Dakka sakinleri, Hindistan hakkındaki asılsız iddiaların fonuna dönüşüyor
Dakka’nın Uttara bölgesindeki 12. Sektör’de bir kanalın yanında, Mianmian olarak tanıtılan Çinli bir canlı yayıncı 1 Kasım’da kamerasını Tekpara’ya çevirdi ve izleyicilerine Yeni Delhi’de olduğunu söyledi. Yaptığı yorumlarda evleri kirli ve sağlıksız diye niteleyerek Bangladeş’teki bir mahallenin görüntülerini Hindistan’daki yaşamı küçümseyen bir tasvire dönüştürdü.
İçindekiler
- Dakka sakinleri, Hindistan hakkındaki asılsız iddiaların fonuna dönüşüyor
- Kameraların gösterdikleri ve yorumlarda öne sürülenler
- Aylara yayılan çekimler, birden fazla ziyarette belgelendi
- Bazı yayıncılar ürün tanıtımını gerekçe gösteriyor
- Yerel rehberler para kazanırken mahalle sakinlerinin mahremiyeti ihlal ediliyor
- Yoksulluk, yinelenen bir video formatına dönüşüyor
- Polis çekimlerden haberdar olduğunu söylüyor, ancak ayrıntı vermiyor
- Aynı görüntülerde iki ayrı zarar
- Öne Çıkanlar
Sakinler, bölgede 150’den fazla Çin vatandaşının çekim yaptığını tahmin ediyor, ancak toplam sayı bağımsız olarak doğrulanmadı. Şikâyetleri, konumun yanlış tanıtılmasının ötesine geçiyor: İnsanlar, izinleri olmadan kameraların kendilerini evlerine, mutfaklarına ve banyolarına kadar izlediğini söylüyor.
6 Kasım’da yayımlanan bir araştırmada, Google Translate aracılığıyla çevrilen ve Çince bilen dört Bangladeşli tarafından kontrol edilen canlı yayın yorumları incelendi. Araştırmada Dakka’yı Hindistan’ın başkenti olarak tanıtan yayınların yanı sıra temizlik, çay içme ve evlendikten sonra Hindistan’da yaşadığı öne sürülen kadınlar hakkındaki iddialar tespit edildi.
Kendisini Çin’in Siçuan eyaletinden olarak tanıtan canlı yayıncı Mianmian, çevrilmiş yorumlara göre mahalleyi şu sözlerle anlattı:
Burası Yeni Delhi. Evleri son derece kirli. Teneke çatılı evlerin içinde vantilatör bile yok. Burası oldukça az gelişmiş, kirli ve sağlıksız; asayiş durumu da kötü.
Tekpara sakinleri için acil sorun, günlük yaşamları ve görüntüleri üzerindeki kontrolün ellerinden alınması. Çin’deki izleyiciler içinse konumun yanlış verilmesi, ekrandaki her şeyin anlamını değiştiriyor: Bangladeş’teki bir ev ya da çay tezgâhı, Hindistan’daki koşulların görünürdeki bir örneğine dönüşüyor.
Kameraların gösterdikleri ve yorumlarda öne sürülenler
Tekpara, Uttara’nın 12. Sektörü yakınında, daha pahalı konutların yerini düşük gelirli insanların yaşadığı yoğun nüfuslu yerleşimlere bıraktığı noktada, bir kanalın yanında bulunuyor. Mahalle sokakları, dükkânları ve evleri çekimlerde defalarca görüntülendi.
Araştırmada adı geçen bir diğer Çinli canlı yayıncı Wang Wei, küçük bir köprünün yanındaki çay tezgâhlarını görüntüledi. Çevrilen yorumlarında, mahalle sakinlerinin içtiği çayı şöyle anlattı:
Bakın, çay içiyorlar. Bunun ne çayı olduğunu biliyor musunuz? Bu, inek idrarı çayı. İnek idrarı çayı içiyorlar.
Wang Wei başka bir tezgâhta çayın kirli nehir suyuyla yapıldığını iddia etti. Bunlar yayın sırasında dile getirilen iddialardı; tarif ettiği malzemelere ilişkin herhangi bir kanıt sunulmadı.
Mahalleden yayın yapan bazı Çinli kadınların, Hindistan’da evlendikleri için kocaları ve aileleriyle burada yaşadıklarını söylediği bildirildi. Diğer yorumlarda Bangladeşli erkeklerin ellerine para geçince bunu kötüye kullandıkları öne sürüldü. Konum etiketleri ve kişisel hikâyeler bir araya gelince izleyicilere ekrandaki kişilerin kim olduğu ve nerede yaşadığı konusunda yanıltıcı bir anlatı sunuldu.
Yayınlarda Bangladeş’e ilişkin olumlu tanımlamalar ve Çin ürünlerine göndermeler de yer aldı. Bu çeşitlilik önemli; çünkü faaliyet yoksulluğu gösteren görüntüleri, kişisel hikâye anlatımını, ürün tanıtımını ve tespit edilen canlı yayınlarda Hindistan hakkındaki asılsız iddiaları bir araya getiriyor.
Aylara yayılan çekimler, birden fazla ziyarette belgelendi
Sakinler, çekimlerin sabah erken saatlerde başlayıp akşam geç saatlere kadar sürdüğünü anlatıyor. Bazıları bu durumu yaklaşık bir yıldır gözlemlediğini söylerken, bazıları dükkânlara ve yerleşim sokaklarına üç ya da dört aydır tekrar tekrar gelindiğini belirtiyor.
Mayıs ayında faaliyet belgelenirken mahallede en az beş ya da altı Çinli vlogger’ın çekim yaptığı görüldü. Uzun çekimlerde telefonların çalışır durumda kalmasını sağlayan soğutucu fanlarla donatılmış iPhone’lar kullanıyorlardı. 27 Ekim ve 3 Kasım’daki sonraki ziyaretlerde 17 Çin vatandaşıyla konuşma girişiminde bulunuldu; çoğu yaptıkları iş hakkında konuşmayı reddetti.
Belgelenen başlıca tarihler şöyle:
- Mayıs 2026: Tekpara’daki çekimler belgelendi; sakinler tekrarlanan ziyaretleri ve özel alanlara girildiğini anlattı.
- 6 Temmuz: Sonraki anlatımlarda Çin vatandaşlarının sayısının arttığı ve çekimlerin birkaç aydır sürdüğü belirtildi.
- 27 Ekim: Yerel bir rehber ve bir yayıncı, bir çeviri uygulaması aracılığıyla faaliyet hakkında konuştu.
- 1 Kasım: Mianmian’ın Uttara kanalının yanındaki görüntüleri Yeni Delhi olarak tanıttığı görüldü.
- 3 Kasım: Bir başka ziyaret, 6 Kasım’da yayımlanan araştırmanın parçası oldu.
Tekpara sakini Akram Hossain, çekimlerin mahallenin günlük rutininin bir parçası hâline gelişini şöyle anlattı:
Biz daha uyanmadan çekime başlıyorlar. Yatmaya gittiğimizde de onları hâlâ çekim yaparken görüyoruz. Ama bu videolarla ne yaptıklarını hiç bilmiyoruz.
Bazı yayıncılar ürün tanıtımını gerekçe gösteriyor
Yerel rehber Ritu Akhter’in aracılığıyla 27 Ekim’de kendisine ulaşılan Çin vatandaşı Fangyou, WeChat canlı yayınlarının ürün tanıtım faaliyetlerinin bir parçası olduğunu söyledi. Görüşme, telefonunda Google Translate kullanılarak yapıldı. Uttara’nın bu bölgesinin neden seçildiğini ya da yayınların neden bu kadar uzun süre devam ettiğini açıklamayı reddetti.
Çeviri uygulamaları aracılığıyla konuşan diğer Çin vatandaşları da benzer şekilde Çinli izleyiciler için videolar çektiklerini, Çin ürünlerini tanıttıklarını ve WeChat ile TikTok olarak tanımladıkları hizmetler dâhil platformlarda paylaşım yaparak para kazandıklarını söyledi. Çekimlere ilişkin anlatımlarda, TikTok’un Çin’deki karşılığı Douyin’in adı da geçiyor.
Uttara’daki binalarda bulunan klimaları çeken yayıncı Li Yang, Çin mallarıyla bağlantılı yorumlara somut bir örnek sundu. İzleyicilerine şöyle dedi:
Bakın, onlar da klima kullanıyor. Bu klimaların çoğu Çin malı. Burada ucuz olduklarını düşündükleri için herkes Çin ürünleri kullanıyor. Bu klimanın hangi marka olduğunu söyleyebilir misiniz? Doğru tahmin eden ödül kazanacak.
Yerel bakkal esnafı, daha az belirgin bir ticari bağlantıdan söz ediyor. Ziyaretçilerin soğan, patates, yeşil biber ve pirinci hiçbir şey satın almadan görüntülediğini söylüyorlar. Onları asıl rahatsız eden tek seferlik ziyaretler değil, çekimlerin tekrar tekrar yapılması.
Ritu, yayıncıların WeChat, Douyin ve diğer platformlar üzerinden para kazandığını ve özellikle düşük gelirli insanların yaşadığı yerlerle ilgilendiklerini söyledi. Toplam kazançları, izleyici sayıları, sponsorları ve ortak bir organizatör olup olmadığı bilinmiyor. Hindistan’ın yanlış tanıtılmasının koordineli bir şekilde yapılıp yapılmadığı da belirsizliğini koruyor.
Yerel rehberler para kazanırken mahalle sakinlerinin mahremiyeti ihlal ediliyor
Ritu Akhter, Çin vatandaşlarıyla birkaç aydır çalıştığını ve rehber olarak günde 700 ila 800 Tk kazandığını söyledi. Sakinlerden Monowara Begum ise vlogger’lara eşlik eden Bangladeşli kadınlara 500 ila 1.000 Tk arasında ödeme yapıldığını belirtti.
Ritu’nun belirttiği günlük ücret, bu geniş aralığın içinde kalıyor. Rakamlar, bazı yerel sakinlerin çekimlere yardımcı olarak doğrudan gelir elde ettiğini, diğerlerininse bunu bir mahremiyet ihlali olarak yaşadığını gösteriyor. Bir rehber tutmakla görüntülenen kişilerden izin almak, faaliyetin birbirinden ayrı unsurları.
Kameraların evlere girmesinden şikâyet eden sakinlerden Rozina Khatun, bunun kişisel sonuçlarını şöyle anlattı:
Bazen evlerimize girip çekime başlıyorlar. Evimizin içinde her zaman düzgün giyinmiş olmuyoruz. Birinin aniden evinize girip çekim yapmaya başlaması nasıl hissettirir, düşünün.
Papia Begum, çekim yapan bazı kişilerin banyolara da girdiğini öne sürdü. Diğer sakinler kameraların mutfaklara ve banyo alanlarına kadar ulaştığını anlattı. Bu şikâyetler sıradan sokak görüntülerinden değil, insanların mahremiyet beklediği alanlardan söz ediyor.
Bölgede yaklaşık 20 ila 22 yıldır yaşadığını söyleyen Mohammad Badal, çekimlerin bir kavgaya yol açtığını ve daha sonra bir grubun polisle birlikte geri geldiğini öne sürdü. Diğer sakinler, biri itiraz ettiğinde Çin vatandaşlarından oluşan grupların toplandığını ve bunun komşuları tedirgin ettiğini söyledi.
Dil engeli sorunu daha da ağırlaştırıyor. Sakinler çekildiklerini görebilirken yapılan yorumları ya da görüntülerin ulaştığı izleyicileri anlamakta güçlük çekebiliyor. Bu nedenle çay hazırlarken, alışveriş yaparken ya da evlerinin önünde dururken görüntülenen bir kişi, yayında kendisine farklı bir milliyet atfedildiğinden veya yaşamı hakkında bir hikâye uydurulduğundan habersiz olabilir.
Yoksulluk, yinelenen bir video formatına dönüşüyor
Bilibili ve Youku’daki videoların incelenmesi, "yoksul", "kirli" ve "gecekondu" gibi sözcükler içeren başlıkların tekrarlandığını ortaya koydu. Görüntülerde çoğunlukla yoksul Bangladeşliler, ihtiyaç sahiplerine yardım eden cömert bir ziyaretçi gibi sunulan bir vlogger’ın yanında gösteriliyordu.
İnceleme, insanların yıkanırken ya da özel işlerini yaparken, kimi zaman kameranın farkında değilmiş gibi görüntülendiğini de belirtti. Bir videoda içerik üreticisi, Bangladeşli bir genci yakasından tuttu. Bu platformları inceleyenler, Tekpara’da karşılaşılan belirli vlogger’ların kayıtlarını nerede paylaştığını bağımsız olarak tespit edemedi.
Çekim yaparken kendisine ulaşılan Çin vatandaşlarından Li Wei, bir patron için çalıştığını söyledi. Videoların yayımlanıp yayımlanmadığı sorulduğunda elinde olmadığını belirtti. Kısa açıklaması, bu kişi için bir iş ilişkisine işaret ederken işverenin kimliğini ve rolünü yanıtsız bırakıyor.
Yoksul mahalleleri ziyaret etmeye yönelik ilginin Güney Asya’nın başka yerlerinde de ticari bir boyutu var. Mart 2026’da yayımlanan haberlerde, Mumbai’deki Dharavi sakinlerinin varlıklı yabancı turistlere rehberlik ederek para kazandığı ve ziyaretçi başına ücretin 15.000 Rs’ye kadar çıktığı anlatıldı. Uttara’da belirtilen ticari faaliyet ise canlı yayın ve ürün tanıtımı; sakinlerin yaşadığı çevre de bu faaliyetlere sahne oluyor.
Polis çekimlerden haberdar olduğunu söylüyor, ancak ayrıntı vermiyor
Uttara Batı Polis Merkezi Sorumlusu Mohammad Khalid Mansur, Çin vatandaşlarının çekim yaptığını gördüklerini ve üst düzey yetkilileri bilgilendirdiklerini söyledi. Videoların neden çekildiğini ya da nerede yayımlandığını bilmediğini de belirtti.
Dakka Metropolitan Polisi Komiser Yardımcısı Ariful Islam Rony, bölgede yürütülen çekim faaliyetlerine ilişkin ellerinde özel bir bilgi olmadığını söyledi ve konu kendisine iletildiğinde durumu "şüpheli" olarak niteledi.
Sakinler, kendilerinin de yanıt almaya çalışırken zorluk yaşadığını anlattı. Temmuz ayında yaşanan bir olayda, gazetecilerin konuşmak istediği bir Çin vatandaşı Bangladeşli bir adamı aradı. Yerel bir eczane sahibine telefon verildiği ve gazetecilerin numaralarını alıp oradan ayrılmalarını istemesinin söylendiği bildirildi.
Polis, konuya ilişkin çalışmaların sürdüğünü söyledi ancak kamuoyuna bir takvim ya da daha fazla bulgu için tarih vermedi. Haneler ve esnaf için pratik sorun, her kamera gelişinde yeniden ortaya çıkıyor: Çekimi reddedebilirler mi ve bu retlerine saygı gösterilecek mi?
Aynı görüntülerde iki ayrı zarar
Dakka sakinleriyle yorumlarda adı geçen Hindistan toplulukları, aynı yayınların farklı sonuçlarıyla karşı karşıya. Bangladeşliler evlerinin ve günlük faaliyetlerinin görüntüleri üzerindeki kontrollerini kaybediyor. Hindistanlılar ise başka bir ülkede çekilmiş görüntülere eklenen tanımlamaların hedefi hâline geliyor.
Bir canlı yayın gerçek bir sokağı gösterirken orası hakkında asılsız bir hikâye anlatabilir. Burada bildirilen yanlışlık, temel bir coğrafi iddiayla başlıyor: Tekpara, Hindistan’daki Yeni Delhi’de değil, Bangladeş’teki Dakka’da. Çayın içeriği, aile ilişkileri ve yaşam koşulları hakkındaki iddialar da bu yanlış konum bilgisinin üzerine inşa ediliyor.
Ticari gerekçeler, bazı katılımcıların neden çekim yaptığını açıklıyor. Sakinlerin şikâyetleri ise bu faaliyetin kameranın önündeki insanlara neye mal olduğunu ortaya koyuyor: Mahremiyetlerini, kendi evlerindeki rahatlıklarını ve görüntülerinin nasıl kullanıldığını anlama olanağını. Bu nedenle çekimlerle ilgili çözüm arayışı, hem yayınların doğruluğunu hem de görüntülerde yer alan insanlara nasıl davranıldığını kapsıyor.
Öne Çıkanlar
- Kimliği belirlenen Çinli canlı yayıncılar, Dakka’nın Uttara bölgesinde çekilen görüntüleri Yeni Delhi’den sahneler olarak tanıttı.
- Sakinler, 150’den fazla Çin vatandaşının bölgede çekim yaptığını tahmin ediyor; bu sayı doğrulanmış değil.
- Bazı yayıncılar, canlı yayınların ürün tanıtımı yaptığını ve Çin platformlarında gelir sağladığını söylüyor.
- Sakinler, evlerde, mutfaklarda ve banyolarda izinsiz çekim yapıldığını öne sürüyor.
- Yerel rehber Ritu Akhter, günde 700 ila 800 Tk kazandığını söyledi.
- Polis üst düzey yetkililerin bilgilendirildiğini söyledi ancak bulgular için bir takvim açıklamadı.






