Yaptırım denetçilerine göre Kuzey Koreli işçiler 2025’te yurt dışında 800 milyon dolara kadar gelir elde etti

11 dakikalık okuma
North Korea's Overseas Workers Generated Up to $800 Million in 2025, Sanctions Monitors Say

Pyongyang’ı finanse eden küresel iş gücü

11 hükümetin 16 Eylül 2026’da yayımladığı değerlendirmeye göre Kuzey Kore, 2025’te yurt dışındaki işçilerinden tahminen 450 milyon ila 800 milyon dolar gelir elde etti. Bu gelirin büyük bölümü bilgi teknolojileri çalışanlarından sağlandı. Bu bulgu, dijital istihdamı fabrikalar ve şantiyelerle birlikte ülkenin yaptırımları delme ağının merkezine yerleştiriyor.

İçindekiler
  1. Pyongyang’ı finanse eden küresel iş gücü
  2. Yaptırımlar neyi gerektiriyor?
  3. BT çalışanları neden gelirin büyük bölümünü sağlıyor?
  4. Çin’den ayrılanların yerini yeni gelenler aldı
  5. Rusya’da öğrenci vizeleri iş gücü akışını gizliyor
  6. İnsansız hava aracı üretimi iş gücünü Ukrayna’daki savaşa bağlıyor
  7. İşçiler hem ücretlerini hem özgürlüklerini kaybedebiliyor
  8. Gelirler ağ içinde nasıl aktarılıyor?
  9. Pyongyang bulguları reddederken hükümetler harekete geçilmesini istiyor
  10. Öne Çıkanlar

Çok Taraflı Yaptırımları İzleme Ekibi (MSMT), en az 17 ülkede 35.600 ila 101.280 Kuzey Koreli işçinin çalıştığını tahmin ediyor. İşçilerin neredeyse tamamı Çin ve Rusya’da bulunuyor. Ekibin yurt dışındaki iş gücüne ilişkin raporu, bu işçilerin gelirlerinin hükümetin nükleer silahlar ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarıyla yasaklanan balistik füze programları dâhil önceliklerini desteklediğini belirtiyor.

İncelemede, öğrenci vizeleri, sözde eğitim programları, yabancı aracılar ve gelirlerin doğrudan Kuzey Kore’ye gönderilmek yerine yurt dışında harcanmasına imkân veren finans kanallarıyla sürdürülen bir ağ anlatılıyor. Raporda ayrıca Ukrayna’ya karşı kullanılmak üzere Rusya’da askerî insansız hava araçları üreten Kuzey Koreli işçiler tespit ediliyor.

Bu mali kazançların ağır bir insani bedeli var. Rapora göre Kuzey Kore makamları ücretlerin yüzde 80 ila 90’ına, kimi zaman daha fazlasına el koyuyor. İşçiler uzun çalışma saatleriyle, hareket kısıtlamalarıyla ve kaçmaları hâlinde yakınlarına yönelik tehditlerle karşı karşıya. Ek kesintiler nedeniyle ellerine hiç ücret geçmeyebiliyor veya devlete borçlanabiliyorlar.

Kuzey Kore, 21 Eylül’de değerlendirmeyi reddederek yurt dışındaki ekonomik ilişkilerinin meşru olduğunu savundu; hem izleme ekibinin yetkisine hem de BM yaptırımlarına itiraz etti. Çin de yasa dışı Kuzey Koreli işçilere ev sahipliği yaptığını reddetti. Anlaşmazlık, BM’nin ülkelerden yurt dışında gelir elde eden Kuzey Korelileri ülkelerine geri göndermelerini istemesinden yıllar sonra da varlığını sürdüren bir iş gücü ağıyla ilgili.

Reklam

Yaptırımlar neyi gerektiriyor?

Raporda, yurt dışında istihdam kısıtlamalarının hukuki dayanağı olarak Güvenlik Konseyi’nin iki kararı gösteriliyor. 2017’de kabul edilen 2375 sayılı karar, üye devletlerin Kuzey Kore vatandaşlarına çalışma izni vermesini yasaklıyor. Yine 2017’de kabul edilen 2397 sayılı karar ise ülkelerin kendi yetki alanlarında gelir elde eden Kuzey Korelileri 2019’a kadar ülkelerine geri göndermesini zorunlu kıldı.

Bu önlemler, Pyongyang’ın silah programlarında kullanabileceği yabancı kaynaklı gelirleri kesmeyi amaçlıyordu. İzleme ekibine göre işçilerin başka bir vize kategorisi altında gelir elde etmesine izin vermek ihlali ortadan kaldırmıyor. Öğrenci veya stajyer statüsü, istihdamın niteliğini değiştirmek yerine onu gizleyebiliyor.

Kronoloji, istihdam ağının hem geri gönderme süresini hem de uyumu izlemekle görevli BM organını nasıl geride bıraktığını gösteriyor:

  • 2017: Güvenlik Konseyi, çalışma izinlerini kısıtlayan ve ülkelerine geri gönderilmelerini zorunlu kılan 2375 ve 2397 sayılı kararları kabul etti.
  • 2019: Yurt dışında gelir elde eden Kuzey Korelilerin geri gönderilmesi için belirlenen süre doldu.
  • Mart ve Nisan 2024: Rusya, BM Yaptırımlar Uzmanlar Paneli’nin görev süresinin uzatılmasını veto etti ve panel dağıtıldı.
  • Ekim 2024: 11 hükümet, yaptırımların uygulanmasını izlemek üzere MSMT’yi kurdu.
  • 2025: Yurt dışındaki iş gücü, Kuzey Kore hükümetine tahminen 450 milyon ila 800 milyon dolar gelir sağladı.
  • 16 Eylül 2026: MSMT, yurt dışındaki iş gücüne ilişkin raporunu yayımladı.
  • 21 Eylül 2026: Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı bulguları reddetti.

BT çalışanları neden gelirin büyük bölümünü sağlıyor?

İşçi sayısıyla elde edilen gelir arasındaki fark, değerlendirme açısından temel önem taşıyor. Raporda imalat ve inşaat sektörlerinde çalışan büyük gruplardan söz edilse de 2025’te elde edildiği tahmin edilen gelirin çoğu, yurt dışındaki Kuzey Koreli BT çalışanlarına atfediliyor.

Ekim 2025 tarihli, siber faaliyetler ve BT çalışmalarına ilişkin MSMT değerlendirmesinden yararlanan raporda yurt dışındaki BT çalışanlarının aylık ortalama 10.000 dolar kazandığı belirtiliyor. Bu, tam bir yılda 120.000 dolara karşılık geliyor. Rusya’daki bir Kuzey Koreli işçinin tahmini yıllık ücreti ise 7.500 dolar. Bu rakamlara göre yıllık BT geliri, Rusya’daki ortalama işçi ücretinin yaklaşık 16 katı.

Bunlar, farklı istihdam kategorilerine ilişkin tahminler; tüm işçiler için geçerli tek tip bir ücret skalası değil. Yine de yalnızca fabrika veya inşaat işçilerini saymanın hükümetin yurt dışından sağladığı gelire ilişkin neden eksik bir tablo sunacağını açıklıyor. Yüksek ücret alan daha küçük bir teknoloji çalışanı grubu, paranın orantısız ölçüde büyük bölümünü sağlayabiliyor.

Reklam

Raporda, tahminen 450 milyon ila 800 milyon doların ne kadarının belirli silah projelerine harcandığı belirtilmiyor. Gelirlerin nükleer ve füze geliştirme ile tedarik dâhil devletin önceliklerini finanse ettiği ifade ediliyor. Bu nedenle toplam rakam, yalnızca nükleer silahlara doğrudan yapılan harcamaların denetlenmiş tutarı olarak değerlendirilmemeli.

Çin’den ayrılanların yerini yeni gelenler aldı

Çin, tahminen 20.000 ila 70.000 Kuzey Koreli işçiyle en büyük varış noktası olmayı sürdürüyor. Rapora göre 2023-2025 arasında yaklaşık 10.000 ila 20.000 işçi Kuzey Kore’ye döndü; ancak Ocak 2025 ile Ocak 2026 arasında yaklaşık 10.000 yeni işçi geldi. Ülkeye geri gönderme uygulamaları ağı sona erdirmedi.

Raporda, yeni görevlendirmelerin 2025’te başlayan Pekin-Pyongyang ilişkilerindeki iyileşmeyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Fabrika işçilerinin altı ay geçerli eğitim vizeleriyle ülkeye girdiği, restoran çalışanlarının ise öğrenci vizesi aldığı aktarılıyor. Bazı eğitim vizelerinin Kuzey Kore’ye dönme şartı aranmadan yenilenebildiği bildiriliyor.

İşçiler, özellikle sınır kentleri Dandong ve Hunchun olmak üzere Liaoning ve Jilin eyaletlerinde yoğunlaşıyor. Giyim üretimi, gıda işleme ve BT başlıca faaliyet alanları arasında. Değerlendirmede, Heilongjiang eyaletinin daha uzak bölgelerindeki fabrikalar ve deniz ürünleri işleme tesisleri de tespit ediliyor. Bu bölgelerde işçilerin dışarıdan kişilerle daha az temas kurduğu belirtiliyor.

Belirli görevlendirmeler, ulusal tahminin ardındaki ölçeği gösteriyor. Rapora göre Eylül 2025’ten itibaren Dandong Gümrüğü üzerinden giyim fabrikalarına 2.900’den fazla işçi gönderildi. Raporda ayrıca aynı aydan itibaren Longjing’deki Kaishantun Sanayi Parkı’na yaklaşık 4.600 kişinin gönderilmesi O-il Trading Corporation’a atfediliyor; şirketin Aralık 2025’e kadar Hunchun Sanayi Parkı’na yaklaşık 5.000 işçi gönderdiği tahmin ediliyor.

Bu yerel rakamlar farklı görevlendirme kayıtlarına ve dönemlere ilişkin; ayrı bir ulusal toplam oluşturacak şekilde doğrudan toplanmamalı. 20.000 ila 70.000 arasındaki geniş aralık tahmin niteliğini koruyor. Çin, yasa dışı Kuzey Koreli işçilere ev sahipliği yaptığını reddederken, soruşturmalar ve insan hakları örgütleri bu işçilerin fabrikalarda, işleme tesislerinde ve balıkçı filolarında bulunduğunu belgeliyor.

Reklam

Rusya’da öğrenci vizeleri iş gücü akışını gizliyor

2025’in sonunda Rusya’da tahminen 15.000 ila 30.000 Kuzey Koreli işçi bulunuyordu. Bu işçiler, 70 ila 80 Kuzey Koreli şirketle bağlantılıydı. Raporda, Kuzey Kore’nin Moskova Büyükelçiliği ile St. Petersburg, Vladivostok ve Habarovsk’taki ofisleri üzerinden yürütülen denetim anlatılıyor.

Örtülü istihdamın en güçlü göstergelerinden biri, öğrenci vizelerindeki hızlı artış. Rusya, Kuzey Korelilere 2024’te 8.617, 2025’te ise 35.839 öğrenci vizesi verdi; bu, yaklaşık 4,2 katlık bir artış anlamına geliyor. 2025’te Kuzey Korelilere verilen 36.413 vizenin yüzde 98’inden fazlasını öğrenci vizeleri oluşturdu.

Raporda bu rakamlar, üst düzey bir Rus yetkilinin 2024’te Rus üniversitelerine yalnızca 96 Kuzey Koreli öğrencinin kayıtlı olduğu yönündeki açıklamasıyla karşılaştırılıyor. Bu sayı, o yıl verilen 8.617 öğrenci vizesinin yaklaşık yüzde 1,1’ine denk geliyor. Vize sayısı ile üniversite kayıtları farklı ölçütler olsa da aradaki fark, izleme ekibinin gelenlerin çoğunun gerçek öğrenci olmadığı yönündeki değerlendirmesini destekliyor.

Raporda aktarılan Rus hükümeti verilerine göre Kuzey Korelilere verilen çalışma vizelerinin sayısı 2020’de sıfıra düştü ve o tarihten beri sıfırda kaldı. İzleme ekibi; Rus yasalarındaki değişiklikler, üniversitelere yapılan ödemeler ve pratik eğitim kisvesi altında görevlendirme ayarlayan aracılardan oluşan paralel bir sistem anlatıyor.

İşçiler inşaat sahalarına, çiftliklere, tomruk işletmelerine ve işleme tesislerine gönderiliyor. Öğrenim ücretleri, vize düzenlemeleri ve rüşvetler ücretlerinden kesilebiliyor; böylece ellerine herhangi bir gelir geçmeden borçlanmış oluyorlar. Rusya’yı Pyongyang açısından cazip kılan bir başka unsur da mali getirisi: aylık ücretler, sektöre bağlı olarak Çin’dekilerin beş katına kadar çıkabiliyor.

İnsansız hava aracı üretimi iş gücünü Ukrayna’daki savaşa bağlıyor

Rapora göre Kuzey Koreli işçiler, Tataristan’daki Alabuga Özel Ekonomik Bölgesi de dâhil olmak üzere Rusya’daki insansız hava aracı üretiminde görevlendirildi. Raporda bu durum, yalnızca genel sanayi iş gücü sağlanması değil, askerî iş birliğinin silah üretimine genişlemesi olarak sunuluyor.

Alabuga’daki görevlendirmenin boyutu belirsiz. Değerlendirmede, buradaki bir insansız hava aracı fabrikasında 25.000’e kadar Kuzey Koreli işçi bulunduğuna ilişkin haberler aktarılıyor. Ukrayna Savunma İstihbaratı ise ayrı olarak, Kasım 2025’te aynı yıl Alabuga’ya 12.000’e kadar işçi gönderilebileceğini tahmin etti. Bu açıklamalar farklı iddialara dayanıyor ve üzerinde uzlaşılmış bir sayı olarak değerlendirilemez.

Reklam

MSMT’ye katılan bir devletten gelen bilgiler, işçilerin insansız hava aracı üretiminde görevlendirildiğini doğruluyor; ancak gönderilen işçi sayısının mevcut tahminlerden düşük olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla rapor, bu sektörde Kuzey Koreli işçilerin varlığını, kesin işçi sayısını ortaya koyduğundan daha güçlü biçimde destekliyor.

Ukraynalı yetkililer ayrıca Rusya’nın saat başına yaklaşık 2,50 dolar ödeme yapmayı taahhüt ettiğini, işçilerin ise günde en az 12 saat çalışmasının beklendiğini bildirdi. Raporda, Rusya’daki insansız hava aracı üretimi için Kuzey Korelilerin işe alınmasında Jihyang Trading Company’nin rol aldığı belirtiliyor.

Endişeler ücretlerle sınırlı değil. İzleme ekibi, zırhlı araçlar ve savaş uçaklarıyla bağlantılı olası çalışmalar dâhil savunma sanayisindeki istihdamın Kuzey Kore’ye teknik bilgi aktarılması riski taşıdığı uyarısında bulunuyor. Ekip, bu tür faaliyetlerin silah ambargosunu ihlal edebileceğini belirtiyor; ancak olası görevlendirmelerin tamamının gerçekleştiğini ortaya koymuyor.

İşçiler hem ücretlerini hem özgürlüklerini kaybedebiliyor

Raporda haftada altı ya da yedi gün, günde 12 ila 18 saat süren çalışma düzenleri anlatılıyor. Hükümetin kazançların yüzde 80 ila 90’ına el koymasının yanı sıra, işçilerin yakınlarına gönderilen paradan yüzde 30’a varan kesintiler yapılabiliyor; yol, yemek ve konaklama için de ek ücretler alınıyor.

Bu kesintiler tüm kazancı tüketebiliyor. Bazı durumlarda talep edilen ödemeler ücretleri aşıyor ve işçileri Kuzey Kore makamlarına borçlu bırakıyor. Rapora göre başlangıçta yurt dışında çalışmaya gönüllü olan kişiler bile gözetim, kısıtlamalar ve mali yükümlülükler yüzünden serbestçe ayrılamadıklarında zorla çalıştırma koşullarıyla karşılaşabiliyor.

Makamlar, firarları önlemek için hareket özgürlüğünü ve dışarıdan kişilerle teması kısıtlıyor. Kaçan işçilerin Kuzey Kore’deki aile üyeleri misilleme riskiyle karşı karşıya kalıyor. Değerlendirmede ayrıca Rusya ve Çin’de Kuzey Koreli yöneticilerin kadınlara yönelik cinsel taciz, tecavüz ve seks ticareti uyguladığına dair haberlerin yanı sıra açıklanamayan kaybolma vakaları aktarılıyor.

Global Rights Compliance’ın iş dünyası ve insan hakları birimi başkanı Lara Strangways, bulguların örgütün Rus iş gücü aracıları üzerinden yürütülen işe alım ve kontrol uygulamalarına ilişkin soruşturmalarını doğruladığını söyledi:

Kuzey Koreli işçiler, borç esareti, belgelere el konulması ve sürekli gözetim üzerine kurulu bir sistemde Rus iş gücü aracıları üzerinden yönlendiriliyor; bu sistem Pyongyang’a döviz kazandırıyor.

Strangways, aracı ve işletmelere karşı harekete geçilmesi çağrısında bulundu:

Bu düzenlemeleri kolaylaştıran iş gücü aracıları ve bu sömürüden kâr sağlayan şirketler tespit edilip yaptırıma tabi tutulmalı.

Reklam

Gelirler ağ içinde nasıl aktarılıyor?

Para her zaman işveren ile Kuzey Kore arasında doğrudan aktarılmıyor. Rapora göre Rusya’daki kazançlar ruble olarak ödeniyor; bu parayla ülkede mal satın alınabiliyor veya tedarik amacıyla Çin’e aktarım yapılabiliyor. Daha küçük meblağlar, Foreign Trade Bank dâhil yaptırım listesine alınmış Kuzey Koreli kuruluşların yurt dışındaki ofisleri üzerinden gönderiliyor.

Çin hem işçilerin gittiği bir ülke hem de bir tedarik merkezi işlevi görüyor. İşçilerin ücretleri çoğu zaman burada bulunan Kuzey Kore makamlarına aktarılıyor ve mal alımında kullanılıyor. Başka ülkelerden elde edilen gelirler de Kuzey Kore’nin yurt içindeki projeler için malzeme satın aldığı Çin’e akıyor.

Rapora göre Çin bankalarının denetimleri sıkılaştırması ve yasa dışı para değişimi yapan aracılara karşı önlemler alınması, bazı transferleri zorlaştırarak nakit taşıma yöntemlerine başvurulmasını artırdı. Kurye görevi yapan kişilerin diplomatik statülerinden, araçlardan, para çantalarından ve büyükelçilik binalarından yararlandığı; geri dönen işçilerin de daha küçük meblağlar taşıdığı belirtiliyor.

Bir başka yol ise henüz çözüme kavuşmuş değil. Güvenlik Konseyi’nin silah programlarını finanse ettiği gerekçesiyle Mart 2016’da yaptırım uyguladığı Korea Kwangson Banking Corporation, Rusya’nın Finansal Mesajlaşma Sistemi SPFS’ye erişim sağlamaya çalıştı. Bu sistem, bankaların ödeme talimatlarını iletmek için kullandığı SWIFT ağına alternatif. Rapora göre erişim onaylanırsa rubleyle işlem yapılabilecek; ancak erişim sağlandığı doğrulanmıyor.

Değerlendirmede Çin ve Rusya’nın yanı sıra Asya ve Afrika ülkelerinde daha küçük işçi grupları bulunduğu belirtiliyor. Tahmini görevlendirmeler Ekvator Ginesi’nde 200 ila 300, Gine’de 150 ila 200 işçiyi kapsıyor. Asya’daki faaliyetler BT, imalat ve inşaat sektörlerinde yoğunlaşırken Afrika’da sağlık ve inşaat işleri öne çıkıyor. 2019’dan bu yana Kuzey Koreli işçilere ev sahipliği yapan yaklaşık 38 ülkeye ilişkin ayrı sayı, mevcut en az 17 varış noktası tahminiyle değil, sürenin dolmasından bu yana geçen dönemle ilgili.

Pyongyang bulguları reddederken hükümetler harekete geçilmesini istiyor

Kuzey Kore’nin resmî Kore Merkezi Haber Ajansı’nın 21 Eylül’de yayımladığı açıklamada, adı verilmeyen bir Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, yurt dışındaki iş birliğinin uluslararası anlaşmalarla korunduğunu savundu:

Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin diğer ülkelerle kurduğu değişim ve iş birliği ilişkileri, ikili ve çok taraflı antlaşmalar ile anlaşmalar kapsamındaki meşru hakların kullanılması olduğundan hiçbir koşulda üçüncü tarafların müdahalesine veya soruşturmasına konu olamaz.

Bakanlık, BM yaptırımlarının meşruiyetini de reddederek ABD’yi ve Batılı hükümetleri egemenlik ve içişlerine karışmama ilkelerini ihlal etmekle suçladı. Yanıt, alternatif bir işçi sayısı veya gelir tahmini sunmak yerine, incelemelerin hukuki dayanağına itiraz etti.

MSMT üyeleri Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Hollanda, Yeni Zelanda, Güney Kore, Birleşik Krallık ve ABD’den oluşuyor. Ülkelerin ortak açıklaması, işverenler ve aracılardan hesap sorulmasını istiyor; Güvenlik Konseyi’ne de 1718 Komitesi Uzmanlar Paneli’ni önceki yetki ve yapısıyla yeniden kurma çağrısı yapıyor.

Hükümetler, raporla birlikte Rus veya Çin şirketlerine yönelik yeni yaptırımlar açıklamadı. Güvenlik Konseyi’nde oylama veya başka bir yaptırım kararı için de tarih belirlemedi. Belirttikleri sonraki adımlar; izlemeyi sürdürmek, farkındalığı artırmak ve ihlallerden sorumlu olanlara karşı ülkelerinde harekete geçmek.

Öne Çıkanlar

  • Yurt dışındaki Kuzey Koreli işçiler 2025’te hükümete tahminen 450 milyon ila 800 milyon dolar gelir sağladı; gelirin çoğu BT çalışanlarına atfediliyor.
  • MSMT, çoğunluğu Çin ve Rusya’da olmak üzere en az 17 ülkede 35.600 ila 101.280 işçi bulunduğunu tahmin ediyor.
  • BM kısıtlamalarına ve 2019’da sona eren geri gönderme süresine rağmen öğrenci ve eğitim vizeleri istihdamı gizlemek için kullanılıyor.
  • Makamlar ücretlerin yüzde 80 ila 90’ına el koyuyor; ek kesintiler işçileri ücretsiz veya borçlu bırakabiliyor.
  • Kuzey Koreli işçiler Rusya’da insansız hava aracı üretiminde görev alıyor; ancak işçi sayısına ilişkin tahminler tartışmalı.
  • Kuzey Kore bulguları reddediyor. İzleme yapan 11 hükümet, yeni yaptırım veya karar tarihi açıklamadan sorumlulardan hesap sorulmasını ve BM uzmanlar panelinin yeniden kurulmasını istiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir