Yedi resmi tur sonunda birkaç teknik konu çözüme kavuşmayı bekliyor
Vietnam, ABD ile karşılıklı ticaret anlaşmasına yönelik müzakerelerin neredeyse tamamlandığını, görüşülmesi gereken yalnızca birkaç teknik konu kaldığını söylüyor. Bu açıklama, Vietnam Ulusal İstatistik Ofisinin ülkenin ABD ile ticaret fazlasını 2026'nın ilk dokuz ayında 122,62 milyar dolar olarak açıklamasının ardından geldi. Bu tutar, bir önceki yılın aynı dönemine göre %23,8 artışa işaret ediyor.
İçindekiler
- Yedi resmi tur sonunda birkaç teknik konu çözüme kavuşmayı bekliyor
- Çerçeve anlaşma, son girişimden neredeyse bir yıl önce imzalandı
- Müzakereler bu aşamaya nasıl geldi?
- %20'lik gümrük vergisi ihracatçılar için ne anlama geliyor?
- Büyüyen ticaret fazlası anlaşmanın önemini artırıyor
- Pazara erişim, gümrük vergilerinin ötesine uzanıyor
- Bakanlar düzeyindeki kararlar teknik çalışmalara yön verdi
- Teknoloji ve enerji daha geniş uzlaşmanın parçası
- Çözüme kavuşturulması gerekenler
- Öne Çıkanlar
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 7 Ekim'de Hanoi'de düzenlediği olağan üçüncü çeyrek basın toplantısında, Dış Pazarların Geliştirilmesi ve Çok Taraflı Ticaret Dairesi Müdür Yardımcısı Ngo Chung Khanh, ülkelerin Nisan 2025'ten bu yana yedi resmi müzakere turunun yanı sıra çok sayıda bakanlar düzeyinde ve teknik toplantı gerçekleştirdiğini söyledi.
Khanh, müzakere ekiplerinin vardığı uzlaşmanın boyutunu şöyle anlattı:
müzakere konularının neredeyse tamamını esasen tamamladı
Bakanlık, kalan konuları çözüme kavuşturmak ve imza ile uygulama aşamasına geçmek için başta ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi olmak üzere Amerikan kurumlarıyla koordinasyon yürütüyor. Khanh, ABD'yi önemli bir ticaret ortağı ve Vietnam'ın ihracatı açısından büyük önem taşıyan bir ülke olarak nitelendirdi.
Açıklama önemli ilerlemeye işaret etse de nihai bir anlaşmanın imzalandığını veya yürürlüğe girdiğini göstermiyor. Belirli bir imza tarihi açıklanmadı ve çözüme kavuşturulması gereken teknik konuların neler olduğu belirtilmedi. Bu ayrımlar önem taşıyor; çünkü ülkeler daha önce Ekim 2025'te bir çerçeve anlaşmaya varmış, ayrıntılı anlaşmanın o yılın sonundan önce tamamlanması beklenmişti.
Çerçeve anlaşma, son girişimden neredeyse bir yıl önce imzalandı
Ülkeler, Karşılıklı, Adil ve Dengeli Ticaret Anlaşması Çerçevesi'ni 26 Ekim 2025'te tamamladı. Bu çerçeve, tüm ayrıntılı taahhütleri sonuçlandırmak yerine anlaşmanın izlemeyi hedeflediği yönü ortaya koydu.
Baker McKenzie'nin Kasım 2025 tarihli hukuki bilgilendirmesinde, Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ülkelerin imza ve iç hukukta onay için taahhütleri izleyen haftalarda nihai hâle getirmesini beklediği belirtildi. Bilgilendirmede, nihai anlaşmanın 2025 sonuna kadar tamamlanacağı öngörülüyordu.
Dolayısıyla Ekim 2026'da yapılan açıklama, müzakerelerin önceki beklentinin ötesinde sürdüğünü gösteriyor. Takvimin neden uzadığı veya hangi hükümlerin üzerinde ek çalışma gerektiği açıklanmıyor. Çerçeve anlaşma ile tamamlanmış anlaşma arasındaki ayrım, yetkililerin 2025'te önemli bir aşamaya ulaşıldığını duyururken 2026'da neden hâlâ müzakere yürüttüğünü açıklamaya yardımcı oluyor.
Çerçeve anlaşma, hükümetlerin izlemeyi amaçladığı genel uzlaşmayı kayda geçirir. Ayrıntılı taahhütler ise kapsanan ürünler, düzenleyici yükümlülükler ve uygulama düzenlemeleri dâhil olmak üzere bu uzlaşmanın nasıl işleyeceğini belirler. Bir anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce imza ve iç hukukta onay aşamalarının da tamamlanması gerekir.
Müzakereler bu aşamaya nasıl geldi?
Görüşmeler, Washington'ın Nisan 2025'te Vietnam'dan yapılan ithalata %46 oranında karşılıklı gümrük vergisi uygulanacağını açıklamasının ardından başladı. Diyaloğa olanak tanımak için bu önlem daha sonra 90 gün ertelendi. ABD Başkanı'nın 1 Ağustos 2025'te imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle Vietnam için açıklanan oran %20'ye indirildi.
Tarihli başlıca gelişmeler, hem gümrük vergisi indirimi hem de çerçeve anlaşma duyurusunun ardından müzakerelerin sürdüğünü gösteriyor:
- Nisan 2025'in sonları: Vietnam ve ABD karşılıklı ticaret müzakerelerine başladı.
- 1 Ağustos 2025: Başkan Donald Trump, Vietnam'ın karşılıklı gümrük vergisi oranını %46'dan %20'ye düşüren bir kararname imzaladı.
- 26 Ekim 2025: Ülkeler, karşılıklı, adil ve dengeli ticaret çerçevesini tamamladı.
- 10 Kasım 2025: Bakan Nguyen Hong Dien ile ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Washington'da sekizinci bakanlar düzeyindeki müzakere toplantısını yaptı.
- 12-14 Kasım 2025: Bakanlar düzeyindeki toplantının ardından teknik ekipler görüşmeler gerçekleştirdi.
- Eylül 2026'nın sonları: Vietnam lideri To Lam ile Greer, New York'taki bir toplantıda ilerlemeyi görüştü.
- 7 Ekim 2026: Vietnam Ticaret Bakanlığı, müzakere konularının neredeyse tamamlandığını söyledi.
Toplantıların numaralandırılmasına dikkat etmek gerekiyor. Son açıklamada yedi resmi müzakere turundan söz edilirken, Kasım 2025'teki toplantıyla ilgili haberlerde sekizinci bakanlar düzeyinde oturum ifadesi kullanılıyor. Bunlar müzakere faaliyetlerine ilişkin farklı tanımlamalar ve tek bir sayımda birleştirilmemeli. Yetkililer iki dizinin nasıl örtüştüğünü açıklamadı.
%20'lik gümrük vergisi ihracatçılar için ne anlama geliyor?
2025 çerçevesinde, Vietnam menşeli ürünler için ABD'nin %20'lik karşılıklı gümrük vergisi korundu. Başlangıçta açıklanan %46'lık orana kıyasla bu, 26 yüzde puanlık bir indirim anlamına geliyor. Ancak ABD pazarına sınırsız erişim değil, hâlâ önemli bir gümrük vergisi söz konusu.
Çerçeve ayrıca, her iki ülkenin belirlediği üzere, 5 Eylül 2025 tarihli 14346 sayılı Başkanlık Kararnamesi'nin III. Ek'i kapsamındaki bazı ürünlere karşılıklı gümrük vergisinin sıfırlanması olasılığına da yer verdi. Baker McKenzie'nin hukuki değerlendirmesinde, uygun ürünler listesindeki kısıtlamaların Vietnam'ın başlıca ihracat ürünlerinin çoğunu kapsam dışında bırakabileceği ve bu nedenle uygulamanın pratik faydasını sınırlayabileceği uyarısı yapıldı.
Son açıklamada bu uygulama için seçilen ürünler belirtilmedi ve yeni bir genel gümrük vergisi oranı duyurulmadı. Bu nedenle işletmeler, müzakerelerin neredeyse tamamlandığı bilgisinden hareketle ürünlerinin muafiyet kapsamına gireceği sonucuna varamaz. Nihai düzenlemelerde ürün kapsamının netleştirilmesi temel bir ayrıntı olmaya devam ediyor.
İki pazar için açıklanan taahhütler de birbirinden farklı. Çerçeve kapsamında Vietnam, ABD'nin sanayi ve tarım ürünlerinin büyük bölümüne tercihli pazar erişimi sağlamayı kabul ederken Vietnam ürünleri, olası istisnalar saklı kalmak üzere, genel olarak açıklanan ABD karşılıklı gümrük vergisine tabi olacak. Anlaşmanın dengeli olarak nitelendirilmesi, iki ülkenin aynı gümrük vergisi uygulamasını taahhüt ettiği anlamına gelmiyor.
Büyüyen ticaret fazlası anlaşmanın önemini artırıyor
Vietnam'ın istatistik kurumu, 2026'nın ilk dokuz ayında ikili ticaret hacmini 157,3 milyar dolar olarak açıkladı. Vietnam'ın ABD'ye ihracatı %24,2 artışla yaklaşık 140 milyar dolara ulaşırken ABD'den ithalatı 17,3 milyar dolar oldu.
Yuvarlanmış bu rakamlar, ihracatın ikili ticaretin yaklaşık %89'unu oluşturduğunu ve ithalatın değerinin yaklaşık sekiz katı olduğunu gösteriyor. Yuvarlanmış ithalat tutarı ihracattan çıkarıldığında yaklaşık 122,7 milyar dolarlık bir fazla elde ediliyor. Bu, kurumun daha kesin olarak açıkladığı 122,62 milyar dolarlık rakama yakın. Aradaki küçük fark, bileşen toplamların yuvarlanmış olmasından kaynaklanıyor.
Açıklanan fazla, bir önceki yılın aynı dönemine göre %23,8 arttı. Bu büyüme oranına göre 2025'in ilk dokuz ayındaki ticaret fazlası yaklaşık 99 milyar dolardı. Dolayısıyla artış yaklaşık 23,6 milyar dolar oldu ve yetkililerin çözmeye çalıştığı dengesizliğin boyutunu ortaya koydu.
Bunlar Vietnam'ın istatistik verileri. Açıklamada ABD'ye ait karşılık gelen bir veri setine yer verilmediği için toplamlar, iki hükümetin ticaret hesaplarının uzlaştırılmış hâli olarak sunulmamalı. Bununla birlikte rakamlar, müzakerelerin Vietnam açısından neden önemli olduğunu gösteriyor: ABD pazarı Vietnam'ın büyük bir ihracat akışını karşılarken Amerikan ürünlerine yönelik alımlar çok daha düşük düzeyde kalıyor.
Eylül 2026'nın sonlarında New York'ta yapılan toplantıda Genel Sekreter ve Devlet Başkanı To Lam, ekonomik, ticari ve yatırım işbirliğini ikili ilişkilerin temel dayanaklarından biri olarak nitelendirdi. Vietnam'ın ABD'den daha fazla ürün almak ve ticareti daha dengeli hâle getirmek için çalıştığını söyledi. Greer, Vietnam'ın çabalarını takdir etti ve ekiplerin nihai sonuca yaklaştığını belirtti.
Pazara erişim, gümrük vergilerinin ötesine uzanıyor
Önerilen anlaşma, ithalat vergilerinin yanı sıra düzenleyici engelleri de ele alıyor. Çerçevede ABD motorlu taşıt güvenliği ve emisyon standartları, Amerikan tıbbi cihazları için ithalat lisansları, ABD ilaç ürünlerine yönelik onaylar, fikrî mülkiyet anlaşmalarından doğan yükümlülükler ve ürün uygunluğunu değerlendirme usulleri yer alıyor.
Bir ürünün pazara girip giremeyeceğini, gümrük vergisi düşük olsa bile bu koşullar belirleyebilir. Bir tıbbi cihaz için ithalat lisansı, bir ilaç için düzenleyici onay, bir araç içinse kabul edilen güvenlik ve emisyon kurallarına uygunluk gerekebilir. Uygunluk değerlendirmesi, bir ürünün geçerli standartları karşılayıp karşılamadığını belirlemek için kullanılan süreçtir.
Dolayısıyla hedeflenen değişiklikler ticaretin yalnızca fiyatını değil, idari koşullarını da ilgilendiriyor. Vietnam'ın lisansları, ithalat izinlerini ve kalite denetimlerini gözden geçirmesi tarım ürünlerinin, ilaçların ve araçların pazara erişimini etkileyebilir. Açıklamada nihai hukuki metin, hangi koşulların değişeceği veya yeni usullerin ne zaman başlayacağı belirtilmedi.
Daha geniş müzakere gündeminde dijital ticaret, hizmetler ve yatırım, fikrî mülkiyet, çalışma hayatı, çevre, gümrük usulleri ve düzenleyici uygulamalar da bulunuyor. 2025 çerçevesinde ayrıca ticareti bozan kamu iktisadi teşebbüsü uygulamalarına ilişkin hükümlerin yer alması öngörülmüştü.
Bu konular anlaşmanın kapsamını fiziksel malların ötesine taşıyor. Dijital ticaret, dijital sistemler üzerinden yürütülen ticari faaliyetleri kapsarken hizmet ve yatırım taahhütleri şirketlerin sınır ötesinde faaliyet gösterme biçimini etkileyebilir. Son bilgilendirmede bu konulara ilişkin ayrıntılı kurallar açıklanmadı; bu nedenle kapsamları ve uygulanabilirlikleri henüz değerlendirilemiyor.
Bakanlar düzeyindeki kararlar teknik çalışmalara yön verdi
10 Kasım 2025'te Washington'da yapılan toplantı, ülkelerin çözüme kavuşmamış hükümleri nasıl ele aldığını gösteriyor. O dönemde Vietnam sanayi ve ticaret bakanı olarak tanımlanan Nguyen Hong Dien ile Greer, ortak çerçeve bildirisinin kabul edilmesinin ardından geriye kalan başlıca sorunların çözümüne yönelik adımları görüştü.
Dien, süreci hızlandıracak önlemler önerdi ve pratik, esnek bir yaklaşım çağrısında bulundu. Greer önerileri olumlu karşıladı ve Amerikan teknik ekibinden bunları sonraki görüşmeler için incelemesini istedi. Bu yanıt, Vietnam'ın tüm önerilerinin kabul edildiği değil, değerlendirmelerin sürdüğü anlamına geliyordu.
12 Kasım'da Bakan Yardımcısı Nguyen Sinh Nhat Tan, teknik görüşmeleri başlatmak üzere ABD Ticaret Temsilcisi Yardımcısı Rick Switzer ile bir araya geldi. Görüşmede bakanlar düzeyinde alınan kararların hayata geçirilmesine ve müzakere ekiplerinin önceliklerinin belirlenmesine odaklanıldı. Ardından çalışma grupları, üzerinde uzlaşılan maddeler hakkında ayrıntılı görüşmelere başladı.
Switzer, Vietnam'ın ticaret politikası, kurumsal reform ve uluslararası entegrasyon taahhütleri alanındaki ilerlemesini takdir etti. Taraflar, teknik grupları arasındaki koordinasyonu sürdürme konusunda anlaştı. Ekim 2026 açıklamasında da ABD kurumlarıyla işbirliğine benzer ifadeler kullanılıyor; ancak kalan konuların 2025'te Washington'da ele alınanlarla aynı olup olmadığı belirtilmiyor.
Teknoloji ve enerji daha geniş uzlaşmanın parçası
Vietnam, erken bir anlaşma talebini daha fazla Amerikan teknolojisi satın alma ve sanayi işbirliğini derinleştirme önerileriyle birlikte gündeme getirdi. Altıncı müzakere turuyla eş zamanlı yapılan toplantıda Sanayi ve Ticaret Bakan Vekili Le Manh Hung, ABD Ekonomik Büyüme, Enerji ve Çevreden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Jacob Helberg'e Vietnam'ın ABD ihracatına açık olduğunu ve ileri teknoloji ürünlerinin ithalatını artırmak istediğini söyledi.
Görüşülen alanlar arasında yapay zekâ, dijital teknoloji, imalat, enerji, havacılık ve tedarik zincirleri yer aldı. Hung ayrıca Vietnam'ın teknoloji sektörlerine Amerikan yatırımı yapılmasına yönelik önerileri desteklediğini belirtti. Helberg, Washington'ın bu sektörlere ve Vietnam'ın yakında gerçekleşmesi beklenen Amerikan yatırım projelerine destek vermesine ilgi duyduğunu ifade etti.
Kasım 2025 müzakerelerine enerji görüşmeleri de eşlik etti. Dien, Louisiana merkezli Gulf of America Energy Sourcing LLC temsilcileriyle bir araya gelerek Vietnam'ın sıvılaştırılmış doğal gaz altyapısına ve enerji piyasalarına katılımı teşvik etti. Görüşmelerde olası işbirliği ele alındı; kesinleşmiş bir satın alma sözleşmesi veya tamamlanmış bir yatırımdan söz edilmedi.
Sanayideki gelişmeler bu önerilere pratik önem kazandırıyor. Vietnam'da sanayi bölgelerinin genişlemesi, işgücü ve altyapı üzerindeki baskılarla birlikte yeni imalat yatırımlarını beraberinde getirdi. Foxconn Industrial Internet'in 2026 için belirlediği Vietnam gelir hedefi olan 20 milyar dolar da yapay zekâ sunucusu üretimindeki hedeflerin ölçeğini gösteriyor. Bu rakam, gerçekleşmiş gelir değil, şirketin belirlediği bir hedefti.
Ticaret kuralları, teknoloji alımları ve yatırımlar aynı sanayi hedeflerini destekleyebilir; ancak bunlar birbirinin yerine geçmez. Bir anlaşma ticaret koşullarını belirleyebilir fakat önerilen alımların veya fabrika yatırımlarının gerçekleşmesini tek başına garanti etmez.
Çözüme kavuşturulması gerekenler
Öncelikli görev, kalan teknik sorunları çözmek, anlaşmayı nihai hâle getirmek ve imza ile yürürlüğe giriş adımlarını belirlemek. Vietnam bakanlığı sürecin mümkün olan en kısa sürede tamamlanmasını istediğini söylüyor; ancak yeni bir takvim veya planlanmış imza töreni açıklanmadı.
Önemli bazı ayrıntılar henüz açıklanmadı: çözüme kavuşmamış hükümlerin tam olarak neler olduğu, karşılıklı gümrük vergisinin sıfırlanacağı ürünler, nihai düzenleyici taahhütler ve uygulama takvimi. 2025 sonuna kadar tamamlanacağı yönündeki önceki beklenti, kesinleşmiş bir imza tarihi değildi ve mevcut aşamanın takvimi olarak değerlendirilmemeli.
Son açıklamadan çıkarılabilecek en güçlü sonuç, Vietnam'ın esaslı müzakerelerin büyük ölçüde tamamlandığını düşündüğüdür. Bu ilerlemenin iki ülkedeki işletmeler için öngörülebilir gümrük vergisi uygulamasına ve işleyebilir pazar erişimi kurallarına dönüşüp dönüşmeyeceğini nihai belge belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Vietnam, yedi resmi turun ardından müzakere konularının neredeyse tamamlandığını, birkaç teknik konunun ise çözüme kavuşmayı beklediğini söylüyor.
- Ülkeler 26 Ekim 2025'te bir ticaret çerçevesi üzerinde anlaştı; ancak son bilgilendirmede nihai imza tarihi açıklanmadı.
- Çerçevede Vietnam ürünlerine uygulanan %20'lik ABD karşılıklı gümrük vergisi korundu; belirli ürünlerde sıfır vergi uygulanması olasılığı da yer aldı.
- Vietnam, 2026'nın ilk dokuz ayında 157,3 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi ve 122,62 milyar dolarlık fazla bildirdi.
- Önerilen anlaşma düzenleyici engelleri, dijital ticareti, hizmetleri, yatırımı, fikrî mülkiyeti, çalışma hayatını ve çevre taahhütlerini kapsıyor.
- Teknoloji alımları, enerji işbirliği ve sanayi yatırımları daha geniş kapsamlı ekonomik görüşmelerin parçası.






