Endonezya'daki Çevrim İçi Militan Ağlar Terörle Mücadele Çabalarını Sın sınava Çekiyor

8 dakikalık okuma
Indonesia’s Online Militant Networks Test Counterterrorism Efforts

Baskınlar, sanal toplantılarla bağlantılı dağınık bir ağı ortaya çıkardı

Endonezya’nın terörle mücadele polisi, soruşturmacıların çevrim içi devşirme, propaganda ve militan eğitimiyle bağlantılı dağınık bir ağı sekteye uğrattığını söylediği bir operasyon kapsamında altı eyalette 11 kişiyi gözaltına aldı. Gözaltılar, yıllar süren operasyonların büyük örgütleri zayıflatmasına rağmen aşırılıkçı grupların ülke genelinde nasıl örgütlenmeyi sürdürebildiğini gösteriyor.

İçindekiler
  1. Baskınlar, sanal toplantılarla bağlantılı dağınık bir ağı ortaya çıkardı
  2. Soruşturmacıların şüphelilerle ilgili açıklamaları
  3. Küçük hücreleri tespit etmek hâlâ zor
  4. Dijital devşirme, yerleşik grupların ötesine ulaşıyor
  5. Endonezya’nın militan geçmişi alınan önlemleri şekillendiriyor
  6. Önleme çalışmaları, güvenlik operasyonlarıyla topluma yeniden kazandırmayı birleştiriyor
  7. Güvenlik alanındaki kazanımlar değişen tehditle karşı karşıya
  8. Özet

Densus 88 olarak bilinen Özel Müfreze 88, operasyonun 2 Ekim’de başladığını ve Batı Cava, Orta Cava, Orta Sulawesi, Güney Sulawesi, Riau ve Kuzey Maluku’yu kapsadığını açıkladı. Yaşları 22 ile 52 arasında değişen şüphelilerin Daulah Islamiyah ve diğer terör ağlarıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor. Daulah Islamiyah terimi, genellikle IŞİD ideolojisiyle aynı çizgideki yerel grupları tanımlamak için kullanılıyor.

Densus 88 Sözcüsü Mayndra Eka Wardhana, soruşturmacıların farklı bölgelerdeki şüpheliler arasında bağlantılar tespit ettiğini, bu bağlantıların telkin, ağın pekiştirilmesi ve eğitim amacıyla kullanılan çevrim içi toplantıları da kapsadığını söyledi. Yetkililer, şüphelilerin yüz yüze ve sosyal medya üzerinden devşirme, propaganda dağıtımı ve terör eylemlerine hazırlık da dahil olmak üzere çeşitli roller üstlendiğini öne sürüyor.

Soruşturmacılar ayrıca bazı şüphelilerin fiziksel eğitimlere ve atış talimlerine katıldığına dair bulgular olduğunu bildirdi. Polis, eğitimin nerede yapıldığını, silah ele geçirilip geçirilmediğini veya belirli bir saldırı planına ilişkin kanıt bulunup bulunmadığını kamuoyuna açıklamadı. Aramalar, delillerin incelenmesi ve tanıklarla şüphelilerin sorgulanması sürüyor.

Gözaltılar, küçük aşırılıkçı hücrelerin iletişim kurma biçimindeki değişime işaret ediyor. Dijital platformlar, birbirinden uzak eyaletlerdeki kişilerin ortak bir buluşma yerine gitmeden bağlantı kurmasını sağlıyor. Çevrim içi iletişim devşirmeyi ve ideolojik telkini destekleyebilirken yüz yüze faaliyetler de pratik eğitim amacıyla kullanılabiliyor. Şimdiye kadar açıklanan bilgiler, iddia edilen bu ağın bir saldırıya hazırlıkta ne kadar ilerlediğini ortaya koymuyor.

Soruşturmacıların şüphelilerle ilgili açıklamaları

Densus 88, şüphelileri baş harfleriyle şöyle açıkladı: HN, 43; NM olarak da bilinen SM, 52; HA, 45; YDKAP, 22; S, 49; A, 32; CG, 29; J, 36; MF, 37; AF, 26 ve MW, 42. Operasyonun eyaletlere göre dağılımına ilişkin ayrıntılar tam olarak açıklanmadı.

Gözaltılardan biri, şüphelinin ailesinin sorularına yol açtı. YDKAP, 1 Ekim akşamı Orta Cava’daki Surakarta’da gözaltına alındı. Ailesi, ertesi sabah polisler arama kararıyla eve geldiğinde gözaltından haberdar olduklarını söyledi. Aile adına konuşan bir temsilci, genç adamın hangi davranışla suçlandığının veya hangi rolü üstlendiğinden şüphelenildiğinin kendilerine bildirilmediğini belirterek haklarına ve masumiyet karinesine saygı gösterilmesini istedi.

Bu kaygılar, soruşturması süren iddiaları ortadan kaldırmıyor. Ancak terörle mücadele davalarında açık yasal prosedürlerin ve ailelerin bilgiye erişiminin önemini ortaya koyuyor. Polis, soruşturmanın sürdüğünü belirtti; şüphelilerin iddia edilen eylemleri hakkında daha fazla ayrıntıyı kamuoyuyla paylaşmadı.

Küçük hücreleri tespit etmek hâlâ zor

Endonezya’da terör saldırılarında uzun süredir devam eden bir düşüş yaşanıyor. Bilinen son saldırı, Aralık 2022’de Bandung’daki bir polis merkezinde düzenlenen ve bir polis memurunun hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı intihar saldırısıydı. Ulusal Terörle Mücadele Ajansı Başkanı Eddy Hartono, takip eden dört yıl içinde planlanan yaklaşık 28 saldırının engellendiğini söyledi.

Güvenlik analistleri, saldırıların olmamasının aşırılıkçı ağların ortadan kalktığı anlamına gelmediği uyarısında bulunuyor. Yıllar süren gözaltılar ve operasyonlar büyük grupları zayıflattı, ancak parçalanma, daha küçük hücrelerin yerleşik örgütlerle daha az görünür bağlantıya sahip olmasına yol açabiliyor. Bu gruplar koordineli bir saldırı düzenleme kapasitesi bakımından daha sınırlı olabilir; ancak kısıtlı bir yapılanmayla faaliyet gösterdikleri ve değişen dijital kanallardan iletişim kurdukları için tespit edilmeleri daha zor olabilir.

Siyasi Şiddet ve Terörizm Araştırmaları Uluslararası Merkezi’nde araştırmacı olan Alif Satria, terörle mücadeleyi şiddet eylemi hazırlığındaki kişilerin gözaltına alınmasından daha kapsamlı bir süreç olarak tanımladı. Devşirme yapan, propaganda yayan ve eğitim veren kişileri de içeren daha geniş ağın dağıtılması, bir grubun faaliyetlerini sürdürme kapasitesini sınırlayabilir. Son vaka da bu yaklaşımı yansıtıyor: Polis, eğitim faaliyetlerinin yanı sıra iddia edilen devşirme ve koordinasyonu hedef aldığını söylüyor.

Endonezya’nın 2018’de terörle mücadele yasasında yaptığı değişiklik, güvenlik güçlerinin bir saldırının gerçekleşmesini beklemek yerine hazırlık ve planlama aşamasında müdahale edebilmesinin kapsamını genişletti. Bu yetkiler daha erken müdahaleye olanak tanırken delillerin titizlikle incelenmesini ve adil yargılanma güvencelerine saygı gösterilmesini de özellikle önemli kılıyor.

Dijital devşirme, yerleşik grupların ötesine ulaşıyor

Gözaltılar, özellikle gençler arasında şiddet yanlısı aşırılığa yönelten çevrim içi kanallara ilişkin daha geniş kaygıların yaşandığı bir dönemde geldi. Endonezyalı yetkililer; sosyal medya, çevrim içi oyunlar ve şifreli mesajlaşmanın aşırılıkçı içerikleri yaymak veya kişileri kapalı topluluklara çekmek için kullanılabileceği uyarısında bulundu. Daha önceki bir vakada Densus 88, çocukları sosyal medya, çevrim içi oyunlar ve şifreli mesajlaşma yoluyla devşirmekle suçlanan kişileri gözaltına almıştı.

Yetkililer, gerçek şiddet suçlarına ve bu suçları işleyen kişilere odaklanan çevrim içi gerçek suç topluluklarına ilişkin kaygılarını da dile getirdi. Bu ortamlar, açık bir siyasi veya dinî programa sahip gruplardan farklıdır; ancak şiddet içeren içeriklere maruz kalmak ve aidiyet arayışı, bazı gençleri daha ileri düzeyde devşirilmeye açık hâle getirebilir. Bu riskin boyutu ve niteliği, böyle bir topluluğa katılmanın teröre desteği kanıtladığını varsaymak yerine dikkatle değerlendirilmelidir.

Dijital ağlar soruşturmacılar için de zorluk yaratıyor. Gruplar platformlar arasında geçiş yapabilir, şifreli iletişim kullanabilir ve farklı eyaletlerdeki kişileri birbirine bağlayabilir. Öte yandan, çevrim içi bir toplantı veya aşırılıkçı bir paylaşım tek başına kişinin şiddet eylemi gerçekleştirmeyi kabul ettiğini göstermez. Yetkililer, yalnızca ilişkilendirmeye değil, kanıtlara dayanarak her kişinin eylemini ve niyetini ortaya koymalıdır.

Endonezya’nın militan geçmişi alınan önlemleri şekillendiriyor

Operasyon, bir zamanlar daha güçlü liderlik ve bölgesel erişime sahip örgütlere karşı yıllardır sürdürülen baskının ardından geldi. 2002 Bali saldırılarından sorumlu, El Kaide bağlantılı Cemaat-i İslamiye, devlet baskısının yıllar sürmesinin ardından 2024’te dağıldığını duyurdu. Analistler, örgütün dağılmasının önemli bir değişim olduğunu, ancak bunun eski üyelerin tamamının aşırılıkçı düşünceleri terk ettiği veya tüm ağların ortadan kalktığı anlamına gelmediğini belirtti.

Yetkililer, 2018’deki Surabaya kilise saldırıları da dahil olmak üzere ölümcül saldırılarla bağlantılı, IŞİD çizgisindeki bir ağ olan Cemaat-i Ensarud Daulah’ı da zayıflattı. Densus 88, bu yılın başlarında Orta Sulawesi’de, çevrim içi propaganda iddialarını içeren ayrı bir soruşturma kapsamında CED üyesi olduğundan şüphelenilen sekiz kişiyi gözaltına aldı.

Orta Sulawesi’nin kendine özgü bir geçmişi var. Poso, 1998-2001 yılları arasında toplumsal çatışmalardan etkilendi; bunu yıllar süren militan şiddeti izledi. IŞİD bağlantılı Doğu Endonezya Mücahitleri bölgede faaliyet gösterdi ve saklanıp örgütlenmek için uzak ormanları ve plantasyonları kullandı. Grubun lideri Santoso 2016’da öldürüldü; geriye kalan üyeleri güvenlik güçleri tarafından takip edildi.

Bu nedenle Orta Sulawesi’de üç şüphelinin gözaltına alınması, son yılları daha fazla istikrarla bağdaştırmaya başlayan bölge sakinlerini tedirgin etti. Eyaletin geçmişi, mevcut şüphelilerin eski gruba mensup olduğunu veya onun yöntemlerini benimsediğini kanıtlamıyor. Ancak şüpheli ağlara ilişkin yeni haberlerin, şiddet ve uzun süreli güvenlik operasyonları yaşamış topluluklarda kaygıları neden yeniden canlandırabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Önleme çalışmaları, güvenlik operasyonlarıyla topluma yeniden kazandırmayı birleştiriyor

Endonezya’nın terörle mücadele stratejisi, aşırılıkçı gruplardan ayrılan veya cezaevinden çıkan kişilere yönelik rehabilitasyon ve sosyal desteği de kapsıyor. Densus 88, şiddetten uzaklaşmayı teşvik etmek ve topluma yeniden kazandırmayı desteklemek amacıyla eski Cemaat-i İslamiye üyeleri, yerel yönetimler ve dinî liderlerle programlar düzenledi. Yetkililer ve araştırmacılar, bu önlemlerin ağların yeniden kurulmasına zemin hazırlayabilecek koşulları ele alarak güvenlik operasyonlarını tamamladığını söylüyor.

Kriminolog Tegar Bimantoro, uzun vadeli önlemenin kısmen ekonomik olarak topluma yeniden kazandırmaya bağlı olduğunu savundu. İş bulmakta veya temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan eski mahkûmlar, topluma dönerken daha fazla baskıyla karşılaşabilir. İstihdam, aile ihtiyaçları ve eğitim konularında sağlanan destek, yeniden topluma kazandırma sürecini kalıcı kılmaya yardımcı olabilir; ancak yeniden faaliyet gösterildiğine dair inandırıcı kanıtların bulunduğu durumlarda izleme ihtiyacının yerini tutamaz.

Araştırmacılar, Endonezya’da radikalleşmeden arındırma programlarını tamamlayan kişilerin küçük bir bölümünün daha sonra yeniden suç işlediğini tahmin ediyor. Bu tahmin, izleme ve değerlendirmenin sürdürülmesi gerektiğine işaret ediyor; ancak herhangi bir kişi hakkında öngörü olarak değerlendirilmemeli. Etkili programlar, kişisel koşullardaki farklılıkları göz önünde bulundurmalı ve şiddeti geride bırakanlarla hâlâ faal olanları birbirinden ayırmalıdır.

Gözaltılar, terörizmin finansmanına ilişkin kaygıların sürdüğü bir dönemde de gerçekleşti. Endonezya Mali İşlem Raporları ve Analiz Merkezi; dijital platformlar üzerinden halka açık bağış toplamayı, kâr amacı gütmeyen kuruluşların kötüye kullanılmasını ve kişilerin kendi faaliyetlerini finanse etmesini riskler arasında saydı. Para akışlarını izlemek, soruşturmacıların ağların nasıl işlediğini anlamasına yardımcı olabilir. Bununla birlikte, mali incelemeler de kanıtlara dayanmalı ve olağan yardım faaliyetlerini tek başına şüpheli saymaktan kaçınmalıdır.

Güvenlik alanındaki kazanımlar değişen tehditle karşı karşıya

Endonezya’nın son dönemdeki sicili, örgütlü ağlara karşı sürdürülen mücadeleyi, kamuya yönelik önleme çalışmalarını ve eski üyeleri topluma kazandırma çabalarını yansıtıyor. Mevcut vaka, bazı destekçilerin çevrim içi kanallar aracılığıyla farklı bölgelerde yeniden bağlantı kurmaya çalıştığını düşündürüyor. Kamuoyuna açıklanan bilgiler, yeniden güçlenen bir örgütün veya yakın bir saldırı tehdidinin varlığını göstermiyor.

Önemli olan, sivil özgürlükleri ve toplumun güvenini korurken erken tespiti sürdürmek. Soruşturmacılar her şüphelinin ne yapmakla suçlandığını ortaya koymalı, mahkemeler de delilleri değerlendirmeli. Aynı zamanda yerel yönetimler, aileler ve toplum kuruluşlarıyla iş birliği, devşirme risklerinin belirlenmesine ve şiddete karışmadan önce risk altındaki kişilere destek verilmesine yardımcı olabilir.

Özet

  • Densus 88, 2 Ekim’den itibaren Endonezya’nın altı eyaletinde terör şüphelisi 11 kişiyi gözaltına aldı.
  • Polis, Daulah Islamiyah ve diğer ağlarla bağlantıların yanı sıra çevrim içi devşirme, propaganda ve eğitim iddialarında bulunuyor.
  • Soruşturmacılar sanal toplantılar ve muhtemel fiziksel eğitimler ile atış talimleri olduğunu bildirdi; ancak belirli bir saldırı planına ilişkin kanıt açıklamadı.
  • Endonezya’da Aralık 2022’deki Bandung polis merkezi saldırısından bu yana bilinen bir terör saldırısı yaşanmadı.
  • Yetkililer, aşırılıkçı faaliyetleri engelleme ile hukuka uygun, toplum temelli önleme ve yeniden topluma kazandırma çalışmalarını destekleme görevlerini birlikte yürütmek zorunda.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir