Önerilen Sözleşme İşçi Korumasını Sınayacak
Malezya, Bestinet Sdn Bhd’ye 12 yıllık sözleşme verecek ve şirketin işverenlerden her başvuru için 1.000 ABD doları, ayrıca her işçi için bir aylık maaş tutarında ücret almasına izin verecek bir yabancı işçi işe alım sistemini değerlendiriyor. Öneri, Bangladeş’in, bir işe alım ağının göçmenlerden “hileyle para sızdırdığı” iddiaları üzerine şirketin kurucusu Aminul Islam Abdul Nor’un iadesini talep ettiği bir dönemde gündeme geldi.
İçindekiler
- Önerilen Sözleşme İşçi Korumasını Sınayacak
- Bestinet İşe Alımda Nasıl Belirleyici Konuma Geldi?
- Turap Neleri Değiştirecek, Maliyeti Ne Olacak?
- Bakanın Açıklamaları Neden Önemli?
- İşçilerin Sırtlandığı İşe Alım Borçları
- Soruşturmalar İşe Alım Ağının Tamamına Uzandı
- Bangladeş’in İade Talebi ve Malezya’nın İtibarı
- Kamu İhaleleri ve Kayıt Dışı Aracılara İlişkin Sorular
- İş Bekleyen ve 147 Gün Sonra Hayatını Kaybeden Bir İşçi
- Kayıp İşlerin Boyutu ve Zorla Çalıştırma Kaygıları
- İşe Alım Tartışmasının Arka Planındaki Tarihler
- Öne Çıkanlar
Universal Recruitment Advanced Platform (Turap), işverenlerin doğrudan işe alım yapmasını sağlayarak işçilerden aşırı ücret alan aracıları devreden çıkarmanın bir yolu olarak sunuluyor. Ancak işçi hakları savunucuları, eski yetkililer ve uluslararası kuruluşlar, Bestinet’i yüz binlerce Bangladeşlinin sömürülmesine yol açan bir ağın sürmesine katkıda bulunmakla suçluyor. Temel soru, yeni bir dijital platformun işe alımı kimin kontrol ettiğini ve masrafları nihayetinde kimin üstlendiğini değiştirip değiştiremeyeceği.
Ağustos itibarıyla Malezya’da az sayıda resmî beceri gerektiren işlerde çalışan 2,1 milyon kayıtlı yabancı işçi vardı. Bu iş gücü, önerilen sözleşmeyi kayda değer bir ticari fırsata dönüştürüyor. Şirket kayıtlarına göre Aminul’un şirketleri son on yılda 100 milyon ABD dolarından fazla kâr elde ederken birçok işçi iş bulabilmek için ağır borçlara girdi ve bu borçlar nedeniyle çıkmaza sürüklendi.
İnsan Kaynakları Bakanı R. Ramanan (Ramanan Ramakrishnan olarak da biliniyor), önerilen sisteme ilişkin haberleri ilk aşamada “doğrulanmamış ve gerçeği yansıtmıyor” diyerek reddetti. Günler sonra bakanlığının Bestinet’in sistemi geliştirmesinde bir sakınca görmediğini söyledi. 16 Nisan 2026 itibarıyla görüşmeler sürüyor; İçişleri Bakanlığının mutabakatı ve Kabine onayı hâlâ gerekiyor.
Karar, Başbakan Anwar Ibrahim’in yolsuzlukla mücadele kampanyasını sınayacak. Eleştirmenler, Aminul’a daha fazla kontrol vermenin, Birleşmiş Milletlerin yaygın işçi sömürüsüne zemin hazırladığını belirttiği işe alım düzenini güçlendireceğini savunuyor.
Bestinet İşe Alımda Nasıl Belirleyici Konuma Geldi?
Bangladeş doğumlu Malezya vatandaşı olan Aminul, 21 yaşındayken, 1988’de Malezya’ya geldi. Ülkenin en etkili işçi müteahhitlerinden biri hâline gelmeden önce göçmen işçilere barınma ve ulaşım hizmeti sağlıyordu. Bestinet’i 2008’de kurdu.
Bestinet, 2011’den bu yana Foreign Workers Centralised Management System (FWCMS) sistemini işletiyor. Platform, Malezya’ya işçi gönderen 15 ülkeyi kapsayan vize başvurularını yönetiyor; sağlık kontrolleri, sigorta doğrulaması ve biyometrik veri toplama modüllerini içeriyor. Biyometrik veriler, bir kişinin kimliğini doğrulamak için kullanılan ayırt edici fiziksel bilgilerdir.
Şirketin tanıtım materyallerinde FWCMS, elle yürütülen işlemlerin yerini alarak ve başvuru sahipleriyle yetkililer arasındaki yüz yüze teması sınırlayarak yolsuzluk fırsatlarını azaltmanın bir yolu olarak tanımlanıyor. Ancak Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 2013’te sistemi incelemiş ve göçmenleri aşırı ücretlerden koruma konusunda “kusursuz olmadığını” belirtmişti.
Malezya, sistemi 2015’te, dönemin İçişleri Bakanı Ahmad Zahid Hamidi’nin görev süresinde benimsedi. Zahid bugün başbakan yardımcısı. Aynı yıl Malezya, 1,5 milyona kadar Bangladeşli işçi alma planını duyurdu; ancak işe alım siparişlerinin Bangladeş’teki 1.000’den fazla kurumdan yalnızca 10’u üzerinden verilmesini şart koştu. Bu kısıtlama, söz konusu işlerde açık rekabeti fiilen sona erdirdi.
Aminul, temmuz ayında uluslararası medyaya ilk röportajını verdi. Sistemini otoyola benzeterek, onu işleten kişinin insanların nasıl araç kullandığını kontrol edemeyeceğini savundu. Yetkililer hileli başvuruları onayladığında ya da aracılar işçilerden fazla ücret aldığında sorumlu tutulamayacağını söyledi.
Turap Neleri Değiştirecek, Maliyeti Ne Olacak?
Turap, lisanslı aracılar üzerinden yürütülen işe alımın yerini, işverenlerin Bangladeş’ten ve diğer ülkelerden işçi bulmak için doğrudan kayıt yaptıracağı dijital bir portala bırakacak. Aminul, aracıları devreden çıkarıp işe alım maliyetlerini düşürmenin bir yolu olarak bu öneriyi öne çıkarıyor.
Görüşmelere yakın kişiler, Bestinet’in her yabancı işçi başvurusu için 1.000 ABD doları ve her işçi için ayrıca bir aylık maaş tutarında ücret alacağı, 12 yıl süreli bir sözleşmenin önerildiğini söyledi. Malezya’nın göçmen iş gücüne bağımlılığı, bu düzenlemeyi yüz milyonlarca dolar değerinde bir anlaşmaya dönüştürebilir.
Görüşmelere yakın üç kişi, mevcut ve eski bazı hükümet yetkililerinin sözleşmenin değeri ve süresi ile Aminul’a sağlayacağı ek nüfuz konusunda çekinceleri bulunduğunu söyledi. Ramanan’ın aralık ayında yapılan görev değişikliğiyle yerine geçtiği eski İnsan Kaynakları Bakanı Steven Sim, daha fazla gücün Aminul’un elinde toplanacağı endişesiyle öneriyi sorgulamıştı.
Konuyla ilgili bilgilendirilen üç yetkili de binlerce işçiyi aynı anda arayan büyük şirketler açısından doğrudan işe alımın nasıl işleyeceğini sorguladı. Lisanslı aracıların devreden çıkarılmasının işe alımı yer altına itip denetimi zorlaştırabileceği uyarısında bulundular. Malezya makamlarının denetim yetkisinin sınırlı olduğu işçi gönderen ülkelerde aracılar faaliyetlerini sürdürebilir.
Aminul, önerisini daha büyük bir hedefle ilişkilendirerek bunun Anwar’ı 2027 Nobel Barış Ödülü için aday hâline getirebileceğini öne sürdü. Bestinet’in kurucusu, temmuz ayındaki röportajında sistemin sunumunu gösterirken şöyle dedi:
Şu andan itibaren 36 ay içinde hedefimiz Nobel Ödülü. Hedefimiz bu. Ve alacağız.
Aminul, Anwar’ın sunumu görüp görmediğini doğrulamayı reddetti ve yalnızca “hazırladığımız öneri bu” dedi.
Bakanın Açıklamaları Neden Önemli?
Ramanan, şubat başında verdiği bir röportajda teknoloji kullanan yeni bir işe alım sisteminden söz etti ve Malezya’nın bunu 2026 ortasına kadar yürürlüğe koymayı umduğunu söyledi. Bestinet’in sürece dahil olduğunu açıklamadı.
Nisan ayında yayımlanan bir haberde Bestinet’in sistemini benimseme planları anlatılınca Ramanan haberi reddetti. İnsan Kaynakları Bakanı, Wisma Bernama’da düzenlenen Concorde Club söyleşi oturumunda şöyle dedi:
Önerilen sistemi benden daha iyi biliyor görünmeleri beni şaşkına çevirdi. Kabineye henüz hiçbir şey sunmadım; buna rağmen ayrıntılarıyla açıklayabiliyorlar.
Ramanan haberi “sorumsuzca ve etik dışı” olarak nitelendirdi ve işçi başına 1.000 ABD doları olduğu bildirilen ücretin “tamamen yanlış” olduğunu söyledi. Ayrıca işçiler için “sıfır göç maliyeti” taahhüdünü yineleyerek işçilerin istihdam amacıyla yurt dışına taşınma masraflarını üstlenmeyeceğini belirtti.
Ramanan günler sonra, Bestinet’i 15 yıllık geçmişini gerekçe göstererek görevlendirmekte bakanlığının bir sakınca görmediğini söyledi. Görüşmelerin durumunu açıklarken şöyle dedi:
Görüşmelerimiz sürüyor. Sonrasında Kabineye bir sunum yapacağım. Şu aşamada Bestinet’in sistem geliştiricisi olarak benimsenmesinde bir sakınca görmüyorum.
Ramanan, COVID-19 salgını sırasında siber saldırılara dayanması ve Birleşmiş Milletlerden ödül alması gibi gerekçelerle FWCMS’i savundu. Açıklamaları, öneriye yakın kişilerin aktardığı sözleşme koşullarıyla kamuoyuna açıkladığı üzere reddettiği ücretler arasında bir fark olduğunu gösteriyor. Nihai sözleşme koşulları ya da Kabine kararı açıklanmadı.
İşçilerin Sırtlandığı İşe Alım Borçları
İşe alım acentelerine ve Madani Araştırma Merkezinin 2024’te Anwar için hazırladığı bir muhtıraya göre Bangladeşli işçiler, kişi başı 6.600 ABD dolarına ulaşan işe alım ücretleri ödedi. Bu, Endonezyalı ve Nepalli işçilerin ödediği miktarın iki katından fazla.
Bu ücretler, Malezya’daki asgari ücretin 15 aylık tutarına ulaşabiliyor. Bu parayı borç alan bir işçinin kazancıyla ailesini geçindirmeye başlamadan önce uzun süre işe alım borcunu ödemesi gerekiyor. Borç, bir kişinin istismarcı işverenden ayrılmasını engellediğinde bu durum borç esaretine dönüşüyor.
International Migrants Alliance Asia Pacific, Bestinet’i sömürü ağına “derinden dolanmış” olarak nitelendirdi. Örgüt bu yılın başlarında yaptığı açıklamada iki hükümeti de “yoksulların emeği ve acıları üzerinden kazanç sağlayan insan kaçakçılığı ağlarının, yolsuzluğa bulaşmış acentelerin ve devlet destekli sendikaların” önünü açmakla suçladı.
İttifak, sömürünün derhâl sona erdirilmesini ve mahsur kalmış, sömürüye uğramış 500 binden fazla Bangladeşli işçi için ortak bir tazminat görev gücü kurulmasını talep etti. Bu talep, gelecekteki işe alım süreçlerinde reform yapılmasını, hâlihazırda zarar görmüş kişilere tazminat ödenmesiyle ilişkilendiriyor.
İşçi hakları savunucuları, işçiler dışında herkesin kazançlı çıktığı bir işe alım ortamı olduğunu söylüyor. Dijital bir başvuru evrak işlerini kolaylaştırabilir; ancak mali yük, işçiler Malezya’ya varmadan önce alınan ve resmî kanallar dışındaki kayıt dışı aracılara ödenen ücretlere de bağlı.
Soruşturmalar İşe Alım Ağının Tamamına Uzandı
Ocak ayında yayımlanan bir soruşturmada, görevdeki ve eski bir düzineden fazla yetkili işe alımdaki usulsüzlükleri anlattı. Malezya’daki iktidar çevrelerinden isimlerin sorunlardan haberdar olduğunu, ancak işe alım ücretleri çeşitli taraflara kazanç sağladığı için harekete geçmediğini öne sürdüler.
Bangladeş polisi, kara para aklama ve haraç iddialarına ilişkin soruşturma kapsamında 2024’te seçili işe alım acentelerinden onlarcasını gözaltına aldı. Polis, Catharsis International’ın sahibi Ruhul Amin’in işçi başına yaklaşık 1.350 ABD doları “sendika ücreti” topladığını ve on yılda 1 milyar ABD dolarından fazla para biriktirdiğini iddia etti.
Bangladeş’in Interpol ofisi, Aminul’un iadesini talep etmek üzere Malezyalı yetkililere yazı gönderdi. Aminul’u, işçileri “fiziksel ve psikolojik işkenceye” maruz bırakan işe alım düzeninde merkezi bir rol oynamakla suçladı. Bestinet’in kurucusu Aminul Islam Abdul Nor ile işe alım acentesinin sahibi Ruhul Amin, iddialarda adı geçen iki farklı kişi.
Malezya Yolsuzlukla Mücadele Komisyonunun eski başkanı Latheefa Koya, düzenlemeleri “herkesin payını aldığı, bedelini ise işçilerin ödediği” kurumsal yolsuzluk olarak nitelendirdi. Aşırı örneklerin insan ticareti kapsamına girdiğini söyledi.
Latheefa, vaat edilen işlerin gerçekte olmadığını görerek ülkeye gelen işçilere dikkat çekti. Bu işçiler sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalıyor ya da Malezya’nın kayıt dışı ekonomisine giriyor; geçerli göçmenlik statülerinin olmaması onları sömürüye daha açık hâle getiriyor.
Bangladeş’in İade Talebi ve Malezya’nın İtibarı
Malezya İnsan Kaynakları Bakanlığı, Nisan 2025’te Bangladeş’in Gurbetçiler Refahı Bakanlığına bir mektup göndererek Dakka’dan “asılsız iddiaları” gözden geçirip geri çekmesini istedi. Talep, Malezya’nın ABD İnsan Ticareti Raporu’ndaki (TIP) konumunun iyileştirilmesine yardımcı olmayı amaçlıyordu.
Malezya bakanlığının genel sekreteri Azman Mohd Yusof, insan ticareti ve kara para aklama iddialarının “Malezya’nın itibarını etkilediğini” yazdı. Ayrıca Bangladeş’ten “kapatılmış davaların resmî bir mekanizma üzerinden yeniden gündeme getirilmesini önlemesini” istedi.
Mektup, Malezya İçişleri Bakanı Saifuddin Nasution Ismail ile Bangladeşli mevkidaşlarının işçi alımını yeniden başlatmayı görüştüğü toplantılardan haftalar önce gönderildi. Malezya, işçi fazlası ve yolsuzluk haberlerinin ardından Mayıs 2024’te işe alımı durdurmuştu.
Bangladeşli yetkililer Aminul’un iadesi talebini geri çekmedi. Saifuddin ekim ayında Malezya polisinin Bangladeş polisiyle iletişim hâlinde olduğunu söyledi. İki ülkede de Aminul hakkında suçlama yöneltilmedi.
Az sayıda resmî beceri gerektiren işlerde çalışan işçilerin başlıca kaynağı Bangladeş olduğundan, işe alım hem bir iş gücü meselesi hem de diplomatik bir kaygı. İşlere erişim konusundaki müzakereler, polis soruşturmaları ve iddiaların nasıl ele alınması gerektiğine dair anlaşmazlıklarla birlikte sürüyor.
Malezya, ABD TIP Raporu’nda şu anda 2. Kategori’de bulunuyor. Bu sıralamanın ticaret üzerinde önemli sonuçları var. Malezya’daki göçmen işçilerin koşullarını kapsamlı biçimde belgeleyen ve Nepal’de yaşayan işçi hakları aktivisti Andy Hall, ülkenin “işçi kaçakçılığıyla anlamlı biçimde mücadele etmekte sistematik olarak yetersiz kalmasının” derhâl 3. Kategori’ye düşürülmesini gerektirdiğini savundu. Bu daha düşük sıralama yaptırımlara yol açabilir.
Kamu İhaleleri ve Kayıt Dışı Aracılara İlişkin Sorular
Klang’ın eski milletvekili Charles Santiago ile kamu politikası analisti V. Aishwarya, yapay zekâ destekli bir işe alım platformunun onlarca yıldır süren denetim eksikliklerini giderebileceği fikrine karşı ortak bir açıklama yayımladı. Şöyle dediler:
Bir platforma yapay zekâ etiketi eklemek, yönetişimdeki aksaklıkları kendiliğinden düzeltmez. Bu yeni platformun da aynı akıbete uğramasını hangi güvenceler önleyecek?
Santiago ve Aishwarya, FWCMS’in başlangıçta usulüne uygun, açık bir ihale yapılmadan verildiğini ve altı yıl boyunca sözleşmesiz işletildiğini söyledi. Önerilen platformun şeffaf bir kamu ihalesine çıkıp çıkmayacağını ya da doğrudan müzakereyle mi verileceğini sordular. Açık ihalede olası tedarikçiler bir kamu sözleşmesi için rekabet edebilir.
İkili ayrıca platformun Bangladeş’in kırsal köylerinde resmî kanallar dışında ücret toplayan kayıt dışı aracıları nasıl denetleyeceğini sordu. Lisanslı acentelerin Malezya portalından çıkarılması, işe alımın başladığı yerde toplanan parayı takip etme gereğini ortadan kaldırmıyor.
International Migrants Alliance, iki hükümete de “gereksiz işe alım ücretlerini” kaldırma ve örgütün Bangladeş Uluslararası İşe Alım Acenteleri Birliği’nin (BAIRA) elinde bulunduğunu söylediği tekeli dağıtma çağrısı yaptı. Örgüt, özel acentelerle ve sendikalarla ortaklıklar sürdükçe istismarların da devam edeceğini savundu.
Daha önce göçmen işçi alımında reform yapmaya çalışmış olan eski başbakan Mahathir Mohamad, çok sayıda kişi maddi çıkar sağladığında değişimin ne kadar zorlaştığını kabul etti. Söz konusu çıkar gruplarını anlatırken şöyle dedi:
Bu işin içinde pek çok katman var.
Mahathir sözlerine şöyle devam etti:
Bakanlar bile.
İş Bekleyen ve 147 Gün Sonra Hayatını Kaybeden Bir İşçi
34 yaşındaki Bangladeşli çiftlik işçisi Shofiqul Islam, Malezya’da inşaat işi bulabilmek için 4.400 ABD doları borç aldı. Bu masraf, yerel ücretler hesaba katıldığında, bir Amerikalının iş bulmak için 140.000 ABD doları ödemesine denk geliyordu.
İşvereni Petrazehra Bhd.’nin bir temsilcisi onu havalimanından alarak Kuala Lumpur dışındaki harap bir binaya götürdü. Konaklama yerinde yıpranmış yataklar ve son derece kısıtlı temizlik imkânları vardı; gelip iş bulabilmek için para ödeyen erkeklere iş verilmemişti.
Shofiqul, 4 Şubat 2024’te iş bulmak için 147 gün bekledikten sonra eşiyle görüntülü görüşme yaptı. Umutsuzluğunu gizleyerek ona şöyle dedi:
Merak etme. İş çok yakında çıkacak.
İşvereni sessizliğini korurken vizesinin süresi doldu. Ertesi sabah nefes nefese kaldı ve nöbet geçirdi. Var olmayan işler için para ödemiş oda arkadaşlarının yanında hayatını kaybetti. Dul eşi ve çocukları yaşananlardan habersizken ambulans bedenini götürdü.
İki yıldır hiç gelir kaydetmemiş olan Petrazehra’nın 1.500 Bangladeşliyi işe almasına izin verilmişti. Shofiqul’un yaşadıkları, Birleşmiş Milletlerin tarif ettiği sömürüyü gözler önüne seriyor: Bir işçi vaat edilen iş için ağır bir bedel ödüyor, işsiz bir şekilde ülkeye geliyor ve parasını ücretlerden geri kazanma olanağını yitiriyor.
Kayıp İşlerin Boyutu ve Zorla Çalıştırma Kaygıları
Bangladeşli yetkililer, son yıllarda en az 8.000 işçinin kendilerine vaat edilen işlere hiç kavuşamadığını tahmin ediyor. Malezyalı yetkililer gerçek sayının on binlere ulaştığını öne sürüyor.
İş bulamayan işçiler yalnızca işe alım ücretlerini kaybetmekle kalmıyor. Yardım aramaları sınır dışı edilme riski doğurabiliyor ve birçoğu bunun yerine Malezya’nın kayıt dışı ekonomisine giriyor. Geçerli statüleri ya da vaat edilen işverenin desteği olmadan sömürüye açık hâle geliyorlar.
ABD makamları, borç esareti ve yıldırma içeren zorla çalıştırma iddiaları nedeniyle 2019’dan bu yana sekiz Malezya şirketine yaptırım uyguladı. Büyük küresel şirketlere tedarik sağlayan Malezya firmaları da benzer incelemelerle karşılaştı. Bu vakalarda, kaçamayacakları işe alım borçları taşıyan Bangladeşli işçilere sıkça rastlanıyor.
Ramanan’ın sıfır göç maliyeti vaadi, bu yaşantıların merkezindeki yükü ele alıyor. Ancak önerilen Bestinet düzenlemesinde ücretler, şirketin rolü ve güvencelerin yeterliliği konusundaki anlaşmazlıklar sürüyor. Bangladeş Aminul’un iadesini talep etmeye devam ederken ve işçiler geçmiş kayıpları için tazminat ararken yetkililerin bu meseleleri çözüme kavuşturması gerekiyor.
İşe Alım Tartışmasının Arka Planındaki Tarihler
Malezya’daki mevcut değerlendirmeler, işe alım kurallarında yıllar içinde yaşanan değişikliklerin, ücretlere ilişkin uyarıların ve istismar iddialarına yönelik soruşturmaların ardından geliyor. Öne çıkan gelişmeler şöyle:
- 1988: Aminul, 21 yaşındayken Bangladeş’ten Malezya’ya geldi.
- 2008: Aminul, Bestinet’i kurdu.
- 2011: Bestinet, FWCMS’i işletmeye başladı.
- 2013: ILO platformu inceleyerek aşırı ücretlere karşı koruma konusunda uyarıda bulundu.
- 2015: Malezya FWCMS’i benimsedi ve işe alımın 10 acente üzerinden yürütülmesi şartıyla 1,5 milyona kadar Bangladeşli işçi alma planını duyurdu.
- 4 Şubat 2024: Shofiqul, 147 gün iş bekledikten sonra eşine içini rahatlattı. Ertesi sabah hayatını kaybetti.
- Mayıs 2024: Malezya, işçi fazlası ve yolsuzluk haberlerinin ardından işe alımı durdurdu. Bangladeş polisi 2024 boyunca işe alım acentelerinden onlarcasını gözaltına aldı.
- Nisan 2025: Malezya, işe alımı yeniden başlatma görüşmeleri öncesinde Bangladeş’ten iddiaları gözden geçirip geri çekmesini istedi.
- Şubat 2026 başı: Ramanan, Malezya’nın yıl ortasına kadar yeni bir işe alım sistemini benimsemeyi umduğunu söyledi.
- Nisan 2026: Ramanan, Bestinet önerisine ilişkin iddiaları reddetti; ardından görüşmelerin sürdüğünü ve şirketin sistemi geliştirmesinde bir sakınca görmediğini söyledi.
Hükümetin açıkladığı hedef, sistemin 2026 ortasına kadar benimsenmesi. Acil kararlar bakanlıklar arasındaki mutabakatı, Kabineye sunulacak bir belgeyi ve nihai düzenlemenin onaylanmasını kapsıyor.
Öne Çıkanlar
- Malezya, Bestinet tarafından geliştirilen doğrudan işe alım platformu Turap’ı değerlendiriyor.
- Önerilen sözleşme 12 yıl sürecek; işverenlerden her başvuru için 1.000 ABD doları, ayrıca işçi başına bir aylık maaş tutarında ücret alınacak. Ramanan, bildirilen 1.000 ABD dolarlık ücreti reddetti.
- Bangladeş, işe alımda istismar iddiaları nedeniyle Bestinet’in kurucusu Aminul Islam Abdul Nor’un iadesini talep ediyor. İki ülkede de hakkında suçlama yöneltilmiş değil.
- Bangladeşli işçiler, Malezya’daki asgari ücretin 15 aylık tutarına denk gelen, 6.600 ABD dolarına ulaşan işe alım ücretleri ödedi.
- Bangladeşli yetkililer en az 8.000 işçinin vaat edilen işlere kavuşamadığını tahmin ediyor; Malezyalı yetkililer sayının on binlere ulaştığını öne sürüyor.
- İşçi hakları savunucuları şeffaf ihale, kayıt dışı ücretlerin denetlenmesi ve sömürülen işçilere tazminat ödenmesi çağrısı yapıyor.
- Öneri için hâlâ İçişleri Bakanlığının mutabakatı ve Kabine onayı gerekiyor; sistemin 2026 ortasına kadar benimsenmesi hedefleniyor.






