Güney Kore’nin DMZ’deki mayınlara verdiği yanıt, sınır anlaşmazlığının daha geniş boyutlarını ortaya koyuyor

7 dakikalık okuma
South Korea’s DMZ Mine Response Exposes a Wider Border Dispute

Mayın patlaması Seul’ün tepkisini tartışmaya açtı

Üç Güney Kore askeri, 21 Eylül’de Askerden Arındırılmış Bölge’de (DMZ) meydana gelen patlamalarda yaralandı. Ayak bileklerinden ağır yaralanan askerlerin de aralarında bulunduğu iki askerin durumu ciddiydi. Güney Kore ordusu ile ABD öncülüğündeki Birleşmiş Milletler Komutanlığı’nın (UNC) yürüttüğü ortak soruşturma, patlamalara Askerî Sınır Hattı’nın (MDL) güneyine kasten gömülen Kuzey Kore yapımı antipersonel mayınların yol açtığı sonucuna vardı.

İçindekiler
  1. Mayın patlaması Seul’ün tepkisini tartışmaya açtı
  2. Sınırın denetimi neden bu kadar zor?
  3. Ordu tepkisi hakkında ne söyledi?
  4. Seul baskıyla diyaloğu neden dengeliyor?
  5. Sınır tahkimatı riski artırıyor
  6. Öne Çıkanlar

Bu bulgu, mayın temizleme operasyonunu, Pyongyang’dan özür talep edilmesini ve Seul’de hükümetin tepkisinin yeterince kararlı olup olmadığına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. Savunma Bakanı Kang Shin-chul, parlamentodaki denetim oturumlarında operasyonu savundu ve ordunun sınır yakınındaki faaliyetleri üzerindeki kontrolünü sürdüreceğini söyledi. Birleşme Bakanı Chung Dong-young ise soruşturmacıların, Kuzey Kore’nin Güney Kore askerlerini yaralama niyetine ilişkin kesin bir sonuca varmadığını vurguladı.

Bu ayrım, tartışmanın merkezine yerleşti. Soruşturmacılar mayınların kasten yerleştirildiği sonucuna vardı, ancak yetkililer bunların özellikle can kaybına yol açmak amacıyla döşendiğini söyleme konusunda daha temkinli davrandı. Hükümet, sınırın arazide belirlenmesinin zor olduğu bir bölgede yeni bir askerî çatışma çıkma riskini de hesaba katarak nasıl karşılık vereceğine karar vermek zorunda.

Güney Kore ordusu, kalıntı ve parçalar üzerinde yapılan testlerde Kuzey Kore yapımı plastik mayınlarla uyumlu trinitrotoluen (TNT) ve sentetik reçine bulunduğunu açıkladı. Soruşturmacılar, patlama bölgesinin yakınında patlamamış bir mayın da buldu. Komutanlık, mayınların yaklaşık 12 ay önce yerleştirildiğini tahmin etti. GPS ölçümleri, patlama noktalarının ve başka bir mayının MDL’nin yaklaşık 10 metre güneyinde bulunduğunu gösterdi.

Patlama, Güney Kore askerlerinin UNC ile yapılacak ortak inceleme için bir patika açtığı sırada meydana geldi. Planlanan inceleme, arazideki değişikliklerin mayın döşenmiş olabileceğine ilişkin şüpheleri artırmasının ardından gündeme gelmişti. Ordu, 5 Ekim’deki operasyonunda hattın güneyinde olduğu doğrulanan mayınları patlattığını söyledi. Bu, Güney Kore’nin DMZ tampon bölgesinde gerçekleştirdiği türdeki ilk mayın temizleme göreviydi.

Reklam

Sınırın denetimi neden bu kadar zor?

DMZ, Kore Savaşı’ndaki çatışmaları sona erdiren 1953 ateşkes anlaşmasıyla oluşturulan, yaklaşık dört kilometre genişliğinde bir tampon bölge. MDL, bölgenin ortasından geçiyor ve iki Kore arasındaki fiilî kara sınırı işlevi görüyor. Ateşkes anlaşması bölgede düşmanca eylemleri yasaklıyor ve askerî ateşkes sistemi kapsamında yetki verilmedikçe hattın geçilmesini kısıtlıyor.

Ancak sınırı görmek kolay değil. Ateşkesin ardından MDL boyunca 1.200’den fazla işaret yerleştirildi, fakat bunlardan yalnızca yaklaşık 200’ünün sağlam kaldığı belirtiliyor. Güney Kore Savunma Bakanlığı da kendi koordinat referanslarıyla UNC’nin kullandıklarının sınırın yaklaşık yüzde 60’ı boyunca farklılık gösterdiğini kabul etti. Hava koşulları, arazi yapısı ve yıpranan işaretler, sınır yakınında görev yapan askerlerin hattın tam olarak nereden geçtiğini bilmesini zorlaştırıyor.

Bu belirsizlik siyasi açıdan hassas. Güney Koreli yetkililer, Kuzey Kore askerlerinin sınır tahkimatı çalışmaları sırasında MDL’nin güneyine defalarca geçtiğini söylüyor. Seul’ün angajman kuralları uyarınca Güney Kore kuvvetleri, askerlerin hattı geçmesi durumunda uyarı ateşi açıyor. Kuzey Kore ise Güney Kore personelinin kendi toprağı saydığı bölgeye girmesi hâlinde sert karşılık vereceği uyarısında bulundu.

Ateşkes sistemi içinde resmî bir rolü bulunan UNC, sınır bölgesini denetliyor. Güney Kore, bildirilen sınır geçişlerini soruşturmak, ateşkesin ihlal edilip edilmediğini belirlemek ve düzeltici adımlar atılmasını isterken Pyongyang’ı bilgilendirmek için komutanlıkla birlikte çalışacağını söylüyor. Birleşme Bakanı Chung hattın netleştirilmesi için görüşmeler önerdi, ancak Kuzey Kore konuyla ilgili diyaloğu reddetti.

Ordu tepkisi hakkında ne söyledi?

Kang, parlamentodaki denetim oturumunda, ordunun tekrarlanan sınır geçişlerine kararlı biçimde karşılık verdiğini ve bölgedeki operasyonel kontrolünü elinde tutacağını söyledi. Milletvekillerine, MDL’nin güneyinde Kuzey Kore mayınlarının döşenmiş olabileceği başka yerler de bulunabileceğini aktardı. Yüzlerce mayının hâlâ arazide olup olmadığı sorusuna, ordunun bunun mümkün olduğunu düşündüğünü söyledi.

Kang, “UNC ile ortak soruşturmalar yürütmeyi, gerçekleri açıkça ortaya koymayı ve ardından gerekli önlemleri almaya devam etmeyi planlıyoruz” dedi.

Güney Kore Genelkurmay Başkanı Orgeneral Jin Yong-sung, askerlerinden biri ağır yaralandıktan sonra patlamayı kışkırtıcı eylem olarak nitelendirdiğini ve aksini hiç düşünmediğini söyledi. Jin, daha önceki bir askerî açıklamada “kışkırtma” sözcüğünün kullanılmamış olmasına da odaklanmadığını belirtti. Mayın temizleme operasyonunun önemli olduğunu, askerler için bir tehdidi ortadan kaldırdığını ve ordunun kararlılığını gösterdiğini söyledi. Ek karşılık önlemlerinin değerlendirme aşamasında kalacağını belirtti.

Ordu, 5 Ekim’deki operasyonu can kayıplarına karşılık olarak nitelendirdi ve Kuzey Kore mayınları kaldırmazsa temizleme çalışmalarının sürebileceğini söyledi. Yanlışlıkla çatışma çıkma riskini azaltmak amacıyla önceden bildirimde bulunularak operasyon UNC ile koordine edildi. Güney Koreli yetkililer ayrıca sınır boyunca gözetimi iyileştirmenin ve kör noktaları azaltmanın yollarını değerlendirdiklerini söyledi.

Pyongyang sorumluluğu reddediyor. Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı, Seul’ün bulgularını uydurma olarak nitelendirdi ve Güney Kore kuvvetlerinin hak iddia ettiği topraklara az da olsa girmesi hâlinde “derhâl ve güçlü bir karşılık” verileceği uyarısında bulundu. Açıklamada sınırla ilgili görüşmeler de reddedildi ve Kuzey Kore’nin sınır çalışmalarının egemenlik hakkının kullanılması olduğu savunuldu.

Reklam

Seul baskıyla diyaloğu neden dengeliyor?

Mayın anlaşmazlığı, Devlet Başkanı Lee Jae-myung’un Kuzey’le gerilimi düşürme çabasını sınava sokuyor. Yönetimi, sınırdaki hoparlör yayınlarını durdurmak ve 2018 tarihli iki Kore arasındaki askerî anlaşmayı yeniden yürürlüğe koyma sözü vermek de dâhil olmak üzere daha az çatışmacı bir yaklaşım izledi. Birleşme yetkilileri, ordu ve diplomasi birimleri mayın bulgularına karşılık verirken diyalog ve barışçıl çözüm arayışlarını sürdüreceklerini söylüyor.

Chung, denetim oturumunda patlamayı “talihsiz bir kaza” olarak nitelendirdi. Bu sözler, Kuzey Kore’den kaçan Halkın Gücü Partisi milletvekili Park Chung-kwon’un eleştirilerine yol açtı. Park kullanılan ifadeye itiraz etti ve Kuzey Kore’nin döşediği mayınları kaldırması gerektiğini savunarak mayın temizleme operasyonunu “aptalca” diye nitelendirdi. Chung, ordunun personeli korumak için harekete geçtiğini söyledi. Hükümetin, Kuzey Kore’nin yaralanmalara yol açma niyeti olup olmadığı konusunda kesin bir karara varmadığını belirtti.

Dışişleri Bakanı Cho Hyun, gereksiz bir tırmanışı önlemeye çalışırken hükümetin Ulusal Güvenlik Konseyi ile diplomatik seçenekleri değerlendirdiğini söyledi. Gündemdeki seçenekler arasında konuyu Birleşmiş Milletler’e taşımak, Güvenlik Konseyi’ne mektup göndermek ya da bu kurulun dışında bir karşılık vermek yer alıyor. Cho, yetkililer bu adımların mayın olayıyla doğrudan bağlantılı bir karşılık olacağını kesinleştirmemiş olsa da hükümetin Kuzey Kore’nin siber faaliyetleriyle ilgili önlemleri de değerlendirdiğini söyledi.

Yetkililer koşulların farklı olduğunu belirtse de 2015’te yaşananlar bir karşılaştırma olanağı sunuyor. O yıl, Kuzey Kore’ye atfedilen ahşap kutu mayınları iki Güney Kore askerini ağır yaraladı. Seul sınırdaki hoparlör yayınlarına yeniden başladı; iki taraf topçu ateşiyle karşılık verdi. Üst düzey yetkililer daha sonra, Kuzey Kore’nin üzüntüsünü dile getirmesini de içeren bir anlaşmaya vardı. Bugün Güney Kore sınırdaki hoparlörlerini kaldırmış durumda; Pyongyang ise sorumluluğu reddediyor ve görüşmeleri kabul etmiyor.

Güney Koreli yetkililer, mayın temizliğinin sürdürülmesinden konvansiyonel askerî kapasitenin sergilenmesine kadar çeşitli askerî seçeneklerin incelendiğini söyledi. Hoparlör yayınlarının hemen atılacak bir adım olduğu belirtilmedi. Hükümetin önündeki zorluk, askerlerini koruyacağını ve ateşkes ihlallerine karşı çıkacağını açıkça ortaya koyarken iletişim olanağını daraltacak bir misilleme döngüsünü tetiklememek.

Sınır tahkimatı riski artırıyor

Mayınlar, Kuzey Kore’nin daha geniş kapsamlı sınır inşa çalışmalarının bir parçası. Kuzey Kore askerleri 2024’ten bu yana MDL’nin bazı kesimleri boyunca çitleri güçlendirdi, mayın döşedi ve tanksavar engelleri inşa etti. Bu çalışmalar, lider Kim Jong-un’un iki Kore’nin yeniden birleşme için çalışan ortaklar değil, düşman devletler olarak görülmesi gerektiğini ilan etmesinin ardından başladı.

Güney Kore ordusu, tahkimat çalışmaları başladığından bu yana sınır yakınında Kuzey Kore faaliyetlerinin arttığını ve askerlerin MDL’nin güneyine onlarca kez geçtiğini bildirdi. Özellikle doğu cephesinde, arazi temizleme ve savunma inşa çalışmalarına binlerce Kuzey Kore personelinin katılıyor olabileceğini söyledi. Kuzey Kore, çalışmaların sınır güvenliği amacı taşıdığını belirtiyor ve müdahaleye karşı uyarıda bulunuyor.

Koordinatların yetersiz işaretlenmesi, sınır hattına yakın inşaat çalışmaları ve canlı mayınların bir araya gelmesi, tek bir olayın ötesinde riskler yaratıyor. Bir tarafın rutin gördüğü askerî hareket, diğer tarafça ihlal olarak yorumlanabilir. Ardından bir uyarı ateşi ya da misilleme, başlangıçta taraflardan hiçbiri daha geniş çaplı bir çatışma istemese bile hızla tırmanabilir.

Denetim oturumunda milletvekilleri başka askerî hazırlık konularıyla ilgili sorular da yöneltti. Reform Partisi milletvekili Cheon Ha-ram, Savunma Bakanlığı’ndaki bir oturumda kayıt yapan akıllı gözlükler taktı ve kameraları ile hücresel bağlantısı bulunan Çin yapımı BYD elektrikli aracıyla yerleşkeye girdiğini söyledi. Kang, askerî alanlarda bu tür araçları yasaklayan özel kurallar bulunmadığını kabul ederek korumaların güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Milletvekilleri, Güney Kore’nin planlanan nükleer enerjili denizaltı programı için yeterli sayıda uzmana sahip olup olmadığını da sorguladı. Kang, orduda şu anda bu alanda yüzlerce personel bulunduğunu, oysa binlerce kişiye ihtiyaç duyulacağını söyledi ve eğitim çalışmalarının hazırlanacağını belirtti. Bakanlık ayrıca savaş zamanı operasyonel kontrolünün ABD’den Güney Kore’ye nihai devrine yönelik planlamanın bir parçası olarak gelecekteki Birleşik Kuvvetler Komutanlığı hakkında bir değerlendirme yapacağını bildirdi.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Güney Kore ile UNC’nin ortak soruşturması, 21 Eylül’deki patlamalara MDL’nin güneyine döşenen Kuzey Kore mayınlarının yol açtığı sonucuna vardı.
  • Üç Güney Kore askeri yaralandı; ikisinin durumu ciddiydi.
  • Güney Kore askerleri, ordunun DMZ tampon bölgesindeki bu tür ilk operasyonunda patlama bölgesi yakınındaki mayınları patlattı.
  • Seul, sınırın güneyinde daha fazla mayın bulunabileceğini belirtiyor ve yeni ortak soruşturmalar yürütülmesini istiyor.
  • Kuzey Kore sorumluluğu reddediyor, görüşmeleri kabul etmiyor ve Güney Kore’nin sınırı ihlal etmesine sert karşılık vereceği uyarısında bulunuyor.
  • Güney Kore askerî ve diplomatik önlemleri değerlendirirken birleşme yetkilileri diyalog çağrılarını sürdürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir