Sözleşmelerin acentelere yüklediği masrafları işçiler ödüyor
Vietnamlı bir balıkçı, 4.900 dolarlık işe alım faturasının 1.800 dolarını yönetim masrafı olarak ödedi. Endonezyalı balıkçı Abdurohim, dört yıl 10 aylık yönetim ücretini peşin ödedi; ancak sözleşmesi Güney Kore’ye varışından iki ay sonra sona erdi. Kullanmadığı döneme ait ücret kendisine iade edilmedi.
İçindekiler
- Sözleşmelerin acentelere yüklediği masrafları işçiler ödüyor
- Çıkar çatışmaları barındıran işe alım zinciri
- Ücret beyanları, ödemeyi kimin yaptığını göstermiyor
- Denetim önerisi, finansman değişikliği olmadan kaldı
- İşçileri teknede tutmak ticari avantaj sağlıyor
- Yasaklara ve sözleşmelerdeki yaptırım yetkilerine rağmen depozitolar sürüyor
- Uzak deniz planı, uygulamadaki eşitsizliği gösteriyor
- İnsan ticaretinin tanınması, istismar bildirimlerinin gerisinde
- Reform için finansman, koruma ve takvim gerekiyor
- Özet
Bu örnekler, Güney Kore’nin göçmen balıkçı mürettebatı işe alım sistemindeki temel bir sorunu ortaya koyuyor: Sözleşmeler bir masrafı yurt dışındaki acenteye yükleyebiliyor, ancak parayı sonuçta işçi ödüyor. Balıkçı başına aylık 45.000 won ile sınırlandırılan yönetim ücreti, sözleşmeye göre yurt dışındaki işe alım acentesi tarafından Güney Kore’deki muhatap acenteye ödenmeli. Buna rağmen soruşturmalar, bu ücretin balıkçılara çıkarılan faturalara eklendiğini ortaya koydu.
SuHyup olarak bilinen Ulusal Balıkçılık Kooperatifleri Federasyonu, acentelere bu masrafları işçilere yansıtma talimatı vermediğini ve reformlar başlattığını söylüyor. Denizcilik ve Balıkçılık Bakanlığı ise iyileştirmelerin yetersiz kaldığını ve balıkçılardan yurt dışındaki acenteler aracılığıyla Güney Kore’deki acentelere aktarılan paranın sorun oluşturduğunu kabul ediyor. Bakanlık ayrıca yurt dışındaki faaliyetleri denetleme imkânının sınırlı olduğunu belirtiyor.
Riskler, muhasebe anlaşmazlıklarının ötesine geçiyor. İşe alım borçları, ayrılmaları hâlinde işçilerin kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu depozitolar ve acenteler üzerindeki işçilerin ayrılmasını önleme baskısı, balıkçıların kötü muamele içeren işlerden kurtulmasını zorlaştırabiliyor. 1996’da 18 yabancı sanayi stajyerinin ilk kez Güney Kore teknelerine çıkmasından otuz yıl sonra, yabancı işçiler Kore balıkçı teknelerindeki mürettebatın yarısından fazlasını oluşturuyor.
Kanıtlar, birbirinden farklı iki sektörü kapsıyor: Kore çevresinde faaliyet gösteren kıyı ve açık deniz tekneleri ile çok uzak denizlerde avlanan uzak deniz filoları. Bu sektörlerin işe alım düzenlemeleri ve koruma önlemleri farklı. Bir sektör için verilen taahhütler, her iki sektörde de hâlihazırda yürürlükte olan korumalarla karıştırılmamalı.
Çıkar çatışmaları barındıran işe alım zinciri
En az 20 tonluk kıyı ve açık deniz balıkçı teknelerinde işe alım zinciri, Balıkçılık Bakanlığından SuHyup’a, oradan Güney Kore’deki aracı acentelere ve yurt dışındaki işe alım acentelerine uzanıyor. Bu teknelerde yaklaşık 10.000 yabancı balıkçı çalışıyor; bu sayı yabancı balıkçı mürettebatının yarısından fazlasını oluşturuyor.
SuHyup ile sözleşmesi bulunan 18 Güney Koreli acente, bu işçileri temin edip yönetiyor. Sorumlulukları işe yerleştirmenin ötesine geçerek ücret anlaşmazlıklarını, tekneler arası geçişleri, göçmenlik işlemlerini ve işçilerin atandıkları işten ayrılması hâlinde verilecek yanıtları da kapsıyor. SuHyup, mürettebatı çalıştıran tekne sahiplerinin de aralarında bulunduğu balıkçılık kooperatiflerini temsil ederken, hükümetin devrettiği işe alım sistemini de yönetiyor.
Acenteler, teminat olarak SuHyup’a 30 milyon won yatırmak zorunda. Ödenmeyen ücretler ve işçilerin ayrılmasıyla bağlantılı kayıplar bu tutardan kesilebiliyor. Acenteler ayrıca balıkçı başına 210.000 wonluk işe başlama eğitim ücretinin yanı sıra ulaşım, konaklama ve diğer idari masrafları da üstleniyor.
Acentelerin açıkladığı aylık gelir, yurt dışındaki acenteden işçi başına en fazla 45.000 won ve tekne sahibinden 10.000 won. Bu, faaliyet giderlerinden önce toplam 55.000 won, yani 100 balıkçı için 5,5 milyon won ediyor. Tekne sahiplerinin katkısının 2008’den bu yana değişmediği bildiriliyor.
Bu düzenleme, küçük özel işletmelere kapsamlı yükümlülükler getirirken bunların masraflarını gerçekte kimin karşıladığı sorununu çözmüyor. Yasa dışı ücretleri veya zorlamayı mazur göstermiyor. Ancak acente sözleşmelerini ve fiilî para transferlerini incelemenin, ücret tarifesinin kurallara kâğıt üzerinde uyup uymadığını denetlemek kadar önemli olmasının nedenini açıklıyor.
Ücret beyanları, ödemeyi kimin yaptığını göstermiyor
Gemi Adamları Kanunu’nun 111. maddesi, gemi adamlarının işe alınması, çalıştırılması ve yönetimiyle uğraşan kişilerin gemi adamlarından bu faaliyetlerle bağlantılı para veya menfaat almasını yasaklıyor. Belirli ücretlerin bu hükmü ihlal edip etmediği soruşturulmalı; ancak belgelenen yönetim ödemeleri, sözleşme ifadelerinin tek başına işçileri koruduğu iddiasını sorgulatıyor.
Vietnamlı balıkçının durumunda, 1.800 dolarlık yönetim ücreti 4.900 dolarlık işe alım faturasının yaklaşık yüzde 37’sini oluşturuyordu. Abdurohim’in peşin ödemesi 58 ayı kapsıyordu; ancak işi iki ay sonra sona erdi. Ücret iade edilmediğinden, iş ortadan kalktıktan sonra da mali yükü devam etti.
SuHyup, işe alım masrafı dökümlerinde işçilerin ve acentelerin ödemekle yükümlü olduğu tutarların bir arada yer alabileceğini söylüyor. Sorumlu tarafı ayırt eden yeni bir form hazırladığını da belirtiyor. Ancak bu ayrımı gösteren doldurulmuş bir örnek sunmadı. Soruşturma sırasında incelenen Eylül 2026 tarihli bir belgede ise işe alım masrafları arasında yönetim ücretleri yer almaya devam ediyor, ödemeyi kimin yapması gerektiğini gösteren bir alan bulunmuyordu.
SuHyup, yurt dışındaki acentelerin muhasebe kayıtlarını denetlemenin zor olduğunu kabul ediyor. Bu nedenle acentelerin ücretleri ödediği yönündeki iddiası, paranın kaynağını doğrulayan kanıtlara değil sözleşmeye dayanıyor.
İşe alım ücretleri için belirlenen üst sınır da incelenmeyi gerektiriyor. Belgelerde 4.900 dolarlık toplam ücret 13 kaleme ayrılmıştı. Kalem başına tutarlar acenteden acenteye değişiyordu, ancak toplamlar her seferinde üst sınıra ulaşıyordu. Bu durum tek başına usulsüzlük kanıtı değil; yine de üst sınırın belgelenmiş masrafları mı yansıttığı, yoksa işçilerden alınan standart bir ücret mi olduğu sorusunu yanıtsız bırakıyor.
Denetim önerisi, finansman değişikliği olmadan kaldı
Balıkçılık Bakanlığının 2020’de yaptığı kapsamlı bir denetimde, yabancı mürettebatın fiilen üstlendiği yönetim ve eğitim masraflarının farklı bir yöntemle karşılanmasının değerlendirilmesi önerildi. Bu masraflara tekne sahipleri, SuHyup ve merkezi hükümetin ortak destek vermesi öngörülüyordu.
Beş yıl sonra masrafların nasıl paylaştırıldığı değişmemişti. SuHyup, yönetim acentesinin sözleşmesinin Gemi Adamları Kanunu ihlalinin tespit edilmesi hâlinde feshedilmesine imkân veren yeni bir hüküm sayesinde denetim bulgusunun gereğinin yerine getirildiğini söyledi.
Bu, bir yaptırım önlemiydi; denetimin önerdiği finansman değişikliği değildi. Bir ihlalden sonra sözleşmenin feshedilmesine izin veren hüküm, yönetim hizmetlerinin finansmanını sağlamıyor veya acentelerin bu parayı baştan işçilerden tahsil etmesini engellemiyor.
SuHyup daha sonra yeterli kaynağı olmadığını, masrafları tekne sahiplerine aktarmanın zor olduğunu ve bakanlıktan merkezi hükümet desteği almadığını belirtti. Yönetim masrafları, SuHyup veya devletin katkısı olmaksızın, balıkçıların ödediği işe alım faturalarında yer almaya devam etti.
Endonezyalı bir balıkçıya ait borç dökümü, yükün boyutunu gösteriyor. Yaklaşık 12,5 milyon wonluk borcun yaklaşık 11,38 milyon wonu, Kore’deki işlem masrafları ve işçinin ayrılmasını önlemeye yönelik depozito olarak kaydedilmişti. Bu iki kalem, kaydedilen borcun yaklaşık yüzde 91’ini oluşturuyordu.
İşçileri teknede tutmak ticari avantaj sağlıyor
SuHyup’un acente değerlendirmesinde, işçilerin atandıkları işten ayrılma oranı 100 puanın 40’ını oluşturuyor. Tespit edilen bir insan hakları ihlalinde her olay için iki puan düşülüyor. İki yıl üst üste son sırada yer alan acentelerin sözleşmeleri feshediliyor ve üç yıl boyunca ihalelere katılmaları engelleniyor.
Bu puanlama, işçileri elde tutmayı gelecekteki işe alım tahsislerinin ve işletmenin devamlılığının başlıca belirleyicilerinden biri hâline getiriyor. SuHyup, ayrılma oranlarına odaklanmasını ve acente yönetiminin faydasını savunuyor; ancak bu ağırlığı neden koruduğunu açıklamadı.
Bir ceza davası, işçileri elde tutma işinin özel acentelere yaptırım uygulama sorumluluğuna dönüşmesinin tehlikesini gösteriyor. 2022’de bir aracı acentenin çalışanları, teknelerinden ayrıldıktan sonra izlerini buldukları üç Endonezyalı balıkçıyı üç gün boyunca alıkoydu. Mahkeme çalışanları nitelikli hürriyeti tahdit suçundan mahkûm etti ve SuHyup’un değerlendirmesinde dezavantajlı duruma düşmekten kaçınmayı gerekçeleri arasında saydı.
Ulusal İnsan Hakları Komisyonu bu risk konusunda 26 Temmuz 2021’de uyarıda bulunmuştu. Komisyonun kararında, işe alım yönetmeliğindeki ilgili hükümlerin kaldırılması ve acentelerin ayrılan işçileri bulmaya zorlanması yerine çalışma koşullarının iyileştirilmesi önerildi. Beş yıl sonra bu hükümlerin değişmeden kaldığı bildirildi.
Bu baskılar, zor çalışma koşullarına ekleniyor. Balıkçıların anlatımlarında geciken ücretler, tehlikeli hava koşulları, uzun çalışma saatleri ve bitkinlik yer alıyor. Söz konusu kıyı tekneleri için Gemi Adamları Kanunu’ndaki çalışma süresi ve dinlenme hükümleri balıkçı teknelerine uygulanmıyor. Bu nedenle ayrı bir uzak deniz girişimi kapsamında vaat edilen günlük 10 saatlik dinlenmenin bu işçileri de kapsadığı varsayılmamalı.
Yasaklara ve sözleşmelerdeki yaptırım yetkilerine rağmen depozitolar sürüyor
Balıkçılık Bakanlığı, işçilerin ayrılmasını önleme amacı taşıyan depozitoların insan ticareti veya zorla çalıştırmayı içerebilecek bir uygulama olduğunu değerlendiriyor ve bunları kesin olarak yasakladığını söylüyor. Soruşturmada ayrıca Vietnam’da yaklaşık 2 milyon wonluk depozitoya izin veren bir düzenlemeden söz ediliyor; daha yüksek tutarlar o ülkenin kurallarını ihlal ediyor. Her ödemeyi, depozito olarak adlandırılmış olsa da, hukuken aynı kabul etmek yerine hem ilgili ülkenin yasalarını hem de Güney Kore’deki işe alım düzenlemesini incelemek gerekiyor.
Bakanlığın anketlerinde işçiler tekrar tekrar depozito ödediklerini söyledi. Ancak bakanlık belgeleri, makbuz veya başka destekleyici kanıtlar olmadan acenteleri sistemden çıkarmanın zor olduğunu gösteriyordu. Nakit işlemler çoğu zaman çok az belge bırakıyor ve işçilere ne ödediklerini kanıtlamaları istendiğinde onları dezavantajlı duruma düşürüyor.
SuHyup’un kullandığı işe varış beyanında, işe alım masraflarına depozitoların dâhil olmadığını belirten Endonezce bir ifade bulunuyordu. Bu ifade, ücret üst sınırının dışında depozito alınmasına izin verildiği şeklinde anlaşılabilirdi. SuHyup, 2024’ten itibaren acentelere bu ifadeyi kaldırmaları talimatını verdiğini söylüyor; ancak formu değiştirmek tahsilatın sona erdiğini kanıtlamıyor. 2025 tarihli bir borç kaydında hâlâ işçinin ayrılmasını önleme depozitosu yer alıyordu.
SuHyup ayrıca, Ağustos 2025’ten önce aşırı ücret veya depozito alan yurt dışı şirketlerle çalışan Güney Koreli acentelere yaptırım uygulama yetkisine sahip olmadığını söyledi. Ancak 2021 tarihli bir sözleşme, yurt dışındaki ortağın masraf sınırını aşması hâlinde işe alım tahsislerinin kısıtlanmasına veya sözleşmenin feshedilmesine zaten izin veriyordu. 2025 hükümleri yaptırım düzeylerini daha açık biçimde belirledi; harekete geçme yetkisini ilk kez oluşturmadı.
2021 ile 2025 arasında hiçbir Güney Koreli aracı acenteye usulsüz işe alım ücretleri veya depozitolar nedeniyle yaptırım uygulanmadı. Bakanlık, kendisine sunulan belge niteliğindeki kanıtları soruşturacağını söylüyor; böylece kanıtlama yükünün önemli bir kısmı işçilere ve onlara yardımcı olanlara kalıyor.
Uzak deniz planı, uygulamadaki eşitsizliği gösteriyor
Denizcilik ve Balıkçılık Bakanlığı, 29 Mart 2024’te Advocates for Public Interest Law, Environmental Justice Foundation ve uzak deniz balıkçılığı sektörüyle birlikte hazırladığı göçmen balıkçıları koruma planını duyurdu. Plan, tüm işe alım masraflarını uzak deniz balıkçılığı şirketlerinin sorumluluğuna veriyor ve yasa dışı işe alım ücretleri ile teminat depozitolarını yasaklıyor.
Plan, orkinos parakete teknelerinin hareket ettikten sonraki bir yıl içinde bir limana uğramasını zorunlu kılıyor. Günde en az 10 saat, bunun içinde kesintisiz altı saat dinlenme; pasaportların kişilerin kendilerinde saklanması ve Kore Gemi Adamları Refah ve İstihdam Merkezi’nde anonim bildirim platformu sağlanmasını öngörüyor.
Planı duyururken dönemin Denizcilik ve Balıkçılık Bakanı Kang Do-hyung, hükümetin taahhüdünü şöyle ifade etti:
(Bakanlık) göçmen balıkçıların çalışma koşullarını iyileştirmeyi ve haklarının korunmasını güçlendirmeyi amaçlayan Planın uygulanmasını yakından izleyecek; tüm gemi adamlarının ayrımcılığa uğramadan güvenli bir ortamda çalışmasını sağlamak için çaba gösterecektir.
ABD Dışişleri Bakanlığının 2026 insan ticareti raporu, limana uğrama konusunda ölçülebilir ilerleme kaydedildiğini belirtiyor. 2025’te 46 gemi kurala uydu; 2024’te bu sayı 14’tü. Böylece 32 gemilik artışla sayı üç kattan fazla yükseldi. Kurala uymayan üç geminin av kotası düşürüldü.
Aynı rapora göre hükümet, plan kapsamındaki işe alım ücreti yaptırımlarını uzak deniz tekne sahiplerine uyguladığını bildirmedi. Dolayısıyla limana uğrama denetimi ilerlerken işe alım masrafları konusunda eşdeğer bir adım atıldığına dair kanıt yoktu. Bakanlık, limana uğramanın gemi başına ek 170 milyon wona mal olduğunu hesapladı. Bu da yaptırımlar av tahsislerine bağlandığında önemli operasyonel değişikliklerin gerekebileceğini gösteriyor.
İnsan ticaretinin tanınması, istismar bildirimlerinin gerisinde
Güney Kore, ABD değerlendirmesinde insan ticaretini ortadan kaldırmaya yönelik asgari standartları karşıladığı anlamına gelen 1. Kademe statüsünü korudu. Bu statü, balıkçılık sektöründeki ciddi eksikliklerle bir arada bulunuyor. Rapora göre yetkililer uzak deniz balıkçılığını içeren hiçbir insan ticareti davasında kovuşturma yürütmedi ve raporlama döneminde balıkçılık sektöründe zorla çalıştırma mağduru tespit edildiğini bildirmedi.
Raporda, göçmen balıkçılar için standart işe alım ücretinin yaklaşık 4.900 dolar olduğu, bazı işçilerin 13.500 dolara kadar ödeme yaptığı ve acentelerin işçilere ücretler hakkında yanlış bilgi vermeleri için baskı yaptığı iddiaları yer alıyor. İstihdam ve Çalışma Bakanlığının soruşturduğu iş davalarının 89’undan 87’si, yasal ihlal tespit edilmeden kapatıldı. Bu rakam yalnızca balıkçılıkla sınırlı değildir ve balıkçılık sektöründeki kovuşturma oranı olarak sunulmamalıdır.
Balıkçılık Bakanlığı, uzak deniz teknelerinde 17 denetim yapıldığını, bunların üçünün deniz işçileri sendikası gözlemcilerinin katılımıyla gerçekleştirildiğini ve kıyı teknelerinde habersiz 43 denetim yapıldığını bildirdi. Altı balıkçının pasaportlarını alıkoyan tekne sahiplerine 1 milyon won tutarında iki para cezası verildi. Denetim yapılmış olması, işçilerin insan ticareti açısından etkili biçimde tarandığını veya koruma aldığını tek başına göstermez.
Daha sonraki bir gelişme tabloyu karmaşıklaştırıyor. Ağustos 2026’da, 21 Temmuz’da Busan’da bir motelde kaçma girişiminde bulunan Endonezyalı balıkçılardan hayatta kalan kişinin resmen insan ticareti mağduru olarak tanındığı ve bunun bir balıkçı teknesinden ilk böyle tanınma olduğu bildirildi. İki kişi, bağladıkları çarşafları kullanarak sekizinci kattaki pencereden kaçmaya çalışmıştı. Biri hayatını kaybetti; hayatta kalan kişi bacağını kırdı.
Ağustos ayında yapılan bu tanıma ile ABD’nin balıkçılık sektöründe mağdur tespit edilmediği yönündeki bulgusu, kaydın farklı dönemlerine işaret ediyor. Bu tanıma yok sayılmamalı; ancak önceki tespit eksikliklerinin giderildiğinin kanıtı olarak da değerlendirilmemeli.
2 Eylül 2026’da Balıkçılık Bakanlığı ile Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Aile Bakanlığı; tedavi edilmeyen yaralanmalar, el konulan telefonlar ve internet erişiminin kısıtlanması gibi uyarı işaretlerini kapsayan güncellenmiş insan ticareti yönergelerini duyurdu. Bu yönergeler yasa niteliğinde değil. Göç ve İnsan Hakları Enstitüsü Direktörü Lee Han-sook, uygulamanın önemini vurguladı:
Sonuçta önemli olan, [insan ticaretini önleme] yönergelerini nasıl uyguladığımızdır,
Reform için finansman, koruma ve takvim gerekiyor
Başlıca dönüm noktaları, aynı sorunların ne kadar uzun süredir devam ettiğini gösteriyor:
- 2020: Balıkçılık Bakanlığı denetimi, işçilerin üstlendiği yönetim ve eğitim masrafları için ortak destek sağlanmasının değerlendirilmesini önerdi.
- 26 Temmuz 2021: Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, işçilerin ayrılmasını önlemek için sert müdahaleleri teşvik eden hükümlerin kaldırılmasını önerdi.
- 2022: Acente çalışanları üç Endonezyalı balıkçıyı alıkoydu ve nitelikli hürriyeti tahdit suçundan mahkûm edildi.
- 1 Ocak 2023: İnsan Ticareti Mağdurlarının Önlenmesi ve Korunması Hakkında Kanun yürürlüğe girdi.
- 29 Mart 2024: Bakanlık, uzak deniz mürettebatı için yeni korumalar duyurdu.
- Ağustos ve Eylül 2026: Bir balıkçı işçinin insan ticareti mağduru olarak tanındığı bildirildi; ardından sektöre yönelik güncellenmiş yönergeler açıklandı.
Bölgesel bir sivil toplum istişaresinin Ekim 2023 tarihli ASEAN politika önerisi de işe alımla bağlantılı aynı riske dikkat çekiyor: Ücretler ve depozitolar işçileri borca bağlayabiliyor; yeterince uygulanmayan yasaklar ve yeni borç verme düzenekleri de sömürüyü sürdürebiliyor. Öneri, işe alım masraflarının işverenlerce karşılanmasını, doğrulanmış acenteler kullanılmasını, acentelere ilişkin bilgilerin kamuya açık olmasını ve insan ticareti ile zorla çalıştırma suçlarından mahkûm olanlara yaptırım uygulanmasını istiyor. Bu bir öneridir; kabul edilmiş bir ASEAN hukukî yükümlülüğü değildir.
İşgücü politikası da önem taşıyor. 2023 tarihli bir balıkçılık istihdam araştırması, 147 tekne sahibinin yanıtlarını ve bu kişilerin 499 göçmen çalışanına ait verileri inceledi. Araştırmaya göre yabancı balıkçılar, Nitelikli İşçi Puan Sistemi kapsamında vize statüsünü değiştirmek için gereken asgari puana ulaşmakta zorlanıyordu. Araştırma, nitelikli işçi düzenlemelerinde değişiklik yapılmasını ve bölgesel vize pilotlarının yaygınlaştırılmasını önerdi.
Bu bulgular, nitelikli işçileri sürdürülebilir istihdam ve göçmenlik seçenekleri sunarak elde tutmakla, mali cezalar yoluyla elde tutmak arasındaki farkı ortaya koyuyor. Temmuz 2026’da yayımlanan hükümet verilerine göre göçmenler uzak deniz mürettebatının yüzde 80,5’ini oluşturuyordu. Bu da filonun, istismarı bildirme imkânlarının korunması gereken işçilere ne ölçüde bağımlı olduğunu gösteriyor.
SuHyup şimdi hükümet öncülüğünde kamuya ait bir işe alım ve yönetim sistemi öneriyor; bakanlık da kamu sorumluluğunu güçlendireceğini söylüyor. Benzer öneriler 2021’den bu yana gündemde. Ancak ikisi de somut bir uygulama tarihi veya yöntemi ortaya koymadı. Yanıtlanmamış sorular şunlar: Yönetim masraflarını kim ödeyecek, fiilî ödemeler nasıl doğrulanacak ve işçiler güvenliklerini ya da yasal statülerini kaybetmeden zorlamayı nasıl bildirebilecek?
Özet
- Yurt dışındaki acentelere yüklenen yönetim ücretleri, balıkçıların ödediği işe alım faturalarında yer aldı.
- 2020’deki denetim ortak finansman önerdi; ancak masrafların paylaşımı beş yıl sonra da değişmemişti.
- SuHyup’un değerlendirmesinde işçilerin ayrılma oranı 100 puanın 40’ını oluşturuyor; tespit edilen her hak ihlalinde ise iki puan düşülüyor.
- Sözleşmelerde 2021’e kadar yaptırım yetkileri bulunmasına rağmen, 2021 ile 2025 arasında hiçbir aracı acenteye usulsüz ücret veya depozito nedeniyle yaptırım uygulanmadı.
- Uzak deniz teknelerinin limana uğrama kurallarına uyumu, 2024’te 14 gemiden 2025’te 46 gemiye yükseldi; işe alım ücreti yaptırımlarının uygulandığı bildirilmedi.
- 2026’da insan ticareti yönergelerinin güncellenmesi ve bir kişinin mağdur olarak tanındığının bildirilmesi yeni gelişmelere işaret ediyor; ancak kamuya ait işe alım yönetiminin ne zaman başlayacağı açıklanmadı.






