Eğitim önceliği, 382 doktorluk açığı hedefliyor
Malezya, iki eyalette kalıcı atama teklif edilen 382 doktorun göreve başlamamasının ardından, uzmanlık eğitimi kontenjanlarının yüzde 30’unu Sabah ve Sarawak’ta görev yapan sağlık memurlarına ayırmayı planlıyor. Sağlık Bakanı Dzulkefly Ahmad, 8 Ekim’de Dewan Rakyat’ta açıkladığı düzenleme için Sağlık Bakanlığına inceleme yapıp uygulamaya koyma talimatı verdi.
İçindekiler
- Eğitim önceliği, 382 doktorluk açığı hedefliyor
- Görevlendirme verileri gerçekte ne gösteriyor?
- Kalıcı atamalar neden reddediliyor?
- Milletvekilleri kontenjanın ötesinde öncelik istiyor
- Taşınma desteği ücret tartışmasını çözmüyor
- Hastanelerden gelen veriler personel baskısının eşit dağılmadığını gösteriyor
- Doktorlar net personel değişiminin ölçülmesini istiyor
- Daha açık görevlendirmeler ve daha çok yerel doktor
- Görevlendirme takvimi ve yanıt bekleyen kararlar
- Öne Çıkanlar
Eyalet verilerine göre Sarawak’ta atama teklifi alan 527 memurdan 337’si, Sabah’ta ise 528 memurdan 336’sı göreve başladı. Toplamda 1.055 tekliften 673’ü kabul edildi; böylece atama yapılanların üçte birinden fazlası görev yerlerine başlamadı. Verilerin 7 Ekim itibarıyla geçerli olduğu bildirildi.
Önerilen eğitim kontenjanı, yaklaşık 1.650 Hadiah Latihan Persekutuan (HLP) kontenjanından 500’ü olarak açıklandı. HLP, mesleki eğitim ve öğrenim için federal burs programı. 1.650’nin tam yüzde 30’u 495 ediyor; dolayısıyla yaklaşık 500 kontenjan açıklanan oranla uyumlu.
Politika, Doğu Malezya’daki görevleri değerlendiren doktorların sık sık dile getirdiği bir kaygıyı ele alıyor: kırsal ya da uzak bir bölgedeki görevi kabul etmenin uzman olma şanslarını kısıtlayabileceği endişesini. Bakanlık ayrıca, uzmanlık eğitimi ve öğrenim izni başvurularını değerlendirirken Sabah ve Sarawak’ta daha önce görev yapmış memurlara ek puan vermeyi planlıyor.
Ancak açıklamada, ayrılan kontenjanların ne zaman kullanıma açılacağı, uygunluk koşullarının nasıl belirleneceği ya da kontenjanların branşlar ve iki eyalet arasında nasıl paylaştırılacağı belirtilmedi. Sağlık çalışanlarını temsil eden kuruluşlar ve milletvekilleri daha iyi ücret, daha açık görevlendirme koşulları ve hastanelerin gerçekten doktor kazanıp kazanmadığını gösteren personel verileri için de çağrıda bulunuyor.
Görevlendirme verileri gerçekte ne gösteriyor?
Eyaletlere ilişkin ayrıntılı toplamlar, göreve başlama oranının yüzde 63,8, başlamama oranının ise yüzde 36,2 olduğunu gösteriyor. Tam sayıya yuvarlandığında oranlar sırasıyla yüzde 64 ve yüzde 36. Sarawak’ta 190, Sabah’ta ise 192 memur görevine başlamadı.
Bununla birlikte, haberlerde öne çıkarılan rakamlar birbiriyle uyuşmuyor. Parlamento yanıtını aktaran bazı haberlerde göreve başlama oranı yüzde 63 olarak veriliyor. Bir başka haberde ise 1.055 tekliften 669 kişinin göreve başladığı belirtiliyor; oysa habere eşlik eden eyalet verilerinin toplamı 673 ediyor. Ayrı bir haberde de 1.056 tekliften 673 kişinin göreve başladığı aktarılıyor. Eyaletlere göre tutarlı döküm, 1.055 tekliften 673 kişinin göreve başladığı toplamını destekliyor; ancak çelişkili rakamların açıklığa kavuşturulması gerekiyor.
Önceki yıllarla yapılan karşılaştırma da tutarlı değil. Bakanın, göreve başlamama oranının 2025’teki yüzde 42’den 5 puan iyileştiğini söylediği aktarıldı. Başka bir haberde yüzde 42 oranı 2020-2025 dönemine bağlanırken, bir diğerinde göreve başlama oranının yüzde 4,38 arttığı belirtiliyor.
Yüzde 42 oranı ile hesaplanan güncel yüzde 36,2 oranı karşılaştırıldığında yaklaşık 5,8 puanlık bir düşüş görülüyor. Bu, genel olarak iyileşme olduğu bulgusunu destekliyor; ancak karşılaştırılan dönemlere veya hesaplamalara ilişkin farklılıkları açıklığa kavuşturmuyor. Yüzde puan değişimi ile oransal artış ya da düşüş aynı şey olmadığı için bu ayrım önemli.
Kalıcı atamalar neden reddediliyor?
Dzulkefly, atamaların reddedilmesinde ailevi, mali ve mesleki kaygıların bir arada etkili olduğunu söyledi. Doktorlar ailelerinden ayrı kalmayı, anne babalarına veya kardeşlerine karşı sorumluluklarını, sağlık sorunlarını, taşınma masraflarını ve lojistik güçlükleri gerekçe gösterdi. Bazıları kent merkezlerindeki sağlık kuruluşlarını tercih ederken kırsal ve iç bölgelerde görev yapmak istemedi.
Kariyer konusundaki belirsizlik de sıkça dile getirilen kaygılardan biriydi. Memurlar, uzmanlık eğitimine yeterli erişim sağlayıp sağlayamayacaklarını ve daha sonra Malezya Yarımadası’na ya da memleketlerine tayin isteyip isteyemeyeceklerini sorguladı. Kalıcı atama istihdam güvencesi sağlayabilir; ancak doktorun nerede yaşayacağı veya görevin ne kadar süreceğine ilişkin belirsizliği ortadan kaldırmaz.
Sağlık Bakanı Dzulkefly, görevlendirmeyi kabul etmeyen memurların karşılaştığı güçlükleri kabul etti:
Bunlar hafife almadığımız, gerçek güçlükler.
Pulai Milletvekili Suhaizan Kayat, Bakanlar için Soru Zamanı sırasında konuyu gündeme getirerek göreve başlamayanların sayısını, gerekçelerini ve bakanlığın yanıtını sordu. Parlamento komitesinin Sabah’a yaptığı ziyarette yoğun iş yükü, coğrafi güçlükler, cazip olmayan teşvikler ve kötü çalışma ortamlarının caydırıcı etkenler olabileceğinin belirlendiğini söyledi.
Suhaizan ayrıca Kota Kinabalu’daki bir hastanede uzmanlarla sağlık memurlarının aynı muayene odasını paylaştığını anlattı. Dzulkefly, bakanlığın personel eksikliğini, eğitim güçlüklerini ve tesis kısıtlarını dikkate aldığını; ancak kalabalık muayene odalarının Malezya Yarımadası’nda da görüldüğünü belirtti. Eğitim kontenjanı, görevlendirmelerin kabul edilmesini etkileyen koşulların tamamını değil, sorunun bir bölümünü ele alıyor.
Milletvekilleri kontenjanın ötesinde öncelik istiyor
Bandar Kuching Milletvekili Dr. Kelvin Yii, önerilen kontenjanı memnuniyetle karşıladı; ancak hükümete Sabah ve Sarawak’ta görev yapan doktorlara daha kapsamlı bir öncelik tanıması çağrısında bulundu. Önerisi, önceliğin yalnızca ayrılan HLP kontenjanlarıyla sınırlı kalmayıp yerel üniversitelerin yüksek lisans ve uzmanlık programlarına başvurulara da ek ağırlık verilmesini kapsıyor.
Sarawak’taki bir seçim bölgesini temsil eden doktor ve milletvekili Yii, talebini şöyle dile getirdi:
Bakanlığa yüzde 30’luk kontenjanın ötesine geçmesi çağrısında bulunuyorum. Sabah ve Sarawak’a atanan tüm doktorlara, yalnızca bu yüzde 30’luk kontenjana bağlı kalınmaksızın, yerel üniversitelerimizdeki yüksek lisans ve uzmanlık programlarına başvurularında öncelik veya ek puan verilmelidir.
Yii, belirli branşlarda iki eyaletten yeterli sayıda uygun aday bulunmaması ya da kalp ve göğüs cerrahisi ile beyin cerrahisi gibi alanlarda acil ulusal uzman ihtiyacı olması durumunda istisnaların gerekebileceğini kabul etti. Dolayısıyla yaklaşımı, en çok ihtiyaç duyulan bölgelerde görev yapmış olmanın tercihli biçimde tanınmasını uzman ihtiyacına göre esneklikle birleştiriyor.
Bakanlığın daha önce görev yapanlara ek puan verme yönündeki ayrı taahhüdü, ayrılan kontenjanın dışında kalan doktorları da kapsayabilir. Ancak ayrıntılı puanlama kuralları, gerekli hizmet süresi ya da başvuru takvimi açıklanmadı. Kontenjan ile ek puan uygulamasının birlikte nasıl işleyeceği de belirsiz.
Taşınma desteği ücret tartışmasını çözmüyor
Bakanlık, nakledilmesi uygun görülen memurların yemek, otel veya konaklama, yol ücreti ve kişisel eşyaların taşınması için geçerli ödeneklerin yüzde 100’ünü alabileceğini söylüyor. Taşınma masraflarının tamamının karşılanmasının 2025’te yürürlüğe girdiği bildirildi. Memleketlerine dönen memurlar, bir aylık temel maaşlarına denk rahatsızlık ödeneği almaya da hak kazanabilir.
Haberlerde yer alan diğer destekler arasında 830 ila 1.300 RM tutarındaki konut ödenekleri, 360 RM tutarındaki ödenek, 500 ila 2.500 RM arasındaki uzmanlık ödenekleri ve bölge ile çalışma koşullarının zorluğuna göre uzak görevler için aylık 500 ila 1.500 RM arasındaki teşvikler bulunuyor. Bu kalemlerin uygunluk koşulları farklıdır; hepsi her sağlık memuruna verilen tek bir paket olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle uzmanlık ödenekleri, uzmanlık eğitimi almak isteyen memurlar için otomatik olarak geçerli değildir.
Bölgesel Teşvik Ödemesi (BIW) tartışma konusu olmaya devam ediyor. Ödeme, Aralık 2024’te maaşın yüzdesine göre hesaplanırken sabit tutara dönüştürüldü. Bir sağlık memuru, 360 RM BIW alırken 300 RM tutarındaki Bantuan Imbuhan Sara Hidup (BISH) ödeneğini kaybettiğini ve elinde yalnızca 60 RM fark kaldığını söyledi. Bu, tek bir kişinin aktarımıdır; tüm memurlar için doğrulanmış bir hesaplama değildir.
Yii, BIW’nin kademeli yapısının yeniden uygulanması ya da ödeneğin artırılması çağrısında bulundu. Ayrıca Doğu Malezya’nın kırsal bölgelerindeki doktorların, başka sağlık kuruluşlarında geçici ücretli vardiyalarda çalışarak ek gelir elde etme fırsatlarının daha az olduğuna dikkat çekti.
Görevlendirmeler arasındaki mali farkla ilgili kaygısını açıklayan Yii şöyle dedi:
Klang Vadisi’nde çalışmakla Sabah veya Sarawak’taki kırsal bir klinikte çalışmak arasında ücret bakımından çok az fark varsa, gitmek için gerçek bir teşvik yok demektir.
Hastanelerden gelen veriler personel baskısının eşit dağılmadığını gösteriyor
Tek tek sağlık kuruluşlarından gelen haberler, eyalet genelindeki göreve başlama oranlarının yerel düzeydeki ciddi personel açığını gizleyebileceğine işaret ediyor. Sosyal medyadaki paylaşımlarda Kanowit, Keningau, Beluran ve Sipitang hastanelerindeki görevlendirme döneminde hiçbir sağlık memurunun göreve başlamadığı öne sürüldü. Bu paylaşımlar doğrulanmış nihai personel sayımı değil; bazıları 7 Ekim’deki göreve başlama süresi dolmadan yayımlandı.
Sri Aman Hastanesinde görevlendirilen 20 sağlık memurundan altısının 28 Eylül saat 10.45 itibarıyla hastaneye ulaştığı bildirildi. Bu, o sırada yüzde 70’inin gelmediği anlamına geliyor; ancak nihai sonucu göstermeyebilir. Kudat bölge sağlık ofisinin 17 görevlendirmeden dört doktor aldığı, dolayısıyla göreve başlamama oranının yaklaşık yüzde 76 olduğu bildirildi.
Beluran Hastanesinde altı, Sipitang’da ise sekiz doktorun görev yaptığı bildirildi. Ranau Hastanesinde üç doktorun teklifi reddedip birinin göreve başlamasının ardından altı sağlık memurunun kaldığı belirtildi. Keningau’dan gelen bilgilerde cerrahide beş, dahiliyede sekiz, ortopedide altı ve çocuk hastalıklarında altı sağlık memurunun bulunduğu aktarıldı.
Diğer örnekler, göreve başlayanların neden otomatik olarak ilave personel sayılamayacağını gösteriyor. Miri Hastanesinde kalıcı atamaları kabul eden 35 memurun göreve başladığı; ancak bunlardan yalnızca 16’sının hastanede yeni olduğu bildirildi. Hastanenin çocuk hastalıkları bölümü iki yeni memur aldı. Kapit bölge sağlık ofisinde ise dokuz doktorun başka yerlere nakledildiği, iki doktorun geldiği ve bu hareketler sonucunda net yedi doktor kaybedildiği aktarıldı.
Bu rakamlar farklı kurumlara ve farklı tarihlerdeki bildirimlere ait olduğundan güvenilir bir bölgesel toplam oluşturacak şekilde birleştirilemez. Yine de bakanlığın öne çıkardığı rakamların yanıtlamadığı pratik soruyu ortaya koyuyor: Hangi hastane ve kliniklerin çalışma kapasitesi arttı, hangilerinin azaldı?
Doktorlar net personel değişiminin ölçülmesini istiyor
Malezya Tabipler Birliği (MMA) Başkanı Dr. Sivanaesan Letchumanan, birliğin Sabah şubesinden gelen geri bildirimlerin bazı hastane bölümlerinde sağlık memuru sayısının net olarak azaldığına işaret ettiğini söyledi. Doktorların gün aşırı nöbet tuttuğu, aralıksız görev süresinin 33 saate kadar çıktığı bildirildi.
Atamalar ile fiili personel sayısı arasındaki farkı ele alan Sivanaesan, MMA açıklamasında şunları söyledi:
Bildirilen ilerlemeyi memnuniyetle karşılıyoruz; ancak Sabah şubemize ulaşan geri bildirimler, rakamların sahadaki gerçek personel durumunu yansıtmıyor olabileceğini gösteriyor.
Birlik, göreve başlama rakamlarına Sabah doğumlu doktorların ve Malezya Yarımadası’ndan gelip zaten Sabah’ta görev yapan ve kalmayı seçen memurların dahil olup olmadığının bakanlık tarafından açıklanmasını istiyor. Hâlihazırda görev yapan bir memurun sözleşmeli statüden kalıcı kadroya geçirilmesi istihdam güvencesini artırır; ancak tek başına o tesisteki doktor sayısını yükseltmez.
MMA; hastane ve klinik bazında görevlendirme ayrıntılarını, göreve başlayan memurların nereden geldiğini ve Sabah’tan Malezya Yarımadası’na giden doktorların sayısını talep etti. Ayrıca eyaletten ayrılan Sabah doğumlu memurlar ile Yarımada’ya dönen Yarımada kökenli memurların sayılarının ayrı ayrı açıklanmasını istedi.
Birliğin önerdiği ulusal sağlık iş gücü dağılımı panosu, kamu sağlık kuruluşlarındaki personel sayılarını, dağılımı ve açıkları düzenli olarak güncelleyecek. Temel ölçüt, yalnızca kalıcı atamaları kabul edenlerin sayısı değil; geliş ve gidişleri hesaba katarak her yerdeki net artış ya da azalış olacak.
Daha açık görevlendirmeler ve daha çok yerel doktor
Bakanlık, görevlendirmeleri belirlemek için algoritmalar kullanan ePlacement sistemini geliştirdiğini ve memurların hazırlık yapması için kararları daha erken bildirip bilgilendirme toplantıları düzenlediğini söylüyor. Algoritma, bilgileri işleyip dağılım kararları vermek için kullanılan bir kurallar dizisidir. Ancak tek başına algoritma kullanılması, görevlendirmelerin aile koşullarına, kariyer planlarına ya da tesislerin en acil ihtiyaçlarına uygun olduğunu göstermez.
Yii, görevlendirme yazılarında ilk baştan itibaren hem kesin konumun hem de görev süresinin belirtilmesini önerdi. Yazılarda bazen yalnızca eyaletin belirtildiğini ve doktorların hangi bölgede ya da klinikte çalışacaklarını bilmediğini söyledi. Ayrıca federal ve eyalet hükümetlerine, özellikle kırsal bölgelerde personel lojmanlarının onarım ve yenileme çalışmalarını hızlandırma çağrısında bulundu.
Sabah Sağlık Hizmetleri Birliği ve MAPSU olarak bilinen Sağlık Bakanlığı Sendikaları Federasyonu Başkanı Ajulahin Japin, uzun vadeli bir çözüm önerdi: Sabah’tan daha fazla doktor yetiştirmek. Yerel mezunların genellikle kendi eyaletlerinde görev yapmaya daha istekli olduğunu, ancak mevcut boş kadroları dolduracak sayıda olmadıklarını söyledi.
29 sendikayı bir araya getiren MAPSU, anketinde bazı Malezya Yarımadası’ndan doktorların, özellikle kırsal bölgelerdeki Sabah görevlendirmelerini kabul etmekte isteksiz olduğunun görüldüğünü bildirdi. Anketin örneklem büyüklüğü ya da ayrıntılı sonuçları paylaşılmadı. Ajulahin ayrıca, Yarımada’dan mezun olan doktorların sağlık memuru olmadan önce denetim altında yaptıkları uygulamalı eğitim olan intörnlük dönemlerini Sabah’ta geçirmelerini önerdi.
Ajulahin, temel maaşın yüzde 17 ila 25’i düzeyindeki eski BIW oranları ile yaklaşık yüzde 10’luk kırsal ödeneği örnek göstererek teşviklerin yeniden değerlendirilmesini istedi. Önerileri, açıklanmış işe alım veya eğitim taahhütleri değil, tavsiye niteliğinde.
Görevlendirme takvimi ve yanıt bekleyen kararlar
2026 görevlendirme süreci farklı tarih ve aşamalardan oluştu. Memurlar başlangıçta sözleşmeli statüyle göreve başladı; kalıcı atamalar daha sonra yürürlüğe girdi. Bu uygulamayla memurların nakil masraflarını talep edebilmesi amaçlandı.
- Haziran 2026: Sağlık Bakan Yardımcısı Hanifah Hajar Taib’e göre, bu alım döneminde Sabah’a gönderilen 39 doktordan 20’si göreve başladı.
- 20 Ağustos: ePlacement alımının ikinci aşamasının sonuçları açıklandı.
- 28 Eylül: Memurların yeni sağlık kuruluşlarında sözleşmeli statüyle göreve başlaması planlandı.
- 5 Ekim: Kalıcı atamaların yürürlüğe girmesi planlandı.
- 7 Ekim: Bakanlığın göreve başlamayan memurlar için uzattığı süre doldu. Eyalet verilerine göre bu tarihte 382 memur göreve başlamamıştı.
- 8 Ekim: Dzulkefly, uzmanlık eğitimi kontenjanını Parlamento’da açıkladı.
Ülke genelindeki toplamların da uzlaştırılması gerekiyor. Bir haberde, 2026’da kalıcı kadroya alınması planlanan 4.500 sağlık memurunun 328’inin haziran, 4.172’sinin ise ekim ayında başlayacağı belirtiliyor. Başka bir haberde ePlacement üzerinden ikinci aşama için 4.255 teklif yapıldığı aktarılıyor. Bunlar farklı rakamlar; revize edilen kontenjanları mı yoksa farklı kategorileri mi yansıttıklarına ilişkin bir açıklama yok.
Geçmişe ilişkin haberlerde 2022’de 78 memurun, yani tekliflerin yaklaşık yüzde 2’sinin göreve başlamadığı; 2023’te ise bu sayının 1.100’ü aşarak yaklaşık yüzde 20’ye ulaştığı belirtiliyor. 2023 sonrasında ülke genelinde oranın yüzde 40 olduğu yönündeki bir başka rakam için kesin bir karşılaştırma dönemi verilmiyor. Bu veriler sorunun Doğu Malezya’nın ötesine uzandığına işaret ediyor, ancak tutarlı bir yıllık seri oluşturmuyor.
Dewan Rakyat oturumunun 8 Aralık’a kadar sürmesi planlandı. Kontenjanın uygulanması, sağlık kuruluşu bazındaki personel verilerinin yayımlanması ya da ödeneklerin yeniden düzenlenmesi için belirli bir tarih açıklanmadı. Yanıt bekleyen başlıca konular, eğitim önceliğinin nasıl işleyeceği ve daha iyi görevlendirme, konut ve ücret koşullarıyla birlikte hastanelerin yeterli sayıda doktoru elinde tutmasına yardımcı olup olmayacağı.
Öne Çıkanlar
- Bakanlık, Sabah ve Sarawak’ta görev yapan sağlık memurları için uzmanlık eğitimi kontenjanının yüzde 30’unu ayırmayı planlıyor; bu, 1.650 HLP kontenjanından yaklaşık 500’ü olarak açıklandı.
- Eyalet dökümüne göre 1.055 tekliften 673 doktor göreve başladı; 382 doktor ise 7 Ekim’e kadar göreve başlamadı.
- Haberlerde öne çıkarılan toplamlar, göreve başlama oranları ve önceki yıllarla karşılaştırmalar birbiriyle uyuşmuyor.
- Nakil desteği mevcut; ancak milletvekilleri ve sendikalar düzenli teşviklerin artırılmasını, görev koşullarının netleştirilmesini ve personel lojmanlarının iyileştirilmesini istiyor.
- MMA, göreve başlayanların yanı sıra ayrılanları ve hâlihazırda orada çalışanları da hesaba katarak her hastane ve klinikteki personel değişiminin ölçülmesini istiyor.
- Kontenjanın başlangıç tarihi, ayrıntılı uygunluk kuralları ve uzmanlık alanlarına göre dağılımı açıklanmadı.






