Gaz sıkıntısı ve NEPRA’nın kesintilere yönelik müdahalesi Karachi’de akşam elektrik kesintisi riskini artırıyor

10 dakikalık okuma
Karachi Faces Evening Power Cuts as Gas Shortage Meets NEPRA Crackdown on Outages

Yakıt sıkıntısı Karachi’de daha fazla mahalleyi risk altında bırakıyor

K-Electric’in geciken gaz sevkiyatlarının akşam ve gece puant saatlerinde arzı kısıtlamasına yol açabileceği uyarısının ardından Karachi’de daha fazla elektrik kesintisi yaşanması bekleniyor. Bu uyarı, ayrı bir düzenleyici müdahaleyle aynı döneme denk geldi: National Electric Power Regulatory Authority (NEPRA), yaklaşık 2,37 milyon tüketiciye hizmet veren 620 fideri inceledikten sonra şirkete habersiz ve aşırı kesintileri durdurma talimatı verdi.

İçindekiler
  1. Yakıt sıkıntısı Karachi’de daha fazla mahalleyi risk altında bırakıyor
  2. K-Electric kesintilerin ne zaman yaşanabileceğini söylüyor?
  3. Kesintiler ne kadar yayıldı?
  4. Üretim rakamları neyi gösteriyor?
  5. NEPRA kayıplara dayalı kesintileri neden reddetti?
  6. Fider incelemesinde ne bulundu?
  7. Hizmetler ve işletmeler daha geniş çaplı aksaklıklarla karşı karşıya
  8. Sevkiyat belirsizliği ve önceki arz sorunları
  9. Bundan sonra ne yapılmalı?
  10. Öne Çıkanlar

İki gelişmede elektriğin kesilmesine yol açan nedenler farklı. K-Electric, yeniden gazlaştırılmış sıvılaştırılmış doğal gaz (RLNG) arzındaki ülke çapındaki kısıtların üretimi etkilediğini söylüyor. NEPRA ise elektrik hırsızlığı, ödenmemiş faturalar veya yüksek ticari kayıplar gerekçesiyle, o fiderlere bağlı düzenli ödeme yapan tüketiciler de dahil olmak üzere tüm fiderin enerjisinin kesilmesi uygulamasını reddetti.

Haberlerde Karachi genelinde aşamalı olarak birer saatlik kesintilerden söz ediliyor. Daha önce kesintilerden muaf tutulan bazı mahallelerde akşam puant saatlerinde ve gece geç saatlerde iki saate varan kesintiler yaşandığı bildiriliyor. Bu aksaklıklar, günlük kesintilerin 14 saate ulaştığı belirtilen diğer bölgelerdeki çok daha ağır yükün üzerine ekleniyor.

Bu ayrım tüketiciler açısından önemli: Gerçek bir üretim açığı, düzenleyici çerçeve kapsamında elektrik kısıtlamasını haklı gösterebilir; ancak bir fiderdeki mali kayıplar şirkete aynı yasal yetkiyi vermez. Gaz sıkıntısı, K-Electric’in arz kesintilerini düzenleyen kurallara uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.

K-Electric kesintilerin ne zaman yaşanabileceğini söylüyor?

K-Electric sözcüsü Imran Rana, yakıt kısıtını uluslararası arz kesintileri ve geciken sevkiyatlarla ilişkilendirerek bunun şirketin hizmet bölgesi dahil Pakistan genelinde elektrik üretimini etkilediğini söyledi. Akşam ve gece saatlerinde uygulanabilecek kısıtlamaların, şehir genelinde sabit bir kesinti takvimi ilanı değil, koşullara bağlı bir önlem olduğunu belirtti.

Rana önlemi şu sözlerle tanımladı:

gerekmesi hâlinde akşam/gece puant saatlerinde başvurulacak, son çare niteliğinde olağanüstü bir önlem

Bu saatler dışındaki arzla ilgili de güvence verdi:

Gündüz arzı büyük ölçüde istikrarlı kalacak

K-Electric’in açıkladığı puant saatleri, nisan-ekim döneminde 18.30-22.30, kasım-mart dönemindeyse 18.00-22.00 arasında. Bunlar, kontrollü kesintiler yoluyla elektrik talebini mevcut arzla uyumlu hâle getirmek için ek yük yönetimi uygulanabileceği belirtilen dönemler.

Rana, şirketin normal arzı yeniden sağlamak için Pakistan LNG Limited ve ilgili makamlarla koordinasyon yürüttüğünü söyledi ve yaşanan aksaklıklar için özür diledi. Açıklamalarda, sevkiyatların ulaşacağına ilişkin kesinleşmiş bir tarih veya son kısıtlamaların ne zaman biteceğine dair bir takvim duyurulmadı.

Reklam

Kesintiler ne kadar yayıldı?

Son aksaklıklara ilişkin haberlerde Saddar, Clifton, Defence Housing Authority (DHA), Korangi, Orangi, Liaquatabad, North Karachi ve North Nazimabad sayılıyor. Malir, Landhi, SITE, Baldia ve Maripur’da da kesintiler bildirildi. Bu durum, baskının şehrin konut, ticaret ve sanayi bölgelerine yayıldığını gösteriyor.

Gulshan-e-Iqbal, Gulistan-e-Jauhar, Gulshan-e-Hadeed ve Scheme 33 de etkilenen diğer bölgeler arasında. Eski Şehir’in bazı kesimlerinde ve Razzaqabad’da ağır kesintiler yaşandığı bildirildi. Şirketin şebekedeki yükü yönetmeye çalıştığı sırada birkaç trafo merkezine bağlı fiderlerin enerjisinin kesildiği belirtildi.

Fider, elektriği bir trafo merkezinden bir grup tüketiciye taşıyan dağıtım devresidir. Bu düzeyde elektriğin kesilmesi, o hatta bağlı herkesi etkiler. Bu da düzenleyicinin toplu kısıtlamalara itirazının, faturalarını düzenli ödeyen haneler ve işletmeler açısından doğrudan sonuçları olduğunu açıklıyor.

Bildirilen kesinti süreleri farklılık gösteriyor. Bir haberde aşamalı olarak planlanan birer saatlik kesintilerden söz edilirken, başka bir haberde Defence, Clifton, PECHS, Muhammad Ali Society, Gulshan-e-Iqbal, Nazimabad ve North Nazimabad dahil daha önce muaf tutulan bölgelerde iki saate varan kesintiler olduğu aktarılıyor. Bu rakamlar farklı yerlerde yaşandığı bildirilen deneyimleri yansıtıyor; tek ve kesin bir takvim olarak değerlendirilmemeli.

Cuma gecesi yaşanan elektrik kesintilerini aktaran haberin yayın tarihi 10 Ekim 2026. Diğer haberlerde buna karşılık gelen bir yayın tarihi belirtilmediği için kronoloji, bildirilen tüm kesintilerin aynı akşam yaşandığının doğrulaması olarak okunmamalı.

Üretim rakamları neyi gösteriyor?

LNG, gemilerle taşınabilmesi için sıvılaştırılan doğal gazdır. Tesise ulaştıktan sonra yeniden gaza dönüştürülür ve elektrik santrallerine ve diğer kullanıcılara RLNG olarak verilir. Bu nedenle, üretim ekipmanları hazır olsa bile teslimatların gecikmesi elektrik üretimini kısıtlayabilir.

K-Electric’e atfedilen rakamlara göre şirketin kendi üretimi yaklaşık 1.600 megavat (MW); ulusal şebekeden aldığı miktarsa 1.000-1.100 MW. Bu rakamların toplamı yaklaşık 2.600-2.700 MW ediyor. Bildirilen en yüksek talep ise 3.400 MW’a kadar çıkıyor.

Reklam

Bu basit karşılaştırmaya göre aradaki fark yaklaşık 700-800 MW, yani belirtilen azami talebin yaklaşık yüzde 21-24’ü. Bu, gösterge niteliğinde bir karşılaştırmadır; son kesintiler sırasındaki açığın doğrulanmış ölçümü değildir. Rakamlar, belirli bir saatte ne kadar üretim, şebeke arzı veya talep olduğunu ortaya koymuyor.

K-Electric’in daha önce paylaştığı verilerde, Aralık 2024’te LNG’den 252 MW elektrik üretildiği ve bunun şirketin kendi elektriğinin yüzde 19’una karşılık geldiği belirtilmişti. Bu anlık veri, ithal gaza önemli ölçüde bağımlılık olduğunu gösterse de mevcut yakıt açığının büyüklüğünü ortaya koyamaz. Ayrıca daha geniş kapsamlı üretim rakamlarından farklı bir döneme ait.

K-Electric, geciken sevkiyatlar nedeniyle özellikle kaç megavatlık üretimin kaybedildiğini açıklamadı. Bu rakam olmadan, son yakıt kısıtını şebekedeki aşırı yük ve mevcut kısıtlamalar dahil bildirilen diğer baskılardan ayırmak mümkün değil.

NEPRA kayıplara dayalı kesintileri neden reddetti?

NEPRA’nın müdahalesi, K-Electric’in kesinti kararlarında yaygın olarak AT&C kayıpları diye anılan toplam teknik ve ticari kayıpları kullanmasına yönelik. Bu kayıplar, şebekede yitirilen elektriğin yanı sıra hırsızlık ve ödenmemiş faturalar gibi ticari sorunları da kapsıyor.

Düzenleyici kurum, bu politikanın NEPRA Act’te, yürürlükteki kurallarda veya K-Electric lisansında tanınmadığını belirledi. Ticari yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, hırsızlık ve yüksek kayıp oranlarının, yalnızca aynı fidere bağlı ve bu kayıplardan sorumlu diğer tüketicilerle aynı hattı kullanıyorlar diye faturalarını ödeyen müşterilerin arzının kesilmesini haklı gösteremeyeceğini söyledi.

Atıfta bulunulan yasal hükümler arasında NEPRA Act’in 21. maddesi ile 2005 tarihli NEPRA Performance Standards (Distribution) Rules’un 4(f) kuralı bulunuyor. NEPRA, dağıtım lisansı sahiplerinin güvenilir hizmet sunması ve ticari politikalarla bu yükümlülükleri çiğnemek yerine faaliyetlerini yasal çerçeve içinde yürütmesi gerektiğini belirtti.

Düzenleyici kurum; teknik kısıtları, sistem acil durumlarını, mutlak üretim açıklarını ve iletim kısıtlarını arzın sınırlandırılabileceği koşullar olarak kabul etti. Dolayısıyla kurumun tutumu, her türlü elektrik kesintisini toptan yasaklamıyor. Ticari kayıpları kesinti gerekçesi olarak reddediyor ve izin verilen kısıtlamaların da yasalara ve lisans koşullarına uygun olmasını şart koşuyor.

NEPRA ayrıca K-Electric’e habersiz, takvimsiz ve aşırı kesintileri durdurma talimatı verdi. Şirket gerçek bir yakıt sıkıntısına atıfta bulunsa da bu şart geçerliliğini koruyor: Arzı yönetmek için kabul edilebilir bir gerekçenin bulunması, her kesintinin zamanlamasını, süresini veya dağılımını kendiliğinden geçerli kılmaz.

Reklam

Fider incelemesinde ne bulundu?

NEPRA, yaklaşık 2,37 milyon tüketiciye hizmet veren 620 fidere ait verileri inceledi. Bulgular, gerçek kesintilerin K-Electric’in açıkladığı takvimlerin sık sık ötesine geçtiğini; yaşananların yalnızca tüketicilere önceden duyurulan kısıtlamalardan ibaret olmadığını gösteriyor.

Yaklaşık 1,18 milyon tüketiciye hizmet veren, kayıpların en yüksek olduğu kategorideki fiderlerde günlük ortalama kesinti 12 saat 14 dakikaya ulaştı. Şirketin açıkladığı takvim 10 saatti. Bu, her gün iki saat 14 dakika ek kesinti anlamına geliyor. Bu fiderlerin yaklaşık yüzde 91,1’inde kesinti süresi 10 saatlik eşiği aştı.

Kayıp oranı bakımından bir sonraki en yüksek kategorideki fiderlerde günlük kesinti ortalaması 10 saat 39 dakika oldu; fiderlerin yüzde 81,9’unda kesintiler 10 saati aştı. Kayıpların orta düzeyde olduğu fiderlerdeyse yüzde 68,4’ünde, belirtilen altı saatlik eşiğe karşılık altı saat veya daha uzun kesinti kaydedildi. Son rakam, tam altı saat kesinti yaşayan fiderleri de kapsıyor; bu nedenle o gruptaki her fiderin altı saati aştığını tek başına göstermiyor.

En yüksek kayıp kategorisindeki 1,18 milyon tüketici, inceleme kapsamındaki 2,37 milyon tüketicinin yaklaşık yarısına karşılık geliyor. Bu bulgu, incelenen nüfusun ne kadarının en uzun ortalama kesintilere maruz kaldığını gösteriyor; ancak Karachi genelinde etkilenen tüm müşterilerin sayısını vermiyor.

NEPRA, planlı ticari kısıtlamaların temel alınarak bunlara ek habersiz kesintiler uygulandığı sonucuna vardı. Kurum ayrıca 4 Nisan 2024 tarihli kararla verilen 50 milyon Rs tutarındaki önceki cezaya atıfta bulunarak, K-Electric’in benzer uygulamaları düzeltmek için kayda değer operasyonel değişiklikler yapmadığını söyledi.

Hizmetler ve işletmeler daha geniş çaplı aksaklıklarla karşı karşıya

Düzenleyici kurum, hanelerin yaşadığı sıkıntıların ötesinde sonuçlara da dikkat çekti. Uzun süreli elektrik kesintilerinin, özellikle ağır iklim koşullarında su dağıtım şebekelerini, sağlık tesislerini ve elektrikli otobüs operasyonlarını etkilediğini belirtti. Anayasa’nın 38. maddesine ve devletin vatandaşların refahını güvence altına alma sorumluluğuna atıfta bulundu.

NEPRA ayrıca Pakistan Telecommunication Authority’nin, kayıp oranı yüksek fiderlere bağlı telekomünikasyon noktalarıyla ilgili kaygılarına değindi. Uzayan kesintiler, operatörleri büyük ölçüde dizel jeneratörlere yönelterek işletme maliyetlerini artırdı ve enerji verimliliği hedefleriyle çelişti.

Reklam

Karachi Chamber of Commerce and Industry’den gelen şikâyetlerde, işletmeleri ve sanayi tüketicilerini etkileyen aşırı ticari kısıtlamalara dikkat çekildi. NEPRA resmî bir soruşturma başlattı ve ek düzenleyici işlem değerlendirilmeden önce şirketten davranışını açıklamasını isteyen bir Savunma Talebi Bildirimi (Show Cause Notice) yayımladı. Bu süreç devam ediyor.

Bu etkiler, anlaşmazlığın tek bir hanedeki kesintinin süresinden ibaret olmadığını gösteriyor. Fiderin enerjisinin kesilmesi, etkilenen kuruluşun veya tüketicinin ödenmemiş elektrik faturası olmasa bile mahallenin tamamının bağlı olduğu ekipman ve hizmetleri de aksatabilir.

Sevkiyat belirsizliği ve önceki arz sorunları

Yakıt sıkıntısı Karachi’yle sınırlı değil. Haberlerde uluslararası arz kesintileri, Orta Doğu’daki çatışmalar ve önemli deniz yolları olan Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı’ndaki aksamalarla ilişkilendiriliyor. K-Electric’in kendi açıklaması daha sınırlı: Uluslararası aksaklıklar ve geciken sevkiyatlar, ülke genelindeki RLNG arzını kısıtladı.

Haberlerde ele alınan aralık-şubat kış dönemi için gaz şirketleri ve Petrol Dairesi en az 22 LNG sevkiyatı talep etti. Lt Gen Zafar Iqbal başkanlığındaki bir enerji görev gücünün, en iyi çaba esasına göre 10-12 sevkiyat sözü verdiği bildirildi. Ayrı bir tahmine göre fiilen ithal edilebilecek miktar yalnızca yedi veya sekiz sevkiyat olabilir.

Görev gücünün önerdiği aralık, talep edilen 22 sevkiyatın yaklaşık yüzde 45-55’ini karşılıyor. Yedi veya sekiz sevkiyat ise talebin yaklaşık yüzde 32-36’sı. Bu aralıkların hiçbiri kesinleşmiş teslimatları göstermiyor; tahminler onaylanmış bir ithalat takvimi olarak değerlendirilmemeli.

Her bir spot sevkiyat için yaklaşık 100 milyon dolar olarak bildirilen maliyet, mali onay sürecinin neden gerekli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Planın başbakana sunulması; Maliye Bakanlığı ve Pakistan Devlet Bankası’nın da onay vermesi bekleniyordu. Spot alımlar, sürekli bir tedarik sözleşmesiyle değil, yakın vadede teslim edilmek üzere satın alınan sevkiyatları ifade ediyor.

Haberlerde ayrıca ağustos ayında sınırlı RLNG arzına bağlanan önceki kesintilerden de söz ediliyor. Hükümet, geciken sevkiyatlar ulaştıktan sonra kısıtlamaların hafifleyeceğini söylemişti. Nisan ayında ise hükümet, vaat edilen 2,25 saati aşan kesintiler için özür dilemiş ve bu durumu üretim için su bulunabilirliğinin azalmasına bağlamıştı. Bu haberlerde kesin tarihler verilmiyor ve olayların aynı yıla ait olduğu doğrulanmıyor.

Reklam

Bundan sonra ne yapılmalı?

NEPRA, K-Electric’e toplu fider kısıtlamaları yerine, yürürlükteki yasa ve usullere uygun biçimde bireysel borçlulara ve elektrik hırsızlarına yönelik hedefli işlem yapma talimatı verdi. Ayrıca kolluk kuvvetleriyle koordinasyon içinde elektrik hırsızlığına karşı denetimin güçlendirilmesini istedi.

Şirket, kayıp oranının yüksek olduğu bölgelerde havai demetli kablo döşenmesine yönelik aşamalı bir plan hazırlamalı. Bu kablolarda yalıtılmış iletkenler bir arada bulunur ve kaçak bağlantı yapılmasını zorlaştırabilir. Düzenleyici kurum, planın ve kapsamlı bir uyum raporunun kararın yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde sunulmasını istiyor. Kararın yayımlanma tarihi bilinmediği için kesin takvim son tarihi belirlenemiyor.

K-Electric kararı incelediğini ve belirlenen süre içinde yanıt vereceğini söyledi. Ayrı olarak, Pakistan LNG Limited ile yürütülen koordinasyonun normal yakıt arzının ne zaman sağlanacağına dair kamuoyuna açıklanmış kesin bir tarih ortaya çıkarmadığı belirtiliyor.

Önemli gelişmeler ve süreler şöyle sıralanabilir:

  • 4 Nisan 2024: NEPRA önceki ihlaller nedeniyle 50 milyon Rs ceza verdi.
  • Aralık 2024: K-Electric’in açıkladığı LNG üretimi 252 MW’tı; bu, şirketin kendi elektrik üretiminin yüzde 19’u olarak belirtilmişti.
  • 10 Ekim 2026: Tarihli bir haberde, olağan kesintilerden daha önce muaf tutulan bölgelerde cuma gecesi yaşanan kesintiler aktarıldı.
  • Son kararın yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde: K-Electric kablo döşeme planını ve uyum raporunu sunmalı.
  • Aralık-şubat dönemi: Bildirilen kış dönemi sevkiyat önerisi, kesinleşmiş teslimatlardan ayrı değerlendirilmeli.

Acil yanıt bekleyen konular; geciken gazın miktarı ve varış tarihleri, bunun üretimde yol açacağı düşüş ve her bölge için kesin kesinti takvimi. Düzenleyici konudaki tutum ise daha net: NEPRA ticari kayıplara dayalı toplu kısıtlamaları reddediyor; arz yönetimine yalnızca hukuken tanınan koşullar çerçevesinde izin veriyor.

Öne Çıkanlar

  • K-Electric, RLNG kısıtlarının akşam ve gece puant saatlerinde ek kesintilere yol açabileceği uyarısında bulunurken gündüz arzının büyük ölçüde istikrarlı kalacağını söylüyor.
  • Bildirilen kesintiler arasında aşamalı birer saatlik kesintiler ve daha önce muaf tutulan mahallelerde iki saate varan kesintiler bulunuyor.
  • NEPRA, yaklaşık 2,37 milyon tüketiciye hizmet veren 620 fidere ait verileri inceledi ve açıklanan takvimlerden yaygın sapmalar tespit etti.
  • Düzenleyici kuruma göre bir fidere bağlı diğer müşterilerin borçlarını ödememesi veya elektrik çalması, düzenli ödeme yapan tüketicilerin elektriğinin kesilmesini haklı gösteremez.
  • K-Electric’in kararın yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde kablo döşeme planını ve uyum raporunu sunması gerekiyor.
  • Normal gaz arzının ne zaman yeniden sağlanacağı veya son kısıtlamaların ne zaman sona ereceğine ilişkin kesin bir tarih açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir