Araç montajının ötesine geçmek için beş yıl
Pakistan, üretici teşviklerini yurt dışı satışlara ve yurt içi üretime bağlayan bir politika kapsamında, son mali yılda yaklaşık 200 milyon dolar olan otomotiv ihracatını beş yılda 6 milyar dolara çıkarmayı öneriyor. 7 Kasım 2026'da İslamabad'da duyurulan paket, araç maliyetlerinde kademeli düşüş, elektrikli araçlara vergi indirimleri ve tüketiciyi daha güçlü koruma önlemleri de vadediyor.
İçindekiler
- Araç montajının ötesine geçmek için beş yıl
- İhracat teşvikleri üretim koşullarına bağlanacak
- Hükümet fiyatları nasıl düşürmeyi planlıyor?
- Elektrikli araçlar için önerilen üç vergi oranı
- Teşviklerin maliyetini kim karşılayacak?
- Daha yüksek kredi tutarları ve şarj istasyonlarına destek
- Kapora ödemeleri, denetimler ve 45 güvenlik standardı
- Parça üreticileri yerli istihdam üzerindeki baskı konusunda uyarıyor
- Öneri kabine aşamasına nasıl geldi?
- Öne Çıkanlar
Başbakan Şahbaz Şerif, hâlâ Federal Kabine'nin değerlendirmesini ve resmî onayını bekleyen nihai taslağı onayladı. Başbakanın sanayi ve üretim danışmanı Harun Akhtar Han, önerileri Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar ile birlikte sundu. Elektrikli araçlara yönelik önerilen satış vergisi indirimleri için Uluslararası Para Fonu'nun da onayı gerekiyor.
İhracat hedefi, yurt dışı satışların yılda ortalama 1,2 milyar dolara ulaşmasını gerektiriyor. Bu, son mali yılda kaydedilen yaklaşık 200 milyon doların altı katı. İhracat son dönemdeki yıllık düzeyinde beş yıl boyunca aynı kalırsa toplam 1 milyar dolara ulaşacak; bu tutar hükümetin önerdiği 6 milyar dolarlık hedefin oldukça altında.
Akhtar, hükümetin ithalata karşı korumaya büyük ölçüde dayanan ancak ihracatını sınırlı ölçüde artırabilen sektörde değişim istediğini söyledi. Otomotiv ihracatının büyük bölümü şu anda yerel montajcıların ürettiği tamamlanmış araçlardan değil, yedek parçalardan oluşuyor.
Hükümetin üreticilere yönelik desteğe neden daha sıkı koşullar bağlamak istediğini açıklayan Akhtar şöyle konuştu:
10 yıldır politikalar hazırlıyoruz ama ihracatımız artmadı,
Politika altı önceliğe dayanıyor: karşılanabilir fiyatlar, ihracat, yerli üretim, araç güvenliği, elektrikli ulaşım ve şeffaflık. Temel yaklaşım, üreticilere maliyetleri düşürmeleri ve yurt dışına satış yapmaları için destek verilirken üretim ve ihracat koşullarını yerine getirmemeleri hâlinde ceza uygulanması.
İhracat teşvikleri üretim koşullarına bağlanacak
Politikanın koşullarını karşılayan üreticilere Yerel Vergi ve Harçların İadesi (DLTL) programı kapsamında yüzde 5 oranında iade verilecek. Hükümet ayrıca yıllık ihracat artışına bağlı yüzde 10'luk ek bir teşvik öneriyor.
Vergi veya harç iadesi, ihracat amacıyla üretilen mallarla bağlantılı ve iade kapsamına giren vergilerin geri ödenmesidir. Ek teşvik ise ihracat performansındaki artışa bağlı; böylece yurt dışı satışlardaki büyüme önerilen ödül sisteminin bir parçası hâline geliyor.
Akhtar, teşviklerden yararlanabilmek için şirketlerin hem ihracat hem de yerli üretim hedeflerini karşılaması gerekeceğini söyledi. Yükümlülüklerini yerine getiremeyen üreticilere ceza uygulanacak; yurt içi üretim koşullarının karşılanmaması da ihracat desteğinin kaybedilmesine yol açacak.
Yerlileştirme, bir aracın ve parçalarının daha büyük bölümünün Pakistan'da üretilmesi anlamına geliyor. Hükümet, üreticilerin ağırlıklı olarak ithal edilmiş tamamlanmış araçlara veya montaj kitlerine bağımlı kalmak yerine yerli tedarikçiler geliştirmesini istiyor. Böylece Pakistanlı şirketler, araçlarda kullanılan parçaların üretiminde daha fazla iş üstlenebilecek.
Enformasyon Bakanı Tarar, bu koşulu doğrudan yatırımla ve istihdamla ilişkilendirdi:
Araçlar yerel olarak üretilip ihracat başlamadıkça ülke, bu sektörün yatırım ve istihdam açısından sağladığı tüm faydalardan yararlanamayacak,
Dolayısıyla öneri, üreticilerden iki değişikliği birlikte hayata geçirmelerini istiyor: Pakistan dışına daha fazla satış yapmak ve üretim faaliyetlerinin daha büyük bölümünü ülke içinde tutmak. İhracat gelirleri döviz getirirken yerli parça üretimi, imalat gelirlerinin daha büyük bölümünü ülke içinde bırakacak.
Hükümet fiyatları nasıl düşürmeyi planlıyor?
Otomotivde kullanılan ham maddelere, parçalara ve tamamen demonte kitlere uygulanan ithalat vergileri beş yıl içinde kademeli olarak düşürülecek. Bu kitler, montaj için Pakistan'a gönderilen parçalardan oluşuyor. Akhtar, satışa hazır hâlde ithal edilen tamamlanmış araçları etkileyen indirimlerden de söz etti.
Ulusal Gümrük Politikası genel yaklaşımı belirliyor: üreticilerin nihai ürünleri daha ucuza üretebilmesi için ithal malzeme ve ara malların maliyetini azaltmak. Hükümet, bunun özellikle lüks segment dışındaki araçlarda satış fiyatlarını düşürmesini amaçlıyor.
Akhtar'a göre Şahbaz Şerif için 1.300 cc'nin altındaki araçlar öncelikli. Santimetreküp cinsinden ölçülen motor hacmi, benzinli veya dizel motorun büyüklüğünü ifade ediyor. Daha küçük araçlar, politikanın orta ve düşük gelirli hanelere yönelik önceliğinde önemli bir yer tutuyor.
Duyuru, ekim ayında açıklanan taslak fiyat önerilerinin ardından geldi. O dönemde sektörün ön tahminleri, bazı modellerde yüzde 20'yi aşan indirimlere işaret ediyordu. Bu tahminler araç teknolojisine ve vergi uygulamasına bağlıydı. Kasım ayındaki duyuruda ise yeni perakende fiyatları için kesin bir takvim açıklanmadı, yalnızca kademeli indirim sözü verildi.
Akhtar, lüks araçların aynı fiyat avantajlarından yararlanmayacağını söyledi. Hükümet ayrıntılı gümrük vergisi tarifesini, şirket hedeflerini, ceza tutarlarını veya uygulama tarihini henüz yayımlamadı. Önerilerin fabrikalara ve bayilere ne hızla yansıyacağını bu ayrıntılar belirleyecek.
Elektrikli araçlar için önerilen üç vergi oranı
Fiyatı 50.000 doların altında olan ve gerekli koşulları karşılayan elektrikli araçlara, teknolojilerine göre farklı satış vergisi oranları uygulanacak. Önerilen düzenleme şöyle:
- Tamamen elektrikli araçlarda yüzde 1.
- Menzil uzatıcılı elektrikli araçlarda yüzde 6.
- Fişli hibrit araçlarda yüzde 9.
Tamamen elektrikli araçlar, elektrikle şarj edilen bataryalarla çalışıyor. Menzil uzatıcılı elektrikli araçlarda hareketi elektrik motoru sağlarken sürüş mesafesini artırmak için elektrik üreten bir motor da bulunuyor. Fişli hibritler, dışarıdan şarj edilebilen bir bataryayı araca güç vermeye de yardımcı olabilen bir motorla birleştiriyor.
Fiyat sınırının altındaki ve gerekli koşulları karşılayan araçlar ayrıca federal tüketim vergisi, stopaj vergisi ve sermaye değer vergisinden muaf tutulacak. Daha pahalı elektrikli araçlar ise normal vergi rejimine tabi olmaya devam edecek.
Önerilen satış vergisi indirimleri ile Pakistan'ın ekonomik reform programına değinen Akhtar şöyle konuştu:
Bu, IMF'nin onayına bağlı,
Pakistan'ın kreditör kuruluşla yürüttüğü program, mali disiplin ve daha güçlü gelir tahsilatı gerektiriyor. Bu nedenle bir araç kategorisindeki vergileri düşürmek bütçeyle ilgili bir soruyu gündeme getiriyor: Elektrikli ulaşım nasıl teşvik edilirken hükümet gelirleri korunabilir?
Politika, hibrit ve menzil uzatıcılı araçları tamamen elektrikli ulaşıma geçişin bir parçası olarak ele alıyor. Belirlenen hedef, elektrikli araçların 2030'a kadar yeni araçların yüzde 30'unu oluşturması.
Teşviklerin maliyetini kim karşılayacak?
1.000 cc'nin üzerindeki içten yanmalı motorlu araçlara uygulanacak bir otomotiv geliştirme vergisi paketin finansmanına katkı sağlayacak. Akhtar'a göre motor hacmi 1.000 cc veya daha az olan araçlar bu vergiden muaf tutulacak.
Tarar da 1.000 cc'nin altındaki sıradan benzinli araçların bu segmenti etkileyen önerilen değişikliklerin dışında kalacağını söyledi. Vergi muafiyeti ile karşılanabilir fiyat önceliğinde farklı motor hacmi sınırları kullanılıyor: muafiyet 1.000 cc'ye kadar uzanırken başbakanın fiyat indirimine odaklandığı araçlar 1.300 cc'nin altında.
Vergi gelirleri elektrikli araç teşviklerini, ihracat iadelerini, araştırma ve geliştirmeyi ve yerli otomotiv parçası üreticilerini destekleyecek. Akhtar, hükümetin tarafsız bir gelir etkisi hedeflediğini; daha büyük, geleneksel araçlardan toplanan parayla başka alanlardaki indirimleri finanse edeceğini söyledi.
Politikanın finansman biçimi, üreticilerin yanı sıra sürücüleri de ilgilendiriyor. Gerekli koşulları karşılayan elektrikli araçları satın alanlar vergi desteğinden yararlanırken muafiyet sınırının üzerindeki geleneksel araçların alıcıları bu desteğin finansmanına vergi yoluyla katkıda bulunacak.
Tarar, petrol ithalatını azaltmanın hem ekonomi hem de hane bütçeleri üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini savundu. Uluslararası petrol fiyatlarındaki artışlar Pakistan'ın ithalat faturasını yükseltiyor ve tüketicileri daha yüksek yakıt maliyetlerine maruz bırakıyor. Elektrikli ulaşım, seyahatin bir bölümünü bu bağımlılıktan uzaklaştırabilir.
Daha yüksek kredi tutarları ve şarj istasyonlarına destek
Elektrikli araç kredilerinin üst sınırı 3 milyon rupiden 10 milyon rupiye çıkarılacak, geri ödeme süresi ise üç yıldan beş yıla uzatılacak. Önerilen üst sınır, duyuruda belirtilen mevcut tutarın üç katından fazla. Böylece koşulları karşılayan alıcılar bir aracın fiyatının daha büyük bölümünü borçlanabilecek.
Geri ödeme süresinin uzaması, anaparanın daha fazla taksite bölünmesini sağlar. Hanelerin fiilî aylık ödemeleri, kredi tutarının yanı sıra kredi veren kuruluşun faiz oranına ve koşullarına da bağlı olacak.
Şarj ekipmanlarına yüzde 1 satış vergisi uygulanması ve gümrük vergisi muafiyeti öneriliyor. Hükümet ayrıca şarj istasyonları kurmanın maliyetiyle bu istasyonların başlangıçtaki ticari getirileri arasındaki farkı kapatmak için finansal destek planlıyor.
Elektrikli araç kullanımının ilk aşamalarında şarj işletmeleri pratik bir sorunla karşılaşıyor: elektrikli araç sayısının az olması, ücret ödeyen müşteri sayısının da az kalmasına yol açabilir. Sürücülerin ise araç satın almadan önce şarja erişimin mümkün olduğundan emin olması gerekiyor. Önerilen destek, talep gelişirken istasyonların faaliyet göstermesine yardımcı olacak.
Elektrikli motosikletler ve scooterlar da öne çıkan bir diğer odak alanı. Akhtar, 2025-30 Yeni Enerjili Araç Politikası'nın ardından elektrikli iki tekerlekli araç satışlarının 2024/25 mali yılında 60.000'den 2025/26 mali yılında 240.000'e çıktığını söyledi. Bu, satışların dört katına yükseldiği anlamına geliyor.
Tarar, okula, üniversiteye ve iş yerine giden kızlar ile kadınlar arasında elektrikli scooter kullanımının arttığına dikkat çekti. Olası karbon kredisi faydalarına da değindi. Karbon kredileri, koşulları karşılayan emisyon azaltımlarına mali bir değer kazandırabilir; ancak bu kredilere erişim ilgili programın kurallarına bağlı.
Kapora ödemeleri, denetimler ve 45 güvenlik standardı
Üreticilerin bir aracın fiyatının yüzde 20'sinden fazlasını rezervasyon sırasında peşinat olarak alması yasaklanacak. Fiyatı 5 milyon rupi olan bir araçta bu, başlangıçtaki rezervasyon ödemesini 1 milyon rupide sınırlayacak.
Hükümet, bu sınırın yüksek ön ödemeler ve yaygın olarak “on-money” diye adlandırılan ek ücretlere karşı alınan önlemlerin bir parçası olduğunu belirtti. Hesap verebilirliği ve şeffaflığı artırmak için bağımsız denetimler de başlatılacak.
Araç güvenliği, Birleşmiş Milletler WP.29 çerçevesine dayanan 45 ek standartla ele alınacak. WP.29, ülkelerin ortak araç düzenlemeleri geliştirdiği uluslararası bir forum. Önerilen standartlar, yerel olarak üretilen araçları ve ithal ikinci el araçları kapsayacak.
Akhtar, hükümetin özellikle ithal ikinci el araçlarda ele almak istediği güvenlik sorunları arasında arızalı frenleri, lastik arızalarını ve çalışmayan emniyet kemerlerini saydı. Bu önlemler, politikanın üretim ve ihracat koşullarına ek olarak araçların durumu ve güvenliğiyle ilgili yükümlülükler getirecek.
Dolayısıyla paket, tüketiciler için araç satın alma fiyatının ötesine geçiyor. Üreticilerin rezervasyon sırasında talep edebileceği tutarı sınırlayacak ve araçların karşılaması gereken standartları genişletecek.
Parça üreticileri yerli istihdam üzerindeki baskı konusunda uyarıyor
Pakistan Otomotiv Parça ve Aksesuar Üreticileri Birliği, 24 Ekim'de başbakandan 2026-31 Taslak Otomotiv Politikası'nı yeniden değerlendirmesini istedi. Birlik, tamamlanmış araçlara ve otomotiv parçalarına uygulanan vergilerin düşürülmesinin, yeni enerjili araçlara sağlanan indirimlerle birlikte yerli üretime ve istihdama zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Bu görüş ayrılığı, politikanın uygulamadaki bir gerilimini ortaya koyuyor. İthal malzemelerin ucuzlaması üretim maliyetlerini düşürebilir; tamamlanmış araçların ithalatındaki ucuzlama ise rekabeti artırabilir. Ancak ithal parçaların montajcılar için daha cazip hâle gelmesi, yerli tedarikçilerin iş kaybetmesine yol açabilir.
Hükümetin önerdiği yanıt, zorunlu yerli üretim hedefleri. Teşvikleri yerli üretime bağlayarak üreticilerin gümrük vergisi değişikliklerini rekabet güçlerini artırmak için kullanmalarını ve Pakistanlı tedarikçileri geliştirmeyi sürdürmelerini istiyor.
Akhtar'a göre Pakistan pazarında şu anda 16 otomobil veya spor amaçlı taşıt üreticisi ile motosiklet ve iki tekerlekli diğer araçları üreten yaklaşık 100 şirket bulunuyor. Suzuki, Toyota ve Honda gibi köklü Japon markaları; Çinli üreticilerden ve elektrikli araçlar ile farklı hibrit teknolojileri sunan şirketlerden gelen artan rekabetle karşı karşıya.
Tarar, yüksek ithalat vergileriyle onlarca yıl sürdürülen korumacı politikaları eleştirerek bu desteğin yenilikçilikte, katma değerde ve araç kalitesinde beklenen ilerlemeyi sağlayamadığını söyledi. Yeni öneri, korumanın bir bölümünü daha düşük vergiler ve daha açık üretim yükümlülükleriyle değiştirecek.
Öneri kabine aşamasına nasıl geldi?
Yetkililer, nihai taslağın paydaş istişareleri, teknik veriler ve diğer ülkelerdeki politikalarla yapılan karşılaştırmalar doğrultusunda hazırlandığını söyledi. Süreç, gümrük vergilerindeki indirimlerin kapsamı ve hızından kaygı duyan parça tedarikçilerinin itirazlarına da sahne oldu.
- 20 Ekim 2026: Parça üreticileri birliğinin başkanına göre Şahbaz Şerif, önceki bir taslağı ek istişare ve inceleme için onayladı.
- 22 Ekim: Taslak değerlendirme aşamasındayken ön fiyat tahminlerinde çeşitli araç kategorilerinde olası tasarruflar ortaya kondu.
- 24 Ekim: Parça üreticileri birliği, yerli üretimi ve istihdamı tehdit ettiğini söylediği maddeleri yeniden değerlendirmesi için başbakana çağrıda bulundu.
- 7 Kasım: Başbakanın nihai taslağı Federal Kabine'ye sunulmak üzere onaylamasının ardından Akhtar ve Tarar önerileri İslamabad'da sundu.
Bir sonraki aşama, kabinenin değerlendirmesi ve ardından politikayı yürürlüğe koymak için gereken resmî adımlar. Üreticiler açısından belirleyici kurallar, gümrük vergisi indirimleri ve teşviklere bağlanan üretim hedefleri olacak. Haneler içinse uygulamanın etkisi araç fiyatlarında, kredi koşullarında, şarj olanağında ve rezervasyon şartlarında görülecek.
Öne Çıkanlar
- Pakistan, son mali yıldaki yaklaşık 200 milyon dolara kıyasla beş yılda toplam 6 milyar dolarlık otomotiv ihracatı hedefliyor.
- İhracat iadeleri, üreticilerin yurt dışı satış ve yerli üretim hedeflerini karşılamasına bağlanacak.
- Elektrikli araçlar için önerilen satış vergisi oranları, teknolojiye bağlı olarak yüzde 1, yüzde 6 ve yüzde 9. Uygulama IMF'nin onayına tabi.
- 1.000 cc'nin üzerindeki geleneksel araçlara uygulanacak vergi, teşviklere ve sektörel desteğe kaynak sağlayacak.
- Elektrikli araç kredilerinin üst sınırı 10 milyon rupiye çıkarılacak, geri ödeme süresi beş yıla uzatılacak.
- Politika, rezervasyon ödemelerine yüzde 20 sınırı, bağımsız denetimler ve 45 ek güvenlik standardı öneriyor.
- Nihai taslağın yürürlüğe girmesi için Federal Kabine'nin onayı gerekiyor.






