Seul’ün Pazar Bit Pazarı: 5,6 Kilometre Boyunca Pazarlık, Tarih ve Vintage Moda

11 dakikalık okuma
Seul’ün Pazar Bit Pazarı: 5,6 Kilometre Boyunca Pazarlık, Tarih ve Vintage Moda

Şehrin Dört Bir Yanına Yayılan Bir Pazar Pazarı

Her pazar, yüz binlerce kişi Seul’ün merkezinde üç buçuk mil boyunca uzanan sokaklarda alışverişe çıkıyor; yaklaşık 30 şehir bloğuna ve sayısız ara sokağa yayılan pazarda tezgâhları inceliyor. Sinseol-dong ve Dongmyo çevresinde vintage askerî giysiler, antika saatler, eski sigara paketleri ve elektronik aletler ilgi çekmek için yarışıyor. Elektronik eşyaların bazıları çalışıyor. Diğerlerini almaksa biraz kumar.

İçindekiler
  1. Şehrin Dört Bir Yanına Yayılan Bir Pazar Pazarı
  2. Hayatta Kalma Mücadelesinden Seul Geleneğine
  3. Sinseol-dong’daki Daha Düzenli Pazarın İçinde
  4. Dongmyo’nun Ritmi Farklı
  5. Yerel Giysiler Uluslararası Modaya Nasıl Ulaştı?
  6. Tezgâhların Ardındaki Satıcılar
  7. Alışveriş Hızlı Karar Vermeyi Gerektiriyor
  8. Nakit, Toz ve Hava Karardıktan Sonra Arayış
  9. Kapalı Pazarın Yanında Sokak Satışları Neden Sürüyor?
  10. Onlarca Yıllık Değişim Mallarda Görülüyor
  11. Bilmeniz Gerekenler

Açık havada kurulan bu pazar, dünyanın en büyük kayıt dışı bit pazarlarından biri. Kalıcı dükkânlar da pazarın bir parçası; kaldırımlara ve trafik adalarına giysi, mutfak eşyası ve cilt bakım ürünleri seren satıcılar da. Pazar, hava koşullarına bakılmaksızın yıl boyunca kuruluyor; satıcı sayısı pazar günleri en yüksek seviyeye ulaşıyor.

Yerel halk ve turistler bu geniş alışveriş bölgesinde birlikte dolaşıyor. Bazıları uygun fiyata işine yarayacak bir şey arıyor. Bazılarıysa koleksiyonluk bir ürün, sıra dışı bir giysi ya da satıcısının değerini fark etmemiş olabileceği bir eşya peşinde. Üst üste yığılmış mallar, karıştırıp aramayı alışverişin bir parçası hâline getiriyor: Alıcı, satın alıp almayacağına karar vermeden önce aradığı ürünü bulmak zorunda.

Yetkililer minibüslerle devriye geziyor ve izinsiz satış yapanların sokakları boşaltması gerektiğini hoparlörlerden duyuruyor. Ancak haftalık buluşma, bu talepleri bütünüyle uygulayabilme kapasitelerini aşacak kadar büyümüş durumda. Ortaya çıkan manzara, düzenli perakendeciliği, kayıt dışı geçim kaynaklarını ve kamusal alanın sürekli müzakere edilmesini bir araya getiriyor.

Bu deneyimin tamamını şekillendiren temel unsur bir karşıtlık: Seul’de belirlenmiş bölümleri ve küçük dükkânları olan, bu amaçla inşa edilmiş kapalı bir pazar bulunurken çevredeki sokaklarda çok daha düzensiz bir alışveriş alanı sürüyor. Bu iki ortam birlikte, Kore Savaşı sonrasındaki hayatta kalma mücadelesinden bugünkü vintage moda merakına uzanan ticari bir geçmişi yansıtıyor.

Reklam

Hayatta Kalma Mücadelesinden Seul Geleneğine

Pazarın kökleri, yoksulluğun insanları hayatta kalabilmek için eşyalarını satmaya ittiği 1950’lerde, Kore Savaşı sonrasına uzanıyor. Acil ihtiyaçları karşılamak için başlayan alım satım, kalıcı bir sokak satıcılığı kültürüne dönüştü.

Başkentteki kentsel dönüşüm çalışmaları ilerledikçe esnaf tekrar tekrar taşındı. Pazar, Hwanghak-dong’da Cheonggyecheon Deresi boyunca uzanan sokaklarda kuruldu; ardından eski Dongdaemun Stadyumu’nda geçici olarak faaliyet gösterdi ve daha sonra bugünkü kapalı yerine taşındı. Her taşınma, insanların alışveriş yaptığı yeri değiştirdi ama bütün satıcıları aynı alanda buluşturmadı.

Seul Halk Bit Pazarı, 2008’de Cheonggyeo 8-ga Caddesi’ndeki eski Sungin Kız Ortaokulu’nun bulunduğu yerde açıldı. Belediye kayıtlarına göre inşaatın maliyeti yaklaşık 13 milyar won, yani 9,4 milyon dolardı. 54.422 fit karelik binada iki kata yayılmış 851 küçük dükkân bulunuyor.

Bazı satıcılar taşınma sürecinde kapalı alana geçmeyi reddetti. Bunun yerine batıya, Dongmyo İstasyonu yönüne ve doğuya, dere boyunca yayıldılar. Bu tercihler, ziyaretçilerin bugün karşılaştığı geniş sokak pazarının oluşmasına katkı sağladı.

Bu tarihin başlıca dönüm noktaları şöyle:

  • 1950’ler: Kore Savaşı sonrasındaki yoksulluk ortamında insanlar kişisel eşyalarını satmaya başladı.
  • 1950’ler ve 1960’lar: Amerikan üslerinin elden çıkardığı ABD askerî fazlası ürünler ticaretin bir parçası hâline geldi.
  • Daha sonraki taşınmalar: Esnaf, Hwanghak-dong’dan Cheonggyecheon Deresi boyunca eski Dongdaemun Stadyumu’na taşındı.
  • 2008: Bugünkü Seul Halk Bit Pazarı, eski okulun bulunduğu yerde açıldı.
  • 2018: Tasarımcı Kiko Kostadinov, Instagram hikâyeleriyle Dongmyo’ya dikkat çekti.
  • 2024: Kostadinov’un Prada ve Asics’le yaptığı sonraki koleksiyonlarda bölgedeki askerî giysilerden aldığı ilham görüldü.

Esnaf kendilerini göçebe olarak tanımlıyor. Pazar, kırık eşyaların sihirli bir dokunuşla onarılmış gibi görünmesi nedeniyle Goblin Pazarı anlamına gelen Dokkaebi Market lakabıyla da anılıyor. Yorulmak bilmeyen satıcılarına atıfta bulunan Karınca Pazarı adı da kullanılıyor.

Reklam

Sinseol-dong’daki Daha Düzenli Pazarın İçinde

Sinseol-dong, daha düzenli bir başlangıç noktası sunuyor. Seul Halk Bit Pazarı, 21 Cheonho-daero 4-gil adresinde yer alıyor. Metro hatları 1 ve 2 üzerindeki Sinseol-dong İstasyonu’ndan 9 veya 10 numaralı çıkışı kullanarak pazara ulaşabilirsiniz.

Binada ürünler renklerle belirtilen bölümlere ayrılıyor. Sarı renk çeşitli ürünleri, turuncu vintage giysileri, kırmızı yemek katını, mor hobi ürünlerini, mavi giysileri, çivit mavisi ise bir başka çeşitli ürünler bölümünü gösteriyor. Yeşil bölümde antikalar ve “her şey” diye tarif edilen geniş bir ürün yelpazesi yer alıyor.

Atölyeler alışverişe başka bir boyut katıyor. Usta zanaatkârlar müzik aletlerini, deri ürünleri ve motosiklet aksesuarlarını tamir ediyor. Zaman zaman doğaçlama bir keman performansı alışverişe eşlik ediyor; tamir işiyle müziğin keyfini aynı alanda buluşturuyor.

Kapalı pazar 10.00-19.00 saatlerinde açık; her ayın ikinci ve dördüncü salı günü kapalı. Düzenli çalışma saatleri hafta sonu dışında da ziyaretçilere kolaylık sağlıyor, ancak çevredeki sokaklar pazar günleri en hareketli hâline geliyor.

Yönetim, genç ziyaretçileri çekmek için ikinci katta vintage kafeler ve okul üniformalarıyla fotoğraf çekme imkânı sunan Youth 1st Street’i de oluşturdu. Kalabalık sokaklar birçok alışveriş tutkunu için başlıca çekim noktası olmaya devam ederken bu girişim, kapalı alana farklı bir nostalji türü taşıyor.

Dongmyo’nun Ritmi Farklı

Dongmyo İstasyonu yönünde batıya ilerledikçe pazar daha tozlu, daha gürültülü ve daha bunaltıcı bir hâl alıyor. Bu bölgeye metro hatları 1 ve 6 üzerindeki Dongmyo İstasyonu’ndan 3 veya 4 numaralı çıkışı kullanarak ulaşabilirsiniz. Köşeler ve kavşaklar mallarla doluyor; ziyaretçiler düzgünce düzenlenmiş ürünlere bakmak yerine yığınların arasından yol bulmak zorunda kalıyor.

Dongmyo adını, Çinli askerî komutan Guan Yu’yu onurlandırmak için Joseon Hanedanlığı döneminde, 1601’de inşa edilen bir tapınaktan alıyor. Bu tarihî yapının çevresindeki modern pazara moda tasarımcıları, vintage meraklıları ve farklı bir şey bulmak için zaman harcamaya hazır kişiler geliyor.

Askerî fazlalık ürünler ve kamuflaj desenli giysiler bölgenin kimliği açısından özellikle önemli. Bu giysileri giyen yaşlı bölge sakinleri, genç ziyaretçilerin bugün aradığı tarzın şekillenmesine katkıda bulundu. Üniversite öğrencileri de 1970’lerin popüler kültürüyle bağlantılı eşyaların peşine düşüyor.

İki bölge arasındaki pratik farklar önem taşıyor. Sinseol-dong, bölümleri belirgin bir kapalı bina ve atölyeler sunuyor. Dongmyo’da kalabalık ara sokaklarda sabırla arayanlar karşılığını bulabiliyor; ancak tozlu giysi yığınlarını karıştırırken yüz maskesi takmak işe yarıyor.

Reklam

Yerel Giysiler Uluslararası Modaya Nasıl Ulaştı?

Bulgar tasarımcı Kiko Kostadinov, 2018’de bölgeyi dünyanın en iyi sokağı olarak nitelediği Instagram hikâyeleriyle bu sokaklara uluslararası ilgi çekti. Paylaşımlarında, askerî giysileri bir arada kullanan yaşlı bölge sakinlerine yer verdi. Bu görünümler daha sonra Prada ve Asics’le yaptığı 2024 koleksiyonlarına ilham verdi.

Bu ilginin bir nedeni, giysileri insanların gerçekten kullandığı hâliyle görmek. Giysiler, yeni bir ürüne eski görünmesi için bilerek eklenen yıpranma izleri yerine gerçek kullanımın ve zamanın izlerini taşıyor. Seçkisi özenle hazırlanmış bir vintage butiğinden farklı olarak Dongmyo’da alışveriş yapanlar, bu tarzı ortaya çıkaran insan ve ürünlerle iç içe görüyor.

Desen aramak için bölgeyi ziyaret eden 22 yaşındaki öğrenci Park, kamuflaj modasını Dongmyo ve Dongdaemun çevresinde askerî giysiler giyen yaşlı bölge sakinlerine bağladı. Genç alışveriş tutkunları için pazar, hem satın alacak giysiler hem de incelenecek fikirler sunuyor.

Seul’ün gençlik kültüründe bugün etkili olan vintage akımı burada doğdu; Kore televizyon programlarında da pazara yer verildi. Moda üzerindeki etkisi, işlevsel giysilerin, kişisel zevklerin ve onlarca yıllık yeniden kullanımın buluştuğu bir yerden kaynaklanıyor.

Düzenli ziyaretçiler arayışlarını sosyal bir rutine dönüştürüyor. Bulduklarını paylaşmak ve alışverişten sonra yemek yemek için sohbet grupları kuruyorlar. Kilise ayinlerinden sonra pazar günleri buraya gelen ve 10 yıldır pazarı ziyaret eden Si Hwa Lee, pazarı şöyle anlattı:

Her hafta karşınıza ne gibi beklenmedik şeyler çıkacağını görmek bağımlılık yapıyor ve heyecan verici.

Lee, bazı alışveriş tutkunlarının profesyonel yeniden satıcılar olduğunu; 20 dolara aldıkları bir eşyanın internette 650 dolar ettiğini görebildiklerini söyledi. Bu, alış fiyatının 32 katından fazla; dolayısıyla ucuz bir ürünün bile neden ciddi ilgi çekebildiğini açıklıyor. Bazılarıysa, ünlülerin elden çıkarmanın başka bir yolunu bulamayarak attığı film aksesuarları gibi Hollywood tarihinden sıra dışı parçalar arıyor.

Reklam

Tezgâhların Ardındaki Satıcılar

Changhoon Han, Sinseol-dong’un kenarlarında ikinci el bir dükkân işletiyor. Saatler, sanat eserleri, heykeller ve taksi tavanı tabelaları kaldırıma taşıyor; ancak bunların yola çıkmamasına ve yetkililerin dikkatini çekmemesine özen gösteriyor. Dükkânının tabelasında “Her şeyi satın alıyoruz” yazıyor.

Han, bir kişinin koleksiyonunun başka bir alıcı için ürüne dönüştüğü, değişen ilgi alanlarıyla ayakta kalan işini şöyle anlattı:

Bir zamanlar her türlü eşyanın tutkulu koleksiyoncusu olan kişiler koleksiyonlarını bana sattı. İlgi azalıyor, eşyalar satılıyor; yerlerini yeni koleksiyoncular ve akımlar alıyor. Bu bir döngü.

Robert Kim, Beatles’ın “Love Me Do” şarkısını söyleyerek küçük deri parçalarının başında müşterilerin ilgisini çekiyor. Altı yıldır sürdürdüğü bu performansla ilgili olarak, COVID-19 pandemisinin kendisini “Bir kere yaşıyorsun” mottosunu benimsemeye yönelttiğini söyledi.

Kim, alışveriş yapanlar genellikle daha yaşlı olduğu için çoğunlukla 1970’lerin pop şarkılarını seçiyor. Müzik hem kişisel bir keyif hem de mallarının yanından geçenlerin dikkatini çekmenin bir yolu.

Tae-sung Ha, tek kullanımlık elektronik sigaralardan tavalar ve altı fit uzunluğundaki baltalara kadar özellikle çeşitli ürünler satıyor. Müşterilerle alışverişi daha az melodik geçebiliyor. Yakın zamanda yapılan bir ziyarette bir müşteri elektronik sigarayı yere atınca Ha araya girdi:

Hey, başkasının eşyalarını yere atma. Beni kızdırma.

Nazik davranmak farklı bir sonuç verebiliyor. Yumurta tavası için pazarlık yapan bir kadın, yalnızca kibarca sorarak daha düşük bir fiyat aldı. Doğrudan alışverişe dayalı bir pazarda, müşterinin satıcıya nasıl yaklaştığı da satışın bir parçası hâline geliyor.

Alışveriş Hızlı Karar Vermeyi Gerektiriyor

Lüks marka bir saati inceleyen bir müşteri, saatin gerçek olup olmadığı da dâhil, 10 dakika boyunca sorular sordu. Satıcı, elinde belge olmadığını söyledi ve saati perakende fiyatının çok altında bir fiyata teklif etti. Müşteri daha sonra dönmeye karar verdi.

Yirmi dakika sonra müşteri geri geldiğinde, satıcının kurnazca gülümseyen başka bir alıcıya saati plastik bir poşete koyduğunu gördü. Bu olay, ilgi çekici bir ürünün tezgahta tek olabileceği bir pazarda zaman baskısını gözler önüne seriyor.

Satıcının elinde belge olmaması, saatin orijinalliğini belirsiz bıraktı. Markalı ürün arayan alıcılar, satıcının verebildiği bilgilerle karar vermek zorunda; bu sırada başka bir müşterinin daha çabuk davranabileceğini de hesaba katıyor.

Ucuz alışverişlerde bile pazarlık beklenen bir şey. Satış konuşmaları teatral olabiliyor: Bir sokak satıcısı mallarının yatak odasında keyif getireceğini söylerken diğeri daha sıkı baldır kasları vaat ediyor. İkna yöntemleri, ürünler kadar çeşitli.

Reklam

Nakit, Toz ve Hava Karardıktan Sonra Arayış

Akşam yaklaşırken gençler aramayı sürdürüyor; telefonlarının fenerleriyle kadran ve kayış dağlarını inceliyor. Binlerce parçanın arasında Louis Vuitton saatleri arıyorlar. Bir tezgâh sahibi, genç müşteriler kıkırdayıp aramaya devam ederken hangi saatlerin erkekler, hangilerinin kadınlar için olduğunu yüksek sesle anlatabiliyor.

Ödeme için en yaygın yöntem hâlâ nakit. Kore wonunun kupürlerini bilmek, özellikle çok sayıda küçük satıcı arasında dolaşırken, fiyatları takip etmeyi ve doğrudan pazarlık yapmayı kolaylaştırıyor.

Dongmyo’daki tozlu giysi yığınlarını karıştırırken yüz maskesi takmak daha rahat etmenizi sağlayabilir. Kalabalık ara sokaklarda ilerlemek ve aynı kaldırım bölümünü paylaşmak dışında pek ortak yanı olmayan malları ayıklamak için sabır da gerekiyor.

Satıcı yoğunluğu pazar günleri en yüksek seviyeye ulaşıyor; ancak hafta sonundaki hareketlilik yalnızca o günle sınırlı değil ve kapalı pazar kendi günlük çalışma saatlerine göre hizmet veriyor. Pazar yıl boyunca, her türlü hava koşulunda kuruluyor. Bu nedenle deneyimi hem mevsim hem de o hafta tezgâhlara çıkarılan ürünler şekillendiriyor.

Ürün yelpazesi alışılmadık derecede geniş: vintage askerî ekipmanlar, antika sigara paketleri, saatler, mutfak gereçleri, sanat eserleri, deri parçaları ve muhtemel film aksesuarları aynı ticaret alanında el değiştiriyor. Birine yararlı gelen bir eşya başkası için koleksiyonluk olabilir; sıradan bir ziyaretçinin dağınıklık gördüğü yerde yeniden satıcı bir iş fırsatı görebilir.

Kapalı Pazarın Yanında Sokak Satışları Neden Sürüyor?

Seul Büyükşehir Belediyesi, satıcıları Cheonggyecheon Deresi’nin yenileme alanından çıkarmaya yönelik çalışmalar kapsamında kapalı tesise milyarlarca won harcadı. Buna rağmen satıcılar her hafta sonu derenin kenarlarında tezgâh açmayı sürdürüyor.

Belediye yetkilisi Lee Byung-jin, bölge sakinlerinin izinsiz satıcılarla ilgili şikâyetlerini kabul etti ve onları kaldırmanın gerçekten zor olduğunu söyledi. Yenilenmiş dere çevresinde sokak satışı yasak; ancak pazarın popülerliği satıcıları ve müşterileri buraya çekmeye devam ediyor.

Kapalı alandaki tezgâhların esnafa aylık maliyeti yaklaşık 50.000-60.000 won. Bu görece düşük ücrete rağmen pek çok satıcı, müşterilerin toplandığı izinsiz açık hava noktalarını tercih ediyor. Bu satıcılar için yoldan geçen müşterilere erişmek, kapalı tezgâhın düzeninden ve korunaklı olmasından daha önemli.

Sonuçta belediyenin kamusal alan planlarıyla onlarca yılda oluşmuş alışveriş alışkanlıkları arasında süregelen bir gerilim var. Hoparlörlerden yapılan uyarılar, bölge sakinlerinin şikâyetleri ve resmî pazar binası, mahalleye kök salmış sokak ekonomisiyle yan yana varlığını sürdürüyor.

Reklam

Onlarca Yıllık Değişim Mallarda Görülüyor

Bazı satıcılar bu ticaret topluluğunda 30 yıldır yer alıyor ve üç büyük taşınma sürecinden sağ çıktı. Yer, müşteri kitlesi ve en çok aranan ürünler değişse de deneyimleri bugünkü pazarı aynı ticaretin eski biçimlerine bağlıyor.

Ürünler, 1950’lerde ve 1960’larda Amerikan üslerinin elden çıkardığı ABD askerî fazlası eşyalardan antikalara, plaklara ve bugünkü vintage moda talebine doğru değişti. Bu dönüşüm, Kore’nin savaş sonrasındaki kıtlıktan sanayide büyümeye, oradan da dijital çağın nostaljisine uzanan değişimini yansıtıyor.

Bu geçmiş gündelik eşyalarda yaşıyor. Bir zamanlar kullanım amacıyla değer verilen askerî giysiler moda referanslarına dönüşüyor. Plaklar koleksiyonluk eşya hâline geliyor. Yıllar içinde oluşturulan koleksiyonlar, sahiplerinin ilgisi azaldığında yeniden dolaşıma giriyor ve yeni bir alıcı kuşağına yer açıyor.

Han’ın tarif ettiği döngü pazarın tamamında geçerli: Eşyalar el değiştiriyor, zevkler değişiyor ve yeni koleksiyoncular geliyor. Kapalı dükkânlar bu ticaretin bir bölümüne kalıcı bir adres sağlıyor. Pazar günleri kurulan sokaklarsa, kalabalığın, atölyelerin ve yığınların arasında bir sonraki keşfi bekleyen dinamik yapısını koruyor.

Bilmeniz Gerekenler

  • Pazar günü kurulan pazar, Sinseol-dong ve Dongmyo çevresinde üç buçuk mil, yaklaşık 30 blok ve çok sayıda ara sokağa yayılıyor.
  • Pazar günleri, satıcı sayısının en yüksek olduğu zamanda yüz binlerce kişi pazarı ziyaret ediyor. Sokak satışı hava koşullarına bakılmaksızın yıl boyunca sürüyor.
  • Seul Halk Bit Pazarı 2008’de açıldı. 54.422 fit karelik binada 851 dükkân bulunuyor.
  • Kapalı pazar, Sinseol-dong İstasyonu yakınındaki 21 Cheonho-daero 4-gil adresinde; metro hatları 1 ve 2 üzerindeki istasyonda 9 veya 10 numaralı çıkışı kullanabilirsiniz.
  • Kapalı pazar 10.00-19.00 saatlerinde açık; her ayın ikinci ve dördüncü salı günü kapalı.
  • Dongmyo’daki açık hava pazarına, metro hatları 1 ve 6 üzerindeki Dongmyo İstasyonu’ndan 3 veya 4 numaralı çıkışı kullanarak ulaşabilirsiniz.
  • Nakit, pazarlık, sabır ve tozlu giysi yığınlarını karıştırırken kullanmak üzere yüz maskesi ziyaretçiler için pratik ihtiyaçlar arasında.
  • Pazar, Kore Savaşı sonrasındaki ticaretle gelişti ve Seul’deki kentsel dönüşüm çalışmaları nedeniyle defalarca taşındı.
  • Dongmyo çevresinde giyilen askerî giysiler vintage akımlarına ilham verdi ve tasarımcı Kiko Kostadinov’un uluslararası ilgisini çekti.
  • Uygulama çabalarına ve kapalı tezgâhların bulunmasına rağmen izinsiz sokak satışı sürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir