İki yıllık havalimanı denemesinde robotlar yer ekiplerinin yanında çalışacak
Japan Airlines, Tokyo Haneda Havalimanı’nda Mayıs 2026’da başlaması ve 2028’e kadar sürmesi planlanan bir deney kapsamında insansı robotları kullanıma alıyor. Japonya’da iş gücü daralırken ve yurt dışından gelen ziyaretçi sayısı hızla artarken havayolu, bagaj ve kargo taşımanın yorucu işlerini makinelerle paylaşmayı hedefliyor.
İçindekiler
- İki yıllık havalimanı denemesinde robotlar yer ekiplerinin yanında çalışacak
- Deney nasıl ilerleyecek?
- Makinelere hangi işler devredilebilir?
- Japonya’nın iş gücü ve turizm verileri neden önemli?
- Teknolojiyi Çinli üreticiler sağlıyor
- Çin’in üretim ölçeği daha geniş bir bağlam sunuyor
- İnsan gözetimi neden hâlâ önemli?
- Nisan ayındaki gösterim ne ortaya koydu?
- Daha geniş bir otomasyon hamlesi içinde havalimanı deneyi
- Öne Çıkanlar
Tokyo’nun ana giriş kapısı olan Haneda, yılda 60 milyondan fazla yolcuya hizmet veriyor. Japonya, 2025’te 42,7 milyonla rekor kıran ziyaretçi sayısının ardından 2026’nın ilk iki ayında 7 milyondan fazla yabancı ziyaretçi ağırladı. Bu rakamlar; yükleme, boşaltma ve fiziksel güç, teknik bilgi ve güvenliğe yoğun dikkat gerektiren diğer temel işleri yapan ekipler üzerindeki baskıyı artırıyor.
Japan Airlines, havalimanı operasyonlarına Çin’de üretilen robotları entegre etmek üzere Japon teknoloji şirketi GMO AI & Robotics ile ortaklık kurdu. Deney, normalde insanların bulunduğu alanlarda çalışmak üzere tasarlanan makinelerin havacılıkta sınandığı en dikkat çekici uygulamalardan biri.
Nisan ayında yapılan gösterimde, yaklaşık 130 santimetre, yani 51 inç boyundaki bir robotun ayakkabılarla, park halindeki bir uçağın yanında kargoyu konveyör bandına doğru ittiği görüldü. Bu sahne, ortakların hedefini ortaya koydu: Havalimanında mevcut ekipman ve iş akışlarıyla birlikte çalışacak mekanik yardımcılar.
GMO AI & Robotics Başkanı Tomohiro Uchida, havalimanının otomatik görünen yapısıyla arka planda yürütülen işler arasındaki farka dikkat çekti.
Havalimanları yüksek ölçüde otomatikleştirilmiş ve standartlaştırılmış görünse de arka plandaki operasyonlar hâlâ büyük ölçüde insan emeğine dayanıyor ve ciddi iş gücü açığıyla karşı karşıya.
Japan Airlines, robotların en yorucu görevlerin bir kısmını üstlenerek çalışanlara muhakeme ve hassasiyet gerektiren işler için daha fazla enerji bırakmasını umuyor. Havayolu, bu girişimin zamanla personel ihtiyacını yaklaşık yarı yarıya azaltabileceğini de düşünüyor.
Deney nasıl ilerleyecek?
Japan Airlines ve GMO AI & Robotics, robotları hemen düzenli yer hizmetlerine dahil etmek yerine denemeyi aşamalı olarak geliştirmeyi planlıyor. İlk aşamada, makinelerin çalışanlarla güvenli biçimde yan yana çalışabileceği ve yerleşik iş akışlarını aksatmayacağı noktaları belirlemek için havalimanı koşulları haritalanıp incelenecek.
Bir sonraki test aşaması, simüle edilmiş havalimanı ortamlarında yürütülecek. Bu kontrollü uygulamalarda başarılı olan robotlar daha sonra, yer ekiplerinin işlerinin büyük bölümünü yaptığı ve park halindeki uçakların çevresini kapsayan apron gibi gerçek operasyon alanlarında denenebilecek.
Yolcuların bagajları başlangıçta robotlara verilmeyecek. İlk aylarda kurum içi kargo ve operasyon testlerine odaklanılacak. Yolcular elektronik kioskları kullanmaya zaten alışkın; ancak yeni bir makineye ailelerinin valizini emanet etmek havayolu açısından farklı bir sınav.
Takvim, makinelerin yoğun bir havacılık ortamında nasıl çalıştığını incelemek için iki yıl öngörüyor. Uygulanabilirlik çalışmaları ve risk değerlendirmeleri sürüyor; deney boyunca değerlendirme ve ayarlamalar yapılması bekleniyor.
Önemli tarihler ve aşamalar şöyle:
- Nisan 2026: Bir gösterimde insansı robotun, uçağın yanında kargoyu konveyör bandına doğru ittiği görüldü.
- Mayıs 2026: Deneyin Haneda Havalimanı’nda başlaması planlanıyor.
- Deney süresince: Gerçek havalimanı operasyonlarında çalışmaya geçilmeden önce saha değerlendirmeleri ve simülasyonların yapılması öngörülüyor.
- 2028: Deneyin tamamlanması planlanıyor.
Haneda’daki yolcu hacmi, güvenilirliği vazgeçilmez kılıyor. Bagaj veya kargoyla ilgili bir sorun uçuşları geciktirebilir, havayolunun itibarına zarar verebilir ya da güvenlik olayına yol açabilir. Aşamalı süreç, makinelerin sorumlulukları genişletilmeden önce değerlendirilmesini amaçlıyor.
Makinelere hangi işler devredilebilir?
Önerilen işler yalnızca bagaj taşımacılığından ibaret değil. Denemede kargo yükleme ve boşaltma, uçak çekme ve ilerleyen aşamalarda kabin temizliği ile yer destek ekipmanlarının kullanımı da hedefleniyor. Bu ekipmanlar, uçak yerdeyken hizmet veriyor.
Robotların boyu, insanların kullandığı mevcut altyapıda hareket edebilmelerine yardımcı olacak şekilde belirlenmiş. Yaklaşık 130 santimetre boyundaki robotların, bu tesislerde pahalı değişikliklere gerek kalmadan mevcut uçakların, konveyör sistemlerinin ve depolama alanlarının çevresinde çalışması değerlendiriliyor.
JAL Ground Service Başkanı Yoshiteru Suzuki, fiziksel açıdan yorucu görevlerin robotlara verilmesinin çalışanlara önemli fayda sağlayacağını söyledi. Güvenlik yönetimi de dahil bazı sorumlulukların ise yalnızca insanlar tarafından yerine getirilebileceğini belirtti.
Yer hizmetleri çalışanları farklı hava koşullarında ağır konteynerleri düzenli olarak kaldırıyor. Bu işi tekrarlamak zamanla bedensel yıpranmaya yol açıyor. Japan Airlines, en yorucu görevleri makinelere devretmenin yaralanmaları azaltmaya ve çalışanların işte kalmasını sağlamaya yardımcı olmasını umuyor.
Havayolu, projeyi insan çalışanların yerine geçecek bir strateji olarak değil, onlara destek olarak sunuyor. Personel ihtiyacını yaklaşık yarı yarıya azaltma hedefi de deneyi, otomasyonun istihdamı nasıl değiştireceğine ilişkin tartışmalar açısından önemli kılıyor. Çalışanların ve sendikaların makinelerin işlere talip olacağı yönündeki kaygıları anlaşılır; bu nedenle havayolunun robotlara biçtiği rolü açıklaması önem taşıyor.
Japonya’nın iş gücü ve turizm verileri neden önemli?
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) istihdam görünümü verilerine göre Japonya’da çalışma çağındaki nüfusun 2023 ile 2060 arasında yüzde 31 azalacağı tahmin ediliyor. İş hayatına katılan gençlerin sayısının düşmesi, fiziksel emeğe dayalı sektörlerde işe alımı özellikle zorlaştırıyor.
Havalimanlarında yer hizmetleri, demografik baskıyı artan seyahat talebiyle bir araya getiriyor. Japonya Ulusal Turizm Örgütü, uluslararası ziyaretçi sayısının mart ayında bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 3,5 arttığını bildirdi.
Yer ekiplerinin işinde güçten fazlası gerekiyor. Sorumlulukları arasında uçak yönlendirme, bagaj tasnifi ve güvenlik gerekliliklerini karşılama bulunuyor. Uçak yönlendirme, yerde hareket eden uçaklara yol gösterilmesi anlamına geliyor. Bu görevler eğitimli çalışanlar gerektiriyor; dolayısıyla personel açığı hem ekibin tamamlayabileceği iş miktarını hem de operasyonların güvenliğini sürdürme kapasitesini etkiliyor.
Japonya’nın 2025’te ağırladığı rekor düzeydeki 42,7 milyon yabancı ziyaretçi ve 2026’nın ilk iki ayında ülkeye gelen 7 milyondan fazla ziyaretçi, sektörün karşı karşıya olduğu talebin boyutunu gösteriyor. Yolcu sayısındaki artış daha fazla bagaj ve hizmet verilmesi gereken daha fazla uçak anlamına gelirken yurt içi iş gücü havuzunun daralması bekleniyor.
Başbakan Sanae Takaichi, geleneksel olarak yurt dışından işçi getirilmesiyle karşılanan bu ihtimali sınırlayan daha sıkı göç politikaları etrafında destek topladı. Counterpoint Research Araştırma Direktörü Marc Einstein, hükümetin başka bir iş gücü stratejisi olarak insansı robotları etkin biçimde teşvik etmesini bekliyor.
Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı mart ayında demografik gerilemeye yanıt olarak robotik teknolojisini teşvik eden kılavuzlar yayımladı. Barclays analistleri de ocak ayındaki bir araştırma notunda, yaşlanan nüfusun, iş gücü açığının ve çalışan tercihlerindeki değişimin imalat, lojistik, tarım, sağlık ve konaklama sektörlerinde insansı robotlara fırsat yarattığını yazdı.
Teknolojiyi Çinli üreticiler sağlıyor
Japan Airlines, Unitree G1 insansı robotunu ve UBTech Walker E modelini değerlendiriyor. Unitree’nin merkezi Hangzhou’da, UBTech’inki ise Shenzhen’de bulunuyor. Bu şirketlerin projeye katılması, Çinli üreticilerin geliştirdiği teknolojinin Çin dışındaki otomasyon projelerine de girdiğini gösteriyor.
Unitree son dönemde hem halka açık gösterileri hem de finansman planlarıyla dikkat çekti. Şirketin amiral gemisi H1 modeli, Çin’in Bahar Bayramı Galası’ndaki bir kung fu gösterisinde yer alarak kamuoyunun yoğun ilgisini çekti.
Unitree, mart ayında Şanghay Borsası’nda halka arz başvurusu onaylanan ilk büyük insansı robotik şirketi oldu. Halka arz, bir şirketin hisselerini kamuya açık yatırımcılara satmasına imkân tanıyor. Unitree yaklaşık 4,2 milyar yuan, yani yaklaşık 614 milyon dolar toplamayı hedefledi.
UBTech de Çin robotik sektörünün önemli aktörlerinden biri. İki üretici birlikte, fiziksel yapay zekânın devreye alınmasında Asya ülkelerinin artan rolünü yansıtıyor; bu alandaki faaliyetler Batılı rakiplerin önünde ilerliyor.
Fiziksel yapay zekâ, fiziksel görevleri yerine getirebilen makinelerle birleştirilmiş yapay zekâ anlamına geliyor. Yalnızca ekranda bilgi üretmek yerine, otomatik depo toplama robotları ve sürücüsüz araçlar gibi bu sistemler de gerçek dünyada hareket ediyor.
Çin’in üretim ölçeği daha geniş bir bağlam sunuyor
Uluslararası Robotik Federasyonu’na göre Çin, 2024’te dünya genelindeki endüstriyel robot kurulumlarının yüzde 54’ünü gerçekleştirdi. Ülke genelindeki fabrikalara 295 bin robot kuruldu; bu sayı diğer tüm ülkelerinkini aştı.
Yüzde 54’lük pay, Çin’in o yıl dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla endüstriyel robot kurduğu anlamına geliyor. Fabrikalardaki bu kurulumlar, Çinli şirketler insansı makineler geliştirirken ülkenin üretim gücüne ilişkin daha geniş bir çerçeve sunuyor.
Çinli üreticiler, operasyonlarını rekabetçi tutmak için uzun süredir otomasyona ve üretim maliyetlerini düşürmeye yöneliyor. Ülke, insanların çalışmak üzere bulunmadığı ve bu nedenle aydınlatma olmadan robotların faaliyet gösterebildiği “karanlık fabrikalarıyla” da tanınıyor.
İnsansı robotlar, yerleşik fabrika makinelerinin çoğundan daha fazla esneklik ve uyum becerisi gerektiren işler için geliştiriliyor. İnsan benzeri biçimleri, Haneda’da değerlendirilen ekipman ve çalışma alanları da dahil olmak üzere insanlar için tasarlanmış ortamlarda çalışabilmelerini amaçlıyor.
Gelişen yapay zekâ modelleri bu çalışmaların bir parçası. Ancak havalimanı denemesinin temel hedefi pratik: Makinelerin uçaklar, kargo, ekipman ve çalışanların arasında güvenli ve tutarlı biçimde işe yarar görevleri yerine getirmesini sağlamak.
İnsan gözetimi neden hâlâ önemli?
Mevcut insansı robotlar temel kaldırma ve taşıma işlerini yapabiliyor ancak hassas işler hâlâ zor. İnce motor becerileri, nesneleri dikkatle hareket ettirmek için gereken küçük ve isabetli hareketleri ifade ediyor.
Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, 2026’nın başlarında bu becerileri geliştirmenin son derece zor olmaya devam ettiğini söyledi; çünkü robotlar şimdilik esas olarak dokunma yerine görmeye dayanıyor. Bir nesneyi görmekle onu doğru şekilde tutmak, fiziksel bir görevin farklı aşamaları.
Counterpoint Research’ten Marc Einstein da teknolojinin sınırlarına dikkat çekti. Programlama ve akıl yürütme yeteneklerinin büyük ölçüde gelişmemiş olduğunu belirten Einstein, robotların henüz pek akıllı olmadığını söyledi. Makineler daha yetenekli hâle gelse bile, öngörülebilir gelecekte havalimanı operasyonlarında insan gözetiminin önemli olmaya devam etmesini bekliyor.
Havalimanları, yerleşik fabrika üretim hatlarında görülmeyen ek zorluklar yaratıyor. Hava koşulları değişebiliyor, uçuş programları çalışmak için sınırlı zaman bırakıyor ve makinelerin çalışanlarla ve yolcularla uyumlu biçimde etkileşmesi gerekiyor.
Japan Airlines’ın sürdürdüğü uygulanabilirlik çalışmaları ve risk değerlendirmeleri bu gereklilikleri yansıtıyor. Güvenlik yönetimi insanların sorumluluğunda kalırken denemede makinelerin hangi fiziksel işleri güvenilir biçimde üstlenebileceği incelenecek.
Simülasyonlardan gerçek operasyonlara geçişi öngören aşamalı süreç, ortaklara yaklaşımlarını ayarlamaları için de zaman tanıyacak. Hedeflenen görev yelpazesi geniş olsa da günlük kullanımın başarılı olması robotların havalimanı koşullarında nasıl performans gösterdiğine bağlı.
Nisan ayındaki gösterim ne ortaya koydu?
Nisan ayındaki görüntüler, deneyin başlangıç noktasını somut biçimde ortaya koydu. Bir Unitree robotu kargo konteynerini konveyör bandına doğru itti; gözlemciler ise asıl hareketi bandın sağladığına dikkat çekti.
Robot ayrıca izleyicilere el salladı ve bir meslektaşının elini sıktı. Bu hareketler, yorucu kargo işlerinin gerektirdiği fiziksel çabadan ziyade insanlarla tanınabilir etkileşimler kurmayı sağlayan sosyal programlamayı, yani bu tür etkileşimleri mümkün kılan yazılımı sergiledi.
Gösterim, insana benzeyen bir makinenin çekiciliğini ve havayolunun karşı karşıya olduğu pratik soruyu bir araya getirdi: Robot ne kadar yararlı iş yapabilir? Japan Airlines ve GMO AI & Robotics, deney boyunca güvenilirliği, maliyet etkinliğini ve güvenliği değerlendirecek.
Barclays, fiziksel robotik alanını yapay zekânın bir sonraki sınırı olarak nitelendirdi. Kurum, sektörün mevcut büyüklüğünü 2-3 milyar dolar olarak tahmin ederken 2035’e kadar 1,4 trilyon dolara ulaşabileceğini öngördü. Bu tahmin büyük ölçüde robotların gerçek işlerin ayrıntılarına ne ölçüde hâkim olabileceğine bağlı.
Daha geniş bir otomasyon hamlesi içinde havalimanı deneyi
Dünya genelindeki havacılık sektörü gözlemcileri, sonuçlarının iş gücü açığıyla karşı karşıya olan diğer havayollarını etkileyebileceği için Haneda’daki denemeyi izliyor. 29 Mayıs 2026 itibarıyla Kuzey Amerika’daki hiçbir havayolu benzer bir insansı yer ekibi programı duyurmamıştı.
Oxford Economics, 2026’nın başlarında robotların ve otomasyonun yirmi yıl içinde insanlara ait işlerin yüzde 20’sini devralabileceğini tahmin etti. Ulaştırma ve lojistik, bu değişimden en fazla etkilenmesi beklenen sektörler arasındaydı.
Çin’de insansı robotların kullanımı havacılığın ötesine de yayılıyor. Akü üreticisi CATL, Aralık 2025’te Luoyang fabrikasında kendi ifadesiyle robotların ilk kapsamlı kullanımını başlattı. State Grid Corporation ise robotların otonom şebeke bakımı, yani makinelerin kendi başına yürüttüğü bakım faaliyetleri, için kullanılmasını öngören 1 milyar dolarlık bir planı hayata geçirdi.
Bu projeler ve Haneda denemesi, fiziksel yapay zekâyı fabrikalar, elektrik şebekeleri ve havalimanı operasyonları gibi farklı çalışma ortamlarına taşıyor. Her birinde gösterimlerden temel görevleri yerine getiren makinelere geçiş söz konusu.
Havalimanı hatalarının birbirine sıkı sıkıya bağlı uluslararası operasyonları etkileyebilmesi, Japan Airlines’ın deneyini özellikle zorlu kılıyor. Güvenlik payı dar; yer hizmetleri sürecinin bir aşamasındaki gecikme ya da hata, uçuş programlarına yayılabiliyor.
Denemenin 2028’e kadar, insansı robotların havacılık gerekliliklerini karşılarken çalışanların fiziksel yükünü azaltıp azaltamayacağına ilişkin somut kanıt sunması amaçlanıyor. Sonuçlar, diğer havalimanlarına örnek oluşturabilir ya da benzer makineleri kullanıma almadan önce çözmeleri gereken sorunları ortaya çıkarabilir.
Öne Çıkanlar
- Japan Airlines’ın Tokyo Haneda Havalimanı’ndaki insansı robot denemesinin Mayıs 2026’da başlaması ve 2028’e kadar sürmesi planlanıyor.
- Havayolu, GMO AI & Robotics ile çalışıyor ve Çin’in Unitree G1 ile UBTech Walker E modellerini değerlendiriyor.
- İlk aşamada kurum içi kargo ve testlere odaklanılacak; yolcuların bagajları denemeye dahil edilmeyecek.
- Önerilen görevler arasında kargo elleçleme, uçak çekme, kabin temizliği ve yer destek ekipmanlarını kullanma bulunuyor.
- Haneda yılda 60 milyondan fazla yolcuya hizmet veriyor; Japonya 2025’te rekor düzeyde 42,7 milyon yabancı ziyaretçi ağırladı.
- Japonya’da çalışma çağındaki nüfusun 2023 ile 2060 arasında yüzde 31 azalacağı tahmin ediliyor.
- Havayolu, yorucu fiziksel işleri hafifletmeyi ve zamanla personel ihtiyacını yaklaşık yarı yarıya azaltmayı umuyor; güvenlik yönetimi ise insanların sorumluluğunda kalacak.
- Robotların akıl yürütme ve ince motor becerilerindeki sınırlılıklar nedeniyle insan gözetimi deneyin merkezinde kalıyor.






