Hong Kong, Temmuz Duruşması Öncesinde Jimmy Lai’nin Varlıklarından 127 Milyon HK$’dan Fazlasına El Koymak İstiyor

11 dakikalık okuma
Hong Kong, Temmuz Duruşması Öncesinde Jimmy Lai’nin Varlıklarından 127 Milyon HK$’dan Fazlasına El Koymak İstiyor

Banka Hesapları, Şirket Hisseleri ve Kefalet Parası Hedefte

Hong Kong yetkilileri, tutuklu Apple Daily’nin kurucusu Jimmy Lai Chee-ying’den 127 milyon Hong Kong dolarından (16,22 milyon ABD doları) fazla paraya el koymak istiyor. İlk Derece Mahkemesi’nde duruşma 8 Temmuz’da yapılacak. 21 Nisan 2026 tarihli Yüksek Mahkeme müzekkeresinde, bugün 76 yaşında olan medya iş insanıyla bağlantılı banka hesapları, şirket hisseleri ve küçük fabrika mülkleri listeleniyor.

İçindekiler
  1. Banka Hesapları, Şirket Hisseleri ve Kefalet Parası Hedefte
  2. 127 Milyon Hong Kong Dolarlık Talep Neleri Kapsıyor?
  3. Ulusal Güvenlik Kuralları El Koymaya Nasıl İzin Veriyor?
  4. Fabrika İşçiliğinden Apple Daily’ye
  5. Başvurunun Dayandığı Mahkûmiyetler
  6. Lai’nin Mali İşlerine Yıllardır Getirilen Kısıtlamalar
  7. İnsan Hakları Örgütleri Davayı Kınıyor
  8. Hong Kong Yetkilileri Cezayı Savunuyor
  9. Dava İş Dünyası İçin Neden Önemli?
  10. Bilinmesi Gerekenler

Başvuru, Lai’yi Pekin’in önde gelen eleştirmenlerinden biri hâline getiren gazetenin ötesine uzanıyor. Lai’nin önceki konfeksiyon işletmeleriyle bağlantılı varlıkları, 17 şirketteki hisselerini ve kişisel olarak ya da şirketler aracılığıyla tuttuğu 50’den fazla banka hesabını kapsıyor. Yetkililer ayrıca, Lai’nin önceki hukuki süreçlerde kefalet olarak yatırdığı 12 milyon Hong Kong dolarına (1,53 milyon ABD doları) da el koymak istiyor.

Belirlenen en büyük kalem, Comitex Holdings ve Dico Consultants şirketlerine ait. Hükümet, mülk portföyleri ve banka rezervlerine dayanarak Lai’nin bu iki özel şirketteki hisselerinin değerini 71,3 milyon Hong Kong dolarının (9,10 milyon ABD doları) üzerinde hesaplıyor. Bu, manşette belirtilen 127 milyon Hong Kong dolarının yarısından fazla.

Hükümet, Pekin’in 2020’de yürürlüğe koyduğu ulusal güvenlik yasasının uygulama kuralları uyarınca hedef alınan varlıkların kalıcı olarak devlet kontrolüne devredilmesini mahkemeden talep ediyor. Başvuru, bu mevzuatın imalat ve medya alanlarında onlarca yılda edinilmiş özel servetten mahkûm bir kişiyi yoksun bırakmak için benzeri görülmemiş biçimde kullanılması anlamına geliyor.

Lai’nin hukuk ekibi, bir sözcü aracılığıyla yorum yapmayı reddetti. Temmuz ayındaki duruşmada davanın temel meselelerinden biri ele alınacak: El koyma yetkileri, suç yoluyla elde edilen paranın ötesine geçerek yasal yollarla edinilmiş ancak yetkililerin ulusal güvenlik suçlarıyla bağlantılı gördüğü mülklere ne ölçüde uzanabilir?

Reklam

127 Milyon Hong Kong Dolarlık Talep Neleri Kapsıyor?

21 Nisan tarihli müzekkere, Lai’nin geriye kalan ticari çıkarlarının geniş bir dökümünü sunuyor. İki özel şirketin yanı sıra Apple Daily’nin çatı şirketi Next Digital’deki hisseleri ve imalat faaliyetleriyle bağlantılı birkaç küçük fabrika mülkünü de listeliyor.

Lai, Next Digital’in yüzde 71,26 hissesini elinde tutuyor. Daha önceki tahminlerde, Apple Daily’nin 2021’de kapanmasından önce bu hissenin değeri 343 milyon Hong Kong dolarının (44 milyon ABD doları) üzerinde hesaplanmıştı. Hissenin bugünkü değeri belirsiz. Bu da el koyma başvurusu duruşmaya yaklaşırken mali tablonun bir bölümünü netlikten uzak bırakıyor.

Hükümet ayrıca banka hesaplarındaki 56,5 milyon Hong Kong dolarına el koymak istiyor; şirket hisseleri ise ayrı olarak hedef alınıyor. Bu döküm, mülkiyet hisseleri ve mülk çıkarlarını da kapsayan daha geniş başvurunun nakit kısmını gösteriyor. Sonunda el konulacak varlıkların toplam değeri, hemen erişilebilir durumdaki nakit miktarını aşabilir.

Şirket hissesi, bir işletmedeki mülkiyet payıdır. Değeri, binalar ve bankadaki para da dâhil olmak üzere şirketin sahip olduğu varlıklara bağlı olabilir. Bu, müzekkerede hem hisse sahipliklerinin hem de bazı hisselerin değerini belirlemek için kullanılan mülk portföyleri ve banka rezervlerinin neden listelendiğini açıklıyor.

Başvuru, Lai’nin 2022’deki dolandırıcılık mahkûmiyeti nedeniyle aldığı 2 milyon Hong Kong dolarlık para cezasını da kapsıyor. Bu mahkûmiyet Şubat 2025’te bozuldu. Para cezasının da başvuruya dâhil edilmesi, suçlu kararı bozulduktan sonra Lai’ye iade edilebilecek paraya da yetkililerin el koymak istediğini gösteriyor.

Ulusal Güvenlik Kuralları El Koymaya Nasıl İzin Veriyor?

Pekin, eski İngiliz sömürgesi Hong Kong’da aylar süren protestoların ardından Haziran 2020’de ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koydu. Yasanın uygulama kuralları, yetkililere bir mülkü suçla bağlantılı olarak sınıflandırmaları hâlinde varlıkları dondurma ve daha sonra el konulmasını talep etme yetkisi veriyor.

Kurallar, bu bağlantıyı geniş biçimde tanımlıyor. Ulusal güvenlik suçlarını işlemek için kullanılan para veya araçların yanı sıra bu faaliyetlerden elde edilen gelirleri de kapsıyor. Dondurma kararı, mülke erişimi kısıtlıyor; el koyma ise mahkeme kararıyla mülkü kalıcı olarak alıyor.

Hukuk gözlemcileri, el koyma eşiğinin geleneksel ceza yargılamalarındakinden daha düşük olduğunu belirtiyor. Bu çerçevede yetkililer, dolandırıcılık ya da kara para aklama davalarında genellikle aranan ayrıntılı kanıt standartları olmaksızın ulusal güvenlik suçlarıyla bağlantılı mülklere el konulmasını talep edebiliyor.

Reklam

Başvuru, uzun süredir devam eden ticari faaliyetlerden elde edilmiş serveti kapsadığı için Lai’nin davası bu yetkilerin sınırlarını sınayacak. Mesele, imalat ve medya alanlarında yasal yollarla edinilmiş varlıkların güvenlik suçlarıyla iddia edilen bağlantıları nedeniyle kurallar kapsamına girip girmediği.

Hong Kong yetkilileri, hükümleri devlet güvenliğini tehlikeye atabilecek faaliyetlere kaynak aktarılmasını önlemenin bir yolu olarak savunuyor. Hükümet, 2 Nisan tarihli açıklamasında el koyma kararlarının, mahkûm kişilerin, suç ortaklarının veya temsilcilerinin suçlarla bağlantılı mülkleri bu tür faaliyetleri sürdürmek için kullanmasını engellediğini belirtti.

Hükümet, bu tedbirleri ciddi suçlarla mücadele ve kamu yararını korumaya yönelik uluslararası standart uygulamalar olarak nitelendirdi. Hong Kong sakinlerinin meşru hak ve çıkarlarının korunmaya devam ettiğini de savundu.

Fabrika İşçiliğinden Apple Daily’ye

Lai, çalışma hayatına bir mülteci olarak fabrikada işçilik yaparak başladı ve ardından konfeksiyon sektöründe bir iş kurdu. El koyma başvurusuna dâhil edilen tedarik zinciri yönetimi şirketleri, davayı kariyerinin önceki dönemine bağlıyor.

Medya sektörüne 1995’te, Apple Daily’yi kurarak adım attı. Ünlü dedikodularını sert siyasi haberlerle ve demokrasi reformuna açık destekle birleştiren tabloid gazete, Hong Kong’un en tanınan yayınlarından biri hâline geldi.

Apple Daily, Hong Kong yönetiminin ve Pekin’deki merkezi hükümetin sesli eleştirmeniydi. Gazetenin siyasi rolü, şüphelilerin yargılanmak üzere Çin ana karasına gönderilmesine izin verecek bir iade tasarısına karşı 2019’da düzenlenen protestolar sırasında özellikle öne çıktı.

Aylar süren gösterilerde milyonlarca kişi sokaklara çıktı. Yetkililer Lai’yi sürekli olarak protestoların beyni gibi göstererek, huzursuzluğa ilişkin anlatılarında gazetesini ve kişisel nüfuzunu merkeze yerleştirdi.

El koyma başvurusu, Lai’nin iş hayatının iki dönemini aynı yargı sürecinde bir araya getiriyor. Hedef alınan varlıklar, konfeksiyon imalatıyla bağlantılı çıkarların yanı sıra Lai’nin demokrasi reformunun önde gelen savunucularından biri hâline geldiği medya şirketindeki paylarını da kapsıyor.

Başvurunun Dayandığı Mahkûmiyetler

Yüksek Mahkeme, Aralık 2024’te Lai’yi yabancı güçlerle iş birliği yapmak için iki ayrı komplo kurma ve kışkırtıcı yayınlar yayımlamak için komplo kurma suçlarından mahkûm etti. Mahkeme, Apple Daily’yi ve kişisel nüfuzunu hükümet otoritesini sarsmak, Pekin ile Hong Kong arasındaki ilişkilere zarar vermek için kullanma çabalarının arkasındaki itici güç ve stratejistin Lai olduğunu belirtti.

Reklam

Lai, Şubat 2025’te 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu, o tarihe kadar ulusal güvenlik yasası kapsamında verilen en ağır cezaydı. Hükümet şimdi bu cezaya ek olarak el koyma başvurusunda bulunuyor; böylece davanın sonuçları hapis cezasının ötesine geçerek varlıklarının kontrolünü de kapsıyor.

Hukuki süreçler ve işletmelerine getirilen kısıtlamalar birkaç yıla yayıldı:

  • 1995: Konfeksiyon sektöründe kariyer yaptıktan sonra Apple Daily’yi kurdu.
  • 2019: Apple Daily, önerilen iade tasarısına karşı protestolarda yetkilileri eleştirdi.
  • Haziran 2020: Pekin, Hong Kong’un ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koydu.
  • Mayıs 2021: Hong Kong güvenlik bürosu, Lai’yle bağlantılı yaklaşık 500 milyon Hong Kong doları değerindeki varlığı dondurdu.
  • Haziran 2021: Varlıkların dondurulması ve polisin ikinci baskınının ardından Apple Daily yayınını durdurdu.
  • 2022: Lai dolandırıcılıktan mahkûm edildi ve 2 milyon Hong Kong doları para cezasına çarptırıldı.
  • Aralık 2024: Yüksek Mahkeme, üç komplo suçlamasından Lai’yi mahkûm etti.
  • Şubat 2025: 20 yıl hapis cezası aldı; aynı ay önceki dolandırıcılık mahkûmiyeti bozuldu.
  • 2 Nisan 2026: Hükümet, el koyma kararlarına ilişkin tutumunu açıkladı.
  • 21 Nisan 2026: Yüksek Mahkeme, hükümetin hedef aldığı varlıkları listeleyen müzekkereyi yayımladı.
  • 8 Temmuz 2026: İlk Derece Mahkemesi’nde el koyma başvurusunun duruşmasının yapılması planlanıyor.

Lai’nin Mali İşlerine Yıllardır Getirilen Kısıtlamalar

21 Nisan tarihli başvuru, Lai’nin para ve ticari varlıklara erişimini kısıtlamaya yönelik birkaç yıldır süren girişimlerin devamı niteliğinde. Hong Kong güvenlik bürosu, Mayıs 2021’de Lai’yle bağlantılı yaklaşık 500 milyon Hong Kong dolarını; Next Digital hisseleri ve şirket banka hesapları da dâhil olmak üzere dondurdu.

Bu dondurma kararından birkaç gün önce yaklaşık 200 polis Apple Daily’nin merkezine baskın düzenlemiş, Lai’yi ve birkaç yöneticiyi gözaltına almıştı. Bu operasyon, ulusal güvenlik yasasının bir medya kuruluşuna ilk kez uygulanması oldu.

Apple Daily, dondurma kararı ve polisin ikinci baskınının ardından Haziran 2021’de yayın hayatına son verdi. Çatı şirketi sonunda tasfiye sürecine girdi; bu süreçte bir şirketin faaliyetleri sona erdirilir ve varlıkları hakkında işlem yapılır.

Apple Daily’yle bağlantılı üç şirket kısa süre önce yasaklı kuruluş ilan edilerek şirket sicilinden çıkarıldı. Bu adımlar, Lai’nin eski medya varlıklarıyla bağlarını daha da kopardı.

2021’de dondurulan 500 milyon Hong Kong doları ile şu an 127 milyon Hong Kong dolarını aşan varlıklar için yapılan başvuru, hükümetin farklı aşamalardaki eylemlerini ifade ediyor. İlk karar varlıklara erişimi kısıtladı; temmuzdaki yargı sürecinde ise hükümet, yeni başvuruda listelenen mülkler üzerinde kalıcı kontrol talep ediyor.

Reklam

İnsan Hakları Örgütleri Davayı Kınıyor

Uluslararası insan hakları örgütleri ve yabancı hükümetler, el koyma başvurusunu ve daha geniş kapsamlı kovuşturmayı sert biçimde eleştirdi. İtirazlarının odağında ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve yetkililere meydan okuyan bir gazeteyi yayımlayan kişinin gördüğü muamele yer alıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Turk, Lai’nin 20 yıl hapis cezasını açıkça kınayarak kararın derhâl bozulmasını istedi. Uluslararası Af Örgütü, Lai’yi düşünce mahkûmu ilan etti ve Lai’ye yönelik zulmün yalnızca ifade özgürlüğünü kullanmasından ve basın özgürlüğüne bağlılığından kaynaklandığını savundu.

Uluslararası Af Örgütü Çin Direktörü Sarah Brooks, daha önceki yargılama süreci öncesinde örgütün itirazlarını dile getirdi. Lai’nin duruşma öncesi tutukluluğunu ve duruşmaya ilişkin düzenlemeleri eleştirdi:

76 yaşındaki bir erkeğin, sırf gazetesi hükümeti eleştirmeye ve kamusal tartışmaları haberleştirmeye cesaret ettiği için yıllarca duruşma öncesinde cezaevinde tutulması, Hong Kong’da insan haklarına saygının nasıl çöktüğünü gözler önüne seriyor. Lai’nin davasına jüri bakmıyor; karar, Hong Kong başyöneticisinin bizzat seçtiği bir hâkime bırakılıyor. Ulusal güvenlik davalarındaki neredeyse herkes gibi Lai’nin de kefaletle serbest bırakılma hakkı reddedildi ve kendi avukatını seçmesi engellendi.

Brooks’un açıklaması birkaç kaygıyı bir araya getiriyor: duruşma öncesi tutukluluğun süresi, jüri bulunmaması, hâkimin seçimi, kefalet hakkına erişim ve avukat seçebilme. Uluslararası Af Örgütü bu meseleleri, Lai’nin gazeteciliği ve siyasi ifadesi nedeniyle cezalandırıldığı yönündeki daha geniş kapsamlı savının bir parçası olarak ele alıyor.

Hong Kong Yetkilileri Cezayı Savunuyor

Baş Yönetici John Lee, Lai’ye yönelik işlemi savunarak iş insanının cezasını hak ettiğini söyledi. Lee, Lai’yi ölçüsüz derecede iğrenç çok sayıda suç ve kötülük işlemiş biri olarak nitelendirdi.

Pekin’i destekleyen medya kuruluşları Lai’yi ABD çıkarlarına hizmet eden ve Hong Kong ile Çin ana karasındaki yetkililere yönelik yabancı yaptırımları savunan bir hain olarak gösterdi. Bu anlatı, yetkililerin ulusal güvenlik davasındaki yabancı müdahalesine odaklanmasını yansıtıyor.

Hükümet, el koyma başvurusunu suç ortakları ya da temsilciler aracılığıyla yürütülen faaliyetler de dâhil olmak üzere yeni suçları önlemenin bir yolu olarak sunuyor. İnsan hakları örgütleri ise kovuşturmayı ve mali kısıtlamaları basın özgürlüğüne ve özel mülkiyete yönelik bir saldırı olarak görüyor.

Temmuzdaki duruşma, bu anlaşmazlığı müzekkerede listelenen belirli varlıklar hakkında verilecek bir karara dönüştürecek. Yetkililer el koyma talebinde bulundu; mahkemenin bu talebi ulusal güvenlik çerçevesinde değerlendirmesi gerekiyor.

Reklam

Dava İş Dünyası İçin Neden Önemli?

Uluslararası iş çevreleri, davanın Lai ve ailesi üzerindeki doğrudan etkisinin ötesinde Hong Kong’da özel mülkiyetin güvende olup olmadığı konusunda kaygılarını dile getirdi. Başvurunun banka hesaplarına, şirket ortaklıklarına ve fabrika mülklerine uzanması, ticari varlıkları ulusal güvenlik davasının merkezine yerleştiriyor.

Eleştirmenler, bu adımı Çin Komünist Partisi yönetimi altında faaliyet gösteren şirketlere yönelik bir uyarı olarak nitelendirdi. İşletmelerin, muhaliflerinden para ve mülk talep eden iktidar yetkilileriyle çatışma riski taşıdığını savunuyorlar.

Mark L. Clifford ve L. Gordon Crovitz, özel varlıklara Çin Komünist Partisi’nin keyfî kararlarıyla el konulan bir yere yatırım yapmamaları gerektiğini şirketlerin bildiğini savundu. Eleştirileri, yatırım yapacakları yeri seçenler için temel kaygılardan biri olan mülkiyet korumalarının öngörülebilirliğine odaklanıyor.

Hong Kong geçmişte düşük vergiler, sınırlı devlet müdahalesi ve İngiliz sömürge yönetimi döneminde tesis edilen hukuk devleti ile mülkiyet haklarına yönelik güçlü korumalar sayesinde bir ekonomi olarak itibar kazanmıştı. Eleştirmenler, Lai’nin varlıklarının hedef alınmasını bu itibardan uzaklaşma olarak değerlendiriyor.

Eleştirmenler ayrıca bu adımı, Çin ana karasındaki özel girişimcilerin yasa dışı ticari faaliyetlerden vergi ihlallerine kadar uzanan suçlamalarla karşılaştığı ve sıklıkla ardından varlıklarına el konulduğu daha geniş bir örüntüyle ilişkilendiriyor. Hong Kong’da ulusal güvenlik yetkilerinin kullanılması, kentin iş ortamını ana karadaki yargı bölgelerinden ayıran hukuki güvencelerin zayıfladığı yönündeki kaygıları artırdı.

Hükümetin tutumu, el koymanın kamu yararını koruduğu ve suçlarla bağlantılı mülklerin devlet güvenliğine yönelik yeni tehditleri finanse etmesini önlediği yönünde. 8 Temmuz’daki duruşma, bu yetkilerin Lai’nin davasında listelenen varlıklara nasıl uygulanacağını belirleyecek.

Bilinmesi Gerekenler

  • Hong Kong, Jimmy Lai’den 127 milyon Hong Kong dolarını (16,22 milyon ABD doları) aşan değerde varlığa el koymak istiyor. El koyma duruşmasının 8 Temmuz 2026’da yapılması planlanıyor.
  • 21 Nisan tarihli müzekkere 50’den fazla banka hesabını, 17 şirketteki hisseleri, kefalet parasını ve küçük fabrika mülklerini kapsıyor.
  • Comitex Holdings ve Dico Consultants hisselerinin değeri 71,3 milyon Hong Kong dolarının üzerinde hesaplanıyor; başvuru 12 milyon Hong Kong dolarlık kefalet parasını da hedef alıyor.
  • Lai, güncel değeri belirsiz olan Next Digital’in yüzde 71,26 hissesini elinde tutuyor.
  • Talep, Şubat 2025’te bozulan dolandırıcılık mahkûmiyeti nedeniyle verilen 2 milyon Hong Kong dolarlık para cezasını da kapsıyor.
  • 76 yaşındaki Lai, yabancı güçlerle iş birliği yapmak için komplo kurma ve kışkırtıcı yayınlar yayımlamak için komplo kurma suçlarından mahkûm edilmesinin ardından 20 yıl hapis cezasını çekiyor.
  • İnsan hakları örgütleri kovuşturmayı ve mali kısıtlamaları kınıyor; Hong Kong yetkilileri ise el koymayı ulusal güvenlik tedbiri olarak savunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir