talep etmişti. Mahkeme, araçların özel ya da kamusal işlevlerine göre sınıflandırılmasını düzenleyen 47. maddenin 3. fıkrasına yönelik itirazı 41/PUU-XVI/2018 sayılı kararla reddetti. Başvurucular, tanınmamalarının sürücüleri hukuki belirsizlik içinde bıraktığını ve geçim kaynaklarını yerel kısıtlamalara karşı savunmasız hale getirdiğini ileri sürmüştü.
Mahkemenin gerekçesinde yol güvenliği ve emniyeti vurgulandı. Bu geçmiş, hükümetin neden yalnızca bakanlık düzenlemelerine dayanmak yerine yasama yoluyla değişiklik yapmaya çalıştığını açıklamaya yardımcı oluyor. Ulaştırma Bakanlığının 2019 tarihli PM 12 sayılı Yönetmeliği, kamu yararı için kullanılan motosikletlere yönelik kask ve koruyucu ceket şartları da dahil güvenlik önlemleri getiriyor; ancak tartışmanın odağındaki yasal statü meselesini çözüme kavuşturmuş değil.
Hukuk veri tabanında, Anayasa Mahkemesinin 47. maddenin 2. fıkrasının (e) bendinin bir bölümünü geçersiz kıldığı 2015 tarihli ayrı bir karar da yer alıyor. Bu karar, motosikletli taksilere ilişkin 2018’de reddedilen başvurudan farklıdır ve mevcut teklifin sonuçlandırıldığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Hangi güvenlik standartları değerlendiriliyor?
Dudy, daha sıkı denetim gerektiren alanlar arasında araçların durumu ve bakımı, sürücülerin güvenlik ekipmanları ve eğitimini saydı. Araçların izlenmesi, ekipmanların kontrol edilmesi ve ihlallere yaptırım uygulanması olası denetim önlemleri arasında bulunuyor. Bakanlık ayrıca uygulamalar üzerinden çağrılan yolculukların izlenebilmesini sağlayacak kayıtlar tutulmasını istiyor.
Bakan, bakım sorumluluğunun tamamen bireysel sürücülere bırakılmaması ve platform şirketlerinin araç bakımını izlemesi gerektiğini söyledi. Ulaştırma Bakanı Dudy’ye atfedilen İngilizce açıklamada, toplu taşıma statüsü ile güvenlik yükümlülükleri arasındaki bağlantı şöyle anlatıldı:
Toplu taşıma aracı haline geldiyse kask ve araç bakımı gibi güvenlik standartları olmalı; uygulama şirketleri de bu bakımı denetlemeli.
9 Ekim’de ayrıca sürücülerin bakım raporlarını uygulama şirketlerine, bu şirketlerin de Ulaştırma Bakanlığına ilettiği olası bir bildirim zincirinden söz etti. Endonezya’da KIR olarak bilinen periyodik araç muayenesini de gündeme getirdi. Bu denetimler bir aracın işletilmeye uygun olup olmadığını değerlendirir; bakım zamanı hatırlatmalarından farklıdır.
Teklifler henüz eksiksiz bir denetim sistemi oluşturmuyor. Görüşmelere ilişkin açıklamalarda nihai muayene sıklığı, ücretler, raporlama biçimi veya maliyetlerin nasıl paylaşılacağı duyurulmadı. Bakanın olası KIR muayenesinden söz etmesi, her motosiklet sürücüsünün hâlihazırda yasal olarak bu muayeneden geçmek zorunda olduğu anlamına gelmiyor.
Kaza verileri dikkatli yorumlanmalı
Kara Ulaşımı Genel Müdürü Aan Suhanan, 2 Ekim’de Bandung’da düzenlenen bir çalıştayda hükümetin gerekçesinin merkezine güvenliği koydu. Motosikletlerin kazaların yüzde 78’ine katkıda bulunduğunu söyleyen Suhanan, sınırlı toplu taşıma amacıyla kullanılmalarının düzenlenmemesi halinde bir mevzuat boşluğu oluşacağı uyarısında bulundu.
Bir haber bu oranı motosikletli taksilerle ilişkilendiriyor; ancak her iki haberde aktarılan ifade genel olarak motosikletlerden söz ediyor. Bu ölçütün dayandığı veri kümesi, kapsadığı dönem veya kaza ölçütünün tanımı belirtilmiyor. Yüzde 78 oranı, çevrim içi motosikletli taksilerin karıştığı kazaların doğrulanmış payı olarak değerlendirilmemelidir.
Aradaki fark önemli. Tüm motosikletleri kapsayan bir istatistik tek başına uygulama üzerinden çağrılan ticari yolculukların riskini ya da bu yolculukların diğer motosiklet seyahatlerine kıyasla daha güvenli veya daha tehlikeli olup olmadığını ortaya koyamaz.
Tartışmalarda yedi milyondan fazla çevrim içi motosikletli taksi sürücüsü iş ortağından da söz ediliyor. Bu sayı, denetimin olası kapsamını gösteriyor; ancak aktif sürücülerin tekil olarak nasıl belirleneceğine veya birden fazla platforma kayıtlı kişilerin nasıl ele alınacağına ilişkin bir yöntem sunulmuyor. Belirli bir anda faaliyet gösteren sürücülerin doğrulanmış sayısı değil.
Sürücüler gelir kaybına yol açan denetimlere karşı çıkıyor
Endonezya Çevrim İçi Motosikletli Taksi Sürücüleri Derneği Başkanı Raden Igun Wicaksono, yasal statünün netleşmesini destekliyor; ancak otobüs, minibüs ve taksilerle aynı muameleyi görmek yerine ayrı bir kategori oluşturulmasını istiyor. Sürücülerin genellikle özel mülkiyetlerindeki motosikletleri esnek biçimde kullandığını ve bireysel olarak gelir elde ettiğini savunuyor.
Igun, sürücülerin toplu taşımayla ilişkilendirilen sarı plakaya geçmesini zorunlu kılmaya da karşı çıkıyor. Ticari kullanımı tanıyacak ancak gereksiz bir yük getirmeyecek başka kimliklendirme düzenlemeleri öneriyor.
Garda Indonesia, geleneksel toplu taşıma araçlarına uygulanan denetimlere benzer zorunlu KIR muayenelerine; maliyetleri, idari işlemleri ve sürücülerin sırada beklerken ya da evrak işlerini tamamlarken kaybettikleri geliri gerekçe göstererek karşı çıkıyor. Derneğe göre tanınma, yalnızca yükümlülükleri artırmamalı; hakları ve korumaları da iyileştirmeli.
Organda Genel Sekreteri Kurnia Lesani Adnan ise farklı bir tutum sergiliyor. Araçlar ve ekipleri kapsayan bir Güvenlik Yönetim Sistemiyle birlikte periyodik araç muayenesi çağrısı yapıyor. Böyle bir sistem, her denetimi birbirinden bağımsız bir işlem olarak ele almak yerine işletmecinin riskleri belirleme, kurallara uyumu denetleme ve güvenlik sorunlarına müdahale etme biçimini düzenliyor.
Anlaşmazlık yalnızca motosikletlerin bakımlı olup olmamasıyla ilgili değil. Bakımın nasıl doğrulanacağı ve yükün kimin omuzlarında olacağı da tartışılıyor. Geleneksel ulaşım işletmecileri bir filo genelinde denetimleri organize edebilirken bireysel motosiklet sürücüsü bakım ücretini ödemek ve bu sırada gelir elde edememek zorunda kalabilir. Dudy, bakım maliyetlerinin sürücülere yüklenebileceğini kabul etti; ancak yasa tasarısı üzerindeki görüşmeler sürüyor.
Platformlara bakım ve fiyatlandırma yükümlülükleri geliyor
Önerilen XIII A. Bölüm, uygulama şirketlerini ulaşım yasasının düzenleyici çerçevesine dahil edecek. Dudy, şirketlerin araçların durumunu izleyerek ve motosikletlerin kullanım yoğunluğuna göre bakım hatırlatmaları göndererek güvenliği desteklemesi gerektiğini söyledi.
Yolculukların kaydedilmesi ve izlenmesi hesap verebilirliğe ek bir katman sağlayacak. İzlenebilir bir yolculuk kaydı, yolculuğun yapıldığını belirleyip ilgili sürücü ve platformla ilişkilendirebilir. Ancak frenleri, lastikleri, kaskları veya diğer fiziksel güvenlik gerekliliklerini denetlemenin yerini tutamaz.
8 Ekim’de yayımlandığı bildirilen 2026 tarihli ve 27 sayılı Dijital Platform Temelli Ulaşım Ekosisteminin Korunmasına İlişkin Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği ayrı bir düzenleme. Dudy bu yönetmeliği, sürücülerle şirketler arasındaki iş ortaklıklarını güçlendirmek ve daha açık koruma mekanizmaları sağlamak için bir temel olarak tanımladı.
Haberlerde bu yönetmeliğin, daha önceki bir bakanlık kararıyla birlikte, platform kesintisine yüzde 8 üst sınır getirdiği ve taban ücretleri belirleme sorumluluğunu Ulaştırma Bakanlığına verdiği aktarılıyor. Bu düzenleme, henüz yasalaşmamış ulaşım yasası değişikliğinden ayrı. Ücret kategorileri, istisnalar ve uygulama düzenlemeleri yalnızca bu açıklamalardan kesin olarak belirlenemiyor.
Dudy ayrıca ulaşım ve uygulama hizmeti ücretlerinin belirlenmesinde adalet, şeffaflık ve kurallara uyum çağrısı yaptı. Yolcu taşıma ücretlerinin, İletişim ve Dijital İşler Bakanlığı için eşya ve yemek taşımacılığını düzenlerken bir referans noktası oluşturabileceğini söyledi. Önerilen bölümde kotalar da bulunuyor; ancak sayısal sınırlar açıklanmadı.
Çalışanların korunması ayrı bir yasama sürecinde ele alınıyor
Bir ulaşım hizmetinin tanınması, sürücülerinin çalışan mı yoksa bağımsız iş ortağı mı olduğunu kendiliğinden açıklığa kavuşturmaz. Bu ayrım, platform şirketlerinin sürücülere karşı hangi yükümlülüklere sahip olduğunu ve sürücülerin hangi yasal korumalardan yararlanacağını etkiliyor.
Endonezya Ulaştırma İşçileri Sendikası Başkanı Lily Pujiati, 12/2019 sayılı Bakanlık Yönetmeliği’ndeki iş ortaklığı hükümlerini platform şirketlerini kayırdığı gerekçesiyle eleştirdi. Motosikletli taksilere yönelik düzenlemelerin işçi koruma mevzuatına dayanmasını istiyor. Platformların etkisine ilişkin iddiaları kanıtlanmış bulgular değil, ileri sürülen iddialardır.
20 Temmuz’daki yasama uyumlaştırma toplantısına ilişkin haberlerde, milletvekillerinin çevrim içi sürücülerin hak ve yükümlülüklerini karayolu ulaşım yasasına koymama konusunda anlaştığı belirtiliyor. Çalışanların korunması bunun yerine, 2026 öncelikli yasama programındaki Çevrim İçi Ulaşım Yasa Tasarısı ve Gig Ekonomisi Çalışanlarını Koruma Yasa Tasarısı dahil ayrı teklifler kapsamında ele alınacak.
Bu durum, resmî ulaşım teklifindeki uygulama şirketlerinin hak ve yükümlülükleri ile sürücülerin istihdam haklarına ilişkin ayrı tartışma arasında önemli bir ayrım yaratıyor. Dudy’nin 9 Ekim’deki açıklamalarına ilişkin bir haberde sosyal korumanın da düzenlenecek konular arasında olduğu belirtiliyor; dolayısıyla bireysel korumaların nihayetinde hangi düzenlemede yer alacağı konusunda belirsizlik sürüyor.
Nihai metinler bu sınırları açıklığa kavuşturana kadar ulaşım yasası değişikliğinin kabul edilmesi, sürücülerin refahı veya istihdam statüsüne ilişkin bütün sorunları çözüme kavuşturmuş gibi sunulmamalıdır.
Tanınma, toplu taşıma tartışmasını sona erdirmiyor
Endonezya Ulaşım Derneği’nin ulaşım politikalarının oluşturulmasından sorumlu başkan yardımcısı IB Ilham Malik, motosikletlerin toplu taşımayla yaygın biçimde ilişkilendirilen erişilebilirlik ve kapasite ölçütlerini karşılamadığını savunuyor. Çocuklara, yaşlılara, hamile yolculara ve engelli kişilere hizmet sunmadaki zorlukların yanı sıra her motosikletin taşıyabildiği yolcu sayısının sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.
Ilham, araç başına tek yolcu taşıyan bir hizmetin trafiği azaltmak yerine artırabileceğini savunuyor. Ayrıca yolcu başına emisyonların aynı anda çok sayıda kişiyi taşıyan ulaşım araçlarına kıyasla daha yüksek olabileceğini söylüyor. Bunlar politika konusundaki görüşleri; kendilerine eşlik eden yerel bir trafik yoğunluğu modeli veya emisyon hesabı bulunmuyor.
Ilham’ın 2022 tarihli Uzman Kent İçi Ulaşım Grubu raporu The Context of Public Transport in Europe’a (Avrupa’da Toplu Taşımacılığın Bağlamı) yaptığı atıf, daha açık tanımlar çağrısını destekliyor. Ancak bu rapor tek başına Endonezya yasalarının motosiklet hizmetlerini nasıl sınıflandırması gerektiğini belirlemiyor.
Ilham, milletvekillerinin motorlu taşıt vergisi gelirlerinin belirli bir bölümünü toplu taşımayı finanse etmek için ayırmasını istiyor. Bu, üzerinde uzlaşılmış bir hüküm değil, kendi önerisi. V. Komisyon üyesi Irine Yusiana Roba da daha uzun vadeli düşünülmesi ve araştırmacılarla derneklerin görüşlerine başvurulması çağrısı yaptı; sürücülerin refahı ile yolcu güvenliğini Endonezya ulaşım sisteminin daha geniş tasarımıyla ilişkilendirdi.
2027’de uygulama hedefi taşıyan kapsamlı bir yasa tasarısı
Değişiklik, motosikletli taksilerin çok ötesine uzanıyor. Ulaştırma Bakanlığına göre Meclis teklifi 89 maddede değişiklik, 56 yeni madde eklenmesi, beş maddenin çıkarılması, iki bölüm başlığının değiştirilmesi, bir bölüm eklenmesi ve iki madde açıklamasının gözden geçirilmesini öngörüyor. Hükümetin önerilerinde ise 55 madde değiştirilecek ve 28 madde eklenecek. Bu sayılar, hâlihazırda yürürlüğe girmiş değişiklikleri değil, birbiriyle yarışan teklifleri tanımlıyor ve basitçe toplanabilecek toplamlar değil.
Hükümet ayrıca temel ve ortaöğretimden, sağlıktan, iletişim ve dijital işlerden sorumlu bakanlıkların kurumsal çerçeveye eklenmesini destekliyor. Önerilen görevleri trafik eğitimi, kazaların ardından sunulacak bakım ve dijital ulaşım platformlarıyla ilgili.
Diğer hükümler, izin verilen yük veya boyut sınırlarını aşan araçlara ilişkin cezai sorumluluğu sürücülerden araç sahiplerine, şirketlere ve eşya sahiplerine kadar genişletecek. Hükümet ayrıca merkezî ve yerel yönetimlerin sunduğu toplu taşımaya yönelik kamu hizmeti yükümlülükleri önerdi. Bu hükümler, milletvekillerinin platform ulaşımını yük taşımacılığı denetimi ve toplu taşıma sorumluluklarıyla birlikte ele aldığını gösteriyor.
Başlıca gelişmeler şöyle:
- 20 Temmuz 2026: Yasama uyumlaştırma toplantısında çevrim içi sürücülerin hak ve yükümlülüklerinin ayrı bir yasama sürecinde ele alınmasına karar verildiği bildirildi.
- 30 Eylül: Dudy, hükümetin konu ve tutum listesini V. Komisyona sundu.
- 2 Ekim: Aan, Bandung’daki çalıştayda güvenlik gerekçelerini ortaya koydu.
- 8 Ekim: 2026 tarihli ve 27 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliğinin yayımlandığı bildirildi.
- 9 Ekim: Dudy, bakım bildirimleri ve olası KIR muayeneleri hakkında konuştu.
- 11 Ekim: Dudy, değişikliği 2026’da tamamlayıp 2027’de uygulamaya koyma hedefini yineledi.
Nihai oylama veya sonraki duruşma için sabit bir tarih açıklanmadı. Öncelikli karar konuları hâlâ araç kategorisi, denetim gereklilikleri, platformların sorumlulukları ve maliyetlerin nasıl paylaşılacağı. 2027’de uygulamaya başlama hedefi, yasama sürecinin ve nihai kuralların tamamlanmasına bağlı olarak hükümetin hedefi olmayı sürdürüyor.
Öne Çıkanlar
- Endonezya, sınırlı motosikletli yolcu ve teslimat hizmetleri dahil dijital platformlardan çağrılan ulaşımı kapsayan yeni bir XIII A. Bölüm öneriyor.
- Güvenlik önerileri arasında bakımın izlenmesi, ekipman kontrolleri, eğitim, izlenebilir yolculuk kayıtları ve olası periyodik muayeneler bulunuyor.
- Sürücü grupları, kayıt değişiklikleri, yüksek maliyetli işlemler veya gelir kaybı olmadan yasal olarak tanınmak istiyor.
- Aktarılan yüzde 78’lik kaza oranı, çevrim içi motosikletli taksileri özel olarak değil, genel olarak motosikletleri ifade ediyor.
- Sürücülerin istihdamdan doğan hakları ayrı mevzuat kapsamında değerlendiriliyor.
- Hükümet, ulaşım yasası değişikliğini 2026’da tamamlayıp 2027’de uygulamaya başlamayı hedefliyor; ancak yasa tasarısı henüz onaylanmadı.






