Belucistan’daki Artışla Pakistan’da 2026’nın Üçüncü Çeyreğinde 1.415 Kişi Hayatını Kaybetti; Ölümler Yüzde 83 Arttı

9 dakikalık okuma
Pakistan Records 1,415 Deaths in Q3 2026 as Balochistan Drives 83% Surge

Artışın büyük bölümü Belucistan’dan kaynaklandı

Center for Research and Security Studies’in (CRSS) verilerine göre Pakistan’da Temmuz-Eylül 2026 arasında terör saldırıları ve güvenlik operasyonları sonucu en az 1.415 kişi hayatını kaybetti, 558 kişi yaralandı. Ölü sayısı önceki çeyrekteki 774’e kıyasla yaklaşık yüzde 83 arttı ve yılın başlarında kaydedilen düşüş tersine döndü.

İçindekiler
  1. Artışın büyük bölümü Belucistan’dan kaynaklandı
  2. Ölümlerin neredeyse tamamı iki eyalette
  3. İkinci çeyreğin ardından keskin tersine dönüş
  4. Olay sayıları neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?
  5. Sivil ve güvenlik görevlisi kayıpları da militan ölümleriyle birlikte arttı
  6. Sorumluluğunu üstlenilen saldırılarda çeyrek dönem ölümlerinde TTP başı çekti
  7. Farklı silahlar farklı zarar tablolarına yol açıyor
  8. Kohat ve Dera İsmail Han’daki saldırılar yerel yükü gösteriyor
  9. Rakamlar siyasi iddiaları açıklığa kavuşturmuyor
  10. Öne Çıkanlar

Bu değişimin büyük bölümü Belucistan’dan kaynaklandı. Eyaletteki ölü sayısı 265’ten 829’a yükselerek ülke genelindeki 641 kişilik artışa 564 ölümle katkıda bulundu. Buna göre Belucistan, artışın yaklaşık yüzde 88’ini oluştururken kaydedilen ölü ve olay sayısında Hayber Pahtunhva’yı geride bıraktı.

CRSS güvenlik raporunda ülke genelinde en az 385 olay kaydediliyor. Rapordaki rakamlar, saldırılarda ölenlerle silahlı gruplara yönelik operasyonlarda ölenleri bir arada ele alıyor. Başlıktaki artış yorumlanırken bu ayrım önem taşıyor. 1.415 kişinin tamamı sivil ya da militanlar tarafından öldürülen kişiler değil.

CRSS’nin kanun kaçağı olarak sınıflandırdığı kişilerden 921’i, sivillerden 254’ü, güvenlik görevlilerinden ise 240’ı hayatını kaybetti. En büyük artış kanun kaçağı kategorisinde görülse de sivil ve güvenlik görevlisi ölümleri de keskin biçimde yükseldi. Bu iki grubun toplam can kaybı, ikinci çeyrekteki 321’den 494’e çıktı.

CRSS bu değişimi, 2021’den bu yana birbirini izleyen çeyrekler arasındaki en büyük tırmanış olarak nitelendiriyor. Bu, artış hızına ilişkin bir değerlendirme; şiddetin her ölçütünün o yıldan bu yana en yüksek mutlak seviyesine ulaştığının kanıtı değil.

Ölümlerin neredeyse tamamı iki eyalette

Belucistan ve Hayber Pahtunhva’da toplam 1.385 kişi hayatını kaybetti; bu, ülke genelindeki toplamın yaklaşık yüzde 98’ine karşılık geliyor. Belucistan, 829 ölümle yaklaşık yüzde 59’luk; Hayber Pahtunhva ise 556 ölümle yüzde 39’u aşan bir paya sahip.

Olay sayılarında da benzer bir yoğunlaşma görüldü. Belucistan’da 186, Hayber Pahtunhva’da 173 olay kaydedildi. İki eyaletteki toplam 359 olay, ülke genelindeki 385 olayın yaklaşık yüzde 93’ünü oluşturdu.

Reklam

Yaralanma tablosu ise farklıydı. Hayber Pahtunhva’da 376 kişi yaralandı; bu, ülke genelindeki toplamın yüzde 67’sinden fazlası. Belucistan’da yaralanan 163 kişi ise toplamın yaklaşık yüzde 29’una karşılık geliyor. İki eyaletteki yaralı sayısı toplamda 558’in 539’una, yani yaklaşık yüzde 97’sine ulaştı.

Bu rakamlar, tek bir eyalet sıralamasının yükün tamamını göstermediğini ortaya koyuyor. Belucistan’da daha fazla ölüm ve olay yaşanırken Hayber Pahtunhva’da kaydedilen yaralı sayısı bunun iki katından fazlaydı. Raporda yaralanmaların ciddiyeti, kalıcı sakatlık ya da hastanede tedavi süresi hakkında bilgi verilmiyor.

İkinci çeyreğin ardından keskin tersine dönüş

Belucistan’daki ölü sayısı ilk çeyrekteki 443’ten ikinci çeyrekte 265’e gerileyerek yaklaşık yüzde 40 düştü. Ardından 829’a yükselen sayı, yaklaşık yüzde 213’lük artış anlamına geldi ve can kaybını yılın başında kaydedilen seviyenin çok üzerine taşıdı.

Hayber Pahtunhva’da ikinci ve üçüncü çeyrekler arasında daha sınırlı ama yine de kötüleşen bir seyir izlendi. Ölü sayısı 475’ten 556’ya çıkarak yaklaşık yüzde 17 arttı. Eyaletteki 81 kişilik ek can kaybı, ülke genelindeki artışa eyaletler arasında yapılan ikinci büyük katkı oldu.

Çeyrek dönem verileri, önceki iyileşmenin ne kadar hızlı tersine döndüğünü gösteriyor:

  • Ocak-Mart 2026: Belucistan’da 443 kişi hayatını kaybetti.
  • Nisan-Haziran 2026: Belucistan’da 265, Hayber Pahtunhva’da 475, Pakistan genelinde 774 kişi hayatını kaybetti.
  • Temmuz-Eylül 2026: Belucistan’da 829, Hayber Pahtunhva’da 556, Pakistan genelinde 1.415 kişi hayatını kaybetti.

Diğer bölgelerdeki değişimler mutlak sayı bakımından çok daha küçüktü. Pencap’ta ölüm sayısı 12’den sekize, Sind’de 14’ten 12’ye, Gilgit-Baltistan’da ise üçten sıfıra indi. CRSS’nin AJK olarak adlandırdığı Pakistan yönetimindeki Keşmir’de ölü sayısı beşten 10’a yükseldi. Bu iki katlık artış beş ek ölüm anlamına gelirken Belucistan’daki artış 564’tü.

Olay sayıları neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?

Ülke genelindeki olay sayısına ilişkin raporlar farklılık gösteriyor. CRSS en az 385 olay bildirirken başka bir kaynakta 585 olay yer alıyor. Her iki kaynakta da Belucistan ve Hayber Pahtunhva için sırasıyla 186 ve 173 rakamları veriliyor.

Eyaletlere ilişkin yüzdeler CRSS’nin toplamını destekliyor. Belucistan’daki 186 olay, 385’in yaklaşık yüzde 48’ine; Hayber Pahtunhva’daki 173 olay ise yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor. Payda 585 olsaydı bu oranlar sırasıyla yaklaşık yüzde 32 ve yüzde 30 olurdu.

Reklam

Rapordaki diğer olay kategorileri de toplam 385’e ulaşıyor: yaklaşık 154 güvenlik operasyonu, sivillerin hayatını kaybettiği 145 saldırı ve güvenlik görevlilerinin hayatını kaybettiği 86 saldırı. Bu nedenle bu haberde, çelişkili diğer rakama da dikkat çekilerek CRSS’nin temel verisi kullanılıyor.

Yaygın biçimde aktarılan yüzde 83’lük artışla ilgili bir başka ayrım da var. Hesaplama, ölü sayısının 774’ten 1.415’e çıkmasına dayanıyor. Rapor metninde ikinci çeyrek için karşılaştırılabilir bir ülke geneli olay sayısı verilmediğinden bu veri, saldırı ya da operasyon sayısının yüzde 83 arttığını göstermiyor.

Sivil ve güvenlik görevlisi kayıpları da militan ölümleriyle birlikte arttı

CRSS, kanun kaçağı olarak sınıflandırdığı kişiler arasında 921 ölüm kaydetti; bu, toplam can kaybının yaklaşık yüzde 65’i. Bu kategorideki sayı ikinci çeyrekteki 453’ten yaklaşık yüzde 103 arttı. Ek 468 ölüm, ülke genelindeki artışın yaklaşık yüzde 73’ünü oluşturdu.

Sivil ölümleri 187’den 254’e çıkarak yaklaşık yüzde 36 arttı. Güvenlik görevlilerinin ölümü ise 134’ten 240’a yükselerek yaklaşık yüzde 79 artış gösterdi. İki grup arasındaki fark ikinci çeyrekte 53 iken üçüncü çeyrekte yalnızca 14’e indi.

Yaralı sayıları, siviller ve güvenlik görevlileri üzerindeki yükün daha da ağır olduğunu gösteriyor. Sivillerden 284, güvenlik görevlilerinden 247 kişi yaralandı. Bu iki grup, toplam 558 yaralının yaklaşık yüzde 95’ini oluşturan 531 kişiye karşılık geliyor. Kanun kaçağı kategorisinde ise 27 yaralı kaydedildi.

Güvenlik görevlilerinin yaralanma sayısı 117’den 247’ye çıkarak yaklaşık yüzde 111 arttı. Sivillerdeki yaralı sayısı ise 205’ten 284’e yükselerek yaklaşık yüzde 39 artış gösterdi. Bu artışlar, bildirilen militan ölümlerinin yükselmesinin korunan ya da güvenlik görevlerini yürüten kişilerin kayıplarını azaltmadığını ortaya koyuyor.

Kategoriler, CRSS’nin sınıflandırmaları olarak değerlendirilmelidir. Toplu rakamlar, her bir kişinin kimliğini, hukuki statüsünü ya da ölüm koşullarını ortaya koymadığı gibi belirli operasyonların hukuka uygun olup olmadığını da tek başına belirleyemez.

Sorumluluğunu üstlenilen saldırılarda çeyrek dönem ölümlerinde TTP başı çekti

Saldırıların sorumluluğunu üstlenen gruplar arasında üçüncü çeyrekte en yüksek can kaybı TTP’ye atfedildi. Grup, 117 ölüm ve 65 yaralanmayla ilişkilendirilen 13 saldırının sorumluluğunu üstlendi.

Belucistan Kurtuluş Ordusu (BLA), 34 kişinin ölümüne ve 42 kişinin yaralanmasına yol açan beş saldırının sorumluluğunu üstlendi. CRSS’nin HGB-IUM olarak listelediği Hafız Gul Bahadır grubu, 27 ölüm ve 129 yaralanmayla sonuçlanan üç saldırıyı üstlendi. Bu, adı geçen gruplar arasındaki en yüksek yaralı sayısıydı.

Reklam

Sıralama, ölçülen döneme göre değişiyor. Rapora göre 2021’den bu yana TTP’nin üstlendiği saldırılar 706, BLA’nın üstlendiği saldırılar ise 650 kişinin ölümüne yol açtı. Ancak 2026’nın üçüncü çeyreği sonuna kadarki toplamda BLA öndeydi: BLA ile bağlantılı 173, TTP ile bağlantılı 165 ölüm kaydedildi.

Bunlar, sorumluluğu üstlenilen saldırıların sayımlarıdır; ülkedeki her ölümün kapsamlı biçimde hangi gruba atfedildiğini göstermez. Güvenlik operasyonlarındaki tüm can kayıplarını içermez ve sorumluluğun üstlenilmesi tek başına bunu bağımsız biçimde kanıtlamaz. Bu nedenle Belucistan’ın en yüksek can kaybının yaşandığı eyalet olması, herhangi bir grubun öldürücülük sıralaması olarak değerlendirilemez.

Farklı silahlar farklı zarar tablolarına yol açıyor

Araçlara yerleştirilmiş el yapımı patlayıcılarla düzenlenen dokuz intihar saldırısında 81 kişi öldü, 204 kişi yaralandı. El yapımı patlayıcı, geleneksel askerî üretim dışında hazırlanan bombadır; araç, patlayıcı düzeneği hedefe taşımak için kullanılabilir. CRSS’nin sıraladığı yöntemler arasında bu saldırılar, toplam 285 can kaybıyla en yüksek toplamı oluşturdu.

Bu saldırılardaki toplam can kaybı, diğer üç intihar saldırısında kaydedilen 35 can kaybının sekiz katından fazlaydı. Ancak silahlı saldırılar daha çok ölüme yol açtı: 61 olayda 147 kişi hayatını kaybetti, 116 kişi yaralandı.

Ateşli silahlarla düzenlenen saldırılarda oran farklıydı. CRSS, 58 olayda 72 ölüm ve 18 yaralanma kaydetti; her bir yaralıya karşılık dört ölüm yaşandı. On altı insansız hava aracı saldırısında 13 kişi öldü, 48 kişi yaralandı; her bir ölüme karşılık yaklaşık dört yaralı vardı.

Raporda, cesetlerin bulunmasıyla bağlantılı 30 olayda 77 ölüm; kaçırma ve ardından öldürmenin yer aldığı tek bir olayda ise 31 ölüm kaydedildi. Bu kategorilerde yaralanma bildirilmedi. Bu kayıtlar, mutlaka kullanılan bir silahı ya da sorumluları belirlemekten ziyade sonuçları ve olayların koşullarını tanımlıyor.

Bu farklar, olayların insani bedelini anlamak açısından önemli. Daha az ölümle sonuçlanan bir yöntem yine de çok daha fazla kişinin yaralanmasına yol açabilir. Rakamlar bu farkı ortaya koyuyor ancak tıbbi sonuçları belirlemiyor ya da her saldırıda ölüm ve yaralanma dengesinin neden farklı olduğunu açıklamıyor.

Kohat ve Dera İsmail Han’daki saldırılar yerel yükü gösteriyor

Hayber Pahtunhva’dan gelen haberlerde polis tesislerine, kamu çalışanlarına ve acil durum görevlilerine yönelik saldırılar aktarılıyor. Tarihi belli olan ve CRSS’nin kapsadığı çeyrek döneme denk gelen iki Eylül saldırısı şöyle:

  • 18 Eylül: Kohat’taki eski Polis Hatları’na düzenlenen saldırıda 23 kişi öldü, yaklaşık 100 kişi yaralandı. Gece boyunca yürütülen temizleme operasyonunda sekiz saldırganın öldürüldüğü bildirildi.
  • 27 Eylül: Dera İsmail Han’da bir polis kontrol noktasında patlayıcı yüklü araç ve ambulansın karıştığı saldırıda, ikisi kurtarma görevlisi olmak üzere 14 kişi öldü, 35 kişi yaralandı.

Ayrı bir haberde, Kohat’ta Gombat polis karakolunun yetki alanındaki Şadi Pur kontrol noktasına düzenlenen el bombalı saldırıda yedi polisin yaralandığı aktarılıyor. Yaralılar hastaneye kaldırıldı ve tehlikeyi atlattıkları bildirildi. Haberde günün çarşamba olduğu belirtiliyor ancak takvim tarihi verilmiyor; bu nedenle olayın çeyrek dönem toplamına dahil olup olmadığı doğrulanamıyor.

Reklam

Hayber Pahtunhva Enformasyon Bakanı Şafi Can, Şadi Pur saldırısını kınadı. Bakanlığının yayımladığı açıklamada saldırıyı şöyle nitelendirdi:

son derece üzücü ve korkakça

Can ayrıca eyalet hükümetinin polis ve Terörle Mücadele Dairesinin kapasitesini artırdığını, polis teşkilatını modern silahlar ve teknolojiyle donattığını söyledi. Açıklamasında bu değişikliklere ilişkin sayısal ölçütler yer almadı.

Aynı haberde, bir önceki gün Dera İsmail Han’da yaşanan silahlı saldırıda Federal Gelir Kurulu’ndan dört görevlinin, ayrı bir saldırıda ise bir trafik polisinin öldüğü aktarılıyor. Takvim tarihi verilmediğinden bu olayların da temmuz-eylül toplamına dahil olduğu kesin olarak söylenemiyor.

Rakamlar siyasi iddiaları açıklığa kavuşturmuyor

Şiddet olayları, zorla kaybetme, yargısız infaz ve eyalet hükümetlerine baskı iddialarıyla birlikte tartışıldı. CRSS’nin istatistik raporu bu iddiaları araştırmıyor ya da federal yetkililerin eyalet yönetimlerine neden farklı muamele edebileceğini ortaya koymuyor.

Parti ittifaklarının Belucistan ve Hayber Pahtunhva’ya yönelik müdahale tehditlerindeki farklılığı açıkladığı iddiası, can kaybı verilerinden ayrı kanıtlar gerektiriyor. Rakamlar, Hayber Pahtunhva hükümetinin görevden alınıp alınmadığını da göstermiyor. Burada incelenen haberlerde resmî bir görevden alma kararı, olağanüstü hâl ilanı ya da bununla bağlantılı bir hukuki karar belirtilmiyor.

Benzer şekilde, Afganistan’daki güvenli sığınakların, siyasi hoşnutsuzluğun ya da ekonomik yoksunluğun belirli saldırılara yol açtığı yönündeki savlar da bu veri kümesinin kanıtladıklarının ötesine geçiyor. CRSS kayıpların nerede yaşandığını, mağdurların nasıl sınıflandırıldığını ve bazı saldırıların sorumluluğunu hangi grupların üstlendiğini belgeliyor. Her olayın nedenini araştırmıyor ya da hangi politika yanıtının benzer olayları önleyeceğini belirlemiyor.

Bir sonraki duruşma, oylama, politika takvimi ya da planlanan rapor yayını belirtilmiyor. Bugün için çıkarılabilecek sonuç daha sınırlı ancak önemli: ölümlerdeki düşüş kalıcı olmadı, tırmanış iki eyalette yoğunlaştı ve sivillerle güvenlik görevlilerinin yanı sıra militan olarak sınıflandırılan kişiler arasındaki kayıplar da arttı.

Öne Çıkanlar

  • CRSS, Temmuz-Eylül 2026 arasında en az 1.415 ölüm, 558 yaralanma ve 385 olay kaydetti.
  • Ölü sayısı ikinci çeyrekteki 774’e kıyasla yaklaşık yüzde 83 arttı.
  • Belucistan’da 829 kişi hayatını kaybetti; eyalet, ülke genelindeki artışın yaklaşık yüzde 88’ine katkıda bulundu.
  • Belucistan ve Hayber Pahtunhva, toplam ölümlerin yaklaşık yüzde 98’ini oluşturdu.
  • Sivil ve güvenlik görevlisi ölümleri 321’den 494’e, bu iki gruptaki toplam yaralı sayısı ise 531’e yükseldi.
  • Çeyrek boyunca sorumluluğu üstlenilen saldırılardaki ölü sayısında TTP öne çıkarken, eylül ayına kadarki 2026 toplamında BLA’nın sayısı daha yüksekti.
  • Çelişkili bir haberde 585 olay bildiriliyor; ancak CRSS’nin temel sayısı ve yüzdelik dağılımları 385 olayla örtüşüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir