Hindistan Muhalefetinin Seçim Komisyonu Protestoları Tırmanırken Rahul ve Priyanka Gandhi Gözaltına Alındı

8 dakikalık okuma
Rahul and Priyanka Gandhi Detained as India’s Opposition Escalates Election Commission Protest

İki gün süren sokak protestoları, seçmen kütüklerinin gözden geçirilmesini siyasi gerilimin odağına taşıdı

Rahul Gandhi ve Priyanka Gandhi Vadra, muhalefet milletvekillerinin Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar’ı protesto etmek için Jantar Mantar’a ulaşmaya çalıştığı sırada Yeni Delhi’de üst üste ikinci gün gözaltına alındı. Polis, milletvekillerini taşıyan otobüsleri Ashoka Yolu yakınlarında durdurdu. Ardından Rahul, Priyanka ve diğer protestocular araçlardan inip yola oturunca gözaltına aldı. Protestocular aynı akşam serbest bırakıldı.

İçindekiler
  1. İki gün süren sokak protestoları, seçmen kütüklerinin gözden geçirilmesini siyasi gerilimin odağına taşıdı
  2. Muhalefet partileri seçmen kayıtlarının gözden geçirilmesine neden karşı çıkıyor?
  3. Gösteriler nasıl gelişti?
  4. Komisyona erişim konusunda tarafların iddiaları ne gösteriyor?
  5. Anlaşmazlık neden muhalefet birliğinin sınandığı bir sürece dönüştü?
  6. Siyasi ve hukuki anlaşmazlıkta bundan sonra ne olacak?
  7. Öne Çıkanlar

Protestolar, muhalefet milletvekillerinin Hindistan Seçim Komisyonu merkezine yürüyüşünün engellendiği salı günkü gösterilerin ardından geldi. Rahul ve Priyanka Gandhi, diğer liderlerle birlikte seçim komiserleriyle görüşmek için yakındaki Akashvani Bhavan yerleşkesinde oturma eylemi yaptı. Polis daha sonra göstericileri alandan uzaklaştırıp gözaltına aldı. Yeniden alevlenen gerilim, seçmen kütüklerine ilişkin anlaşmazlığı Delhi’nin merkezindeki sokaklara taşıdı ve muhalefet partilerini yeni gösteriler duyurmaya yöneltti.

Muhalefet partilerinden oluşan INDIA ittifakı, Kumar’ın istifa etmesini ve seçmen kütüklerini güncellemeye yönelik ülke çapındaki Özel Yoğun Gözden Geçirme (SIR) sürecinin durdurulmasını talep ediyor. Muhalefet liderleri, bu çalışmada seçme hakkı olan kişilerin kayıtlarının silindiğini ve bunun Başbakan Narendra Modi’nin Bharatiya Janata Partisi’ne (BJP) yarar sağladığını öne sürüyor. Seçim Komisyonu ve hükümet bu iddiayı reddediyor; gözden geçirmenin mükerrer ve seçme hakkı olmayan kişilere ait kayıtları silmeyi ve seçme hakkı olan seçmenlerin kayıtlarını korumayı amaçladığını belirtiyor.

Protestolar, muhalefetin endişelerini Komisyona nasıl iletebileceğine ilişkin anlaşmazlık sürerken düzenlendi. Seçim kurumu, salı günü saat 16.00’dan önce resmî bir randevu talebi almadığını, bu saatte Delhi polisinin yaklaşık 240 milletvekilinden oluşan bir heyetin Parlamento Binası Ek Binası’nda görüşmek ve bir muhtıra sunmak istediğini bildirdiğini söyledi. Komisyon, yerleşik prosedürün siyasi partilerin yetkili temsilcileri aracılığıyla randevu talep etmesini gerektirdiğini ve görüşmelerin kendi ofislerinde yapıldığını belirtti. Muhtırayı teslim almak üzere kıdemli bir yetkili göndermeyi teklif ettiğini, ancak bu teklifin reddedildiğini kaydetti.

Reklam

Muhalefet partileri seçmen kayıtlarının gözden geçirilmesine neden karşı çıkıyor?

SIR, seçimlerde kimlerin oy kullanabileceğini belirleyen kayıtlar olan seçmen listelerinin kapsamlı biçimde incelenmesi süreci. Süreç, 2025’te Bihar’da başladıktan sonra Hindistan’ın diğer bölgelerine yayıldı. Seçim Komisyonu, çalışmanın mükerrer kayıtları belirlemeyi ve artık seçme hakkı olmayan kişileri listelerden çıkarmayı amaçladığını söylüyor. Muhalefet partileri ve aktivistler ise sürecin seçme hakkı olan kişilerin kaydını silme riski taşıdığını, adı çıkarılan kişilerin kayıtlarını yeniden yaptırmak için itiraz süreçleriyle uğraşmak zorunda kaldığını belirtiyor.

Raporlarda aktarılan verilere göre taslak seçmen kütüklerinden 130 milyondan fazla isim çıkarıldı. Milyonlarca kişi bu işlemlere itiraz etti. Hindistan’da 2024 genel seçimlerinde yaklaşık 969 milyon seçme hakkına sahip seçmen bulunduğu için gözden geçirmenin kapsamı endişeleri artırdı. Bir kişinin taslak listeden çıkarılması, oy kullanma hakkını kalıcı olarak kaybettiği anlamına gelmiyor; ancak kişinin kaydının yeniden yapılması için karara itiraz etmesi ve seçme hakkı olduğunu kanıtlaması gerekebiliyor.

Muhalefet partileri, kendilerini destekleyen seçmenlerin orantısız biçimde etkilendiğini, BJP’yi destekleme olasılığı daha yüksek seçmenlerin ise listede tutulduğunu ya da listeye eklendiğini söylüyor. Komisyon ve BJP, sürecin siyasi saiklerle yürütüldüğü iddiasını reddediyor. Burada yer alan bilgiler bu iddiaları doğrulamıyor; gözden geçirmenin doğruluğu ve adilliği anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor.

Anlaşmazlık, seçim komiserleri Sukhbir Singh Sandhu ve Vivek Joshi’nin, Komisyon adına bilgileri dışında kararlar alındığı gerekçesiyle 10 aylık bir dönemde en az 14 kez itiraz ettiğine ilişkin bir habere de dayanıyor. Haberde aktarılan itirazlar; seçmen ekleme ve silme işlemleri, seçmen verilerine erişim ve seçim bilgilerinin güvenliği gibi konuları kapsıyor. Komisyon, farklı görüşlerin kurumsal çalışmanın parçası olduğunu ve kararların nihayetinde oy birliğiyle alındığını söyledi.

Gösteriler nasıl gelişti?

Salı günü muhalefet milletvekilleri Parlamento’dan Seçim Komisyonu ofisine doğru yola çıktı. Polis barikatları güzergâhı kapattı; Rahul Gandhi ulusal bayrağı taşırken bir barikatın üzerinden tırmandı. Yürüyüş ilerleyemeyince Rahul ve diğer liderler Komisyon merkezinin yakınındaki Akashvani Bhavan’a geçerek oturma eylemine başladı. Priyanka Gandhi, Samajwadi Partisi lideri Akhilesh Yadav ve başka partilerin üyeleri de farklı zamanlarda protestoya katıldı.

Oturma eylemi saatlerce sürdü. Rahul Gandhi, muhalefetin komiserlerle görüşmek ve suçlamalarını doğrudan iletmek istediğini söyledi. Polis sonunda kalabalığı dağıtarak milletvekillerini ve destekçilerini gözaltına aldı; gözaltına alınanlar gece geç saatlerde serbest bırakıldı. Polis ayrıca Rahul Gandhi, Priyanka Gandhi ve diğer kişilerin izinsiz olarak yerleşkeye girdiği iddiasıyla şikâyette bulundu. Kongre Partisi, protestonun Komisyon merkezine ulaşmalarının engellenmesine tepki olarak düzenlendiğini söyledi.

Çarşamba günü INDIA ittifakı milletvekilleri, Kongre Partisi Genel Başkanı Mallikarjun Kharge’nin verdiği öğle yemeğinin ardından yeniden bir araya geldi ve başkentte protestolara ayrılmış bir alan olan Jantar Mantar’a gitmek üzere otobüslere bindi. Polis, gösteriler için kısıtlamaları ve önceden izin alınması gerektiğini gerekçe göstererek konvoyu Shangri La oteli yakınlarında durdurdu. Milletvekilleri otobüslerden inince Priyanka Gandhi, elinde bir Anayasa nüshasıyla yola uzandı. Polis onu taşıyarak götürürken Rahul Gandhi gözaltına alınmaya direndi. Diğer milletvekilleri ve göstericiler de gözaltına alındı.

Kongre Partisi üyeleri Rahul Gandhi’yi taşıyan polis otobüsünün üzerine çıktı; parti, otobüsün lastiklerinden birinin patlatıldığını söyledi. Polis, Rahul’ı başka bir araca nakletti. Rahul, Barakhamba Yolu polis merkezine götürülürken Priyanka Gandhi ve bazı liderler Chhatrasal Stadı’na götürüldü. Haberlere göre yaklaşık iki saat sonra serbest bırakıldılar. Kongre Partisi polisin aşırı güç kullandığını öne sürdü; BJP ise muhalefet liderlerini olayları kışkırtmakla suçladı. Polis, arbede sırasında engelleme ya da saldırı iddialarıyla bağlantılı olarak da soruşturma başlattı. Bu iddialar henüz soruşturma aşamasında.

Reklam

Komisyona erişim konusunda tarafların iddiaları ne gösteriyor?

Seçim Komisyonu ile muhalefetin anlatımları, görüşme ayarlama girişimi konusunda farklılık gösteriyor. Komisyon, salı günü saat 16.00’ya kadar hiçbir partinin resmî randevu talebinde bulunmadığını söyledi. Polisin daha sonra çok sayıda milletvekilinin Parlamento Binası Ek Binası’nda görüşmek istediğini bildirdiğini, bu mekânın olağan prosedürün dışında olduğunu belirtti. Komisyon, bunun yerine muhtırayı teslim almak üzere kıdemli bir yetkiliyi oraya göndermeyi teklif ettiğini söyledi.

Rahul Gandhi, yaklaşık 300 milletvekilinin komiserlerle görüşmek ve seçmen kütüklerinin gözden geçirilmesi hakkında sorular sormak istediğini söyledi. Muhalefet liderleri, seçilmiş temsilcilerin seçmenler adına endişelerini dile getirebilmesi gerektiğini savundu. Anlaşmazlık kısmen listelere ilişkin iddiaların içeriğiyle, kısmen de prosedürle ilgili: Görüşmeyi kimin talep etmesi gerektiği, görüşmenin nerede yapılacağı ve kalabalık bir heyetin kabul edilip edilemeyeceği.

Komisyon, partilerin istedikleri zaman görüşme talebinde bulunabileceğini ve randevuların uygunluğa göre planlandığını belirtiyor. Bu süreç, siyasi partilere sorunlarını iletmeleri için resmî bir kanal sağlıyor ancak mevcut gerilimi çözmedi. Muhalefetin Komisyona yürümeye ve ardından oturma eylemi yapmaya çalışması polis kısıtlamalarıyla karşılandı; Komisyon ise önerilen heyet ve yerin kendi protokolüne uymadığını söyledi.

Anlaşmazlık neden muhalefet birliğinin sınandığı bir sürece dönüştü?

Gösteriler, partileri arasındaki farklılıklara rağmen muhalefet liderlerinin ortak bir talebi öne çıkarmasına imkân verdi. Kongre Partisi, Samajwadi Partisi, Trinamool Kongresi, Hindistan Komünist Partisi (Marksist), Hindistan Komünist Partisi ve diğer gruplar protestolara katıldı. Haberlere göre genel olarak hem BJP’den hem de Kongre Partisi’nden uzak duran Biju Janata Dal da önceki günkü yürüyüşe katıldı.

Katılım tüm partilerde aynı düzeyde değildi. Aam Aadmi Partisi ve Dravida Munnetra Kazhagam salı günkü protestoya katılmazken, bazı INDIA ittifakı liderleri önceki programları ya da kısa süre önce haber verilmesi nedeniyle çarşamba günkü öğle yemeğinde bulunmadı. Bu katılmama durumları, ittifak içindeki eyalet düzeyindeki çıkar farklılıklarını yansıtıyor. Bununla birlikte parti liderleri, muhalefet gruplarının SIR’a karşı çıkma konusunda aynı çizgide olduğunu söyledi.

Rahul Gandhi açısından protestolar, “oy hırsızlığı” olarak nitelendirdiği duruma karşı yürüttüğü daha geniş kampanyanın da devamı niteliğinde. Muhalefet partileri SIR’ın durdurulmasını, haksız yere silindiğini söyledikleri isimlerin yeniden kaydedilmesini ve Kumar’ın istifa etmesini talep etti. Kongre Partisi Genel Başkanı Kharge de kâğıt oy pusulalarına geri dönülmesi çağrısında bulundu. Bu talepler, seçmen listelerinin nasıl gözden geçirildiği sorusunun ötesine geçerek seçim yönetimine duyulan güvenle ilgili daha geniş kaygılara uzanıyor.

Öğrenci grupları ve gençlerin öncülük ettiği Cockroach Janta Party hareketi de gözden geçirmeye karşı çıkarak yeni gösteriler düzenlenmesi çağrısında bulundu. Hareket, seçimlere ilişkin kaygıları hükümetin hesap verebilirliği ve diğer konulardaki daha geniş memnuniyetsizlikle ilişkilendirdi. Hareketin katılımı protestoları milletvekillerinin ötesine taşıdı; ancak muhalefet partileri ve gençlik grupları, kendi örgütlenme biçimleri ve talepleri olan ayrı aktörler.

Siyasi ve hukuki anlaşmazlıkta bundan sonra ne olacak?

Muhalefet liderleri protestolara devam edeceklerini söyledi. INDIA ittifakı milletvekilleri yeni bir buluşma planlarken Kongre Partisi eyalet, ilçe ve yerel teşkilatlar genelinde gösteri çağrısı yaptı. Bazı muhalefet liderleri daha fazla milletvekilinin katılacağını belirtti. Protestolar, Komisyonu kamuoyuna açıklama yapması için daha fazla baskı altına alabilir; ancak seçmen kütüklerinin gözden geçirilmesinin hukuka uygun olup olmadığını ya da belirli isimlerin usulsüz biçimde silinip silinmediğini belirlemez.

Anlaşmazlık Yüksek Mahkeme’ye de taşındı. Mahkeme, Kumar’ın diğer iki komiserin onayı olmadan önemli kararlar aldığı iddiasını içeren bir başvuru üzerine merkezi hükümetten ve Seçim Komisyonu’ndan yanıt istedi. Komisyon, farklı görüşlerin sürecin parçası olduğunu ve kararların nihayetinde oy birliğiyle alındığını söyleyerek karar alma biçimini savundu. Mahkeme süreci kurumsal prosedürü inceleyebilir; seçmen kaydına ilişkin bireysel anlaşmazlıklar ise ayrı itiraz yollarından ilerleyebilir.

Polisin müdahalesi de bir başka anlaşmazlık konusu oldu. Yetkililer, kamu düzenine ilişkin kısıtlamaları ve Jantar Mantar’da protesto düzenlemek için izin alınması gerektiğini gerekçe gösterdi. Muhalefet milletvekilleri toplanma haklarını kullandıklarını belirterek fiziksel müdahaleyle alandan uzaklaştırılmalarına itiraz etti. Saldırı ve aşırı güç kullanımı iddiaları da dâhil olmak üzere polis davranışına ilişkin karşılıklı iddiaların nasıl sonuçlanacağı, soruşturmalara ve yetkili makamların inceleyeceği kanıtlara bağlı olacak.

Temel soru, seçmen kütüklerinin gözden geçirilmesiyle seçme hakkı olmayan kişilerin doğru biçimde belirlenirken seçme hakkına sahip yurttaşların oy kullanabilmesinin güvence altına alınıp alınmadığı. Komisyonun açıkladığı amaç ile muhalefetin iddiaları birbiriyle keskin biçimde çelişiyor. Kamuoyunun güveni; açık prosedürlere, kayıtları silinen kişilerin kolayca itiraz edebilmesine ve kararların nasıl alındığına ilişkin inandırıcı yanıtlar verilmesine bağlı olacak.

Öne Çıkanlar

  • Rahul Gandhi, Priyanka Gandhi Vadra ve diğer muhalefet liderleri, polis otobüslerini Jantar Mantar yakınlarında durdurduktan sonra çarşamba günü gözaltına alındı.

  • Gözaltılar, polisin muhalefet yürüyüşünü Seçim Komisyonu’na ulaşmadan durdurmasının ardından salı günü Akashvani Bhavan’da düzenlenen oturma eylemini izledi.

  • Muhalefet partileri Kumar’ın istifasını ve seçmen kütüklerine yönelik Özel Yoğun Gözden Geçirme’nin durdurulmasını istiyor.

  • Komisyon, gözden geçirmenin mükerrer ve seçme hakkı olmayan kişilere ait kayıtları sildiğini söylüyor; Komisyon ve BJP siyasi tarafgirlik iddialarını reddediyor.

  • Komisyon, polisin yaklaşık 240 milletvekilinden oluşan bir heyetin görüşme talebini bildirmesinden önce resmî bir başvuru almadığını söyledi.

  • Yeni protestolar planlanırken Yüksek Mahkeme’ye yapılan bir başvuruda Komisyon içindeki karar alma sürecine ilişkin iddialar inceleniyor.

Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir