Bireysel Yatırımcıların Ağır Kayıplarının Ardından Güney Kore Kaldıraçlı ETF Kurallarını Sıkılaştırıyor

10 dakikalık okuma
Bireysel Yatırımcıların Ağır Kayıplarının Ardından Güney Kore Kaldıraçlı ETF Kurallarını Sıkılaştırıyor

Bir Çip Hissesi Yatırımı Piyasa Krizine Dönüştü

Güney Kore, Samsung Electronics ve SK Hynix hisselerindeki sert geri dönüşün bireysel yatırımcılara ağır kayıplar yaşatmasının ardından, tekil hisselere bağlı kaldıraçlı borsa yatırım fonlarına yönelik kontrolleri sıkılaştırıyor. 5 Ağustos 2026 itibarıyla yetkililer, bu ürünlere erişim için gereken koşulları ağırlaştırmış ve ürünleri profesyonel yatırımcılara ayırabilecek kısıtlamaları değerlendirmeye almıştı.

İçindekiler
  1. Bir Çip Hissesi Yatırımı Piyasa Krizine Dönüştü
  2. Yükseliş ve Kısıtlamalar Nasıl Gelişti?
  3. Günlük Getiriyi İkiye Katlamak Neden Daha Büyük Kayıplara Yol Açabilir?
  4. Bireysel Yatırımcıların Kayıpları ve Zorunlu Satışlar
  5. Yetkililer Özür Dilerken Milletvekilleri Yanıt İstiyor
  6. Daha Yüksek Erişim Koşulları İşlemleri Şimdiden Etkiliyor
  7. Acil Durum Yetkileri Fonların Kaldıraç Oranını Değiştirebilir
  8. Kayıplar Bankalara Ulaşıyor, Yatırımcılar Yurt Dışına Yöneliyor
  9. Yoğunlaşma Kospi Üzerindeki Baskıyı Artırıyor
  10. Öne Çıkanlar

Mayıs sonlarında piyasaya sunulan fonlar, tekil şirketlerin günlük getirisinin iki katını sağlamayı hedefliyordu. Bireysel yatırımcılar kısa sürede bu fonlara 14 trilyon won yatırırken yabancı yatırımcıların yatırımı yaklaşık 2 trilyon won oldu. Böylece bireysel yatırımcıların yatırımı yabancılarınkini yaklaşık yediye katladı ve yükseliş tersine döndüğünde bireysel yatırımcıları büyük bir risk altında bıraktı.

Çip hisselerinin haziranda ulaştığı rekor seviyelerden gerilemesiyle Kospi endeksi bir ayda yaklaşık yüzde 35 düştü. SK Hynix hisselerindeki günlük hareketin iki katını hedefleyen ürünler, 23 Haziran’daki zirvelerinden yüzde 80’den fazla değer kaybetti. Samsung Electronics’in benzer ürünü ise 3 Haziran’daki zirvesinden yaklaşık yüzde 75 geriledi.

Kayıplar parlamentoda özürlere, ürünlerin piyasaya sürülme hızına ilişkin sorulara ve aşırı dalgalanma dönemlerinde fonların işleyişini düzenleyicilerin değiştirme yetkisini artırmaya yönelik önerilere yol açtı. İlk aşamadaki yanıt, bu ürünlere erişimi zorlaştırmaya odaklandı. Daha kapsamlı tartışma ise bu tür bir riskin sıradan yatırımcılara açık kalıp kalmaması gerektiğiyle ilgili.

Yükseliş ve Kısıtlamalar Nasıl Gelişti?

Kriz, ürünlerin piyasaya sürülmesinden işlem koşullarının sıkılaştırılmasına kadar iki aydan biraz uzun bir sürede gelişti. Önemli tarihler, çip hisselerindeki getirileri katlama heyecanının ne kadar hızlı kayıplara ve düzenleyici müdahaleye dönüştüğünü gösteriyor.

  • Mayıs sonu: Samsung Electronics ve SK Hynix’e bağlı ürünlerin de aralarında bulunduğu tek hisse senedine dayalı kaldıraçlı ETF’ler piyasaya sürüldü.
  • 3 Haziran: Samsung Electronics kaldıraçlı ürünü, daha sonra yaklaşık yüzde 75 gerileyeceği zirveye ulaştı.
  • 23 Haziran: SK Hynix kaldıraçlı ürünleri, daha sonra yüzde 80’den fazla değer kaybedecekleri zirveye ulaştı.
  • 31 Temmuz: Daha yüksek asgari nakit teminat ve daha büyük asgari işlem miktarları aynı anda yürürlüğe girdi.
  • 5 Ağustos: Ağustos ortasında ek önlemlerin uygulanması beklenirken, yeni kısıtlamalar ve düzenleyicilere acil durum yetkileri verilmesi değerlendirilmeye devam etti.
Reklam

Haziran ayındaki zirveler önemli; çünkü bu seviyelere yakın zamanda alım yapan yatırımcılar sert düşüşten hemen önce pozisyon açtı. Bir hissenin günlük kazançlarını büyütmek üzere tasarlanan fon, günlük kayıplarını da büyütür. Bu da alım yapanları, dayanak hisseleri ellerinde tutsalardı karşılaşacaklarından çok daha hızlı bir düşüşe maruz bırakır.

Günlük Getiriyi İkiye Katlamak Neden Daha Büyük Kayıplara Yol Açabilir?

Geleneksel ETF’ler genellikle bir hisse sepetini izleyerek riski birkaç şirkete dağıtır. Bu ürünler ise tek bir şirketin hisse fiyatına maruziyeti artırmak için türev araçlar kullanır. Türev araçlar, burada eşdeğer miktarda hisseyi doğrudan satın almadan hedeflenen maruziyeti elde etmek için kullanılan finansal sözleşmelerdir.

Fonlar, dayanak hissenin günlük getirisinin iki katını sağlamayı hedefler. Kaldıraç her gün yeniden ayarlandığı için fonun birkaç günlük performansı, hisse senedinin aynı dönemdeki getirisinin iki katından belirgin ölçüde farklı olabilir. Her günün kazancı ya da kaybı, ertesi günün getirisinin hesaplandığı tutarı değiştirir.

Basit bir örnek bu etkiyi açıklıyor. Yüzde 30 yükselen, ardından yaklaşık yüzde 23,1 düşen bir hissenin fiyatı başlangıç seviyesine yaklaşık olarak geri döner. 100’den başlayan hisse önce 130’a çıkar, sonra yaklaşık 100’e geriler.

Bu günlük hareketlerin iki katını sağlayan bir fon ise farklı bir seyir izler. Yüzde 60 yükselerek aynı başlangıç değerini 100’den 160’a çıkarır. Ardından yüzde 46,2 düşer ve yaklaşık 86,1 seviyesinde kalır. Hisse yaklaşık olarak başladığı yere dönmüşken kaldıraçlı yatırım yaklaşık yüzde 13,9 kaybettirir.

Bu bileşik etki, yükseliş tersine döndüğünde yatırımcıların beklediklerinden çok daha fazla kayıp yaşamasını açıklamaya yardımcı oluyor. Sert yükseliş ve düşüşlerden oluşan bir dizi, dayanak hisse başlangıç fiyatına dönse bile kaldıraç oranını her gün yeniden ayarlayan bir ürünün değerini aşındırabilir.

Bireysel Yatırımcıların Kayıpları ve Zorunlu Satışlar

Tahminlere göre tek hisseye dayalı kaldıraçlı ETF’lerde bireysel yatırımcıların toplam kaybı 56 trilyon wona kadar ulaştı. Bir yatırımcının, SK Hynix ürünündeki 5 milyar wonluk pozisyonunda 2,1 milyar wondan fazla kaybettiği bildirildi. Bu kayıp, açıklanan pozisyonun yüzde 42’sinden fazlasına karşılık geliyordu.

Reklam

Haziran zirvelerine yakın zamanda alım yapan bireysel yatırımcılar teminat tamamlama çağrıları ve zorunlu tasfiyelerle de karşı karşıya kaldı. Teminat tamamlama çağrısı, borçla yatırım yapan bir yatırımcının, yatırımın değeri düştüğünde daha fazla nakit ya da teminat sağlamasının istenmesidir. Yatırımcı bu talebi karşılayamazsa borcu geri ödemek için elindeki varlıklar satılabilir.

Bu satışlar, zaten düşmekte olan piyasa üzerindeki baskıyı artırdı. Günlük kaldıraç fonların içindeki kayıpları büyütürken, borçlanma da hızla nakit bulması gereken yatırımcılar üzerinde ek baskı yarattı. Zorunlu satışlar da fiyatların daha fazla düşmesine katkıda bulundu.

Yatırımcıların takas için yatırdığı teminatlar bir aydan biraz uzun sürede 21,21 trilyon won azaldı; bu da yeni alımlar için daha az nakit bulunduğuna işaret etti. Bu düşüş, fiyatlar gerilerken yatırımcıların pozisyonlarını artırma kapasitesini azalttı.

Daha geniş piyasada birden fazla devre kesici devreye girdi ve programlı işlemleri durduran yan sistemler etkinleştirildi. Devre kesiciler aşırı piyasa hareketlerinde işlemleri durdururken, yan önlemler belirli otomatik işlem faaliyetlerini geçici olarak askıya alır. Bir seansta Kospi, kapanışı yüzde 6 düşüşle yapmadan önce işlem saatlerinde yüzde 12,6’ya varan kayıp yaşadı.

Yetkililer Özür Dilerken Milletvekilleri Yanıt İstiyor

Maliye Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Koo Yun-cheol, parlamentodaki bir oturumda özür diledi ve milletvekillerinin ürünlerin hızla piyasaya sürülmesini eleştirmesinin ardından sorumluluğu kabul etti. İktidar ve muhalefet partilerinden milletvekilleri, ürünler borsada işlem görmeye başlamadan önce yatırımcı koruma önlemlerinin gerektiği gibi incelenip incelenmediğini sorguladı.

Milletvekilleri, dış baskının piyasaya sürülme kararını etkileyip etkilemediğini de sordu. Soruşturmaları yalnızca kayıplarla sınırlı kalmayıp, bireysel yatırımcılara yoğunlaşmış ve katlanmış risk sunulmasını sağlayan kararları da kapsadı.

Finansal Hizmetler Komisyonu Başkanı Lee Eog-weon, ürünlerin yol açtığı artan piyasa dalgalanmasından üzüntü duyduğunu belirtti. Ulusal Meclis’e, erişimin profesyonel yatırımcılarla sınırlandırılmasının ve kaldıraç oranının iki katın altına indirilmesinin değerlendirildiğini söyledi.

Lee, olası yasal değişikliklere ilişkin konuşurken daha düşük bir çarpanın neden değerlendirildiğini şöyle açıkladı:

İzleme çarpanı olan iki kat çok yüksek olduğu için bunu düşürmek, dalgalanmayı azaltma bakımından muhtemelen etkili olacaktır.

Reklam

Cumhurbaşkanlığı politika şefi Kim Yong-beom ilk kararı savundu. Bireysel yatırımcıların çok sayıda türev üründe aktif işlem yaptığını ve Samsung Electronics ile SK Hynix’in piyasanın büyük bir bölümünü oluşturduğunu belirtti. Eleştirmenler bu açıklamayı reddetti ve hesap sorulması çağrılarını sürdürdü.

Daha Yüksek Erişim Koşulları İşlemleri Şimdiden Etkiliyor

Yetkililer, ürünlerde işlem yapmak için gereken asgari nakit teminatı 10 milyon wondan 30 milyon wona çıkardı. Asgari işlem miktarını da bir hisseden 20 hisseye yükseltti. Her iki değişiklik de 31 Temmuz’da yürürlüğe girdi.

Teminat koşulu üç katına çıkarken bir işlemde alınması gereken asgari hisse sayısı 20 kat arttı. Bu önlemler birlikte, katılım öncesinde yatırımcının yatırması gereken tutarı yükseltti.

Yeni teminat kurallarının uygulandığı ilk gün, etkilenen ürünlerde işlem hacmi yüzde 75,5 düştü. Bu ürünlerin toplam Kospi işlem hacmindeki payı, temmuz ayındaki yüzde 33,8’lik ortalamanın ardından yüzde 6,4’e geriledi. Bu, piyasa faaliyetlerindeki paylarında 27,4 yüzde puanlık düşüş anlamına geliyordu.

Diğer öneriler arasında, kaldıraçlı varlıkların bireysel yatırımcının toplam portföyünün yüzde 20’siyle sınırlanması da bulunuyor. Yetkililer ayrıca katılımdan önce daha uzun süreli zorunlu eğitim programları ve simülasyon işlemleri getirilmesi üzerinde çalışıyor.

Önerilen portföy sınırı, yatırımcının parasının ne kadarının kaldıraçlı ürünlerde yoğunlaştığını düzenleyecek. Eğitim ve simülasyon koşulları ise olası yatırımcılara gerçek para yatırmadan önce bu ürünlerin nasıl davrandığını daha iyi görme olanağı sağlayacak.

Acil Durum Yetkileri Fonların Kaldıraç Oranını Değiştirebilir

Düzenleyiciler, aşırı dalgalanma sırasında fon katılımcılarının toplantılarını atlayarak yetkililerin kaldıraç oranını doğrudan düşürmesine olanak tanıyacak değişiklik taslakları hazırlıyor. Değişiklikler, bir fonun çarpanını iki kattan 1,5 kata, hatta bir kata indirebilir.

1,5 kat kaldıraçta fon, dayanak hissenin günlük hareketinin bir buçuk katını hedefler. Bir kat kaldıraçta ise hedef, hissenin günlük hareketine eşit olur. Çarpanın düşürülmesi, ürünün sağlamayı hedeflediği günlük kazanç ve kayıpların büyüklüğünü azaltır.

Öneri, Hong Kong’un esnek kaldıraç çerçevesinden yararlanıyor. Güney Kore’nin yaklaşımı, kaldıraç değişikliğinin ne zaman yapılacağına fon yöneticilerinin karar vermesine dayanmak yerine düzenleyicilere önceden müdahale yetkisi tanıyacak.

Reklam

Yetkililer, varlık yöneticilerinin piyasa koşullarına bağlı olarak maruziyeti bir ila iki kat arasında ayarlayabileceği değişken bir kaldıraç yapısını da inceliyor. Bu, kaldıraç seviyesini günlük getirinin iki katında sabit tutmak yerine ayarlanabilir hâle getirecek.

Piyasa katılımcıları, acil durum eşiklerinin, bildirim süreçlerinin ve mevcut yatırımcılar için çıkış seçeneklerinin belirlenmesini istedi. Bu ayrıntılar, müdahalenin ne zaman yapılabileceğini, yatırımcıların bundan nasıl haberdar edileceğini ve fonun yatırım hedefi değişirse hangi seçeneklere sahip olacaklarını açıklığa kavuşturacak.

5 Ağustos itibarıyla ek kurallar ve acil durum yetkileri hâlâ değerlendiriliyordu. Yeni önlemlerin ağustos ortasında uygulanması beklenirken analistler, o zamana kadar yüksek dalgalanmanın süreceğini öngörüyordu.

Kayıplar Bankalara Ulaşıyor, Yatırımcılar Yurt Dışına Yöneliyor

Güney Kore’nin ikinci büyük tasarruf bankası OK Savings Bank, aynı kaldıraçlı ürünlerdeki varlıklarıyla bağlantılı kayıplar açıkladı. Böylece gerileme, bireysel yatırımcıların yanı sıra finans kuruluşlarını da etkiledi.

Yurt içindeki kısıtlamalar sıkılaştıkça bazı bireysel yatırımcılar işlemlerini yurt dışı piyasalara kaydırdı. ABD hisselerinde net alımlar temmuzda 4,67 milyar dolara ulaşarak ocak ayından bu yana en büyük aylık girişi kaydetti.

Yalnızca Direxion Daily Semiconductor Bull 3X Shares ürünü, Koreli yatırımcılardan 3,77 milyar dolarlık net alım çekti. Ürünün üç kat kaldıraç hedefi, yarı iletken hisselerine yerli ürünlerin günlük getiriyi iki katına çıkaran hedeflerinden de fazla günlük maruziyet sağlıyordu.

Bu ürüne yönlendirilen 3,77 milyar dolar, temmuz ayında ABD hisselerine yapılan 4,67 milyar dolarlık net alımın yaklaşık yüzde 81’ine karşılık geliyordu. Rakamlar, yurt dışındaki alımların kaldıraçlı bir yarı iletken yatırımında ne ölçüde yoğunlaştığını gösteriyor.

Yurt dışındaki yatırımların değeri de geriledi. Koreli bireysel yatırımcıların ABD hisselerindeki varlıklarının değeri, net girişlere rağmen mayıs sonu ile temmuz sonu arasında 33,7 milyar dolar düştü. Yatırımlarını yurt dışına taşımak, birçok yatırımcıyı yarı iletken sektöründeki gerilemeye karşı korumak yerine yeni kayıplara açık bıraktı.

Yoğunlaşma Kospi Üzerindeki Baskıyı Artırıyor

Samsung Electronics ve SK Hynix, birlikte Kospi’nin piyasa değerinin, yani borsada işlem gören şirketlerin toplam piyasa değerinin, neredeyse yarısını oluşturuyor. Bu büyüklükleri, iki çip üreticisindeki hareketlerin genel endeks üzerinde önemli ağırlık taşımasına yol açıyor.

Reklam

Kaldıraçlı fonlar, zaten piyasanın merkezinde yer alan şirketlerde yoğunlaşmış maruziyeti artırdı. Çip hisselerine yönelik piyasa algısı değişince aynı sektör; adi hisseler, kaldıraçlı ürünler ve borçla finanse edilen pozisyonlar üzerinden baskı altında kaldı.

Günlük yeniden ayarlamalar ve teminatlı borçlanma hem yükselişi hem düşüşü hızlandırdı. Fiyatların yükselmesi katlanmış risk içeren yatırımları teşvik ederken, düşen fiyatlar fon kayıplarını büyüttü ve zorunlu satışlara yol açtı. İki çip üreticisinin endeksteki yüksek ağırlığı, düzeltmenin tek bir sektörde yoğunlaşmasına neden oldu.

Bu gelişmeler, Güney Kore hisselerini etkileyen değerleme farkı olarak bilinen Kore İndirimi hakkındaki uzun vadeli tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Bu tartışmalar, tek bir sektöre bağımlılığı azaltmak için kurumsal yönetimin iyileştirilmesini ve sanayi çeşitliliğinin artırılmasını da kapsıyor.

Düzenleyicilerin ilk aşamadaki yanıtı erişime, pozisyon büyüklüklerine ve fonların kullanabileceği kaldıraç miktarına odaklanıyor. Daha geniş kapsamlı tartışma ise şirketlerin yönetildiği standartların yanı sıra piyasanın kendi içindeki yoğunlaşmasını da ele alıyor.

Öne Çıkanlar

  • Mayıs sonunda piyasaya sürülen tek hisseye dayalı kaldıraçlı ETF’lere bireysel yatırımcılar 14 trilyon won, yabancı yatırımcılar ise yaklaşık 2 trilyon won yatırdı.
  • Kospi bir ayda yaklaşık yüzde 35 düştü. SK Hynix kaldıraçlı ürünleri 23 Haziran’daki zirvelerinden yüzde 80’den fazla, Samsung Electronics’in benzer ürünü ise 3 Haziran’daki zirvesinden yaklaşık yüzde 75 değer kaybetti.
  • Bireysel yatırımcıların tahmini kayıpları 56 trilyon wona kadar ulaştı; günlük yeniden ayarlamalar, teminat tamamlama çağrıları ve zorunlu satışlar zararı büyüttü.
  • Koo Yun-cheol parlamentoda özür dilerken Lee Eog-weon, erişime yönelik olası kısıtlamaları ve daha düşük kaldıraç oranlarını gündeme getirdi.
  • Asgari teminat 30 milyon wona, asgari işlem miktarı ise 31 Temmuz’da 20 hisseye yükseltildi. İlk gün işlem hacmi yüzde 75,5 düştü.
  • Önerilen yüzde 20’lik portföy sınırı, daha uzun eğitim koşulları ve simülasyon işlemleri ek kısıtlamalar getirecek.
  • Hazırlanan değişiklik taslakları, düzenleyicilerin fon katılımcılarının toplantılarına gerek kalmadan aşırı dalgalanma sırasında kaldıraç oranını düşürmesine olanak tanıyacak. Ek önlemlerin ağustos ortasında uygulanması bekleniyordu.
  • Koreli yatırımcılar temmuz ayında ABD hisselerinde net 4,67 milyar dolarlık alım yaptı. Bu tutarın 3,77 milyar doları Direxion Daily Semiconductor Bull 3X Shares’e yöneldi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir